Do kiedy muszę płacić alimenty?

Do kiedy muszę płacić alimenty?

Alimenty to jest temat, który wydaje się być powszechnie znany i rozumiany. Duża część społeczeństwa wręcz osiągnęła biegłość w zakresie znajomości przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, regulujących obowiązek alimentacyjny wobec dziecka i byłego małżonka. Jest to bardzo obszerny temat, wokół którego narosło wiele mitów. Jednym z nich jest to, że alimenty na dziecko płaci się do czasu uzyskania przez nie pełnoletności. 

Nic bardziej mylnego.

Czym są więc alimenty na dorosłe dziecko?

Alimenty na dorosłe dziecko – kiedy trzeba je płacić?

Wbrew pozorom alimenty na dorosłe dziecko to nie jest żadna wyjątkowa sytuacja. 

Pamiętajmy, że rodzice mają obowiązek alimentacyjny wobec dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie. Jest to obowiązek wynikający wprost z ustawy i istnieje niezależnie od wyroku sądu, a więc obciąża on nawet rodziców będących małżeństwem. 

W praktyce, temat alimentów na dorosłe dziecko dotyczy sytuacji, kiedy alimenty zostały zasądzone wyrokiem sądowym lub uzgodnione w umowie alimentacyjnej. 

Warto pamiętać, że przepisy określają sytuacje, w których obowiązek alimentacyjny ustaje lub kiedy można się od niego uchylić. Jednak to od sądu będzie zależało, jak zinterpretuje okoliczności faktyczne, które opisuję poniżej. To sąd ostatecznie stwierdzi, czy te okoliczności zaszły i czy obowiązek rzeczywiście ustał. 

Kiedy ustaje obowiązek alimentacyjny wobec dziecka?

Kluczowa jest zdolność do samodzielnego utrzymania się. Przyjmuje się, że dziecko niepełnoletnie nie ma takiej zdolności. Może ono jednak dysponować majątkiem, który przynosi dochody i te dochody pozwalają na jego utrzymanie, wówczas rodzice nie mają obowiązku łożenia na dziecko.

Jeśli dziecko jednak osiągnie zdolność do samodzielnego utrzymania się przed 18-tymi urodzinami i faktycznie będzie samo się utrzymywało, obowiązek alimentacyjny rodziców ustanie.

Częściej jednak dziecko jest w stanie samo zarobić na siebie trochę później, a to oznacza, że zgodnie z polskim prawem rodzice muszą utrzymywać dorosłe dziecko.

Alimenty a nauka pełnoletniego dziecka

Uznaje się, że dziecko może się samodzielnie utrzymać, kiedy skończy naukę i będzie gotowe do pracy. Nie ma żadnej uniwersalnej reguły, która określałaby, kiedy dokładnie to nastąpi. 

A co, jeśli pełnoletnie i zdolne do pracy dziecko chce się dalej uczyć?

Jeśli jego zdolności i kompetencje pozwalają na ukończenie studiów, obowiązek alimentacyjny trwa nadal. Sądy uznają, że rodzice powinni w miarę swoich możliwości dążyć do tego, żeby dziecko – jeśli tego chce i jest do tego zdolne – ukończyło studia wyższe. 

A jeśli dziecko poszło na studia, ale się do nich nie przykłada, czy nadal rodzice muszą je utrzymywać?  

Tu sprawy się komplikują (dla dziecka). Jeśli nie zdaje ono egzaminów, nie chodzi na zajęcia, powtarza lata studiów- obowiązek alimentacyjny rodziców ustaje. 

Podobnie sprawa wygląda, jeśli dziecko zdecydowało się na podjęcie studiów dopiero po dłuższym czasie od ukończenia szkoły średniej i jest już w wieku bardziej zaawansowanym niż większość świeżo upieczonych studentów. Wtedy trudno mówić o tym, że podjęcie studiów to kontynuacja nauki. Rodzice nie maja wówczas obowiązku łożenia na utrzymanie dziecka. 

Oczywiście, prawdziwe życie nie jest czarno-białe. Są takie sytuacje, że nawet ukończenie studiów nie oznacza pełnej gotowości do pracy. Obowiązek alimentacyjny nie zawsze ustanie np. w przypadku aplikantów adwokackich czy lekarzy na stażu, jeśli nie będą w stanie samodzielnie się utrzymać. Problematyczna też bywa sytuacja doktorantów. 

W każdym przypadku to od sądu będzie zależało utrzymanie obowiązku wobec dziecka w takiej sytuacji.

Alimenty a choroba dziecka

Jeżeli niezdolność dziecka do samodzielnego utrzymania się wynika z jego niepełnoprawności lub z nieuleczalnej choroby, wtedy oczywiście obowiązek alimentacyjny trwa nadal, nawet jeśli dziecko jest już pełnoletnie. Może się więc zdarzyć, że obowiązek ten nie ustanie aż do śmierci dziecka. 

Obowiązek alimentacyjny nie ustanie również, jeśli dziecko cierpi na chorobę psychiczną, np. schizofrenię, która w danym momencie uniemożliwia mu podjęcie pracy i samodzielne utrzymanie się. 

Warto pamiętać, że również niezdolność do pracy wywołana narkomanią nie wyłącza automatycznie obowiązku alimentacyjnego. Oczywiście tutaj sąd zawsze bierze pod uwagę okoliczności danej sprawy, ale jednak znowu- kluczowy jest tu brak realnej możliwości zarobkowania.

Sąd może oczywiście uzależnić wypłatę świadczeń w taki sposób, żeby wykluczyć możliwość wydania ich na używki.

Za każdym razem będzie też oceniał sytuację pod kątem zgodności z zasadami współżycia społecznego, ale generalna zasad jest taka, że nawet dorosłe dzieci uzależnione od narkotyków muszą być utrzymywane przez rodziców. 

Dziecko w niedostatku

A co stanie się w sytuacji, kiedy obowiązek alimentacyjny rodziców wobec dziecka już ustał, a ono np. straciło pracę?

Mówiąc w uproszeniu: jeśli obowiązek alimentacyjny rodziców względem dzieci raz ustał, to już się nie „odrodzi”. Czy to znaczy, że rodzice zwolnieni są z niego raz na zawsze?  

