Jak uzyskać rozdzielność majątkową w trakcie małżeństwa?

Strona główna > Prawo cywilne > Sądowa rozdzielność majątkowa – czy wiesz kiedy możesz ją uzyskać?

Jak uzyskać rozdzielność majątkową w trakcie małżeństwa?Jednym ze sposobów ustanowienia między małżonkami rozdzielności majątkowej jest orzeczenie sądowe, które może być wydane na podstawie przepisu art. 52 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego. Zgodnie z jego treścią „Z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej”.

Powyższe rozwiązanie przewidziane jest przede wszystkim dla osób, które chcą w dalszym ciągu pozostawać w związku małżeńskim jednakże nie chcą prowadzić wspólnie spraw finansowych lub ze względu na przedłużające się postępowanie rozwodowe chcą uregulować swoją sytuację ekonomiczną.

Podstawowym skutkiem rozdzielności majątkowej jest bowiem prawo do samodzielnego dysponowanie majątkiem i środkami finansowymi powstałymi po jej ustanowieniu oraz brak ponoszenia odpowiedzialności za zobowiązania drugiego z małżonków.

Ustanowienie rozdzielności majątkowej daje również możliwość podziału majątku wypracowanego w czasie jej trwania.

Ważne powody jako podstawa ustanowienia rozdzielności majątkowej przez sąd:

Warunkiem ustanowienia rozdzielności majątkowej między małżonkami przez sąd jest zaistnienie „ważnych powodów”.  Ustawodawca nie zdefiniował jednak pojęcia „ważnych powodów” w treści ustawy Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy, ani w żadnym innym akcie prawnym.

W doktrynie i orzecznictwie wskazuje się, że są to takie okoliczności natury ekonomicznej, które w ramach utrzymywania wspólnoty majątkowej skutkują pokrzywdzeniem rodziny lub jednego z małżonków.

Jako przykład ważnych powodów podaje się zaistnienie separacji faktycznej, a zatem sytuacji w której w dalszym ciągu formalnie  mamy do czynienia z trwaniem małżeństwa, jednakże faktycznie małżonkowie żyją w rozłączeniu i samodzielnie podejmują decyzje finansowe.

Innym przykładem zaistnienia ważnych powodów może być zaciąganie przez jednego z małżonków zobowiązań finansowych w celu zaspokojenia wyłącznie własnych potrzeb niezwiązanych z potrzebami rodziny.

Data ustanowienia rozdzielności majątkowej:

Sąd ustanawiając rozdzielność majątkową zobowiązany jest wskazać dzień, w którym ona następuje. Zasadą jest, iż dniem takim jest data wytoczenia powództwa przez osobę zainteresowaną. Przez datę wytoczenia powództwa rozumie się dzień złożenia pozwu w biurze podawczym sądu lub dzień wysłania pozwu za pośrednictwem operatora publicznego, którym aktualnie jest Poczta Polska.

W wyjątkowych wypadkach sąd uprawniony jest jednak do orzeczenia rozdzielności majątkowej z datą wsteczną.  W szczególności sąd uprawniony jest do orzeczenia rozdzielności z datą wsteczną w sytuacji, gdy małżonkowie żyją w rozłączeniu. Konstrukcja ta ma na celu ochronę jednego z małżonków przed negatywnymi skutkami działania drugiego z nich.

W praktyce zdarza się bowiem, iż jeden z małżonków bez zgody i wiedzy drugiego z nich zaciąga poważne zobowiązania finansowe. Ustanowienie rozdzielności majątkowej z datą wsteczną, a zatem przed zaciągnięciem niekorzystnych dla drugiego małżonka zobowiązań finansowych umożliwi mu uwolnienie się od nich.

Małżonek nie będzie bowiem ponosił odpowiedzialności za zobowiązania powstałe już po dacie wskazanej w wyroku sądowym.

Sąd właściwy do orzeczenia rozdzielności majątkowej:

Właściwym do ustanowienia rozdzielności majątkowej jest sąd rejonowy, w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie wspólne zamieszkanie, jeżeli choć jedno z nich w okręgu tym jeszcze stale przebywa.

Jeśli nie można na tej podstawie określić sądu rejonowego, właściwym będzie sąd miejsca zamieszkania strony pozwanej. Gdy mimo wszystko nie uda się określić sądu, w ostateczności pozew należy wnieść do sądu miejsca zamieszkania powoda.

Wraz ze wniesieniem pozwu do sądu o ustanowienie rozdzielności majątkowej należy uiścić opłatę sądową w wysokości 200 zł.

Przykład: Jan Kowalski w dniu 6 stycznia 2001 r. zawarł związek małżeński z Karoliną Nowak. Po ok. 4 latach trwania związku małżeńskiego strony stwierdziły, iż nie pasują do siebie i postanowiły się rozstać. Na skutek dokonanych ustaleń Jan  Kowalski w dniu 3 stycznia 2005 r. wyprowadził się z zajmowanego wspólnie z żoną mieszkania. Od tego czasu utrzymywał z nią jedynie sporadyczne kontakty.

Strony samodzielnie gospodarowały uzyskiwanymi z tytułu pracy środkami finansowymi. W styczniu 2018 r. Jan Kowalski otrzymał z firmy pożyczkowej wezwanie do zwrotu pożyczki w wysokości 35 tys. zł. W treści wezwania wskazano, iż jego żona Karolina Nowak zawarła umowę pożyczki środków finansowych w dniu 23 maja 2017 r. i nie spłaciła jej w ustalonych terminach.

W ciągu następnego miesiąca Jan Kowalski otrzymał kolejne wezwania do zwrotu środków finansowych z innych instytucji finansowych. Łącznie zobowiązania Karoliny Nowak przekraczały kwotę 100 tys. zł. Jan Kowalski pozwem z dnia 24 maja 2018 r.

wystąpił do Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi Południe w Warszawie z powództwem o ustanowienie rozdzielności majątkowej z Karoliną Nowak z datą wsteczną, to jest na dzień 3 stycznia 2005 r. W uzasadnieniu pozwu wskazał, iż Karolina Nowak bez jego wiedzy i zgody zaciągnęła zobowiązania finansowe w znacznej wysokości. Z uzyskanych w ten sposób środków finansowych nigdy nie korzystał.

