Częściowo ubezwłasnowolniony spadkobierca – jak przeprowadzić sprawę spadkową?

Wśród Polonii amerykańskiej z pewnością nie brakuje osób, które nadal mają nieuregulowane sprawy w Polsce. Jednym z często pojawiających się pytań kierowanych do prawników jest możliwość przeprowadzenia postępowania spadkowego po zmarłych członkach rodziny mieszkających do dnia swojej śmierci w Polsce, bez konieczności osobistego stawiennictwa w sądzie w Polsce.

Dla wielu osób załatwianie formalności za oceanem może być bardzo kłopotliwe. Na początek dobra wiadomość: postępowanie przed sądem może odbywać się za pośrednictwem pełnomocników, nie istnieje obowiązek osobistego stawiennictwa.

Pełnomocnik może w naszym imieniu nie tylko złożyć wniosek o stwierdzenie nabycia spadku, ale również uczestniczyć w całym postępowaniu, odbierać w naszym imieniu korespondencję i składać wszelkie oświadczenia, co znacznie przyśpiesza całą procedurę i pozwala uniknąć kosztownych i czasochłonnych podróży do kraju.

Co należy dołączyć do wniosku o stwierdzenie nabycia spadku

Do wniosku o stwierdzenie nabycia spadku dołączyć należy: akt zgonu spadkodawcy, akty urodzenia bądź małżeństwa spadkobierców oraz wszystkie istniejące testamenty, a w treści wniosku wskazać wszystkich potencjalnych spadkobierców. Wszystkie te dokumenty może w naszym imieniu uzyskać również pełnomocnik ustanowiony do prowadzenia sprawy.

Spadkobiercy powołani do spadku na podstawie ustawy lub testamentu zobowiązani są złożyć oświadczenie o przyjęciu bądź odrzuceniu spadku, w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedzieli się o swoim powołaniu do spadku (w większości przypadków dniem tym będzie dzień, w którym dowiedzieli się o śmierci spadkodawcy). W przypadku przyjęcia spadku spadkobierca musi określić, czy chce go przyjąć wprost, czy też z dobrodziejstwem inwentarza. Przyjęcie spadku wprost oznacza, iż spadkobierca odpowiada za długi spadkowe spadkodawcy bez ograniczeń tzn. również całym swoim majątkiem, natomiast w razie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza jego odpowiedzialność ogranicza się jedynie do wartości odziedziczonego spadku. Odrzucenie spadku skutkuje natomiast wyłączeniem spadkobiercy od dziedziczenia, od tego momentu jest on traktowany jakby nie dożył otwarcia spadku.

Ograniczenie czasowe

W przypadku niezłożenia ww. oświadczenia w terminie 6 miesięcy uznaje się, iż spadkobierca przyjął spadek wprost.

W związku z powyższym pamiętać należy, iż jeśli chcielibyśmy odrzucić spadek, to prawo polskie narzuca nam ograniczenie czasowe, po upływie którego, czy tego chcemy, czy nie – jesteśmy spadkobiercami i ponosimy niczym nie ograniczoną odpowiedzialność za długi naszego spadkodawcy.

Oświadczenie można złożyć na kilka sposobów: osobiście, przez pełnomocnika lub też na piśmie, w tym ostatnim przypadku należy jednak pamiętać o potwierdzeniu naszego podpisu, znajdującego się na takim oświadczeniu, w polskim konsulacie.

Długość postępowania spadkowego zależy oczywiście od złożoności sprawy, może zakończyć się na pierwszym terminie sądowym lub w przypadku sporu trwać nawet do kilku lat.

Kto może być pełnomocnikiem?

Częściowo ubezwłasnowolniony spadkobierca - jak przeprowadzić sprawę spadkową?

W tym miejscu dochodzimy do jednej z istotniejszych kwestii – kto może być naszym pełnomocnikiem w postępowaniu spadkowym, jak udzielić ważnego pełnomocnictwa?

Co do zasady, pełnomocnikiem może być osoba, która posiada pełną zdolność do czynności prawnych, tj. osoba pełnoletnia, która nie została całkowicie ani częściowo ubezwłasnowolniona. Pełnomocnikiem w postępowaniu procesowym nie może być jednak każdy.

Krąg osób, którym możemy udzielić pełnomocnictwa do reprezentowania nas przed sądem w postępowaniu spadkowym, ogranicza się do członków najbliższej rodziny (rodzice, małżonek, rodzeństwo, dzieci wnuki itd.

oraz osoby pozostające w stosunku przysposobienia) oraz pełnomocników profesjonalnych (adwokatów i radców prawnych).