Nie. Jeśli utrata pracy doprowadziła do tego, że dziecko popadło w niedostatek, to wówczas stosujemy zasady ogólne z KRO, które dotyczą obowiązku alimentacyjnego.

Zasady te mówią, że o dorosłą osobę w niedostatku troszczą się krewni w linii prostej i rodzeństwo. Jeśli dziecko pozostaje w związku małżeńskim, to małżonek jest w pierwszej kolejności zobowiązany do pomocy.

Rodzice w takiej sytuacji są zobowiązani dopiero jeśli małżonek i dzieci nie mogą obowiązku alimentacyjnego zrealizować. 

Uchylenie się od alimentów na dorosłe dziecko

Obowiązek alimentacyjny wobec dorosłego dziecka występuje często, ale nie jest on bezwzględny.

Rodzic może się od niego uchylić, jeśli świadczenia alimentacyjne powodują nadmierny uszczerbek lub jeśli dziecko nie podejmuje żadnych działań, które miałyby je doprowadzić do usamodzielnienia się.

Można też uchylić się od obowiązku alimentacyjnego wobec pełnoletniego dziecka, jeśli utrzymywanie go jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Nadmierny uszczerbek finansowy dla rodziców

Jeśli świadczenia alimentacyjne na pełnoletnie dziecko wiążą się dla rodziców z nadmiernym uszczerbkiem finansowym, mogą oni uchylić się od obowiązku alimentacyjnego. 

Oczywiście „nadmierny uszczerbek” nie został nigdzie zdefiniowany, więc zawsze należy to oceniać przez pryzmat konkretnych okoliczności. Patrząc na orzecznictwo sądów można założyć, że mieści się on gdzieś pomiędzy znacznym obniżeniem stopy życiowej a sytuacją, w której rodzice nie mogą realizować swoich usprawiedliwionych potrzeb. 

Jeśli więc dochodzi do takiej sytuacji, to wówczas nabieramy innej perspektywy i inaczej oceniamy sytuację pełnoletniego dziecka.

I tak, na przykład: jeśli utrzymywanie studenta studiów dziennych, który przykłada się do nauki i zdaje wszystkie egzaminy powoduje nadmierny uszczerbek dla rodziców, mogą oni wymagać, aby dziecko podjęło jakąś pracę dorywczą i przynajmniej częściowo pokryło koszty swojego utrzymania.

Inaczej również będzie oceniane podjęcie nauki na studiach zaocznych (odpłatnych), w sytuacji, w której zapłata czesnego dla rodziców nie jest znacznych obciążeniem, a inaczej, kiedy spowoduje w ich majątku nadmierny uszczerbek.

Brak starań dziecka o samodzielne utrzymywanie się

Ustawodawca stoi na stanowisku, że pełnoletniemu dziecku, które nie podejmuje żadnych starań, aby się usamodzielnić, nie przysługują alimenty od rodziców. 

Dlatego, jak pisałam wyżej, jeśli dziecko nie przykłada się do nauki, opuszcza zajęcia, nie zdaje egzaminów i powtarza lata – rodzic może uchylić się od obowiązku alimentacyjnego. To samo może zrobić, jeśli dziecko, pomimo pełnej zdolności, w ogóle nie podejmuje nauki ani pracy. 

Zasady współżycia społecznego

Rodzic może również uchylić się od obowiązku alimentacyjnego wobec pełnoletniego dziecka, jeśli łożenie na jego utrzymanie jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Oczywiście, to sąd będzie oceniał tę ewentualną sprzeczność, biorąc pod uwagę całokształt okoliczności. Przykładowo można jednak wskazać, że jeśli dziecko:

  • nie utrzymuje kontaktu z rodzicem, 
  • dopuszcza się wobec rodzica przemocy, 
  • kieruje wobec niego groźby,
  • zachowuje się wobec rodzica wulgarnie lub agresywnie,

utrzymywanie obowiązku alimentacyjnego wobec takiego dziecka może być uznane za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. 

Do kiedy muszę płacić alimenty?Alimenty na dorosłe dziecko – kiedy trzeba je płacić? Kiedy można się od nich uchylić, infografika. Autorka: Agata Czaicka

Alimenty na dorosłe dziecko – uchylenie w praktyce

Powtórzę to, co napisałam na początku artykułu: obowiązek alimentacyjny wynika z przepisów prawa i tak naprawdę jest niezależny od wyroku sądowego. Oznacza to, że obciąża on oboje rodziców, niezależnie od tego, czy są małżeństwem czy nie. 

Trzeba więc pamiętać, że na rodzicach zawsze ciąży obowiązek utrzymania dziecka. Co za tym idzie- nawet pełnoletnie dziecko, które np. studiuje i nie może się samo utrzymać, ma prawo żądania od swoich rodziców będących małżeństwem pomocy w utrzymaniu się. Pójdźmy dalej: to dziecko ma możliwość pozwania rodziców o alimenty, jeśli nie otrzymuje od nich wymaganego prawem wsparcia.

Natomiast w praktyce temat uchylenia się od obowiązku alimentacyjnego dotyczy głównie tych rodziców, którzy płacą alimenty na dziecko w wysokości określonej w wyroku sądu lub w umowie alimentacyjnej. 

Jak uchylić się od alimentów na dorosłe dziecko?

Co do zasady- należy skierować pozew do sądu. Nie można zaprzestać płacenia alimentów bez stosownego orzeczenia.

 Gdy mamy wyrok, ugodę sądową lub umowę alimentacyjną sporządzona przed notariuszem z obowiązkiem poddania się egzekucji- samowolne zaprzestanie płacenia alimentów może skończyć się u komornika.

  Należy więc wnieść pozew z odpowiednim żądaniem. Trzeba w nim wykazać jedną z przyczyn ustania obowiązku. 

Możemy więc wskazać na jedną z okoliczności opisanych powyżej, tj. uszczerbek majątkowy po stronie rodziców lub brak działań dziecka zmierzających do usamodzielnienia się. Mamy również możliwość powołania się na sprzeczność z zasadami współżycia społecznego. 

Co jednak zdarza się na najczęściej, to zmiana okoliczności, które leżały u podstaw zasądzenia obowiązku alimentacyjnego. W takiej sytuacji wskazujemy w pozwie, że np. dziecko skończyło szkołę i jest gotowe do podjęcia zatrudnienia.