Powód zaznaczył, iż nie ma kontaktu ze swoją żoną od ok. 13 lat. Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi Południe w Warszawie wyrokiem z dnia 14 stycznia 2019 r. uwzględnił powództwo Jana Kowalskiego i orzekł rozdzielność ze skutkiem na dzień 3 stycznia 2005 r. W pisemnych motywach rozstrzygnięcia wskazał, iż strony od ponad 13 lat żyją w rozłączeniu.

Powód od powyższego czasu utrzymywał z pozwaną jedynie kontakty sporadyczne. Nie miał wiedzy o zaciągnięciu zobowiązań przez pozwaną. Powyższe świadczy o zaistnieniu ważnych powodów przemawiających za konicznością ustanowienia rozdzielności majątkowej.

Dodał: Adwokat Tomasz BorowiecW dniu: 16-01-19

Opublikowano w kategorii: Prawo cywilne

Najnowsze wpisy:

Archiwum:

  • 2022
  • 2021
  • 2020
  • 2019
  • 2018
  • 2017
  • 2016
  • 2015
  • 2014

Kategorie:

  • Aktualności
  • Inne
  • Prawo administracyjne
  • Prawo cywilne
  • Prawo karne

Jak uzyskać rozdzielność majątkową w trakcie małżeństwa?

Zniesienie wspólności majątkowej – sposoby i konsekwencje

Autor

Zniesienie wspólności majątkowej może nastąpić dobrowolnie, w wyniku zawarcia intercyzy, lub przymusowo, na mocy orzeczenia sądu. Jakie są skutki zniesienia wspólności? Czy się różni sądowe zniesienie wspólności od intercyzy? 

Intercyza, czyli dobrowolne zniesienie wspólności majątkowej

Małżonkowie mogą porozumieć się i znieść wspólność majątkową zawierając intercyzę.

Można to zrobić przed zawarciem małżeństwa lub już w trakcie trwania małżeństwa. Wymaga wizyty u notariusza, bo intercyza musi mieć formę aktu notarialnego.

Sprawa jest prosta, gdy intercyza jest podpisywana przed zawarciem małżeństwa. W takim małżeństwie w ogóle nie powstaje majątek wspólny małżonków. Każdy z nich ma swój majątek osobisty sprzed zawarcia małżeństwa i nabyty “dla siebie” po zawarciu małżeństwa.

Co, jeśli intercyza jest zawierana w trakcie trwania małżeństwa, gdy zdążył już powstać majątek wspólny małżonków? Niepodzielny dotąd majątek wspólny, objęty wspólnością majątkową, przekształca się we współwłasność “po połowie”.

Małżonkowie mogą się nią więc podzielić, mogą tę współwłasność w prosty sposób znieść (np.

umawiając się, że jeden ze wspólnych dotąd samochodów będzie własnością męża, a drugi – żony z odpowiednią dopłatą od męża, bo drugie auto ma mniejszą wartość).

Nie ma przeszkód, żeby w trakcie trwania małżeństwa zmienić intercyzę lub ją rozwiązać. W razie jej rozwiązania, co do zasady powstaje między małżonkami wspólność majątkowa.Zniesienie wspólności majątkowej wpływa również na odpowiedzialność za długi podatkowe i wobec ZUS. 

Dwa rodzaje intercyzy znoszącej wspólność

Jaką intercyzę wybrać? Są dwie możliwości.

Pierwsza to “zwykła” rozdzielność majątkowa (art. 51 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Tu zasada jest prosta. Każdy z małżonków ma swój majątek osobisty. To, co zarobi “jest jego”.

Jeśli małżonkowie się rozwiodą, każdy pozostaje przy swoim majątku.

Mogą powstać duże różnice między majątkiem męża i żony, szczególnie wtedy, gdy jeden z małżonków pracował, a drugi został w domu i zajmował się dziećmi. 

Drugi rodzaj intercyzy to rozdzielność majątkowa z wyrównaniem dorobków (art. 512 K.r.o.). Tu również nie ma majątku wspólnego, każdy z małżonków pracuje na swój majątek osobisty. Czy więc się to różni od “zwykłej” intercyzy? Różnice ujawnią się, gdy rozdzielność majątkowa ustanie (np. w wyniku rozwodu, śmierci małżonka):

  • porównywana jest wtedy wartość obu majątków (męża i żony), według zasad szczegółowo opisanych w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym;
  • następnie ten małżonek, którego majątek jest mniejszy, może żądać od drugiego małżonka odpowiedniego wyrównania;
  • w razie śmierci jednego z małżonków, wyrównanie dorobków następuje między jego spadkobiercami a małżonkiem pozostałym przy życiu.

Zniesienie wspólności majątkowej przez sąd

Nie zawsze małżonkowie chcą i potrafią się porozumieć w sprawach majątkowych. Zdarza się np., że jeden z małżonków trwoni wspólny majątek. Na wniosek małżonka, sąd może ustanowić rozdzielność majątkową bez zgody drugiego z małżonków. Nazywa się to “przymusowym ustrojem majątkowym”. Podstawą prawną jest art. 52 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. 

Sąd nie ustanowi rozdzielności majątkowej “na życzenie”. Musi być spełniony podstawowy warunek: ustanowienie rozdzielności majątkowej jest uzasadnione “ważnymi powodami”.

Sądy za “ważne powody” uzasadniające zniesienie wspólności majątkowej przyjmują m.in.:

  • długotrwałą separację faktyczną małżonków, która uniemożliwia im lub znacznie utrudnia współdziałanie w zarządzie ich majątkiem wspólnym;
  • poważne zagrożenie interesu majątkowego któregoś z małżonków, np. w związku z trwonieniem majątku.

