Nieletnia matka

Autor: Ulanka

Szacuje się, że wśród rodzących kobiet co dziesiąta jest nieletnia. Małoletnie matki nie budzą już takich kontrowersji, jak jeszcze kilkanaście lat temu – pod względem obyczajowym sytuacja zmieniła się na plus dla młodych mam. Tym, co w tej kwestii niezmienne, jest prawo. Przeczytaj, jak w jego świetle wygląda sytuacja nieletnich matek.

Nieletnia matka

W Polsce pełnoletność osiąga się po ukończeniu 18. roku życia. Dopiero po osiągnięciu tego wieku nabywa się pełnię praw obywatelskich – w tym rodzicielskich.

Do tego czasu dziecko pozostaje pod opieką rodziców lub innych opiekunów prawnych, którzy są osobami decyzyjnymi. Jako że nastolatka nie może sama o sobie decydować, wszystkie działania w czasie (np.

zabiegi medyczne) ciąży wymagają zgody jej opiekuna. Taka zgoda wymagana jest także od dziewcząt, które ukończyły 16 lat.

Opiekun prawny dziecka musi być pełnoletni.

W takim przypadku, co z dziewczętami, które mają mniej niż 16 lat lub nie poślubią ojca swojego dziecka, któremu w wieku 18 lat przysługuje prawo do zostania opiekunem dziecka? Mimo iż młoda kobieta została matką w sensie biologicznym i może brać czynny udział w wychowywaniu potomka, w świetle prawa nie może decydować o swoim dziecku. Maluszek musi mieć jednak opiekuna prawnego! Kto zatem może mieć prawo do opieki nad dzieckiem nastolatki?

  • ojciec dziecka – jeśli jeden z rodziców nie ma pełni praw obywatelskich, opieka nad dzieckiem przysługuje drugiemu rodzicowi. Wcześniej musi jednak nastąpić ustalenie jego ojcostwa;
  • rodzice nastolatki – najczęściej opieka nad dzieckiem nieletniej matki zostaje przyznana jednemu z jej rodziców. Bywa jednak tak, że z jakichś powodów babcia czy dziadek dziecka nie są w stanie lub nie chcą zostać jego opiekunem prawnym – wówczas sąd opiekuńczy musi znaleźć inną osobę do tego celu;
  • kurator – zostaje on wyznaczony w sytuacji, gdy w najbliższym otoczeniu dziecka nie można znaleźć osoby mogącej się nim zająć.

Sąd opiekuńczy wybiera opiekuna prawnego, kierując się przede wszystkim dobrem dziecka. Na pewno nie może nim zostać osoba, która:

  • nie dysponuje pełną zdolnością do czynności prawnych i nie posiada pełni praw publicznych;
  • nie ma prawa do wychowywania, edukowania, leczenia oraz opieki nad dziećmi;
  • została pozbawiona władzy rodzicielskiej;
  • została skazana za przestępstwa seksualne, obyczajowe, a także jakiekolwiek przestępstwo wobec małoletniej osoby.

Wraz z osiągnięciem pełnoletności matka dziecka nabywa prawną władze rodzicielską nad swoim dzieckiem. Wówczas sąd umorzy postępowanie opiekuńcze i zwolni opiekuna z jego obowiązków.

Opiekun prawny – ojciec

Obowiązki rodzica może także przejąć pełnoletni ojciec dziecka. Jednakże, nie nabędzie on władzy rodzicielskiej automatycznie, gdyż do uznania ojcostwa jest mu niezbędna zgoda matki dziecka. Jednakże w przypadku, gdy jest ona niepełnoletnia, nie może sama dać partnerowi takiej zgody.

Musi ją zatem wyrazić opiekun prawny dziecka. Gdy takowego opiekuna nie ma, albo nie wyraża on zgody na uznanie ojcostwa wówczas ojciec dziecka może złożyć pozew o sądowe ustalenie ojcostwa.

 Dlatego najpierw należy złożyć wniosek o ustalenie prawnego opiekuna narodzonego dziecka, a gdy ten zostanie ustanowiony wówczas złożyć kolejny wniosek o uznanie ojcostwa.

Przekroczenie 16 roku życia uprawnia młode kobiety do wzięcia – za zgodą jej opiekunów prawnych – ślubu (mężczyźni jednak mogą żenić się dopiero po skończeniu 18 lat). Zamążpójście sprawia, że dziewczyna nabywa pełni praw obywatelskich.

Nie powinno się jednak traktować ślubu tylko jako metody na osiągnięcie pełnoletności.