See also:  Wysokość alimentów a dochody ojca

Jeśli dziecko założyło własną rodzinę i ją utrzymuje- to również jest wystarczające do stwierdzenia, że obowiązek alimentacyjny rodzica wygasł.  Można też podnieść, że sytuacja rodzica nagle się pogorszyła i nie stać go na dalsze łożenie na rzecz pełnoletniego dziecka.

To jednak nie zawsze będzie skutkować uchyleniem obowiązku, a może skończyć się jedynie obniżeniem alimentów. 

Obranie odpowiedniej strategii procesowej i przygotowanie pozwu z odpowiednio sformułowanym żądaniem nie należy do najłatwiejszych zadań.

Sprawne poprowadzenie sprawy i udowodnienie okoliczności, na które się powołujemy, bardzo często wymaga wsparcia prawnika doświadczonego w sprawach o alimenty.

Zachęcamy do kontaktu z naszą kancelarią w Gdańsku. Chętnie odpowiemy na Państwa pytania i pomożemy we wszystkich sprawach z zakresu alimentów. 

Uchylenie alimentów na dorosłe dziecko – FAQ

Poniżej odpowiadam na kilka najważniejszych praktycznych pytań związanych z pozwem o uchylenie alimentów:

Do jakiego sądu składa się pozew o uchylenie alimentów?

Pozew składamy do wydziału rodzinnego w sądzie właściwym ze względu na miejsce zamieszkania dziecka. 

Ile kosztuje pozew o uchylenie alimentów (2021)?

Opłatę za pozew oblicza się sumując 12 rent alimentacyjnych. Jeśli kwota ta przekracza 20 000 zł, wówczas obliczamy z niej 5 % i otrzymujemy wysokość opłaty sądowej.

 W przypadku kwot niższych niż 20 000 zł, posiłkujemy się poniższymi widełkami: do 500 złotych – 30 złotych;  500 złotych do 1500 złotych –100 złotych;  1500 złotych do 4000 złotych –200 złotych;  4000 złotych do 7500 złotych –400 złotych;  7500 złotych do 10 000 złotych – 500 złotych;  10 000 złotych do 15 000 złotych –750 złotych;  

15 000 złotych do 20 000 złotych –1000 złotych.

Alimenty na dorosłe dziecko – kiedy można przestać płacić pełnoletniemu?

Do kiedy należą się alimenty na dziecko? Panuje błędne przekonanie, że osiągnięcie pełnoletności przez dziecko oznacza, że alimenty od rodziców mu już nie przysługują.

Gdyby rzeczywiście tak było, w wielu przypadkach uczeń liceum albo zawodówki musiałby rzucić szkołę, zakasać rękawy i pójść do pracy.

Przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego gwarantują jednak dziecku otrzymywanie środków na dalszą edukację tak długo, jak długo nie jest ono w stanie utrzymać się samodzielnie. Obowiązek alimentacyjny nie jest ograniczony żadnym sztywnym terminem.

Ale różnie w życiu się układa i czasami od ogólnych zasad istnieją wyjątki. O tych wyjątkach dzisiaj słów kilka. Komu przysługują alimenty z majątku rodzica?

Alimenty już nie do rąk rodzica – alimenty na pełnoletnie dziecko

Po uzyskaniu pełnoletności przez dziecko, alimenty powinny być przekazywane bezpośrednio do jego rąk, albo na jego rachunek bankowy.

Gdy to na Tobie ciąży obowiązek płacenia alimentów na dziecko, powinieneś zapytać syna czy córki o numer rachunku bankowego.

Albo o inną formę przekazywania środków (zawsze pamiętaj o pokwitowaniu albo innym potwierdzeniu, że wywiązujesz się ze swoich świadczeń alimentacyjnych).

Podobnie jeżeli zajdzie konieczność podwyższenia alimentów, to dziecko samo w swoim imieniu musi występować do sądu.

Alimenty gdy środki z majątku dziecka wystarczają na jego utrzymanie

Rodzic jest zobowiązany do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka tylko wówczas, gdy dziecko nie jest w stanie utrzymać się samodzielnie. Jeżeli dziecko np. w wyniku odziedziczenia spadku po dziadkach uzyskuje majątek. To w pierwszej kolejności środki pochodzące z tego majątku powinny zaspokajać usprawiedliwione potrzeby dziecka.

Czyli w sytuacji, gdy dziecko ze swojego majątku uzyskuje własne dochody i wystarczają one na pokrycie kosztów jego utrzymania, to rodzice są zwolnieni z obowiązku alimentacji.

To nie oznacza, że należy sprzedać dom po dziadkach i pieniądze przeznaczyć na dziecko. Co do zasady substancja majątku nie powinna być naruszana (chyba że istnieją jakieś nadzwyczajne okoliczności).

Dlatego na przykład czynsz z  najmu mieszkania odziedziczonego po dziadkach powinien być przeznaczany na utrzymanie dziecka i jeżeli są to dochody wystarczające na zaspokojenie jego usprawiedliwionych potrzeb, można uznać, że dziecko posiada możliwość samodzielnego utrzymania się.

Nie znaczy to, że rodzice małoletniego dziecka zwolnieni są wówczas z obowiązku przyczyniania się do wychowania dziecka i zaspakajanie jego uzasadnionych potrzeb niematerialnych.

Alimenty na dorosłe dziecko a jego stopień wykształcenia

Obowiązek alimentacyjny nie jest związany ze stopniem wykształcenia dziecka. Co oznacza, że ukończenie danej szkoły nie skutkuje automatycznie wygaśnięciem obowiązku płacenia alimentów.

Alimenty na pełnoletnie dziecko uczące się a alimenty na dorosłe dziecko nieuczące się

Dziecko ma możliwość kontynuowanie nauki, ale dużo zależy od niego samego.

Czy chce i czy jest w stanie uczyć się dalej w celu uzyskania możności samodzielnego utrzymania? Sąd bierze pod uwagę zdolności dziecka, jego ambicje i wytrwałość.

Jeżeli zdolne dziecko chce zostać na przykład lekarzem, obowiązek alimentacyjny rodzica może ustać bliżej trzydziestki dziecka, niż jego osiemnastki. Do tego właśnie czasu należy płacić alimenty.