POLECAMY

Ogłoszenia o pracę z całej Polski

  • Poznaj wybrane oferty pracodawców
  • Podziel się opinią
  • Weź udział w rekrutacji

zobacz ogłoszenia

Dowiedz się ile możesz zarabiać w innej firmie na takim samym stanowisku

See also:  Ślub w Polsce a rozwód w Anglii - czy to możliwe?

Umowne czy sądowe zniesienie wspólności majątkowej – różnice

Na co się zdecydować: umowne czy sądowe zniesienie wspólności majątkowej w małżeństwie? Wszystko zależy od okoliczności i celu, jaki chcemy osiągnąć. Przed podjęciem decyzji warto mieć na uwadze, że:

  • umowne zniesienie wspólności (intercyza) jest szybsze, wystarczy podpisanie umowy u notariusza; przy sądowym zniesieniu trzeba czekać na zakończenie postępowania sądowego, co w razie sporu między małżonkami może trwać;
  • do umownego zniesienia wspólności potrzebna jest zgoda obu małżonków; do sądowego wystarczy wniosek jednego z małżonków;
  • sądowe zniesienie wspólności może w wyjątkowych przypadkach nastąpić z datą wsteczną, umowne zniesienie wspólności majątkowej – nie;
  • sądowe zniesienie wspólności majątkowej jest skuteczne wobec osób trzecich (np. kontrahentów) niezależnie od tego, czy o nim wiedzieli, czy nie;  przy umownym zniesieniu wspólności, powoływanie się na intercyzę wobec osób trzecich będzie skuteczne wtedy, gdy osoby te o zawarciu i rodzaju intercyzy wiedziały – a więc gdy np. przy zawarciu umowy poinformowano o tym kontrahenta.

Sądowe zniesienie wspólności majątkowej z datą wsteczną

Sąd może ustanowić rozdzielność majątkową “wstecz”. Zasadą jest wprawdzie, że rozdzielność majątkowa powstaje z dniem oznaczonym w wyroku, który ją ustanawia. Ale w wyjątkowych wypadkach sąd może ustanowić rozdzielność majątkową z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa, w szczególności, jeżeli małżonkowie żyli w rozłączeniu.

“Zniesienie wspólności z określoną wcześniejszą datą jest możliwe o tyle tylko, o ile w tej dacie istniały już ważne powody zniesienia wspólności.

Rozpoznając żądanie zniesienia wspólności z wcześniejszą datą, należy mieć przy tym na uwadze, czy uwzględnieniu tego żądania nie sprzeciwia się interes rodziny lub interes wierzycieli małżonków”.

Wyrok Sądu Najwyższego z 28.10.1997 r., sygn. akt I CKN 38/97

Pozew wierzyciela o zniesienie wspólności majątkowej

Sądowego zniesienia wspólności może żądać także wierzyciel któregoś z małżonków. Chodzi tu o sytuację, gdy jeden z małżonków jest zadłużony, a komornik nie może od niego wyegzekwować należności. 

Dlaczego wierzyciel może mieć problemy z odzyskaniem należności od małżonka, w którego małżeństwie obowiązuje wspólność majątkowa? Wiele osób błędnie sądzi, że jeśli ktoś ma w małżeństwie wspólność majątkową, to łatwiej będzie od niego wyegzekwować długi, bo na majątek “składa się” też małżonek dłużnika. Z przepisów wynika jednak coś innego.

Żeby komornik mógł sięgnąć do majątku wspólnego dłużnika i jego małżonka, musi być dodatkowo spełniony ważny warunek. Wyrokowi czy nakazowi zapłaty wydanemu przez sąd, musi być nadana tzw. sądowa klauzula wykonalności obejmująca możliwość prowadzenia egzekucji komorniczej ze wspólnego majątku małżonków.

Żeby sąd taką klauzulę wykonalności nadał, wierzyciel musi wykazać, że małżonek dłużnika zgodził się na zaciągnięcie zobowiązania, z którego dług wynika. Trzeba to wykazać dokumentem. W praktyce większość osób zawierających umowy nie dba o to, żeby małżonek dłużnika zgodził się na piśmie na zaciągnięcie zobowiązania.

Bez takiej zgody, małżonek dłużnika może skutecznie powstrzymać egzekucję komorniczą z majątku wspólnego.

W takiej sytuacji wierzyciel może zażądać zniesienia przez sąd wspólności majątkowej w małżeństwie swojego dłużnika. W rezultacie będzie mógł prowadzić egzekucję z tej części wspólnego majątku, która po zniesieniu wspólności należeć będzie do jego dłużnika.

Upadłość małżonka powoduje zniesienie wspólności

Rozdzielność majątkowa może również powstać z mocy prawa, w razie:

  • ubezwłasnowolnienia jednego z małżonków, lub 
  • ogłoszenia upadłości jednego z małżonków.

W razie uchylenia ubezwłasnowolnienia, a także umorzenia, ukończenia lub uchylenia postępowania upadłościowego, między małżonkami powstaje wspólność majątkowa.

Zniesienie wspólności majątkowej w wyniku separacji

Również orzeczenie separacji powoduje powstanie między małżonkami rozdzielności majątkowej. Wspólność majątkowa więc ustaje. Chodzi tu oczywiście o separację prawną, orzeczoną przez sąd w wyniku złożenia pozwu o separację. 

Co jeśli separacja zostanie zniesiona? Z chwilą zniesienia separacji powstaje między małżonkami ustawowy ustrój majątkowy (wspólność majątkowa). Na zgodny wniosek małżonków sąd orzeka o utrzymaniu między małżonkami rozdzielności majątkowej.

Jak uzyskać rozdzielność majątkową w trakcie małżeństwa?

Rozdzielność majątkowa

Zgodnie z definicją, którą zawiera art. 51 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. 2020, poz. 1359 tj.) dalej w treści artykułu jako: „k.r.i.o.

”: „w razie umownego ustanowienia rozdzielności majątkowej, każdy z małżonków zachowuje zarówno majątek nabyty przed zawarciem umowy, jak i majątek nabyty później”.