Pochopne wstąpienie w związek małżeński może za jakiś czas negatywnie rzutować na życie młodej kobiety i jej nowej rodziny, w tym dziecka – dlatego decyzja o ślubie powinna być przemyślana i wynikać z obopólnej chęci partnerów.

Szkoła musi umożliwić dziewczynie w ciąży i z malutkim dzieckiem ukończenie edukacji.

Jeśli nie jest ona w stanie zaliczyć kluczowych egzaminów, powinna uzyskać możliwość przystąpienia do niego w innym terminie (nie później jednak, niż pół roku po planowym egzaminie).

Młoda mama powinna także otrzymać odpowiednią pomoc psychologiczną. Za zgodą dyrekcji szkoły dziewczyna może mieć indywidualny tok nauczania.

Jeśli młoda mama ma trudną sytuację życiową, może zwrócić się do jednej z fundacji, które wspierają samotne mamy i nieletnich rodziców: Fundacja Mama, Fundacja Młode Mamy, Mama Sama czy Stowarzyszenie Pomocy Nieletnim Rodzicom.

Zdjęcie: Fotolia by © S.Kobold All rights reserved

Ulanka

Lubi pisać, obserwować ludzi, kocha dzieci, lubi czytać i buszować po sklepach.

Odpowiedź na interpelację w sprawie możliwości wprowadzenia zmian w ustawie o świadczeniach rodzinnych w zakresie wypłaty tzw. becikowego niepełnoletnim rodzicom

Odpowiedź ministra pracy i polityki społecznej

na interpelację nr 5522

w sprawie możliwości wprowadzenia zmian w ustawie o świadczeniach rodzinnych w zakresie wypłaty tzw. becikowego niepełnoletnim rodzicom

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację posła Zbigniewa Chmielowca w sprawie możliwości wprowadzenia zmian w ustawie o świadczeniach rodzinnych w zakresie wypłaty tzw. becikowego niepełnoletnim rodzicom, przesłane przez Pana Marszałka pismem z dnia 28 listopada 2006 r. (SPS-023-5522/06), uprzejmie informuję:

   Nie ma potrzeby wprowadzania zmiany przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, z późn. zm.

), gdyż na gruncie obecnych rozwiązań prawnych brak pełnoletności matki nie stanowi przesłanki wykluczającej możliwość przyznania na jej dziecko świadczeń rodzinnych, w tym jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka.

W takim przypadku możliwe są dwie drogi uzyskania świadczeń.

   Po pierwsze, nieletnia matka może składać wniosek o odpowiednie świadczenia rodzinne za pośrednictwem swojego rodzica lub samodzielnie za jego zgodą.

Na marginesie należy dodać, że nieletnia matka jest uprawniona nie tylko do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka, przysługującej bez względu na kryterium dochodowe, ale także do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami, w tym dodatkiem z tytułu urodzenia się dziecka przysługującego, gdy dochód rodziny (nieletniej matki i jej dziecka) nie przekracza kwoty 504 zł na osobę w rodzinie lub 583 zł, w przypadku wychowywania niepełnosprawnego dziecka.

   Niemożliwość samodzielnego działania przez nieletnią matkę wynika z braku u niej zdolności do czynności prawnych. Zgodnie z art. 15 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93, z późn. zm.

) osoba nieletnia, która ukończyła 13 lat ma ograniczoną zdolność do czynności prawnych. W takim przypadku wniosek w imieniu nieletniej matki może złożyć jej rodzic, ponieważ zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.

z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.), osoby fizyczne nie posiadające zdolności do czynności prawnych działają przez swych ustawowych przedstawicieli.

Dopuszczalne jest także złożenie przez nieletnią matkę osobiście wniosku o odpowiednie świadczenia rodzinne za zgodą jej przedstawiciela ustawowego, czyli rodzica (art. 17 K.c.).

   Dodać należy, że w sytuacji, gdy nieletnia matka nabywa prawo wyłącznie do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka, a nie nabywa prawa do zasiłku rodzinnego na własne dziecko, jej rodzice w dalszym ciągu pozostają uprawnieni do zasiłku rodzinnego na nią.

Natomiast w przypadku nabycia przez nieletnią matkę prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami, w tym dodatkiem z tytułu urodzenia dziecka, zgodnie z art.

See also:  Zakup mieszkania i nie włączanie go do majątku wspólnego

7 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, rodzinie na nieletnią córkę nie przysługuje prawo do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami, ponieważ nieletnia matka jest uprawniona do zasiłku rodzinnego na własne dziecko, z którym tworzy odrębną rodzinę.