Z uwagi na fakt, iż Polska jest stroną podpisanej w Hadze konwencji znoszącej wymóg legalizacji zagranicznych dokumentów urzędowych, do ważności udzielonego pełnomocnictwa wystarczy zachowanie zwykłej formy pisemnej, tzn.

nie jest wymagane potwierdzenie takiego pełnomocnictwa w konsulacie.

Zdarza się jednak, iż sądy polskie zobowiązują strony postępowania do złożenia pełnomocnictwa opatrzonego klauzulą apostille, którą uzyskać można w urzędzie stanowym lub poświadczenia podpisu, którego dokonuje urząd konsularny.

Potwierdzenie podpisu złożonego pod pełnomocnictwem będzie natomiast konieczne w przypadku, gdy nasze pełnomocnictwo będzie również obejmowało umocowanie pełnomocnika do złożenia w naszym imieniu oświadczenia woli o przyjęciu bądź odrzuceniu spadku. Potwierdzenie takiego podpisu przez amerykańskiego notariusza niestety nie jest honorowane w Polsce.

Koszty postępowania spadkowego

I ostatnia już kwestia – koszty postępowania spadkowego.

Wraz z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku należy uiścić opłatę sądową w wysokości 50 zł, do tych kosztów mogą jeszcze dojść opłaty związane z koniecznością złożenia przed sądem oświadczeń o przyjęciu lub odrzuceniu spadku (50 zł od oświadczenia) oraz opłata 50 zł za sporządzenie spisu inwentarza tj. spisu praw majątkowych wchodzących w skład spadku (spisu takiego dokonuje się np. w przypadku nabycia spadku z dobrodziejstwem inwentarza). Jak zatem widać, sądowe koszty postępowania spadkowego nie są wysokie.

Natomiast jeśli chodzi o wielkość kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika – tutaj rozpiętość może być duża i będzie zależała od złożoności sprawy i liczby terminów sądowych.

Powyżej przedstawione zostały podstawowe informacje dotyczące postępowania spadkowego w Polsce, oczywiście temat ten jest bardzo szeroki i jak zawsze zależy od konkretnego przypadku. W jednym z następnych artykułów wyjaśnimy między innymi, kiedy istnieje konieczność przeprowadzenia postępowania spadkowego w Polsce, mimo iż osoba zmarła od dawna mieszkała za granicą.

Załatwienie formalności spadkowych dotyczących sprawy transgranicznej w UE – Your Europe

Na tej stronie

Ostatnio sprawdzono: 07/04/2022

Jeśli zmarł członek rodziny lub bliska Ci osoba i to Ty jesteś spadkobiercą, zasadniczo sprawę dotyczącą pozostawionego po nich spadku pomogą Ci rozstrzygnąć:

  • sądy kraju UE, w którym zmarły mieszkał przed śmiercią
  • notariusze dowolnego kraju UE.

Organ rozpatrujący sprawę spadkową w większości przypadków zastosuje prawo kraju UE, w którym zmarły mieszkał przed śmiercią – chyba że zmarły dokonał wyboru prawa właściwego, tak aby do sprawy spadkowej dotyczącej majątku po nim miało zastosowanie prawo kraju jego obywatelstwa.

Możliwość wyboru sądu właściwego przez spadkobierców

  • Jeżeli sprawę spadkową musi rozstrzygnąć sąd, jako spadkobierca zwykle będziesz musiał zwrócić się do sądu w kraju UE, w którym zmarły mieszkał przed śmiercią.
  • Jednak jeśli spadkodawca wskazał jako prawo właściwe do rozstrzygnięcia sprawy spadkowej prawo kraju swojego obywatelstwa i jeśli jest to kraj UE, wspólnie z pozostałymi spadkobiercami lub zainteresowanymi stronami możecie uzgodnić wniesienie sprawy do sądu w tym kraju UE.
  • Co do wyboru sądu muszą zgodzić się wszystkie zainteresowane strony.

Przyjęcie lub odrzucenie spadku

Prawo krajowe, które ma zastosowanie do sprawy spadkowej, może dopuszczać możliwość złożenia przed sądem oświadczenia, czy przyjmujesz czy też odrzucasz spadek.

Na mocy przepisów unijnych możesz złożyć takie oświadczenie przed sądem kraju UE, w którym mieszkasz, nawet jeśli sąd rozpatrujący sprawę spadkową znajduje się w innym kraju UE.