Inaczej mówiąc w przypadku ustanowienia przez małżonków rozdzielności majątkowej, każdy z małżonków zachowuje majątek nabyty przed zawarciem małżeństwa oraz majątek nabyty później. Każdy z nich zarządza swoim majątkiem samodzielnie. 

Co to jest intercyza?

Nie należy jednak utożsamiać rozdzielności majątkowej z intercyzą, bo intercyza to jeden z rodzajów rozdzielności, a więc każda intercyza jest rozdzielnością majątkową, ale już nie każda rozdzielność majątkowa jest intercyzą.

Intercyza to umowna rozdzielność majątkowa czyli ustrój, który powstaje z chwilą podpisania umowy przed notariuszem. Jest to rodzaj rozdzielności majątkowej, który powstaje w sposób dobrowolny. Małżonkowie podejmują decyzję o zawarciu między nimi umowy rozdzielności majątkowej.

Taka umowa,  ze względu na czas i chwilę zawarcia, może zostać ustanowiona w czasie trwania małżeństwa, przed rozwodem albo jeszcze przed zawarciem małżeństwa, na etapie narzeczeństwa. W takim wypadku jej skutek wystąpi na przyszłość.

Co do zasady, nie ma możliwości ustanowienia rozdzielności majątkowej ze skutkiem wstecznym. 

Rozdzielność majątkowa małżonków może powstać również  w drodze przymusowej, np. na skutek orzeczenia zapadłego w wyniku uwzględnienia przez sąd żądania jednego z małżonków lub uwzględnienia żądania wierzyciela jednego z małżonków (skarga pauliańska). Sytuacje powstania rozdzielności majątkowej w sposób przymusowy określają przepisy art. 52 – 54 k.r.i.o.

Obok ww. ustanowienia rozdzielności majątkowej w drodze orzeczenia sądowego, rozdzielność majątkowa przymusowa może powstać także z mocy prawa, ubezwłasnowolnienie lub ogłoszenie upadłości jednego z małżonków (art. 53 k.r.i.o.) oraz w skutek orzeczenia separacji (art. 54 k.r.i.o.). 

Jak zrobić rozdzielność majątkową w trakcie małżeństwa?

Zgodnie z treścią wcześniejszego akapitu, aby ustanowić rozdzielność majątkową w trakcie trwania małżeństwa, należy posłużyć się metodą przymusowego ustanowienia rozdzielności przez sąd lub metodą dobrowolnego ustanowienia rozdzielności majątkowej w drodze umowy zawartej przed notariuszem w formie aktu notarialnego.  

Każdy z małżonków, z ważnych powodów, może żądać ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej.

Jest to sposób, którym można się posłużyć  dopiero w trakcie małżeństwa i zazwyczaj jest stosowany, kiedy jeden z małżonków nie wyraża zgody na ustanowienie rozdzielności majątkowej.

Metoda dobrowolna ustanowienia rozdzielności majątkowej w drodze umowy jest możliwa przy obopólnej zgodzie i współpracy obojga małżonków. 

Ile kosztuje intercyza?

Koszt ustanowienia intercyzy zależy od chwili, w której rozdzielność majątkowa jest ustanowiona. Koszt podstawowy przeprowadzenia rozdzielności to 400 zł i podatek VAT 23 %. Jest to jednak koszt, który obowiązuje jeśli intercyza jest ustanowiona przed ślubem.

Jeśli  umowy rozdzielności majątkowej zawierana jest w  trakcie małżeństwa, do podstawowej taksy notarialnej należy doliczyć dodatkowe koszty uzależnione od wielkości posiadanego majątku.

Podczas ustalania wartości poszczególnych dóbr (nieruchomości i ruchomości) składających się na majątek wspólny uwzględnia się ceny aktualne, a nie z chwili nabycia.

Wysokość kosztów  notarialnych intercyzy reguluje Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 czerwca 2004 r. w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej (Dz.U. 2020, Nr 1473 tj.). 

Rozwód a rozdzielność majątkowa?

Podstawowa zasada brzmi, że rozdzielność majątkowa nie ma wpływu na możliwość uzyskania rozwodu przez któregokolwiek z małżonków. Oczywiście jest możliwe ustanowienie rozdzielności majątkowej bez rozwodu. A odwrotnie? Jak uzyskać rozwód z ustanowioną wcześniej rozdzielnością majątkową? 

Z chwilą rozwodu między stronami automatycznie ustaje ustawowa wspólność majątkowa małżeńska. Rodzaj rozwodu nie ma znaczenia. Rozdzielność majątkowa powstanie zarówno przy rozwodzie bez orzekania o winie jak i przy rozwodzie z orzekaniem o winie.

Zniesienie wspólności ustawowej majątkowej otwiera możliwości do  podziału majątku wspólnego. O tematyce działu majątku wspólnego małżonków pisaliśmy w poprzednim wpisie na blogu.

Dla postępowania rozwodowego nie ma znaczenia, czy strony mają ustawową wspólność majątkową czy rozdzielność majątkową małżeńską. Każdorazowo sąd przeprowadzający postępowanie o rozwód bada czy małżonkowie pozostają we wspólności majątkowej małżeńskiej czy też ustała ona wcześniej.

Jeśli ustała wcześniej, a nie z chwilą wydania orzeczenia o rozwodzie, w postępowaniu o podział majątku wspólnego, datą rozgraniczającą okres wspólności majątkowej małżonków nie będzie prawomocny wyrok rozwodowy, a moment zawarcia intercyzy.

Zasadą jest jednak to, że nie można dokonać podziału majątku  małżonków przed ustaniem wspólności małżeńskiej ustawowej, bez względu na to czy ustała ona na skutek orzeczenia rozwodu czy wcześniej w efekcie podpisania przez małżonków dobrowolnej umowy intercyzy. 

Rozdzielność majątkowa i jej konsekwencje po rozwodzie?

W przypadku umownego ustanowienia rozdzielności majątkowej każdy z małżonków zachowuje zarówno majątek nabyty przed zawarciem umowy, jak i majątek nabyty później. Każdy z małżonków samodzielnie zarządza swoim majątkiem. Po ustaniu wspólności przestaje istnieć majątek wspólny, dorobkowy.