Jeśli nieletnia matka nie spełnia ustawowych warunków do przyznania zasiłku rodzinnego, czyli nie jest uprawniona do zasiłku rodzinnego na własne dziecko, jej rodzicom przysługuje na nią zasiłek rodzinny.

   Po drugie, drogą do otrzymania przez nieletnią matkę na swoje dziecko świadczeń rodzinnych, w tym jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka, jest ustanowienie dla dziecka opiekuna prawnego. Osoba małoletnia nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych, więc zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U.

z 1964 r. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.) nie będzie miała wobec swojego dziecka władzy rodzicielskiej. Przepisy tego kodeksu w art. 94 § 4 wyraźnie stanowią, że jeżeli rodzic nie ma władzy rodzicielskiej, to dla dziecka powinien być ustalony opiekun prawny. Opiekun prawny jest uprawniony do pobierania świadczeń rodzinnych na dziecko znajdujące się pod jego opieką.

   Przy wyborze tego rozwiązania należy dodać, że do członków rodziny opiekuna prawnego nie zalicza się dziecka pozostającego pod jego opieką, co wynika z art. 5 ust. 11 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Na to dziecko opiekun prawny wypełnia odrębny wniosek o zasiłek rodzinny wraz z dodatkami, w składzie rodziny wymieniając tylko to dziecko, a w dochodzie rodziny wyłącznie ewentualny dochód dziecka.

Jeżeli osoba pełniąca funkcję opiekuna prawnego występuje z wnioskiem o zasiłek rodzinny na swoje biologiczne dzieci, to w składzie rodziny podaje wyłącznie siebie, swojego małżonka oraz biologiczne dzieci. Natomiast nie wlicza dziecka znajdującego się pod opieką prawną.

To rozwiązanie nie wyklucza więc pobierania zasiłku rodzinnego na nieletnią matkę przez jej rodzica, gdyż z chwilą ustanowienia opiekuna prawnego nieletnia matka nie jest uprawniona do zasiłku rodzinnego na własne dziecko. Dodać należy, że w przypadku ustanowienia opiekuna prawnego dla dziecka nieletniej matki, instytucja opiekuna prawnego wygasa z chwilą uzyskania przez matkę pełnoletności.

  •    Jednocześnie uprzejmie informuję, że przygotowana została przez Rząd nowelizacja ustawy o świadczeniach rodzinnych wprowadzająca uregulowanie, zgodnie z którym zasiłek rodzinny będzie przysługiwał rodzinie, jeżeli nieletnie dziecko będzie uprawnione do zasiłku rodzinnego na własne dziecko.
  •    Z poważaniem
  •    Minister
  •    Anna Kalata
  •    Warszawa, dnia 14 grudnia 2006 r.

Brak przepisów nt. pobytu nieletnich matek z dziećmi w placówkach resocjalizacyjnych narusza ich prawa. RPO opisuje problem premierowi

  • Nieletnie matki przebywające w takich placówkach, jak MOW-y, powinny mieć możliwość bieżącej pieczy nad dziećmi – nie jedynie na zasadzie pojedynczych spotkań z dziećmi, które na co dzień są z dala od matek
  • Z braku właściwych przepisów nieletnie opuszczają MOW bądź zakład poprawczy, przerywając proces resocjalizacji i wracają np. do domów rodzinnych, gdzie mogą występować zjawiska patologiczne
  • Bardzo rzadko zdarza się, że nieletnia matka z dzieckiem trafia do specjalistycznej rodziny zastępczej

Obecna sytuacja każdej z takich matek może prowadzić do naruszenia kilku zapisów Konstytucji: art. 18, 47 i 71 ust. 2 – m.in. co do różnicowania ochrony dobra prawnie chronionego, jakie stanowi macierzyństwo i życie rodzinne.  Nie ma bowiem właściwych norm prawnych co do życia rodzinnego nieletniej i jej dziecka, obejmujących możliwość sprawowania przez nieletnią opieki nad dzieckiem podczas jej pobytu w placówce.

Dlatego RPO Adam Bodnar prosi premiera Mateusza Morawieckiego o podjęcie skutecznych działań dla rozwiązania problemu, który znajduje się we właściwości trzech podległych mu resortów: Sprawiedliwości, Edukacji i Nauki oraz Rodziny i Polityki Społecznej.

Wcześniejsze działania RPO

Działający w Biurze RPO Krajowy Mechanizm Prewencji Tortur niemal od dekady wskazuje na brak odpowiednich przepisów ws. sytuacji osób nieletnich w ciąży oraz nieletnich matek i ich dzieci, przebywających w placówkach resocjalizacyjnych.