Skutki orzeczeń sądowych wydanych w innym kraju UE

  1. Orzeczenie spadkowe wydane w jednym z krajów UE zostanie uznane w innych krajach UE bez żadnych dodatkowych formalności.

  2. Jednak jeśli strona postępowania mieszkająca w innym kraju UE nie zastosuje się dobrowolnie do orzeczenia sądu, możesz złożyć wniosek o stwierdzenie wykonalności orzeczenia, po to by w wykonanie orzeczenia mogli się zaangażować policja lub komornik sądowy.

  3. Druga strona może wnieść odwołanie przeciwko uznaniu lub stwierdzeniu wykonalności orzeczenia jedynie z następujących powodów:
  • orzeczenie jest w sposób oczywisty sprzeczne z porządkiem publicznym kraju UE, w którym powinno zostać uznane lub wykonane – na przykład ponieważ jest dyskryminujące
  • orzeczenie jest sprzeczne z poprzednimi orzeczeniami sądowymi w kraju UE, w którym powinno zostać uznane lub wykonane
  • którejkolwiek z osób uczestniczących w postępowaniu nie dano możliwości przygotowania się do obrony.
See also:  Pogorszenie kontaktów ojca z dzieckiem

Te uproszczone zasady unijne nie mają zastosowania do orzeczeń sądów duńskich i irlandzkich, które powinny zostać uznane lub wykonane w innym kraju UE.

Europejskie poświadczenie spadkowe

Jako spadkobierca możesz potrzebować dowodu, który będziesz mógł przedstawić w urzędzie lub banku w innym kraju UE na potwierdzenie tego, że możesz wejść w posiadanie składników majątku spadkodawcy, które znajdują się w tym kraju.

Również wykonawca testamentu i zarządca spadku mogą potrzebować dowodu uprawniającego ich do wykonywania swoich praw w innym kraju UE.

Piotr z Polski pracował jako pracownik delegowany w Niemczech. Jego pobyt tam miał trwać rok, ale przed upływem tego okresu zmarł.

Gosia, jego żona i spadkobierczyni, mieszkała w Polsce. Po śmierci Piotra potrzebowała dostępu do jego niemieckiego konta bankowego, aby opłacić rachunki i ostatni miesiąc czynszu.

Bank zażądał jednak oficjalnego dokumentu potwierdzającego, że Gosia jest spadkobierczynią Piotra i ma prawo do rozporządzania środkami przechowywanymi na jego koncie. Gosi trudno było podczas żałoby zmagać się dodatkowo z przeszkodami administracyjnymi.

Organ w kraju UE, który zajmuje się sprawą spadkową, może wystawić Ci krajowy dokument potwierdzający Twój status spadkobiercy, wykonawcy testamentu lub zarządcy spadku.

Zamiast tego możesz też zwrócić się do tego urzędu o wystawienie Ci europejskiego poświadczenia spadkowego.

Zaletą europejskiego poświadczenia spadkowego jest to, że jego skutki są jednakowe w całej UE niezależnie od kraju, w którym zostało wydane. Dokument krajowy natomiast będzie mieć różne skutki w zależności od kraju UE, w którym został wydany – może to opóźnić uznanie Twoich praw w innym kraju UE.

Atutem jest też to, że europejskie poświadczenie spadkowe jest uznawane w innych krajach UE bez żadnych dodatkowych formalności.

Europejskie poświadczenie spadkowe możesz uzyskać od sądu w kraju UE, który ma uprawnienia do orzekania w sprawie spadkowej, lub od innego właściwego organu – na przykład notariusza – w tym kraju. W przypadku odmowy wydania europejskiego poświadczenia spadkowego możesz się od tej decyzji odwołać.

Organ, który wydał europejskie poświadczenie spadkowe, zachowa oryginał i wyda poświadczone odpisy spadkobiercy, wykonawcy testamentu lub zarządcy spadku. Odpisy będą ważne przez okres 6 miesięcy, a ich ważność może zostać przedłużona.

Organ wydający może zmienić lub uchylić europejskie poświadczenie spadkowe, jeśli okaże się, że jego treść jest nieprawidłowa.

Piotr zmarł w Niemczech podczas czasowego pobytu w tym kraju w związku ze swoją pracą. Jego życie toczyło się jednak wokół spraw pozostawionych w Polsce, gdzie mieszkała jego żona Gosia oraz rodzina i znajomi. Dlatego to polskie urzędy odpowiadały za kwestie dotyczące spadku pozostawionego przez Piotra.