Od tej pory istnieją tylko majątki osobiste, do których należą udziały każdego z małżonków w majątku dorobkowym i przedmioty uzyskane w drodze darowizny lub spadku, przedmioty osobistego użytku itd., które już wcześniej stanowiły majątek osobisty.

Oznacza to, że zawsze po ustaniu wspólności dorobkowy majątek staje się współwłasnością w częściach ułamkowych i może być podzielony tak samo ja np. spadek. W przypadku istniejącej wspólności majątkowej małżonków podział jest niedopuszczalny. 

See also:  Jak chronić udział we współwłasności, jeśli małżonek popada w długi?

Pozew o rozdzielność majątkowa w trakcie rozwodu?

Od wspomnianej powyżej zasady, że nie można ustanowić rozdzielności majątkowej ze skutkiem wstecznym istnieje wyjątek.

Tym wyjątkiem jest powództwo o ustanowienie rozdzielności majątkowej w trakcie trwającego powstępowanie o rozwód.  Instytucję reguluje art.  52 § 1 k.r.i.o., który stanowi podstawę prawną powództwa.

Zgodnie z  tym przepisem, z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej.

Pozew o ustanowienie rozdzielności majątkowej przez sąd, wszczyna odrębne postępowanie sądowe od postępowania rozwodowego. Celem tego pozwu jest ustanowienie rozdzielności majątkowej wcześniej niż z datą rozwodu. Na skutek wniesionego pozwu toczą się w sądzie dwa odrębne postępowania jednocześnie.  

„Ważne powody” określone w art. 52 § 1 k.r.io. powinno się interpretować tak samo jak w przypadku art. 43 § 1 i 2 k.r.io., który stanowi, że: „§ 1. Oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym. §  2.

  Jednakże z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać, ażeby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z nich przyczynił się do powstania tego majątku.

Spadkobiercy małżonka mogą wystąpić z takim żądaniem tylko w wypadku, gdy spadkodawca wytoczył powództwo o unieważnienie małżeństwa albo o rozwód lub wystąpił o orzeczenie separacji”. 

Pojęcie ważnych powodów nie posiada definicji legalnej. Trafne jest twierdzenie, że w przypadku art. 43 k.r.i.o. to pojęcie ma charakter bardziej restrykcyjny niż ważne powody ujęte w art. 52 § 1 k.r.o., a to z uwagi na to, że w tym drugim wypadku małżonkowie zachowują równe prawa do majątku wspólnego.

W ugruntowanym orzecznictwie Sądu Najwyższego zwrócono uwagę na to, że ważne powody powinny być oceniane w kontekście norm moralnych. W szczególności stwierdzić należy, iż ważnym powodem jest rażące lub uporczywe naruszanie przez jednego z małżonków obowiązków wobec rodziny, jak również długotrwała separacja zawiniona przez danego małżonka.

Trafnie w dorobku doktryny zwrócono uwagę na ocenę ważnych powodów w kontekście okresu, który powinien być badany. Słuszny jest pogląd ograniczający ustalenia do czasu trwania małżeństwa i relacji małżonków w tym okresie, a zatem zdarzenia, które wystąpiły po rozwodzie, nie powinny wpływać na kształtowanie nierównych udziałów.

Istotą problemu jest bowiem to, że przedmiotowe pojęcie dotyczy relacji między małżonkami, por. Fras Mariusz (red.) Habdas Magdalena (red.), Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz. WKP 2021. Regulacja określona w art. 43 § 2 k.r.io. dotyczy ustanowienia rozdzielności majątkowej małżonków poprzez określenia stopnia przyczynienia się małżonków do powstania majątku.

Określona tym przepisem instytucja stanowi odstąpienie od ogólnej i naczelnej zasady, że udziały małżonków w majątku wspólnym są równe. 

Natomiast, powództwo wytaczane na podstawie art. 52 § 1 k.r.io. pozwala na ustanowienie rozdzielności majątkowej w trakcie trwania postępowania o rozwód, z datą wsteczną, bo wcześniejszą niż chwila wydania prawomocnego wyroku rozwodowego.

Może mieć to istotne znaczenie dla małżonków, zwłaszcza wobec tego, że postępowania rozwodowe bardzo często trwają nawet kilka lat.

W sytuacji gdy przykładowo, jeden z małżonków przed wniesieniem pozwu o rozwód, kupił mieszkanie, w pozwie o ustanowienie rozdzielności majątkowej z datą wsteczną, można wykazać, że zakup mieszkania nastąpił ze środków pochodzących z majątku osobistego małżonka. 

Podstawa prawna

  1. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. 2020, poz. 1359 tj.). 
  2. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. 2021, Nr 1666 ze zm.).
  3. Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. 2021, poz. 1080 ze zm.).

  4. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości  z dnia 3 stycznia 2018 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2018, poz. 265). 
  5. Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 czerwca 2004 r. w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej (Dz.U. 2020, Nr 1473 tj.). 

Zapraszamy do kontaktu z Kancelarią (tel.

: +48 71 729 21 50 lub e-mail: [email protected]) – reprezentujemy klientów na terenie całej Polski.

Jak zrobić rozdzielność majątkową w trakcie małżeństwa?

Rozdzielność majątkowa to podział majątku między małżonkami. Może  nastąpić zarówno przed ślubem, jak i po zawarciu związku małżeńskiego. Jak zrobić rozdzielność majątkową? Wystarczy udać się do notariusza, który sporządzi intercyzę. Naszym obowiązkiem będzie ją podpisać. Co daje nam rozdzielność majątkowa?

Co to jest rozdzielność majątkowa?

Rozdzielność majątkowa to możliwość podziału wspólnego majątku małżeństwa. Aby majątek został podzielony, należy podpisać intercyzę (akt notarialny) w obecności notariusza.