Chodzi o placówki podległe Ministerstwu Edukacji i Nauki (młodzieżowe ośrodki wychowawcze) i Ministerstwu Sprawiedliwości (schroniska dla nieletnich, zakłady poprawcze). Jeszcze w 2014 r. prof.

Irena Lipowicz, ówczesny RPO, wniosła do MS i MEN o przygotowanie niezbędnych regulacji.

21 stycznia 2016 r. RPO zwracał uwagę minister edukacji Annie Zalewskiej na  § 15 rozporządzenia z 2 listopada 2015 r. w tej sprawie.

RPO pozytywnie oceniał jego rozwiązanie, określające zakres pomocy wychowance w ciąży i po urodzeniu dziecka.

W projekcie przewidziano, iż MOW zapewnia nieletniej matce stały kontakt z dzieckiem, możliwość opieki nad dzieckiem poza czasem nauki w szkole oraz udział w jego wychowaniu.

Sekretarz stanu w MEN wskazał jednak, że intencją przepisu tego nie było umożliwienie przebywania w MOW nieletnim matkom z dziećmi, lecz umożliwienie im udziału w opiece nad dzieckiem.

Ostatecznie regulację zmodyfikowano przez wskazanie, że MOW wspiera nieletnią matkę w bieżącej pieczy nad dzieckiem i w jego wychowaniu, chyba że sąd opiekuńczy postanowi inaczej.

Postulaty Rzecznika

W  ocenie RPO zasadny jest powrót do pierwotnego brzmienia rozporządzenia, w związku z tym, że nieletnie matki powinny mieć możliwość sprawowania nad dziećmi bieżącej pieczy w MOW –  a nie jedynie na zasadzie pojedynczych spotkań z dziećmi, które na co dzień są z dala od matek.

Placówki resocjalizacyjne (w tym MOW-y) powinny dysponować domami, oddziałami, a nawet pokojami dla matki i dziecka, w których nieletnie mogłyby przebywać wraz z dziećmi w odpowiednich warunkach.

A uregulowania prawne pobytu nieletnich matek w ośrodkach resocjalizacyjnych powinny zostać określone w ustawie o postępowaniu w sprawach nieletnich. Kolejnym krokiem byłoby przygotowanie przepisów wykonawczych, w których m.in. wskazano by placówki dla nieletnich matek oraz warunki jakie muszą one spełniać.

Rozwiązanie czyniące zadość powyższemu postulatowi zostało zaproponowane w projekcie nowelizacji ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich z 8 marca 2019 r.

 Zakładano, że dla umożliwienia nieletniej matce w MOW pieczy nad dzieckiem można organizować w wyznaczonych ośrodkach domy dla matki i dziecka. Dziecko przebywałoby tam wraz z matką do ukończenia 3.

roku życia, chyba że dobro dziecka i względy wychowawcze lub zdrowotne by za tym nie przemawiały. Projektu jednak zaniechano.

Prawa nieletnich matek i ich dzieci są naruszane

KMPT zwrócił się ostatnio do poszczególnych placówek dla dziewcząt, m.in. o informacje nt. liczby nieletnich matek, które trafiły do ośrodków, będąc już matkami, oraz liczby nieletnich, które zostały matkami w trakcie wykonywania środka wychowawczego.

Według uzyskanych informacji w latach 2017-2021 szacunkowa liczba nieletnich matek przebywających w MOW wyniosła ponad  2900.

Obecna sytuacja każdej z nich może prowadzić do naruszenia zapisów Konstytucji – art. 18, 47 i 71 ust. 2 w zakresie, w jakim różnicuje ochronę dobra prawnie chronionego, jakie stanowi macierzyństwo i życie rodzinne.  A w myśl art.

18 małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką RP. Art.

47 Konstytucji stanowi, że każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym, nie jest realizowany przez władze publiczne w zakresie w jakim odnosi się do sytuacji nieletnich matek przebywających w placówkach i ich dzieci.

See also:  Dom kupiony przez męża za wspólne pieniądze, co należy się żonie?

Nie ma bowiem właściwych norm prawnych w zakresie życia rodzinnego nieletniej i jej dziecka, obejmujących możliwość sprawowania przez nieletnią opieki nad dzieckiem w placówce.

Nie jest także uwzględniony  art. 71 ust. 2 Konstytucji, według którego matka przed i po urodzeniu dziecka ma prawo do szczególnej pomocy władz publicznych, której zakres określa ustawa.