Gosia uzyskała w polskim sądzie europejskie poświadczenie spadkowe. Może je teraz przedstawić niemieckiemu bankowi, w którym Piotr miał konto. W ten sposób udowodni, że ma prawo uzyskać dostęp do jego konta, a zgromadzone na nim środki pozwolą jej opłacić jego rachunki i ostatni miesiąc czynszu.

Rozdział 8. Stwierdzenie nabycia spadku i przedmiotu zapisu windykacyjnego – Kodeks postępowania cywilnego [KPC]

Dz.U.2021.0.1805 t.j. – Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego Sąd spadku wydaje postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po przeprowadzeniu rozprawy, na którą wzywa wnioskodawcę oraz osoby mogące wchodzić w rachubę jako spadkobiercy ustawowi i testamentowi. § 1.

Sąd spadku uchyla zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia, jeżeli w odniesieniu do tego samego spadku zostało wydane postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku.
§ 2.

W przypadku zarejestrowania dwóch lub więcej aktów poświadczenia dziedziczenia w odniesieniu do tego samego spadku, sąd spadku na wniosek zainteresowanego uchyla wszystkie akty poświadczenia dziedziczenia i wydaje postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku.
§ 3.

Poza okolicznościami wskazanymi w § 1 i 2, uchylenie zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia jest dopuszczalne jedynie w przypadkach wskazanych w ustawie.

§ 4. (uchylony)

§ 1. Sąd spadku bada z urzędu, kto jest spadkobiercą. W szczególności bada, czy spadkodawca pozostawił testament, oraz wzywa do złożenia testamentu osobę, co do której będzie uprawdopodobnione, że testament u niej się znajduje. Jeżeli testament zostanie złożony, sąd dokona jego otwarcia i ogłoszenia. § 2. Sąd spadku ustala, czy w skład spadku wchodzi przedsiębiorstwo w spadku objęte zarządem sukcesyjnym. § 1. Za dowód, że nie ma innych spadkobierców, może być przyjęte zapewnienie złożone przez zgłaszającego się spadkobiercę. § 2. W zapewnieniu zgłaszający się powinien złożyć oświadczenie co do wszystkiego, co mu jest wiadome: 1) o istnieniu lub nieistnieniu osób, które wyłączałyby znanych spadkobierców od dziedziczenia lub dziedziczyłyby wraz z nimi; 2) o testamentach spadkodawcy.

§ 3. Pod względem skutków karnych zapewnienie jest równoznaczne ze złożeniem zeznań pod przyrzeczeniem, o czym sędzia powinien uprzedzić składającego zapewnienie.

Jeżeli zapewnienie nie było złożone albo jeżeli zapewnienie lub inne dowody nie będą uznane przez sąd za wystarczające, postanowienie w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku może zapaść dopiero po wezwaniu spadkobierców przez ogłoszenie. Ogłoszenie powinno zawierać: 1) imię, nazwisko, zawód oraz ostatnie miejsce zwykłego pobytu spadkodawcy; 2) datę śmierci spadkodawcy; 3) wskazanie majątku pozostałego po spadkodawcy;

4) wezwanie, aby spadkobiercy w ciągu trzech miesięcy od dnia wskazanego w ogłoszeniu zgłosili i udowodnili nabycie spadku, gdyż w przeciwnym razie mogą być pominięci w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku.

§ 1. Ogłoszenie umieszcza się w piśmie poczytnym na całym obszarze Państwa i podaje publicznie do wiadomości w ostatnim miejscu zwykłego pobytu spadkodawcy na tym obszarze, w sposób w miejscu tym przyjęty. § 2. Jeżeli wartość spadku jest nieznaczna, sąd może zaniechać umieszczenia ogłoszenia w piśmie. Po upływie trzech miesięcy od dnia ogłoszenia sąd wyznaczy w celu rozpoznania zgłoszonych żądań rozprawę, na którą wezwie także osoby, które zgłosiły żądanie i podały miejsce zamieszkania. Jeżeli w ciągu trzech miesięcy od dnia ogłoszenia o wezwaniu spadkobierców nikt nie zgłosił nabycia spadku albo zgłaszający się nie udowodnił go na rozprawie, sąd wyda postanowienie stwierdzające nabycie spadku przez spadkobierców, których prawa zostały ustalone. § 1. Sąd stwierdzi nabycie spadku przez spadko­bierców, choćby były nimi inne osoby niż te, które wskazali uczestnicy. W postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku sąd wymienia spadkodawcę oraz wszystkich spadkobierców, którym spadek przypadł, jak również wysokość ich udziałów.
§ 2. W postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku sąd stwierdza także nabycie przedmiotu zapisu windykacyjnego, wymieniając osobę, dla której spadkodawca uczynił zapis windykacyjny, oraz przedmiot tego zapisu.