Ile wynoszą alimenty na dorosłe dziecko? Świadczenie alimentacyjne na studiach doktoranckich?

Jeśli chodzi np. o studia doktoranckie, to  mało prawdopodobne, by rodzic musiał płacić alimenty aż do ich ukończenia przez dziecko.

Zazwyczaj sądy uznają, że w takim wypadku dziecko podejmujące decyzję o karierze naukowej ma już konkretny zawód i jest w stanie pracować przynajmniej dorywczo.

W takiej sytuacji alimenty mogą być niskie lub sąd może uznać, że obowiązek rodzica już wygasł.

Możliwości zarobkowe i stopa życiowa rodzica też mają tu znaczenie. Jeżeli rodzic nie jest majętny, sam ma niskie kwalifikacje i mało zarabia, uznanie, że jego obowiązek istnieje do momentu obrony przez dziecko doktoratu byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Alimenty dla pełnoletniego dziecka, które nie przykłada się do nauki

To jest jeden z wyjątków, gdy obowiązek alimentacyjny na dorosłe dziecko wygasa, mimo kontynuowania nauki. Dziecko aby żądać środków utrzymania od rodzica w trakcie studiów, musi się do nich przykładać. Jeżeli nie zdobywa zaliczeń, z własnej winy opuszcza zajęcia albo powtarza rok, obowiązek alimentacyjny wygasa.

Podobnie w sytuacji dziecka, które nie dokłada starań aby się usamodzielnić, a jedynie pozoruje dalszą naukę zapisując się do kolejnej szkoły policealnej i nie uczęszczając na zajęcia.

Alimenty na dziecko – do kiedy?

Powstaje pytanie: w jaki sposób rodzic może zweryfikować, czy jego potomek w dalszym ciągu się uczy i dokłada starań, aby być w stanie samodzielnie się utrzymać?

Niestety tutaj nie ma zbyt wielu możliwości. Nie ma podstawy prawnej, by żądać od dziecka zaświadczenia o kontynuowaniu nauki. A to, czy dziecko je pokaże, jest tylko jego dobrą wolą. Jeśli masz uzasadnione wątpliwości, czy syn lub córka widnieją na liście studentów. Pozostaje Ci podjąć próby ustalenia tego na własną rękę np. rozpytując rodzinę.

Do kiedy muszę płacić alimenty?

Kolejne studia a obowiązek alimentacyjny – do kiedy należą się alimenty? 

Co do zasady dopóki dziecko przejawia chęć do kontynuowania dalszej nauki. A jego osobiste zdolności i cechy charakteru rzeczywiście rokują, że jest w stanie tą naukę kontynuować, rodzic zobowiązany jest płacić alimenty.

Sądy wielokrotnie wypowiadały się o tym, że rodzic nie może wymagać od dziecka, by podjęło pracę zarobkową i miało obowiązek samodzielnego utrzymania się. Jeżeli ma wszelkie predyspozycje ku temu, by osiągnąć lepsze wykształcenie.

Alimenty na dziecko pełnoletnie – do kiedy alimenty na studenta?

Z inną sytuacją mamy do czynienia, gdy dziecko skończywszy jedne studia i uzyskując tytuł magistra. Rozpoczyna kolejny kierunek w celu zdobywania nowych kwalifikacji zawodowych.

  Sądy nie traktują takich sytuacji jako argumentu dla przedłużenia obowiązku alimentacyjnego rodzica. Płacenie alimentów więc już nie obowiązuje.

Nie ma obowiązku łożenia na nie, którego powodem byłaby niezdolność dziecka do zarabiania.

Inaczej jest w przypadku kontynuacji nauki w tym samym kierunku. Na przykład w przypadku lekarza bezpośrednio po uniwersytecie medycznym, albo absolwenta prawa, który chce skończyć aplikację.

Sądy w takich przypadkach podkreślają, że w czasie odbywania stażu lub aplikacji można zarobkować, ale środki te raczej nie gwarantują możności samodzielnego utrzymania.

W zależności od okoliczności obowiązek alimentacyjny rodzica może być kontynuowany.

Alimenty na dorosłe dziecko a podjecie przez nie studiów po przerwie od ukończenia szkoły średniej

Nie ma wątpliwości, że uzyskanie wykształcenia zawodowego przez dziecko i jego wola uzyskania wykształcenia wyższego powoduje wydłużenie obowiązku alimentacyjnego. Jeśli dzieci wykazują chęć dalszej nauki, mają prawo oczekiwać świadczeń alimentacyjnych, jeżeli bezpośrednio z chwilą osiągnięcia średniego wykształcenia podjęli studia wyższe.

Inaczej będzie w sytuacji, gdy dziecko zdobyło zawód odpowiadający predyspozycjom kwalifikacji zawodowych i jest w stanie utrzymać się samodzielnie oraz możliwości tej korzysta. Co jednak, jeśli po kilku latach decyduje się podnieść kwalifikacje idąc na studia wyższe i nie ma możliwości samodzielnego utrzymania się?

Zgodnie z orzecznictwem, w takich okolicznościach rodzice nie są zobowiązani na dostarczanie dziecku środków do utrzymania. Oczywiście, jeżeli wiek dziecka przekracza znacznie normalny wiek młodzieży rozpoczynającej wyższe studia. Możemy więc powiedzieć, że wtedy nie ma obowiązku alimentowania studiującego dziecka. Nie musisz płacić alimentów.

Alimenty dla pełnoletniego dziecka, które ożeniło się / wyszło za mąż

Wyjście za mąż, albo ożenienie się dziecka jeszcze nie oznacza, że rodzic może przestać płacić alimenty. Zmienia się jednak nieco sytuacja. Pełnoletnie dziecko w pierwszej kolejności powinno oczekiwać wsparcia finansowego od męża, czy żony. Obowiązek dostarczania środków utrzymania przez małżonka, wyprzedza obowiązek alimentacyjny rodziców.

Jeżeli zatem młodzi małżonkowie całkiem nieźle radzą sobie finansowo.

Bo na przykład współmałżonek jest starszy i uzyskuje dobre wynagrodzenie –  wówczas obowiązek alimentacyjny rodziców względem dziecka może wygasnąć.