Podpisany dokument dokładnie określa, co należy do kogo w wyniku podziału. Zawartość konta bankowego małżonków także zostaje podzielona. W wyniku tego procesu osoba wnioskująca pożyczkę na raty  czy kredyt bankowy może mieć utrudnione działanie.

Jej dochód może być niewystarczający, aby otrzymać pożyczkę.

Wyróżnia się dwa rodzaje rozdzielności majątkowej:

  • rozdzielność majątkowa umowna – w tym przypadku akt notarialny zostaje podpisany przez obie strony dobrowolnie;
  • rozdzielność majątkowa przymusowa – występuje wtedy, gdy jedna ze stron nie wyraża zgody na podpisanie aktu notarialnego.

Przymusowy podział majątku może nastąpić z powodu:

  • alkoholizmu występującego u jednej ze stron;
  • zaniedbania codziennych obowiązków;
  • występowania u małżonka różnego rodzaju nałogów;
  • braku pomocy w powiększeniu majątku wspólnego;

Rozdzielność majątkowa w trakcie małżeństwa – przebieg

Jeśli obie strony małżeństwa są zgodne co do podziału majątku, powinny udać się do notariusza. Ważne, aby przed taką wizytą przygotowały one niezbędne do zawarcia rozdzielności majątkowej dokumenty. Należą do nich:

  • akt zawarcia małżeństwa;
  • potwierdzenie pełnej zdolności do czynności prawnych obu stron;
  • zgodność obu stron do zawarcia rozdzielności majątkowej.

Gdy tylko notariusz zapozna się z naszymi dokumentami i przygotuje intercyzę, należy ją podpisać. Pamiętajmy, że wspólny majątek możemy podzielić między siebie a małżonka również przed zawarciem związku małżeńskiego. Procedura rozdziału majątku wygląda podobnie do tej, która ma miejsce po ślubie.

Rozdzielność majątkowa po ślubie – co może być jej powodem?

Małżonkowie po ślubie mają prawo do podziału swojego majątku. Co może być powodem rozdzielności majątkowej po ślubie?

  • zaniedbanie obowiązków przez jedną ze stron intercyzy;
  • wyjazd małżonka za granicę i brak znaku życia z jego strony;
  • inwestycja małżonka w ryzykowny interes, który może wiązać się z ogłoszeniem upadłości konsumenckiej;
  • zatrzymanie całego majątku przez małżonka;
  • wnioskowanie przez małżonka o pożyczkę przy jednoczesnym posiadaniu zadłużenia.

Ile kosztuje rozdzielność majątkowa?

Koszt intercyzy zależny jest od tego, czy na rozdzielność majątkową decydujemy się przed czy po ślubie. Ile kosztuje rozdzielność majątkowa przed ślubem? Jest ona tańsza. Jej koszt zależy od ogólnej wartości majątku. Zwykle notariuszowi płaci się 400 zł. Nie należy zapominać o obowiązkowym podatku VAT oraz podatku od czynności cywilnoprawnych.

Koszt rozdzielności majątkowej po ślubie określa się na podstawie łącznej wartości majątku, którego dotyczy intercyza. Jeśli nasz majątek nie przekracza łącznie 3 tys. zł, taksa stanowiąca maksymalną kwotę wynagrodzenia notariusza, wyniesie nas ok. 100 zł. Im większa wartość dzielonego majątku, tym taksa będzie wyższa. Do opłat należy doliczyć także podatek.

Wniosek o rozdzielność majątkową – jak napisać i co powinien zawierać?

Nie zawsze obie strony związku zgadzają się na zawarcie rozdzielności majątkowej. Jeśli nie mamy zgody małżonka ma podział majątku, notariusz nie będzie w stanie nam pomóc. Sprawą będzie musiał zająć się sąd. Naszym zadaniem będzie samodzielne napisanie wniosku o rozdzielność majątkową i dostarczenie go do odpowiedniego wydziału.

Wniosek o rozdzielność majątkową powinien zawierać:

  • nazwę sądu, do którego kierujemy wniosek;
  • dane powoda;
  • dane pozwanego;
  • żądanie dotyczące ustanowienia rozdzielności majątku;
  • uzasadnienie żądania;
  • załączniki;
  • podpis.

Jakie są skutki rozdzielności majątkowej?

Podjęcie decyzji o podziale majątku niesie za sobą pewne konsekwencje. Wnioskując o wysoki kredyt bankowy możemy spotkać się z odrzuceniem wniosku. Wszystko przez to, że nasz dochód może być niewystarczający, aby uzyskać tak dużą pożyczkę.

Warto jednak wziąć pod uwagę pozytywny aspekt rozdzielności majątkowej. Jeśli nasz małżonek wpadł w spiralę zadłużenia, podział majątku zagwarantuje, że nasza zdolność kredytowa pozostanie nienaruszona.

Jak uzyskać rozdzielność majątkową na wskutek orzeczenia rozwodu lub majątkowej umowy małżeńskiej

Rozdzielność majątkowa następuje głównie na skutek prawomocnego orzeczenia rozwodu, ale można ją też uzyskać na podstawie umowy majątkowej małżeńskiej lub po orzeczeniu sądu o ustanowieniu rozdzielności majątkowej.

Wraz z zawarciem małżeństwa co do zasady powstaje między małżonkami ustrój małżeńskiej wspólności majątkowej i majątek wspólny, do którego należą przedmioty nabyte przez oboje lub jednego z małżonków w czasie wspólności majątkowej, chyba że szczególny przepis ustawy każe przypisać dany przedmiot majątkowy do majątku osobistego jednego z małżonków.

Podstawowa forma

Małżeńska wspólność majątkowa to podstawowy ustrój majątkowy między małżonkami z mocy przepisów prawa, tj. gdy nie podejmą działań prawnych zmierzających do jego zniesienia lub modyfikacji oraz gdy nie wystąpią zdarzenia przewidziane w ustawie.

See also:  Mąż chce zostawić chorą żonę - co robić?