See also:  Wniosek o alimenty bez adresu powoda

§ 3. Stwierdzenie nabycia przedmiotu zapisu windy­ka­cyjnego może nastąpić również przez wydanie przez sąd postanowienia częścio­wego.

Jeżeli stwierdzone zostało nabycie spadku albo zarejestrowany został akt poświadczenia dziedziczenia po osobie uznanej za zmarłą lub której zgon został stwierdzony postanowieniem sądu, a postanowienie o uznaniu tej osoby za zmarłą lub o stwierdzeniu jej zgonu zostało uchylone, sąd spadku z urzędu uchyli postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo akt poświadczenia dziedziczenia. § 1. Dowód, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku, nie jest spadkobiercą lub że jej udział w spadku jest inny niż stwierdzony, może być przeprowadzony tylko w postępowaniu o uchylenie lub zmianę stwierdzenia nabycia spadku, z zastosowaniem przepisów niniejszego rozdziału. Jednakże ten, kto był uczestnikiem postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, może tylko wówczas żądać zmiany postanowienia stwierdzającego nabycie spadku, gdy żądanie opiera na podstawie, której nie mógł powołać w tym postępowaniu, a wniosek o zmianę składa przed upływem roku od dnia, w którym uzyskał tę możność.
§ 2. Wniosek o wszczęcie takiego postępowania może zgłosić każdy zainteresowany.
§ 3. W razie przeprowadzenia dowodu, że spadek w całości lub w części nabyła inna osoba niż wskazana w prawomocnym postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku, sąd spadku, zmieniając to postanowienie, stwierdzi nabycie spadku zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym.

§ 4. Przepisy § 1 – 3 stosuje się odpowiednio do zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia oraz do stwierdzenia nabycia przedmiotu zapisu windykacyjnego.

Prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, prawomocne postanowienie uchylające lub zmieniające postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku sąd niezwłocznie wpisuje, za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, o którym mowa w art. 95i obowiązki Krajowej Rady Notarialnej w zakresie Rejestru Spadkowego § 1 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie (Dz. U. z 2020 r. poz. 1192 i 2320 oraz z 2021 r. poz. 1177), do Rejestru Spadkowego. Sąd niezwłocznie zawiadamia Krajową Radę Notarialną o wydaniu prawomocnego postanowienia uchylającego zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia. Do zawiadomienia dołącza się odpis postanowienia.

Częściowo ubezwłasnowolniony spadkobierca – jak przeprowadzić sprawę spadkową?

Dwa tygodnie temu zmarła mama, nie pozostawiając testamentu. Zostałyśmy dwie: ja i siostra, która jest częściowo ubezwłasnowolniona, przebywa w domu pomocy społecznej, jest chora psychicznie, cierpi na schizofrenię. Mama była jej kuratorem, a burmistrz udzielał dofinansowania do jej pobytu w ośrodku.

Po mamie pozostał stary domek z działką oraz na lokacie i książeczce oszczędnościowej ok. 30 000 zł. Ja i mój mąż jesteśmy rencistami, mamy wspólnie na miesiąc ok. 2000 zł świadczeń. Jak widać, nie przelewa się nam, a dom mamy będzie trudno sprzedać, bo jest zaniedbany. Siostra proponuje mi zrzeczenie się swojej części spadku i chce, abym była jej kuratorem.

Jak w tej sytuacji przeprowadzić sprawy po zmarłej?

Pani i siostra jesteście spadkobierczyniami ustawowymi zmarłej mamy. W najbliższym czasie czekają Panią dwa postępowania: pierwsze to postępowanie o ustanowienie dla siostry kuratora i drugie– o stwierdzenie nabycia spadku po mamie. Zaczniemy od omówienia pierwszego z nich.

W swych pierwszych krokach powinna Pani udać się do sądu rejonowego właściwego dla dotychczasowego miejsca zamieszkania siostry z zapytaniem, pod jaką sygnaturą akt wydział rodzinny i nieletnich prowadził sprawę o ustanowienie Pani mamy kuratorem dla Pani siostry (a jej córki).