Inaczej będzie, jeżeli pobrało się dwoje studentów studiów dziennych. Najczęściej w takich przypadkach rodzic w dalszym ciągu będzie miał obowiązek łożyć alimenty na uczące się dziecko.

Pamiętaj, że kodeks rodzinny i opiekuńczy nie przewiduje wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego względem dziecka pełnoletniego z urzędu. Obowiązek alimentacyjny trwa tak długo dopóki sąd nie stwierdzi inaczej.

See also:  Rozwód z ubezwłasnowolnioną żoną

Alimenty dla pełnoletniego dziecka pracującego dorywczo 

Warto wiedzieć, że w przypadku alimentów nie obowiązuje zasada wszystko albo nic . Jeżeli dziecko podjęło się pracy zarobkowej i zarabia, ale jeszcze nie na tyle dużo, by być w stanie całkowicie się utrzymać, alimenty na dziecko ulegają stosownemu umniejszeniu. Inaczej dorosłe dziecko odniosłoby nadmierny uszczerbek finansowy.

Ma to praktyczne znaczenie np. w przypadku uczniów szkoły zawodowej, którzy otrzymują niewielkie wynagrodzenie za praktyki . Dziecko uzyskujące takie środki, dalej nie jest w stanie utrzymać się samodzielnie. Mimo to, zarobione pieniądze są dochodem, który powinien być przeznaczany na pokrycie kosztów utrzymania uprawnionego.

W zależności od sytuacji zobowiązany rodzic może wówczas płacić alimenty w niskiej, albo wręcz symbolicznej wysokości. Zawsze musimy wziąć pod uwagę okoliczności danej sprawy.

Alimenty na rzecz pełnoletniego dziecka

Kodeks rodzinny mówi o tym, że w razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego.

Za każdym razem, aby przestać płacić alimenty (uzyskać uchylenie alimentów na dorosłe dziecko), albo płacić alimenty w niższej wysokości powinieneś najpierw podjąć działania prawne. Inaczej musisz się liczyć z możliwością skierowania przeciwko Tobie egzekucji komorniczej.

A pozbycie się komornika, który ściąga alimenty to nie lada sztuka. Pamiętaj o tym, że uchylanie się od obowiązku płacenia alimentów może przynieść Ci znacznie więcej szkody, niż pożytku.

Zakres świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które studiuje zaocznie

Podobnie sytuacja ma się w przypadku studenta studiów zaocznych. Niemożność samodzielnego utrzymania się w dalszym ciągu przesądza o tym, że rodzice obowiązani są płacić alimenty na dorosłe dziecko.

Jednak decyzja o podjęciu studiów zaocznych nie może być podejmowana w oderwaniu od sytuacji życiowej rodziców. A okoliczności leżące po ich stronie też muszą być brane pod uwagę.

Sąd Najwyższy w wyroku z 1998 roku, który cały czas pozostaje aktualny stwierdził, że nie można wymagać od nisko kwalifikowanego i mało lub średnio zarabiającego rodzica, żeby łożył na studia zaoczne, na które zdecydowało się pełnoletnie dziecko.

Wniosek zatem jest jeden: wszystko zależy od konkretnej sytuacji z zakresu prawa rodzinnego, w której się znajdujecie.

Pozew o uchylenie obowiązku alimentacyjnego

W wyroku alimentacyjnym sąd nie określa terminu, do którego rodzice będą zobowiązani do płacenia alimentów. W praktyce znaczy to tyle, że obowiązek alimentacyjny rodziców wynikający z takiego orzeczenia trwa tak długo, dopóki takie orzeczenie funkcjonuje w obrocie.

Warto wiedzieć, ze pozew o uchylenie alimentów zawiera w sobie również żądanie ich obniżenia. W takim przypadku, gdy sąd uzna, że nie zaszły przesłanki, by stwierdzić, że obowiązek płacenia alimentów wygasł całkowicie, może orzec że należą się one dziecku w niższej wysokości.

Co się stanie, jeżeli nie złożysz pozwu o uchylenie obowiązku alimentacyjnego

W razie samowolnego zaprzestania płacenia alimentów dziecko ma prawo złożyć wniosek egzekucyjny do komornika. Bo wyrok zasądzający alimenty w dalszym ciągu jest aktualny. Dlatego powinieneś zachować odpowiednią kolejność działania. Najpierw złożyć pozew wraz z wnioskiem o zabezpieczenie (jeżeli są ku temu przesłanki). A dopiero po uzyskaniu orzeczenia sądu zaprzestać płacić.

Pamiętaj, że niealimentacja w niektórych okolicznościach może być przestępstwem i zaprzestanie płacenia alimentów z dnia nadzień może dla Ciebie wiązać się nawet z postępowaniem karnym.

Uchylenie obowiązku alimentacyjnego z datą wsteczną

Jeżeli okaże się, że syn, czy córka nie studiują już od dłuższego czasu, a Ty dowiedziałeś się o tym dopiero po fakcie, możesz żądać uchylenia alimentów z datą wsteczną tj. z konkretną datą przed wytoczeniem powództwa. Wówczas ustaje obowiązek alimentacyjny.

W toku postępowania będziesz musiał wykazać, że dziecko już wcześniej było w stanie dokonać podjęcia zatrudnienia i uzyskać środki na pokrycie własnych kosztów utrzymania. A więc alimenty płacone na jego rzecz w rzeczywistości nie spełniały swojej funkcji.

Nie zaniedbuj swoich spraw, bo opieszałość w tym zakresie połączona z zaprzestaniem płacenia alimentów może spowodować dotkliwą egzekucję komorniczą.

Do kiedy muszę płacić alimenty?

Podsumowanie – do kiedy należą się alimenty na dziecko? 

Innymi słowy, po uzyskaniu pełnoletniości rodzic w dalszym ciągu jest zobowiązany płacić alimenty. Obowiązku alimentacyjnego rodziców nie „wyłącza się”, kiedy dziecko będzie miał osiemnaście lat. O ile jego dziecko kontynuuje naukę, a jego sytuacja nie pozwala na samodzielne utrzymanie się. Ten obowiązek jeszcze długo może ciążyć na rodzicu.

Jak przestać płacić alimenty na dorosłe dziecko?