Te normy konstytucyjne wyraźnie wskazują, że obecna sytuacja, w której brakuje regulacji prawnych określających sytuację nieletnich kobiet będących w ciąży i po urodzeniu dziecka, z punktu widzenia obowiązku władzy publicznej do zapewnienia im szczególnej opieki, w tym ochrony życia rodzinnego oraz macierzyństwa, stanowi pominięcie legislacyjne, które winno być niezwłocznie uzupełnione.

A z braku właściwych regulacji prawnych nieletnie na wniosek dyrektorów placówek opuszczają MOW bądź zakład poprawczy, przerywając tym samym proces resocjalizacji. Wracają do domów rodzinnych, gdzie nierzadko występują zjawiska patologiczne, bądź są kierowane do domów samotnej matki, gdzie nie mają zapewnionych odpowiednich oddziaływań i wsparcia.

Bardzo rzadko zdarza się, że nieletnia matka z dzieckiem trafia do specjalistycznej rodziny zastępczej. Związane jest to ze zbyt małą liczbą tego rodzaju rodzin. W pozostałych przypadkach wychowanka i jej dziecko są rozdzielani: matka zostaje w placówce, a dziecko trafia do adopcji, umieszczone w rodzinie zastępczej lub w domu dziecka.

A poza aspektem prawnym niezwykle istotny w kontekście ochrony więzi matki i dziecka, jest także aspekt psychologiczny.

Noworodek rozwija się bardzo dynamicznie – w pierwszym roku życia dziecka, oprócz funkcji poszczególnych układów, niezwykle istotny jest rozwój sfery emocjonalno-społecznej.

Stworzenie więzi jest kluczowym aspektem rozwoju, który ma doniosłe znaczenie dla dalszego życia człowieka.

Długofalowe efekty wczesnych doświadczeń mogą ujawniać się w starszym dzieciństwie lub w okresie dojrzewania w formie zachowań przestępczych, a po wejściu w wiek dojrzały w formie zaburzeń psychicznych.

Standardy europejskie

Na respektowanie życia rodzinnego oraz kwestię ochrony praw dzieci zwraca także uwagę Rada Europy w dokumencie Strategia Rady Europy na rzecz praw dziecka (2016-2021).

W jednym z jej punktów  mowa jest o tym, że RE będzie promować implementację standardów w zakresie prawa rodzinnego oraz polityki wspierającej pozytywne rodzicielstwo.

W ocenie RE kluczowe jest zbadanie, jak państwa członkowskie mogą stworzyć lepsze przepisy i procedury, które zapewnią, by najlepsze zabezpieczenie interesów dziecka było najważniejszą sprawą w podejmowaniu decyzji w przejmowaniu spod opieki rodzicielskiej, umieszczaniu w pieczach zastępczych i ponownym łączeniu.

Jako przykład tego, że organy państwa muszą przedstawić poważne powody uzasadniające decyzję o utrzymaniu rozdzielenia dziecka od rodziców może służyć wygrana sprawy R.M.S przeciwko Hiszpanii, przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka. Skarżąca twierdziła, że była pozbawiona wszelkich kontaktów z córką od trzech lat i 10 miesięcy ze względu na jej status.

Orzekając naruszenie art.

8 EKPC, Trybunał podkreślił, że rolą organów opieki społecznej jest właśnie pomoc osobom znajdującym się w trudnym położeniu […], zapewnienie im wskazówek i porad w kwestiach, takich jak różne rodzaje dostępnych świadczeń, możliwości uzyskania lokalu socjalnego oraz środki służące przezwyciężaniu trudności, jakich to początkowo poszukiwała skarżąca”.

KMP.573.52.2014

Nieletnia matka będzie mogła przebywać w poprawczaku ze swoim dzieckiem

To jedna ze zmian wprowadzanych projektowaną nowelizacją ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich, która jest już w Sejmie. Dzieci razem z nieletnimi matkami będę mogły przebywać w placówkach do ukończenia trzech lat, chyba że dobro dziecka i względy wychowawcze lub zdrowotne za tym nie przemawiają.

To rozwiązanie wzorowane na tym dotyczącym skazanych matek.

One też mogą przebywać z dzieckiem w domach dla matki i dziecka, organizowanych przy wskazanych zakładach karnych, do ukończenia przez nie trzeciego roku życia, chyba że względy wychowawcze lub zdrowotne, potwierdzone opinią lekarza albo psychologa, przemawiają za oddzieleniem dziecka od matki albo za przedłużeniem lub skróceniem tego okresu.

Czytaj: Michał Woś: Zmiana systemu zwiększy możliwości resocjalizacji nieletnich >>

Dyskryminacja, z którą czas skończyć

Autorzy projektu w uzasadnieniu wskazują właśnie na to, że skazane, które urodzą dziecko w trakcie odbywania kary pozbawienia wolności w warunkach zakładu karnego mają prawo przebywać z dzieckiem do chwili ukończenia przez nie trzeciego roku życia.

