Obowiązek alimentacyjny osoby niepracującej wobec ojca

Obowiązek alimentacyjny osoby niepracującej wobec ojcaObowiązek alimentacyjny osoby niepracującej wobec ojca/ ThinkstockObowiązek utrzymania innych osób, w tym również zapewnienia możliwości socjalno-bytowych, obciąża krewnych w linii prostej. Alimenty zapłacimy jednak nie tylko na dziecko, ale również na małżonka. Jako zstępnych należy traktować dzieci urodzone zarówno w trakcie trwania małżeństwa, jak i poza nim. Dziecko może żądać świadczeń alimentacyjnych także od męża swojej matki niebędącego jego ojcem, jeżeli odpowiada to zasadom współżycia społecznego. Takie samo uprawnienie przysługuje dziecku w stosunku do żony swego ojca niebędącej jego matką. Innego rodzaju obowiązkiem alimentacyjnym jest łożenie na drugiego małżonka. Obowiązek jednego małżonka dostarczania środków utrzymania drugiemu małżonkowi po rozwiązaniu lub unieważnieniu małżeństwa albo po orzeczeniu separacji wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych tego małżonka.

Na dziecko w związku porodem

W ramach małżeństwa utrzymanie żony związane jest z obowiązkiem dbałości o dobro rodziny, wspieranie się i dążenie do wspólnego dobra. Obowiązek ten trwa zarówno w trakcie małżeństwa, jak i po orzeczeniu separacji.

Jeżeli ojcostwo mężczyzny niebędącego mężem matki zostało uwiarygodnione, matka może żądać, ażeby mężczyzna ten jeszcze przed urodzeniem się dziecka wyłożył odpowiednią sumę na koszty utrzymania matki przez trzy miesiące w okresie porodu oraz na koszty utrzymania dziecka przez pierwsze trzy miesiące po urodzeniu. Termin i sposób zapłaty tej sumy określa sąd.

Na dziecko w częściach równych

Krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym. Obowiązek utrzymania dziecka ciąży proporcjonalnie na obojgu małżonków, co oznacza, że alimenty na dziecko żądać można tylko proporcjonalnie do tego udziału w utrzymaniu dziecka. Żądanie przewyższające ten udział zostanie przez sąd odrzucone.

Rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Rozpoczęcie pracy przez dziecko nie zawsze przesądza, że obowiązek ten zanika, bo dziecko nadal może pozostawać bez możliwości samodzielnego utrzymania.

Odpowiednio, obowiązek alimentacyjny na dziecko, w szczególności niepełnosprawne, może nigdy nie nastąpić ze względu właśnie na brak usamodzielnienia się (uzasadnienie uchwały SN z 31 stycznia 1986 r., III CZP 76/85, OSNC 1987, publ. LEX). Natomiast alimenty na dziecko niepełnoletnie mogą wygasnąć w przypadku, gdy dziecko ma wystarczające dochody na utrzymanie się.

Co więcej, jeżeli rodzic popadnie w niedostatek, dziecko takie może być zmuszone spełniać swój obowiązek alimentacyjny względem rodziców.

Przykład: 12 letnia Ola jest pupilem telewizyjnym i gra w reklamach. Z tego tytułu uzyskuje wysokie honoraria. Jej matka nie ma dochodów, pozostaje bezrobotna, popadła w niedostatek.

Ola będzie zobowiązana odpowiednio spełniać swój obowiązek alimentacyjny względem matki.

Rodzice mogą uchylić się od świadczeń alimentacyjnych względem dziecka pełnoletniego, jeżeli są one połączone z nadmiernym dla nich uszczerbkiem lub jeżeli dziecko nie dokłada starań w celu uzyskania możności samodzielnego utrzymania się. Tym samym dziecko, które trwale pozostaje niezatrudnione mimo faktycznych możliwości podjęcia pracy zarobkowej, może zostać pozbawione alimentów.

Przed porodem i po porodzie

Ojciec niebędący mężem matki obowiązany jest przyczynić się w rozmiarze odpowiadającym okolicznościom do pokrycia wydatków związanych z ciążą i porodem oraz kosztów trzymiesięcznego utrzymania matki w okresie porodu. Z ważnych powodów matka może żądać udziału ojca w kosztach swego utrzymania przez czas dłuższy niż trzy miesiące.

Jeżeli wskutek ciąży lub porodu matka poniosła inne konieczne wydatki albo szczególne straty majątkowe, może ona żądać, ażeby ojciec pokrył odpowiednią część tych wydatków lub strat. Roszczenia powyższe przysługują matce także w wypadku, gdy dziecko urodziło się nieżywe.

Po porodzie alimenty na dziecko mają odzwierciedlać przyczynianie się ojca (matki dziecka) do wychowania zstępnego.