Jak zaprzestać płacenia alimentów na dorosłe dziecko? Jeżeli chcesz stwierdzić wygaśniecie obowiązku alimentacyjnego, albo ubiegać się o obniżenie alimentów musisz zainicjować postępowanie sądowe o uchylenie alimentów. Dopiero gdy zapadnie korzystne dla Ciebie orzeczenie będziesz mógł przestać płacić alimenty. W niektórych sytuacjach obowiązek alimentacyjny może zostać zakończony.

Przeczytaj także inne artykuły:

Wysokość alimentów 

Alimenty na dorosłe dziecko – do kiedy rodzić jest zobowiązany płacić alimenty?

Kodeks rodzinny i opiekuńczy wprowadza zasadę, zgodnie z którą rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. 

Alimenty do którego roku życia, alimenty do 26 roku życia – Wbrew popularnie występującemu przekonaniu, wejście dziecka w stan dorosłości nie znosi automatycznie obowiązku płacenia alimentów. Z chwilą osiągnięcia pełnoletności, postanowienia wyroku sądowego czy zawartej w zakresie alimentów ugody pozostają w mocy. 

Alimenty na dorosłe dziecko – Zaprzestanie płacenia alimentów możliwe jest jedynie w przypadku skutecznego, formalnego uchylenia się przez rodzica od tego obowiązku. Podkreślić należy, że przepisy przewidują możliwość uchylenia się od obowiązku płacenia alimentów na dziecko tylko w przypadku kiedy jest już ono pełnoletnie. 

Jak przestać płacić alimenty na dorosłe dziecko?

Alimenty po 18 roku życia – Kodeks rodzinny i opiekuńczy przewiduje, że rodzice mogą uchylić się od świadczeń alimentacyjnych względem dziecka pełnoletniego, jeżeli są one połączone z nadmiernym dla nich uszczerbkiem lub jeżeli dziecko nie dokłada starań w celu uzyskania możności samodzielnego utrzymania się. 

Jak przestać płacić alimenty na dorosłe dziecko – W przypadku zaktualizowania się powyżej wskazanych przesłanek, w celu uwolnienia się od obowiązku alimentacyjnego, rodzic musi wystąpić na drogę sądową z pozwem o uchylenie obowiązku alimentacyjnego względem swojego pełnoletniego dziecka. Obowiązany do płacenia świadczeń alimentacyjnych rodzic będzie występował w roli powoda, a otrzymujące alimenty dziecko – w roli pozwanego. 

Czy należy płacić alimenty na pełnoletnie dziecko uczące się zaocznie?

Alimenty na pełnoletnie dziecko – Tryb podjętych przez dziecko studiów, w tym podjęcie przez nie studiów zaocznych nie stanowi o tym, że obowiązek alimentacyjny rodzica względem dorosłego dziecka wygasa. Studiowanie zaoczne nie jest także samoistną przesłanką do tego, aby rodzic skutecznie ubiegał się o uchylenie obowiązku łożenia na utrzymanie i wychowanie kontynuującego swoją edukację dziecka. 

Alimenty na pełnoletnie dziecko uczące się zaocznie –Schemat nauki w trybie zaocznym może wywoływać przekonanie obowiązanego do płatności rodzica o pełnej dyspozycyjności czasowej dziecka i swobodnej możliwości podjęcia pracy zarobkowej w dni powszednie.

Nie należy jednak zapominać o tym, że nauka dziecka jest sprawą priorytetową i wymagać od rodziców należy tego, aby z pełnym zaangażowaniem umożliwili oni dziecku uzyskanie wykształcenia. Na uwadze mieć także trzeba to, że studiowanie nie ogranicza się do uczęszczania na zajęcia.

Obejmuje także czas potrzebny na przygotowanie się do zajęć, zaliczeń i egzaminów, pracę we własnym zakresie, poszukiwanie i zapoznawanie się z literaturą. Dziecko ma także prawo do tego, aby przeznaczać swój czas na inne sprawy, które przyczyniają się do jego ogólnego rozwoju – w tym pielęgnowanie hobby, rozwijanie zainteresowań i kontaktów międzyludzkich.

Pozbawienie edukującego się w trybie zaocznym dziecka środków utrzymania i wychowania może zostać ocenione przez sąd jako zagrożenie dla jego rozwoju i działanie sprzeczne z rodzicielskim obowiązkiem troszczenia się o dziecko. 

Powinność rodzica płacenia alimentów na rzecz pełnoletniego dziecka uczącego się zaocznie oceniana jest także przez pryzmat zdolności rodzica do dalszego ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka. Jeśli łożenie na dziecko wiąże się z nadmiernym uszczerbkiem dla rodzica, okoliczność taka stanowi podstawę do ubiegania się o uchylenie obowiązku alimentacyjnego. 

Do kiedy muszę płacić alimenty?

Alimenty na dziecko uczące się zaocznie i pracujące – co zrobić?

Wniosek o uchylenie alimentów na pełnoletnie dziecko – Jeśli okoliczności danej sprawy wskazują na to, że uczące się i pracujące jednocześnie dziecko jest w stanie utrzymać się samodzielnie, a przy tym odbywa się to bez uszczerbku dla jego rozwoju, rodzic ma szanse na uwolnienie się od obowiązku płacenia alimentów na dorosłe dziecko. 

Samo podjęcie pracy przez pełnoletnie dziecko nie oznacza automatycznego zwolnienia rodzica od płacenia alimentów. Rodzic, który od tego obowiązku chce się uchylić, musi podjąć inicjatywę poprzez złożenie pozwu o uchylenie alimentów na rzecz dorosłego dziecka 

Jak sporządzić wniosek o uchylenie alimentów na pełnoletnie dziecko?