Wiedzę o tym może Pani powziąć ustnie w Biurze Obsługi Interesanta lub telefonicznie, dzwoniąc do sądu i przedstawiając sytuację. Dysponując numerem sprawy, powinna Pani zwrócić się do sądu z wnioskiem o ustanowienie dla siostry nowego kuratora i – o ile zechce Pani nim być – powinna Pani wskazać swoją kandydaturę.

Do wniosku należy dołączyć odpis skrócony aktu zgonu matki jako dotychczasowego kuratora. Na podstawie Pani opisu zakładam, że siostra nie ma żadnej innej bliskiej osoby.

Stwierdzenie nabycia spadku po matce

Drugim postępowaniem będzie stwierdzenie nabycia spadku po matce.

By jednak postępowanie to mogło zostać przeprowadzone, musi zostać ustanowiony dla ubezwłasnowolnionej siostry kurator, który będzie chronił jej prawa.

Choć sprawa spadkowa nie będzie trudna, albowiem każda z Pań nabędzie po ½ części spadku po mamie, o tyle wymaga ona przeprowadzenie jej przed sądem lub notariuszem, a do tego potrzebny jest kurator.

Uczestnikami postępowania w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku po matce będzie Pani i siostra. Każda z Pań nabędzie spadek w ½ części. Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, które sąd wyda, będzie podstawą do podziału spadku. Dział spadku, z uwagi na ubezwłasnowolnienie siostry, będzie wymagał zgody sądu co do sposobu podziału.

Innymi słowy, na Pani miejscu nie nastawiałbym się raczej na to, że bez obowiązku spłaty siostry przejmie Pani cały majątek. Sądy niezwykle rzadko chcą takiego działu spadku dokonać. O ile podejmie Pani taką próbę, powinna Pani wskazywać, iż siostra dysponuje środkami na własne potrzeby, nagły przypływ większych środków wręcz mógłby spowodować jego roztrwonienie.

Argumentem za zniesieniem współwłasności może być także to, że siostra nie ma środków, by partycypować w kosztach utrzymania mieszkania, którego połowę odziedziczy po matce. Powyższe winno być wykładane w powiązaniu z treścią art. 207 Kodeksu cywilnego (K.c.

), zgodnie z którym pożytki i inne przychody z rzeczy wspólnej przypadają współwłaścicielom w stosunku do wielkości udziałów; w takim samym stosunku współwłaściciele ponoszą wydatki i ciężary związane z rzeczą wspólną.

Zobacz również: Ubezwłasnowolnienie częściowe

Zrzeczenie się udziału w prawie własności przez osobę chorą psychicznie

O ile siostra zdaje sobie sprawę z faktu, z czym wiąże się zrzeczenie udziału w prawie własności, sąd może – po jej wysłuchaniu i stwierdzeniu, że siostra ma świadomość tego, co mówi – wyrazić zgodę na przejęcie udziału siostry bez obowiązku jej spłaty przez Panią.

Taka zgoda siostry nie jest jednak wiążąca dla sądu i będzie on musiał ustalić inne okoliczności, a w szczególności, czy ze względu na stopień rozwoju siostry decyzja ta jest przemyślana, czy też może ulec zmianie.

Sąd na pewno będzie w trudnej sytuacji, albowiem jeżeli uzna wskazanie siostry co do osoby kuratora za wiarygodne, to tym bardziej będzie musiał uznać stwierdzenie siostry co do przeniesienia udziału w nieruchomości. Nie wyobrażam sobie by w jednym przypadku zgoda była, a przy drugim nie.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej  ▼▼▼

Ubezwłasnowolniony spadkobierca

Po śmierci rodziców w spadku pozostało mieszkanie spółdzielcze własnościowe dla trójki dzieci. Spadkobiercami jest syn i dwie córki, jedna z nich jest ubezwłasnowolniona, niepełnosprawna i jej opiekunem prawnym jest druga siostra.

Jak szybko można podzielić spadek i jak krok po kroku przeprowadzić działania oraz jakie dokumenty są do tego potrzebne (np. u notariusza)? Zastanawiamy się nad ewentualną darowizną.

See also:  Rozszerzenie własności budowanego domu na małżonka

Jak wygląda obowiązek opiekuna prawnego, czy trzeba sprawę spadkową zgłosić do sądu?

Określenie „opiekun prawny” wskazuje na ubezwłasnowolnienie jednej z sióstr – art. 13 Kodeksu cywilnego (K.c.); w przypadku ubezwłasnowolnienia częściowego (art. 16 K.c.) ustanawiany jest kurator.