Ile zapłacimy na dziecko?

Na to pytanie nie ma odpowiedzi i każdorazowo jest to uzależnione od badania sądu, ewentualnie od ugody między rodzicami.

Zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Obowiązek alimentacyjny osoby niepracującej wobec ojca

Przykład: matka Oli opiekuje się nią po rozwodzie i zajmuje się jej wychowaniem. Ojciec pokrywa w całości koszty wychowania dziecka (wyżywienie, ubranie, nauka itd.).

Zakres świadczeń majątkowych zależny jest od osobistej sytuacji zobowiązanego do świadczeń. Sąd oceni, ile dana osoba zarabia, jaki ma majątek oraz czy jest zobowiązana do innych świadczeń.

Zmiany wpływają na wysokość świadczeń

W razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego.

Przykład: Ola poszła do gimnazjum. Wydatki na podręczniki zwiększyły się z 200 do 500 zł. Ponadto dziecko chce rozwijać naukę pływania, w związku z czym dodatkowo wystąpi miesięczna opłata za tę naukę – 100 zł. Obowiązek alimentacyjny ulega podwyższeniu.

Zmiana może być związana zarówno z podwyższeniem, jak i z obniżeniem obowiązku przyczyniania się do wychowania dziecka.

Przykład: Ola zrezygnowała z prywatnej nauki angielskiego. Miesięcznie opłaty obniżyły się o 400 zł. Ponadto ojciec stracił pracę i pozostaje na bezrobotnym. Obie przesłanki będą podstawą obniżenia wartości świadczeń alimentacyjnych.

Dziecko może żądać świadczeń alimentacyjnych od męża swojej matki, niebędącego jego ojcem, jeżeli odpowiada to zasadom współżycia społecznego. Oznacza to, że roszczenia przekraczające możliwości, ale również wykraczające poza zwykłe zasady dbałości o syna czy córkę zostaną przez sąd odrzucone.

Przykłady: dziecko wystąpiło o podwyższenie alimentów ze względu na rozpoczęcie trzeciego kierunku płatnych studiów na uczelni wyższej. Wiadomym jest, że dziecko nie pracuje, poprzednich kierunków nie ukończyło, a tryb życia nie wskazuje racjonalnie, że dziecko studia ukończy. Żądanie powinno być odrzucone.

Córka zażądała podwyższenia alimentów ze względu na to, że zbiera na samochód. Sąd żądanie odrzucił. Zasada uchylenia się od świadczeń ze względu na zasadę współżycia społecznego nie dotyczy łożenia na dzieci małoletnie.

Sądowo i umownie

Obowiązek alimentacyjny nie powstaje wyłącznie na zasadzie orzeczenia sądu. Wynika on bowiem z przepisów prawa, a co za tym idzie – może być realizowany z dobrej woli rodziców dziecka. Wówczas nie ma obowiązku występować do sądu o wydanie orzeczenia w tym względzie. Wyrok ma jedynie za zadanie przymusić niezdyscyplinowanego małżonka do wykonywania swojego obowiązku.

Na małżonka

Oprócz świadczeń związanych z porodem i utrzymaniem w tym czasie, istnieją świadczenia wypłacane po ustaniu małżeństwa. Obowiązek przyczyniania się do utrzymania zależny jest od orzeczenia winy w wyroku rozwodowym oraz od pozostawania w niedostatku.

Małżonek, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia i który znajduje się w niedostatku, może żądać od drugiego małżonka rozwiedzionego dostarczania środków utrzymania w zakresie odpowiadającym usprawiedliwionym potrzebom uprawnionego oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym zobowiązanego.

Jeżeli natomiast jeden z małżonków został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia, a rozwód pociąga za sobą istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego, sąd na żądanie małżonka niewinnego może orzec, że małżonek wyłącznie winny obowiązany jest przyczyniać się w odpowiednim zakresie do zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb małżonka niewinnego, chociażby ten nie znajdował się w niedostatku. Obowiązek dostarczania środków utrzymania małżonkowi rozwiedzionemu wygasa w razie zawarcia przez tego małżonka nowego małżeństwa. Jednakże gdy zobowiązanym jest małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za winnego rozkładu pożycia, obowiązek ten wygasa także z upływem pięciu lat od orzeczenia rozwodu, chyba że ze względu na wyjątkowe okoliczności sąd, na żądanie uprawnionego, przedłuży wymieniony termin pięcioletni.