Pozew o uchylenie obowiązku alimentacyjnego musi spełniać szereg wymogów wymogom formalnych, które przepisy proceduralne stawiają pismom procesowym oraz pozwom. Przede wszystkim, taki pozew powinien zawierać: 

  1. oznaczenie sądu
  2. oznaczenie stron – Wymaga się podania danych takich jak: imię, nazwisko, adres zamieszkania, a w przypadku powoda, dodatkowo należy podać jego PESEL.
  3. wartość przedmiotu sporu – W pozwie o uchylenie obowiązku alimentacyjnego należy podać sumę uiszczonych alimentów w ujęciu rocznym (tzn. miesięczna kwota alimentów x 12).
  4. oznaczenie pisma – czyli „Pozew o uchylenie obowiązku alimentacyjnego”.
  5. treść wniosku – Pozew musi zawierać jednoznaczne żądanie uchylenia obowiązku alimentacyjnego, najlepiej ze wskazaniem daty, z jakim nastąpić ma uchylenie. 
  6. powołanie faktów stanowiących podstawę pozwu i dowodów na potwierdzenie tych faktów.
  7. uzasadnienie wniosku o uchylenie alimentów na pełnoletnie dziecko wzór – W tej części pozwu należy podać argumentację dotyczącą żądania uchylenia obowiązku alimentacyjnego. 
  8. podpis powoda, czyli rodzica domagającego się uchylenia alimentów na dorosłe dziecko. 
  9. wymienienie załączników – Do pozwu należy załączyć wyrok zasądzający alimenty na rzecz dziecka, jego odpis aktu urodzenia oraz dokumenty i inne dowody przemawiające za uchyleniem obowiązku alimentacyjnego. 
See also:  Pozew bez orzekania o winie z propozycją ugody

Pozew należy złożyć do sądu rodzinnego właściwego dla miejsca zamieszkania uprawnionego do otrzymywania alimentów.  

Pozew podlega opłacie sądowej. 

Zaległe alimenty na pełnoletnie dziecko — czy nadal zobowiązują?

Obciążony alimentami rodzic ma obowiązek regularnego łożenia na dziecko do momentu formalnego uchylenia jego obowiązku alimentacyjnego względem dorosłego dziecka.

Zaniechanie płacenia alimentów bez uprzedniego uzyskania wyroku sądowego w tym zakresie naraża takiego rodzica na odpowiedzialność cywilną, a nawet karną.

Zobowiązanie do uiszczania alimentów na rzecz pełnoletniego dziecka istnieje więc do momentu uprawomocnienia się wyroku sądowego uchylającego taki obowiązek lub innej daty, jeśli taka została wskazana wprost w prawomocnym orzeczeniu sądowym. 

Zachęcamy do bliższego zapoznania się z ofertą Kancelarii w zakresie spraw rodzinnych.

Jeśli potrzebujesz pomocy w kategorii: alimenty na pełnoletnie dziecko, alimenty po 18 roku życia, alimenty na pełnoletnie dziecko uczące się zaocznie, alimenty na dorosłe dziecko, alimenty do 26 roku życia, jak przestać płacić alimenty na dorosłe dziecko, zapraszamy do kontaktu z adwokatem.

Czy trzeba płacić alimenty na dorosłe dziecko?

Zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej: k.r.o.) rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania (art. 133 par. 1).

Obowiązek alimentacyjny rodziców wobec dziecka powstaje z chwilą urodzenia się dziecka i trwa do czasu, kiedy dziecko uzyska zdolność samodzielnego utrzymania się.

W orzecznictwie wskazuje się natomiast, że obowiązek alimentacyjny nałożony jest na oboje rodziców dziecka. Dopiero gdyby żadne z rodziców nie było w stanie wypełnić swego obowiązku alimentacyjnego, wejdzie w grę posiłkowy obowiązek krewnego dalszego (wyrok Sądu Najwyższego z 16 marca 1967 r., II CR 88/67).

Ważne: Obowiązek alimentacyjny rodziców jest niezależny od tego, czy dziecko urodziło się w małżeństwie, czy też nie.

Oznacza to, że obowiązek alimentacyjny rodziców wobec dziecka powstaje już od chwili jego narodzin i bynajmniej nie kończy się wraz z osiągnieciem przez nie pełnoletności (18 lat). Istotne jest tutaj czy jest w stanie utrzymać się samodzielnie.

Niedostatek dziecka czy rodziców również nie powoduje wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego. Może mieć jednak wpływ na wysokość alimentów. Jak wskazał bowiem Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24 marca 2000 r.

(I CKN 1538/99) „trudna sytuacja materialna rodziców nie zwalnia ich od obowiązku świadczenia na potrzeby dzieci.

Zmuszeni są oni dzielić się z dziećmi nawet bardzo szczupłymi dochodami, chyba że takiej możliwości są pozbawieni w ogóle”.

Alimenty na dorosłe dziecko. Do kiedy?

Jak już zostało wspomniane przepisy nie wprowadzają tutaj sztywnej granicy wiekowej. Jest nią możliwość samodzielnego utrzymania się przez potomka.

Nie zawsze będzie zaś to możliwe już wraz z osiągnięciem pełnoletności. Wszak w wieku 18 lat człowiek często się przygotowuje dopiero do matury.

Chodzenie do szkoły i naukę ciężko natomiast pogodzić z pracą w takim wymiarze, aby zapewniła samodzielność.

No dobrze, egzamin dojrzałości to jedno, ale co ze studiami? Ukończenie szkoły średniej daje już bowiem możliwość znalezienia zatrudnienia na pełen etat. I tutaj nie ma jednoznacznej odpowiedzi. Wszystko będzie zależało od uzdolnień dziecka i jego dotychczasowych osiągnięć w nauce.

Przyjrzyjmy się jak do tej kwestii podchodzi bogate orzecznictwo.

Jeżeli dotychczasowe kwalifikacje dziecka nie zapewniają mu odpowiedniego poziomu życia i w związku z tym zamierza ono podnieść te kwalifikacje, podejmując np.

studia wyższe, okoliczność, że przed tymi studiami już pracowało i pobierało wynagrodzenie za pracę, nie zwalnia rodziców od alimentacji na tej podstawie, że dziecko jest już w stanie utrzymać się samodzielnie (art. 133 § 1 k.r.

о.) – Wyrok Sądu Najwyższego z 11 lutego 1986 r., II CRN 439/85.

Zatem nawet dorabianie w liceum czy technikum przez dziecko nie zwolni rodzica z obowiązku alimentacyjnego. Oczywiście jeżeli dziecko będzie miało odpowiednie predyspozycje – np. oceny w szkole, która wskazują na to, że może dalej podnosić swoje kwalifikacje poprzez studia.