Ubezwłasnowolniona siostra nie ma pełnej zdolności prawnej – ubezwłasnowolnienie całkowite skutkuje brakiem zdolności do czynności prawnych, zaś osoba ubezwłasnowolniona częściowo ma ograniczoną zdolność do czynności prawnych; przepisy o zdolności do czynności prawnych zawarto w art. 10 i następnych K.c.

Sprawowanie funkcji opiekuna prawnego lub kuratora podlega nadzorowi „sądu opiekuńczego” (określonego wydziału w miejscowo właściwym sądzie rejonowym).

Niezależnie od rodzaju ubezwłasnowolnienia, ubezwłasnowolnioną siostrę w różnych sprawach (oprócz jakichś drobnych sprawunków, jeżeli jest w stanie je robić) powinien reprezentować przedstawiciel ustawowy.

Na ogół przedstawicielem ustawowym człowieka ubezwłasnowolnionego jest ustanowiony dla niego opiekun albo kurator (zależnie od rodzaju ubezwłasnowolnienia), jednak niekiedy „sąd opiekuńczy” powinien ustanowić kuratora w celu dokonania określonych czynności lub załatwienia określonych spraw. Te reguły ogólne tyczą się, między innymi, załatwiania „spraw spadkowych”.

W Polsce na ogół ma miejsce dwuetapowe załatwianie „spraw spadkowych” – zwłaszcza wtedy, gdy dziedziczy więcej niż jedna osoba.

Zobacz również: Czy osoba ubezwłasnowolniona może dziedziczyć?

Stwierdzenie nabycia spadku, dział spadku

Wpierw powinno dojść do stwierdzenia nabycia spadku, a następnie może mieć miejsce dział spadku (art. 1037 i następne K.c.).

Od stosunkowo niedawna stwierdzenie nabycia spadku może zostać dokonane przez sporządzenie notarialnego aktu poświadczenia dziedziczenia (art. 95a i następne Prawa o notariacie).

Dotyczące „spraw spadkowych” przepisy proceduralne (głównie dotyczące drogi sądowej) zawarto w art. 627 i następnych Kodeksu postępowania cywilnego (K.p.c.); przy działach spadku można stosować przepisy o zniesieniu współwłasności.

Z uwagi na art. 926 K.c., testament i dziedziczenie testamentowe (art. 941 i następne K.c.) ma pierwszeństwo przed dziedziczeniem ustawowym (art. 931 i następne K.c.). Jeżeli nie zostały sporządzone testamenty (co warto sprawdzić), to mają miejsce dwa dziedziczenia ustawowe – dwa, ponieważ po każdym człowieku (także pozostawiającym po sobie małżonka) pozostaje odrębny spadek.

Skrócone ujęcie (widoczne w przedstawionym opisie sytuacji) może wskazywać na dziedziczenie przez troje rodzeństwa (zwłaszcza w przypadku dziedziczenia ustawowego), ale stwierdzenia nabycia spadku (dotyczące dwóch spadków) powinny wskazywać, kto dziedziczy i jakie są udziały poszczególnych spadkobierców w każdym ze spadków. Po rodzicu zmarłym wcześniej dziedziczą z ustawy (art.

931 K.c.): owdowiały małżonek oraz troje rodzeństwa – 4 osoby, a więc ma miejsce dziedziczenie po 1/4 (co wynika z art. 931 K.c.). Spadek po później zmarłym rodzicu z ustawy dziedziczą po 1/3 dzieci (także z uwagi na art. 931 K.c.). Jest możliwe doprowadzenie do stwierdzenia nabycia spadku po obojgu Małżonkach w trakcie jednego postępowania spadkowego przed sądem.

Wprawdzie nie można wykluczyć stwierdzenia nabycia spadku przed notariuszem (sporządzającym protokoły dziedziczenia i akty poświadczenia dziedziczenia), ale proszę liczyć się z ostrożnością notariusza – zwłaszcza w związku ze sprawowaniem opieki nad jednym z dzieci spadkodawców oraz z uwagi na to, że zmarł już owdowiały małżonek (będący jednym ze spadkobierców ustawowych wcześniej zmarłego spadkodawcy).

Przy staraniu się o stwierdzenie nabycia spadku podstawowym dokumentem jest odpis aktu zgonu spadkodawcy. Poza tym ważne są odpisy innych aktów stanu cywilnego: aktu małżeństwa małżonków, aktów urodzenia spadkobierców (zwłaszcza chodzi o dzieci spadkodawców).