Tymczasem nieletnia, która urodziła dziecko w trakcie wykonywania środka poprawczego nie ma możliwości przebywania ze swoim dzieckiem w zakładzie poprawczym.

W konsekwencji, mimo nawet wyrażanej przez nią chęci zaopiekowania się dzieckiem, brak jest podstaw do uwzględnienia jej prośby. Dziecko zostaje wówczas pod opieką ojca, jeśli przysługuje mu władza rodzicielska, albo trafia do pieczy zastępczej, a niekiedy do adopcji.

Podobnie jest w przypadku urodzenia dziecka przez nieletnią umieszczoną w młodzieżowym ośrodku wychowawczym albo schronisku dla nieletnich, które są niepełnoletnie.

– Sytuacja nieletnich matek – niezależnie, czy przysługuje im władza rodzicielska z mocy prawa, czy też z uwagi na ich niepełnoletność nie przysługuje im władza rodzicielska jest zatem mniej korzystna niż w przypadku skazanych odbywających karę pozbawienia wolności w zakładach karnych – wskazano w uzasadnieniu, podkreślając że zmiany są istotne by uniknąć nierównego traktowania tej grupy, a także w celu realizacji wyżej wskazanych norm konstytucyjnych.

Czytaj: Wychowywanie czy już karanie – szykują się zmiany w poprawczakach >>Czytaj też: Status nieletniego w postępowaniu w sprawach nieletnich >

Co wynika z propozycji?

Projekt wprowadza obowiązek zorganizowania w jednostkach podległych Ministrowi Sprawiedliwości – okręgowych ośrodkach wychowawczych, zakładach poprawczych i schroniskach dla nieletnich – oddziałów przeznaczonych dla nieletnich wychowanek, które urodziły dziecko i zgłosiły chęć opiekowania się nim. Ponieważ młodzieżowe ośrodki wychowawcze nie są tworzone ani nadzorowane przez Ministra Sprawiedliwości projekt przewiduje jedynie możliwość utworzenia takich oddziałów w tych placówkach. Decyzja, czy utworzyć domy dla matki i dziecka w MOW-ach, będzie należała do organu założycielskiego.

Co ważne, do umieszczenia dziecka wraz z nieletnią w domu matki i dziecka konieczna ma być zgoda jego ojca, o ile będzie mu przysługiwała władza rodzicielska albo opiekuna prawnego dziecka.

Jeśli ojciec dziecka albo jego opiekun ją wyrazi, nieletnia zostanie przeniesiona wraz z dzieckiem do domu matki i dziecka na zasadach regulujących przeniesienie – odpowiednio – do młodzieżowego ośrodka wychowawczego, okręgowego ośrodka wychowawczego, schroniska dla nieletnich albo zakładu poprawczego. W takie sytuacji nie będzie wszczynane postępowanie opiekuńcze. Jeśli natomiast zgody nie będzie, zaś nieletnia wyrazi chęć opiekowania się dzieckiem, jak również w sytuacji, gdy nie ma możności uzyskania takiej zgody, np. nie jest znane miejsce pobytu ojca dziecka, wymagane będzie rozstrzygnięcie sądu opiekuńczego.

Projekt daje też wyłącznie nieletniej matce – niezależnie od tego, czy ma ograniczoną, czy pełną zdolność do czynności prawnych – legitymację czynną do złożenia wniosku o umieszczenie dziecka wraz z nią w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, okręgowym ośrodku wychowawczym, zakładzie poprawczym lub w schronisku dla nieletnich. Złożenie takiego wniosku przez nieletnią, która nie będzie miała pełnej zdolności do czynności prawnych nie będzie wymagało potwierdzenia przez jej przedstawiciela ustawowego. Co istotne wniosek zostanie skutecznie złożony niezależnie od tego, czy w chwili jego złożenia będzie pełnoletnia.

Z kolei postępowanie będzie toczyło się przed sądem opiekuńczym. Jak wskazano w ustawie podobnie jak w każdym innym postępowaniu opiekuńczym przesłanką nadrzędną będzie dobro dziecka, które nieletnia urodziła, nie zaś dobro nieletniej matki.

Sąd opiekuńczy nie będzie mógł tego postępowania wszcząć z urzędu. Jeśli zatem nieletnia nie złoży wniosku o umieszczenie dziecka w domu dla matki i dziecka, nie będzie możliwe wszczęcie postępowania i wydanie orzeczenia.