  • Na skutek działania małżonków lub też zaistnienia konkretnych sytuacji małżeńska wspólność majątkowa może ustać, a zacząć obowiązywać ustrój rozdzielności majątkowej, w którym każdy małżonek będzie nabywać dobra do majątku osobistego.
  • Czytaj też:
  • Gdy są ważne przyczyny, data może być wsteczna
  • Co się należy tylko mężowi, a co jedynie żonie
  • Wspólność majątkowa małżonków przestaje obowiązywać, gdy dochodzi do ustania małżeństwa: wraz z prawomocnym wyrokiem rozwodowym lub unieważniającym małżeństwo, a także po śmierci małżonka albo uznania go za zmarłego w przewidzianej prawem procedurze.

Bywa, że małżeństwo nie ustaje, a mimo to zniesiona zostaje wspólność majątkowa.

Tak się dzieje po prawomocnym orzeczeniu przez sąd separacji lub o ubezwłasnowolnieniu jednego z małżonków albo z chwilą ogłoszenia jego upadłości.

W praktyce najczęściej dzieje się tak w efekcie zawarcia przez małżonków notarialnej małżeńskiej umowy majątkowej albo prawomocnego ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej.

Autopromocja

Instytut monitorowania mediów, Raport NOM

Najbardziej opiniotwórcze medium w maju 2022 r. cytowane 1 875 razy

CZYTAJ WIĘCEJ

Umowę z postanowieniem o zniesieniu, ograniczeniu lub rozszerzeniu między małżonkami ustawowego ustroju wspólności majątkowej mogą oni zawrzeć w każdym czasie. W ten sposób każde z małżonków będzie mogło nabywać przedmioty majątkowe wyłącznie do swojego majątku osobistego.

Tego typu umowa musi mieć formę aktu notarialnego. Jej podpisanie możliwe jest zarówno w trakcie małżeństwa, jak i przed jego zawarciem. Małżonkowie mogą też w każdej chwili dokonać zmiany zawartej poprzednio umowy małżeńskiej majątkowej albo rozwiązać ją, doprowadzając do powstania między nimi ustroju ustawowej wspólności majątkowej, albo wprowadzić inny niż ustawowy ustrój majątkowy.

Nic bez zgody

Na zawarcie małżeńskiej umowy majątkowej niezbędna jest prawidłowo wyrażona zgoda obojga małżonków. Tylko wówczas zmianę ustroju majątkowego zatwierdzi notariusz.

Ustanowienie rozdzielności majątkowej może również zostać dokonane przez sąd w odpowiednim postępowaniu sądowym oraz po ziszczeniu się przesłanek przewidzianych w przepisach prawa i doprecyzowanych w orzecznictwie Sądu Najwyższego i sądów apelacyjnych.

Powyższe rozwiązanie znajdzie zastosowanie w sytuacji, w której jedno z małżonków nie wyraża zgody na ustanowienie rozdzielności majątkowej w umowie.

Do wszczęcia sprawy o ustanowienie przez sąd rozdzielności majątkowej niezbędne jest więc złożenie pozwu do właściwego sądu.

Właściwy rzeczowo do rozpoznania omawianej sprawy będzie każdorazowo sąd rejonowy, niezależnie od wartości przedmiotu sporu, a więc bez względu na to, jaką łączną wartość ma majątek wspólny małżonków.

Właściwy miejscowo będzie zaś ten sąd rejonowy, w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie miejsce zamieszkania, jeżeli jeden z małżonków nadal ma w tym okręgu miejsce zamieszkania lub miejsce zwykłego pobytu.

Jeżeli zaś powyższa sytuacja nie zachodzi, sądem właściwym miejscowo będzie sąd rejonowy, w którego okręgu mieszka pozwany, a jeżeli nie zachodzi również ta podstawa – sąd rejonowy, w którego okręgu mieszka powód.

Sąd może ustanowić rozdzielność majątkową między małżonkami jedynie w przypadku, gdy w danym stanie faktycznym zachodzi któraś z przesłanek ogólnie określonych w ustawie jako ważne powody.

Jest to pojęcie niedookreślone w przepisach, w związku z czym ważne powody w rozumieniu ustawy skonkretyzowane zostały dopiero w orzecznictwie Sądu Najwyższego i sądów apelacyjnych oraz w doktrynie prawa.

Przede wszystkim ważne powody muszą mieć charakter majątkowy, a nie dotyczyć wyłącznie osobistej relacji między małżonkami. W szczególności w orzecznictwie wymienia się więc na przykład sytuację, w której jeden z małżonków doprowadza do trwonienia majątku wspólnego, czym powoduje uszczerbek w dorobku małżonków.

Podobna sytuacja powstanie, gdy jeden z małżonków, na skutek zaniedbywania obowiązków rodzinnych, nie przyczynia się do powstania majątku wspólnego lub majątek ten marnotrawi, przy czym takie zachowanie małżonka musi mieć zawiniony i zależny od niego charakter.

Ważnym powodem przemawiającym za ustanowieniem przez sąd rozdzielności majątkowej mogą być także okoliczności powodujące, że niemożliwe lub znacznie utrudnione jest wykonywanie przez małżonków wspólnego zarządu ich majątkiem wspólnym.

Częstą przyczyną ustanowienia rozdzielności majątkowej między małżonkami jest zaistnienie między nimi stanu separacji faktycznej, tj. odrębnego zamieszkiwania, które uniemożliwia lub znacznie utrudnia współdziałanie w zarządzie majątkiem wspólnym.

Mając zaś na uwadze, że ustanowienie przez sąd rozdzielności majątkowej wywołuje skutki prawne również wobec osób trzecich, obowiązkiem sądu jest zbadać, czy zniesienie wspólności majątkowej między małżonkami nie zmierza do pokrzywdzenia wierzycieli któregokolwiek z nich.

W związku z tym w omawianej sprawie, w szczególności gdy żądanie dotyczy ustanowienia rozdzielności majątkowej z datą wsteczną, często bierze udział również prokurator, którego rolą jest zadbać o bezpieczeństwo wspomnianych wierzycieli, którzy mogliby zostać poszkodowani w wyniku orzeczenia przez sąd rozdzielności majątkowej między małżonkami.