W innym wyroku zaś sąd wskazał, że należyte przygotowanie dziecka do przyszłej pracy zawodowej może także obejmować studia wyższe, jeżeli uzdolnienia dziecka, jego ambicje i wytrwałość okażą się wystarczające do tego, ażeby studia te nie tylko rozpocząć, ale i kontynuować i pomyślnie zakończyć. Zaktualizowany przez podjęcie studiów obowiązek alimentacyjny rodziców może jednakże ustać w razie braku pozytywnych wyników studiów – wyrok Sądu Najwyższego z 12 lutego 1998 r., I CKN 499/97.

Jeżeli zatem dziecko, które dostanie się na studia opuści się nagle w nauce i będzie powtarzało rok może to być podstawą dla rodzica, aby uchylić się od obowiązku alimentacyjnego. Jak to zrobić opiszemy w dalszej części tekstu.

Warto przytoczyć jeszcze jeden wyrok Sądu Najwyższego. „Dziecku, które podjęło wyższe studia, przysługuje w stosunku do rodziców roszczenie alimentacyjne, w zasadzie do ich ukończenia.

Tak jest jednak z reguły wtedy, gdy dziecko nie mające jeszcze określonego zawodu od razu po ukończeniu szkoły średniej podejmuje studia wyższe.

W wypadku jednak, gdy dziecko ukończyło średnią szkołę zawodową, uzyskało konkretny zawód dający możliwość zatrudnienia i nie podjęło od razu wyższych studiów, a jego wiek przekracza znacznie normalny wiek młodzieży rozpoczynającej wyższe studia, nie może żądać od rodziców finansowania znacznie opóźnionych studiów, lecz powinno podjąć pracę zarobkową i wykorzystać szerokie możliwości, jakie Państwo stwarza osobom dorosłym w zakresie zaocznych studiów wyższych”. – wyrok SN z 17.12.1976 r., III CRN 280/76

Przerwa między ukończeniem szkoły średniej, a rozpoczęciem studiów może być przesłanką od uchylenia się od obowiązku alimentacyjnego. Należy jednak podkreślić, że w każdym przypadku będzie to przez sąd rozpatrywane indywidualnie.

Jak uchylić się od obowiązku alimentacyjnego?

Zgodnie z treścią art. 133 par. 3 k.r.o. rodzice mogą uchylić się od świadczeń alimentacyjnych względem dziecka pełnoletniego, jeżeli są one połączone z nadmiernym dla nich uszczerbkiem lub jeżeli dziecko nie dokłada starań w celu uzyskania możności samodzielnego utrzymania się.

Czy każda zmiana sytuacji majątkowej rodzica będzie uzasadniała uchylenie się od świadczenia alimentacyjnego? Otóż nie. Warto w tym miejscu przytoczyć treść uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z dnia 24 marca 2000 r.

(I CKN 1538/99), w którym wskazał, że „trudna sytuacja materialna rodziców nie zwalnia ich od obowiązku świadczenia na potrzeby dzieci. Zmuszeni są oni dzielić się z dziećmi nawet bardzo szczupłymi dochodami, chyba że takiej możliwości są pozbawieni w ogóle.

W sytuacjach skrajnych, zwłaszcza o charakterze przejściowym, sprostanie obowiązkowi alimentacyjnemu wymagać nawet będzie poświęcenia części składników majątkowych.”.

Konieczne jest zatem porównanie wysokości alimentów z wysokością dochodów osiąganych przez rodziców oraz ustalenie, czy spełnienie obowiązku zakłóci zaspokojenie podstawowych potrzeb rodziców.

Sąd powinien ustalić kwotę, jaka pozostaje rodzicom po pokryciu stałych kosztów utrzymania i uiszczeniu raty alimentacyjnej.

Nie można na rodziców nakładać obowiązku alimentacyjnego względem pełnoletnich dzieci kosztem zdrowia czy też popadnięcia w ubóstwo.

Drugą przesłanką uzasadniającą uchylenie się od świadczenia alimentacyjnego jest niedokładanie przez dziecko starań w celu możności samodzielnego utrzymania się.

Kiedy dochodzi do usamodzielnienia się dziecka? Ciężko jednoznacznie odpowiedzieć na to pytanie, gdyż będzie to zależało od indywidualnych okoliczności danej sprawy. Pomocne będą jednak wskazówki interpretacyjne wypracowane w orzecznictwie. Przyjrzymy się zatem jak do tej kwestii podchodziły sądy.

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24 marca 2000 r. (I CKN 1538/99) stwierdził, że „dziecko, które osiągnęło nie tylko pełnoletność, ale zdobyło także wykształcenie umożliwiające podjęcie pracy zawodowej, pozwalającej na samodzielne utrzymanie, nie traci uprawnień do alimentów, jeżeli np. chce kontynuować naukę i zamiar ten znajduje uzasadnienie w dotychczas osiąganych wynikach.”.

Z kolei w wyroku z dnia 30 czerwca 1999 r. (III CKN 199/99) Sąd Najwyższy wskazał, że „w sytuacji, gdy pełnoletnie dziecko, mając wyuczony zawód, zamierza kontynuować naukę na wyższej uczelni prywatnej, z którą to nauką – obok kosztów utrzymania – łączy się czesne, trzeba uwzględniać okoliczność, czy pozwala na to stopa życiowa rodziców.”.

Z powyższego wynika zatem, że chęć i predyspozycje do dalszego kontynuowania nauki, nawet na prywatnej uczelni (pod warunkiem, że rodziców będzie na to stać), będzie uzasadniała dalsze trwanie obowiązku świadczeń alimentacyjnych wobec dziecka.

Przy tej ocenie należy jednak brać pod uwagę podejście i wyniki w nauce samego uprawnionego. Jak trafnie zauważył, bowiem Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 sierpnia 1980 r.

(III CRN 144/80) „rodzice nie są obowiązani dostarczać środków utrzymania dziecku, które, będąc już przygotowane należycie do wykonywania przez nie odpowiedniego dla niego zawodu, podejmuje dla podniesienia swych kwalifikacji dalsze kształcenie się, ale w studiach się zaniedbuje, nie robi należytych postępów, nie otrzymuje obowiązujących zaliczeń, nie zdaje w terminie przepisanych egzaminów, a zwłaszcza jeżeli z własnej winy powtarza lata studiów i wskutek tego nie kończy studiów w przewidzianym programem okresie.”.

Leave a Reply

Your email address will not be published.