Dyskusyjne (zwłaszcza w przypadku dziedziczenia ustawowego) jest przedstawianie odpisów aktów małżeństwa spadkobierców.

Zdarzają się różnice w zestawie wymaganych dokumentów, więc dobrze jest zapytać o szczegóły w kancelarii notarialnej lub w sekretariacie sądowym – chociażby w celu uniknięcia zbędnych kosztów (bo uzyskiwanie odpisów dokumentów wiąże się z opłatami, a niekiedy także z innymi wydatkami).

Oczywiście, warto sprawdzić, czy zostały sporządzone testamenty przez spadkodawców – od stosunkowo niedawna można oficjalnie zgłaszać (bezpłatnie) informacje o testamencie i uzyskiwać (odpłatnie) w kancelariach notarialnych takie informacje po śmierci testatora (osoby, o której testament chodzi).

Przy dziale spadku podstawowe znaczenie ma stwierdzenie nabycia spadku (odpowiedni dokument: odpis prawomocnego postanowienia sądowego albo wypis aktu poświadczenia dziedziczeni) oraz dokumenty dotyczące majątku spadkowego. W przypadku spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu ważne są dokumenty ze spółdzielni mieszkaniowej lub wypis z księgi wieczystej (o ile ją założono).

zobacz również: Wniosek o odrzucenie spadku w imieniu osoby ubezwłasnowolnionej

Akt poświadczenia dziedziczenia

Jeżeli notariusz (zwłaszcza w związku ze spadkiem po wcześniej zmarłym małżonku) zgodzi się sporządzić akt poświadczenia dziedziczenia, to dla „załatwienia formalności” wystarczy czas potrzebny na: zgromadzenie dokumentów oraz na dokonanie czynności notarialnej.

Przedłożenie „sądowi spadku” wszystkich wymaganych dokumentów (w tym dokumentu o ustanowieniu opiekuna prawnego) również powinno skutkować załatwieniem sprawy dość szybko – być może postępowanie (z wniosku o stwierdzenie nabycia spadku) ograniczy się do jednej rozprawy sądowej.

Możliwe jest ujawnianie tytułu prawnego w odpowiednich rejestrach i ewidencjach na podstawie samego stwierdzenia nabycia spadku.

Dotyczy to (między innymi): ksiąg wieczystych (w przypadku spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu bez założonej dla tegoż prawa księgi wieczystej bardzo duże znaczenie ma dokumentacja właściwej spółdzielni mieszkaniowej).

Dokonany na podstawie stwierdzenia nabycia spadku wpis (np. w księdze wieczystej lub w innej właściwej ewidencji) ułatwia dokonywanie czynności prawnych – np. zbywania uprawnień (np. udziałów we współwłasności).

Zgoda sądu rodzinnego na uczynienie darowizny przez osobę ubezwłasnowolnioną

Nie do końca jest dla mnie jasne, co Pani ma na myśli, wspominając o darowiźnie; mogę się jedynie domyślać i tak formułować określoną hipotezę.

Ogólnie – w zakresie sprawowania opieki i kurateli – sprawa przedstawia się następująco: opiekun (kurator) ma dużą swobodę w zakresie dokonywania w imieniu swego podopiecznego czynności prawnych korzystnych (ewentualnie na ogół korzystnych) dla podopiecznego. Uważa się, że korzystne jest przyjęcie darowizny – czyli zawarcie umowy darowizny (art. 888 i następne K.c.

) w imieniu podopiecznego jako obdarowanego. Gdyby więc ktoś z rodzeństwa podopiecznej był zdecydowany darować jej określony składnik majątkowy (np. udziały w spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu), to opiekunka ma sporą swobodę w przyjęciu darowizny na rzecz swej podopiecznej.

Gdyby zaś pomysł dotyczył dokonania darowizny w imieniu podopiecznej na rzecz kogoś innego, to taka czynność wymagałaby uzyskania wcześniej zgody „sądu opiekuńczego”. Nie można wykluczyć ustanowienia przez „sąd opiekuńczy” kuratora w celu dokonania darowizny w imieniu podopiecznej na rzecz kogoś z jej rodzeństwa – gdyby sąd na dokonanie takiej darowizny się zgodził.

Na koniec dodam, że czas załatwiania spraw spadkowych może być różny – zależnie od określonych okoliczności (np. potrzeby wysłuchania właściwych osób przez „sąd opiekuńczy”).

Zobacz również: Wniosek o dysponowanie majątkiem osoby ubezwłasnowolnionej

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej  ▼▼▼

Leave a Reply

Your email address will not be published.