Do wszczęcia sprawy o ustanowienie przez sąd rozdzielności majątkowej niezbędne jest złożenie pozwu. Właściwy będzie sąd rejonowy, niezależnie od wartości przedmiotu sporu, czyli majątku małżonków

Rozdzielność majątkowa – kiedy i w jaki sposób można ją ustanowić

Na wstępie należy podkreślić, że małżonkowie mogą przez umowę zawartą w formie aktu notarialnego wspólność ustawową rozszerzyć lub ograniczyć albo ustanowić rozdzielność majątkową lub rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków (umowa majątkowa).

Umowa taka może poprzedzać zawarcie małżeństwa.

Ponadto adwokat od rozwodów z kancelarii prawnej prawa rodzinnego podkreśla, że umowa majątkowa małżeńska może być zmieniona albo rozwiązana, a w razie jej rozwiązania w czasie trwania małżeństwa, powstaje między małżonkami wspólność ustawowa, chyba że strony postanowiły inaczej.

Jak więc wynika z powyższego zarówno przed zawarciem związku małżeńskiego, jak i w jego trakcie, istnieje możliwość ustanowienia rozdzielności majątkowej. W takim przypadku każdy z małżonków dysponuje swoim majątkiem osobistym, o czym szerzej adwokat rodzinny opisywał w artykule “Majątek osobisty – co wchodzi w skład majątku osobistego małżonków”.

Oczywiście w przypadku, gdy do ustanowienia rozdzielności majątkowej dochodzi już w czasie trwania małżeństwa, wtedy przeważnie mamy do czynienia z istnieniem zarówno majątku wspólnego małżonków, jak i ich majątków osobistych.

Adwokat od spraw rodzinnych podkreśla, że istnieją trzy możliwości ustanowienia rozdzielności majątkowej. Po pierwsze nastąpi ona z mocy prawa w razie prawomocnego orzeczenia rozwodu pomiędzy zainteresowanymi.

Po drugie małżonkowie mogą dokonać w drodze aktu notarialnego.

W tym przypadku musi być zgodne stanowisko małżonków co do ustanowienia rozdzielności majątkowej, gdyż brak zgody jednego z nich uniemożliwia sporządzenie wspomnianego aktu.

Dodatkowo prawnik rodzinny podkreśla, że u notariusza nie ma możliwości dokonania rozdzielności majątkowej z datą wsteczną, co może mieć miejsce w drodze orzeczenia sądowego.

Ponadto istnieje możliwość, jeszcze w trakcie trwania związku małżeńskiego, ustanowienia rozdzielności majątkowej na mocy orzeczenia sądowego.

Zgodnie z brzmieniem kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej.

W związku z powyższym adwokat rodzinny podkreśla, że konieczne jest wykazanie ważnych powodów, gdyż w przeciwnym razie sąd może odmówić ustanowienia rozdzielności.

W orzecznictwie wskazuje się, że ważnym powodem zniesienia przez sąd wspólności majątkowej małżeńskiej jest separacja faktyczna małżonków, uniemożliwiająca im współdziałanie w zarządzie majątkiem wspólnym.

Sytuacja taka stwarza bowiem z reguły zagrożenie interesów majątkowych jednego lub nawet obojga małżonków. W sprawie o roszczenie określone w art.

52 KRO decydujące znaczenie mają kwestie czysto majątkowe i możliwość porozumienia małżonków w sprawach związanych z zarządem ich majątkiem (II CKN 78/01).

Dodatkowo istotne znaczenie może mieć fakt dotyczący odpowiedzialności za zobowiązania zaciągnięte przez jednego z małżonków, jednakże na ten temat była już mowa w publikacji “Odpowiedzialność majątkiem wspólnym za zobowiązania zaciągnięte przez jednego z małżonków”.

Odnosząc się jeszcze do sądowego ustanowienia rozdzielności majątkowej to adwokat z kancelarii prawnej w Warszawie wskazuje, że ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej może żądać także wierzyciel jednego z małżonków, jeżeli uprawdopodobni, że zaspokojenie wierzytelności stwierdzonej tytułem wykonawczym wymaga dokonania podziału majątku wspólnego małżonków.

W tym miejscu wymaga podkreślenia, że rozdzielność majątkowa powstaje z dniem oznaczonym w wyroku, który ją ustanawia. Natomiast w wyjątkowych wypadkach sąd może ustanowić rozdzielność majątkową z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa, w szczególności, jeżeli małżonkowie żyli w rozłączeniu.

Niewątpliwym atutem ustanowienia rozdzielności majątkowej jeszcze przed orzeczeniem rozwodu, który zwłaszcza w przypadku orzekania o winie jest często długotrwały i skomplikowany, jest możliwość dokonania podziału majątku wspólnego (więcej o podziale majątku w artykule “Podział majątku wspólnego małżonków po rozwodzie”). Prawnik od rozwodów pragnie wskazać, że w niektórych przypadkach dokonanie podziału majątku wspólnego małżonków w trakcie postępowania rozwodowego, albo jeszcze przed jego rozpoczęciem może stanowić pewnego rodzaju kartę przetargową co do uzgodnień związanych z orzeczeniem rozwodu.

Ponadto ustanowienie rozdzielności majątkowej daje prawo do rozliczenia nakładów czynionych przez małżonków z majątku osobistego na majątek wspólny, powoduje brak konieczności uzyskania zgody małżonka na zaciąganie zobowiązań oraz uwalnia od odpowiedzialności za zobowiązania zaciągnięte przez małżonka.

W razie jakichkolwiek dodatkowych wątpliwości dotyczących przedstawionej materii bądź innej dotyczącej spraw z zakresu prawa rodzinnego – sprawy rodzinne, zapraszamy do kontaktu z adwokatami od prawa rodzinnego z kancelarii prawnej – jesteśmy do Państwa dyspozycji na terenie Warszawy oraz Siedlec.

Leave a Reply

Your email address will not be published.