See also:  Ustanowienie rozdzielności majątkowej

– Projekt kładzie akcent na dwie przesłanki – jasno wyrażoną przez nieletnią chęć zaopiekowania się dzieckiem oraz dobro tego dziecka.

W przypadku, gdy na podstawie zebranego materiału dowodowego sąd dojdzie do wniosku, że dobro dziecka nie przemawia za uwzględnieniem wniosku nieletniej, wyda orzeczenie oddalające wniosek, od którego będzie przysługiwała nieletniej apelacja – czytamy w uzasadnieniu.

Możliwe zabezpieczenie

Z projektu wynika, że zasadą powinno być umieszczenie dziecka w domu matki i dziecka dopiero po wydaniu orzeczenia merytorycznego. Przewidziano jednak, że mogą się zdarzyć sytuacje, gdy konieczne będzie umieszczenie w trybie zabezpieczenia.

Projekt przewiduje więc, że w szczególnie uzasadnionym przypadku, np.

gdy potrzebne jest udzielenie nieletniej lub dziecku niezbędnej pomocy medycznej, której nie można zapewnić w placówce, w której przebywa, mogą oboje przebywać w tym domu za zgodą sądu opiekuńczego wydanego w trybie zarządzenia tymczasowego.

Rozwiązanie potrzebne od lat, pytanie co ze szkołą

Propozycje chwalą prawnicy. Adwokat Agnieszka Prętczyńska (Agnieszka Prętczyńska Kancelaria Adwokacka) podkreśla, że oddziały dla nieletnich matek z dziećmi powinny funkcjonować od lat. – Ich brak zawsze był oceniany przez praktyków negatywnie, zwłaszcza, że skazane pełnoletnie mogły odbywać karę pozbawienia wolności z dziećmi a nieletnie nie – mówi.

Zastanawia się jednak jak to będzie wyglądać w praktyce. – Taka nieletnia powinna realizować obowiązek szkolny i tutaj jestem ciekawa jak to ma zostać zorganizowane. Uważam, że dotychczas to nie funkcjonowało właśnie z tego powodu.

Brakowało pieniędzy na kadrę, która by się zajmowała niemowlęciem nieletniej podczas gdy ta była w szkole.

Czy taka kadra została przewidziana? Nie ulega wątpliwością, że zwłaszcza dla niemowlęcia rozdzielanie go od matki jest niehumanitarne i ta zmiana była potrzebna – mówi.

Także  adwokat Monika Horna-Cieślak (Kancelaria Adwokacka Monika Horna-Cieślak) uważa, że to dobre rozwiązanie. – Bardzo się cieszę, że w końcu te regulacje prawne będą obowiązywać.

Są one bardzo ważne z perspektywy psychologicznej, więzi, relacji jaka występuję między matką a dzieckiem.

Uważam, że dotychczasowy, wieloletni brak jasnego zagwarantowania nieletnim matkom możliwości stałej opieki nad własnym dzieckiem naruszało podstawowe prawa człowieka – zaznacza.

Nieletnia matka – jakie zasiłki przysługują niepełnoletniej matce

Utrzymanie dziecka to obowiązek rodziców, ale co wtedy, gdy matka jest niepełnoletnia? Czy NIeletnia matka może dostać zasiłek na dziecko? Kto występuje o zasiłek na dziecko w takiej sytuacji? Ile pieniędzy można otrzymać?

Urodzenie dziecka zawsze wiąże się z niemałymi wydatkami. Jednak problem staje się szczególnie palący, kiedy matka, a często także ojciec są małoletni, a więc jeszcze nie pracują i nie mają własnych dochodów.

Czy nieletnia matka może liczyć na pomoc ze strony państwa w postaci zasiłku na dziecko? Tak, choć oczywiście nie są to znaczące sumy i z pewnością zasiłek na dziecko nie wystarczy na utrzymanie malucha.

Nieletnia matka a zasiłki i zapomogi na dziecko

Te formy pomocy przysługują także wtedy, gdy matka jest niepełnoletnia. Jednak sama nieletnia matka nie dostanie tych pieniędzy, bo nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych ani władzy rodzicielskiej.

Nie może nawet samodzielnie składać wniosków o zasiłek rodzinny i becikowe – może to zrobić tylko za zgodą opiekuna prawnego dziecka, któremu zostaną wypłacone pieniądze.

Najprostsze rozwiązanie to złożenie wniosku przez samego opiekuna prawnego dziecka, którym najczęściej jest rodzic matki dziecka.

Pisemny wniosek o becikowe i zasiłek rodzinny trzeba złożyć w urzędzie gminy lub w ośrodku pomocy społecznej (w zależności od tego, która instytucja wypłaca świadczenia w danej gminie).

Wniosek o becikowe należy złożyć w ciągu 12 miesięcy od narodzin dziecka, dołączając do niego: dokument stwierdzający tożsamość opiekuna prawnego dziecka, skrócony odpis aktu urodzenia dziecka, pisemne oświadczenie, że na dziecko nie zostało wcześniej pobrane becikowe, zaświadczenie lekarskie, że matka była objęta w ciąży opieką medyczną.

Od stycznia br. becikowe przysługuje rodzinom, w których miesięczny dochód na osobę nie przekracza 1922 zł netto, ale w przypadku dziecka niepełnoletniej matki nie ma to większego znaczenia, gdyż jest ono traktowane jako odrębna, jednoosobowa rodzina. Dochodem tej „rodziny” są tylko ewentualne dochody dziecka (np. alimenty).

Aby otrzymać zasiłek rodzinny – obecnie to 77 zł miesięcznie na dziecko do 5 lat – trzeba złożyć odrębny wniosek w urzędzie gminy (ewentualnie w ośrodku pomocy społecznej).

Rodzice niepełnoletniej matki nadal otrzymują na nią zasiłek na dotychczasowych zasadach, o ile spełniają kryterium dochodowe (dochód na osobę  nie może przekraczać 539 zł lub 623 zł, jeśli w rodzinie jest dziecko niepełnosprawne).

Natomiast gdy występują o zasiłek na nowo narodzonego wnuka – jako jego opiekunowie prawni – wówczas samo dziecko jest traktowane jako odrębna rodzina. Dodatkiem do zasiłku rodzinnego jest tzw. dodatkowe becikowe w wysokości także 1000 zł.

Niektóre gminy dają dodatkowo własne becikowe w wysokości ustalonej przez gminę – warto się o to dowiedzieć w swoim miejscu zamieszkania.

Nieletnia matka a alimenty od ojca dziecka

O alimenty od ojca dziecka można wystąpić do sądu wtedy, gdy ojciec dziecka nie łoży na jego utrzymanie, ale formalnie uznał swoje ojcostwo. Pozew składa się do wydziału rodzinnego i nieletnich sądu właściwego dla miejsca zamieszkania dziecka lub jego ojca.

Do pozwu należy dołączyć: odpis zupełny aktu urodzenia dziecka, zaświadczenie o dochodach opiekunów prawnych dziecka, dokumenty potwierdzające wydatki na dziecko (imienne rachunki, faktury itp.), warto też wskazać świadków na okoliczność kosztów utrzymania i potrzeb dziecka oraz na okoliczność sytuacji materialnej pozwanego.

Gdy ojcem dziecka jest chłopak niepełnoletni, o alimenty trzeba wystąpić do jego przedstawicieli ustawowych.

Nieletnia matka a rodzina zastępcza dla dziecka

Korzystnym rozwiązaniem ze względów finansowych jest założenie przez rodziców nieletniej matki spokrewnionej rodziny zastępczej dla jej dziecka. Ale nie jest to takie proste – decyduje o tym sąd tylko w szczególnych sytuacjach, np. gdy matka jest bardzo młoda.

Do wniosku o ustanowienie rodziny zastępczej należy dołączyć: odpis aktu małżeństwa (w przypadku małżonków), odpis aktu urodzenia dziecka, zaświadczenie o dochodach, zaświadczenie o stanie zdrowia, poświadczenie zameldowania, zaświadczenie o ukończeniu szkolenia dla rodzin zastępczych.

Przyszli rodzice zastępczy muszą mieć pozytywną opinię ośrodka pomocy społecznej i odpowiednie warunki mieszkaniowe. Spokrewnionej rodzinie zastępczej przysługuje pomoc finansowa – obecnie jest to ok. 650 zł miesięcznie. Co więcej, jeśli matka zastępcza pracuje zawodowo i ma ubezpieczenie zdrowotne, może wziąć urlop macierzyński.

Formalnie nazywa się to urlopem na prawach urlopu macierzyńskiego. Trwa on tyle samo co normalny urlop macierzyński i wiąże się z otrzymywaniem zasiłku macierzyńskiego.

Jeżeli dochód na osobę w rodzinie nieletniej matki nie przekracza kwoty 456 zł, można ubiegać się też o zasiłek z pomocy społecznej (stały lub okresowy). W szczególnych sytuacjach można ubiegać się o tzw. zasiłki celowe (np. na zakup leków, opału), nawet gdy kryterium dochodowe jest przekroczone.

miesięcznik “M jak mama”

Leave a Reply

Your email address will not be published.