Podatki od alimentów

Zwolnione są z opodatkowania świadczenia alimentacyjne na rzecz dzieci, które nie ukończyły 25. roku życia, oraz dzieci bez względu na wiek, które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymują zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną a także na rzecz innych osób (m.in.

małżonków), otrzymane na podstawie wyroku sądu lub ugody sądowej, do wysokości nieprzekraczającej miesięcznie 700 zł. Oznacza to, że alimenty przyznane umownie na dziecko pozostają zwolnione z opodatkowania, natomiast w przypadku alimentów na małżonka – podlegają one opodatkowaniu jako przychód drugiego z nich.

Oczywiście chodzi tu o świadczenia po ustaniu małżeństwa, po rozwodzie. W trakcie jego trwania oraz po orzeczeniu separacji małżeństwo trwa nadal, więc nawet jeśli świadczenia przekazywane są w formie umownych kwot na wydatki drugiego małżonka, to pozostają one formalnie przychodem zwolnionym z opodatkowania.

Dopiero po orzeczeniu rozwodu świadczenia takie nabiorą charakteru świadczeń opodatkowanych, doliczanych do przychodu małżonka. Korzystniejszym będzie wówczas ugoda sądowa lub orzeczenie sądu o nałożeniu alimentów na małżonka. Piotr Szulczewski
Analityk Bankier.pl
Firma i podatki Źródło: Tematy

Tanie konta osobiste na wakacje z premią – maj 2022 r.

Obowiązek alimentacyjny osoby niepracującej wobec ojca

Korzystanie z portalu oznacza akceptację regulaminu

Alimenty – komu przysługują – jak je uzyskać i jak podwyższyć

Na stronie można znaleźć najważniejsze informacje o alimentach – głównie na dziecko, chociaż nie tylko. Jeżeli zatem ktoś z Państwa chciałby zatem zapoznać się z poradami na temat alimentów, to jak najbardziej warto zapoznać się z artykułami. W przypadku zainteresowania usługami prawniczymi, zapraszamy do kontaktu – na pewno Państwu pomożemy w znalezieniu pomocy.

See also:  Pozew bez orzekania o winie z propozycją ugody

Czym są alimenty?

W polskim prawie funkcjonuje pojęcie „obowiązek alimentacyjny”, które oznacza konieczność dostarczenia środków utrzymania określonym osobom i w określonych sytuacjach.

Kodeks rodzinny i opiekuńczy definiuje dwa główne rodzaje zobowiązań tego typu, mianowicie rodziców wobec dzieci oraz współmałżonków wobec siebie nawzajem.

Ponadto obowiązek alimentacyjny może dotyczyć dzieci w stosunku do rodziców oraz wzajemny rodzeństwa.

Alimenty na dzieci

Obowiązek alimentacyjny osoby niepracującej wobec ojcaW praktyce najczęściej mamy do czynienia z rodzajem świadczeń, jakimi są alimenty na dzieci. W normalnej sytuacji, kiedy dzieci wychowywane są przez oboje rodziców, wszelkie koszty utrzymania i wychowania małoletnich dzieci rodzice ponoszą wspólnie. Natomiast w sytuacji separacji czy rozwodu dzieci pozostają z reguły przy jednym z małżonków, który je utrzymuje, z kolei na drugim ciąży obowiązek partycypowania w kosztach poprzez świadczenie alimentacyjne. W przypadku rozwodu czy przeprowadzanej na drodze sądowej separacji, sąd musi rozstrzygnąć kwestię władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi i najczęściej także w tym trybie orzeka o przyznaniu alimentów.

Wysokość świadczeń alimentacyjnych

Jeśli chodzi o wysokość świadczeń, to jest ona uwarunkowana funkcjonującą w polskim prawie generalną przesłanką, mówiącą, że dziecko ma prawo do poziomu życia zbliżonego do poziomu życia rodziców, co oczywiście nie oznacza, że dobrze sytuowany ojciec dziecka ma obowiązek płacić alimenty na dziecko w wysokości równej jego dochodom, ale jedynie zapewnić podobny status materialny.

Z kolei ani niskie dochody, ani status osoby bezrobotnej nie stanowią podstawy do zwolnienia z płacenia alimentów na małoletnie dzieci. Wysokość alimentów może podlegać zmianie, nie jest bowiem ustalona raz na zawsze. Wraz ze zmianą potrzeb dziecka można wystąpić o podwyższenie ich wysokości, a w przypadku znaczącego pogorszenia się poziomu życia świadczącego alimenty, o ich obniżenie.

Alimenty od dziadków

W wyjątkowych przypadkach, kiedy nie sposób wyegzekwować należnych na dzieci świadczeń pieniężnych od rodziców, można ubiegać się o alimenty od dziadków.

Dotyczy to jednak określonych sytuacji i jest zawsze dość trudne i moralnie problematyczne, ponieważ nieczęsto starsi ludzie dysponują znaczącymi rezerwami finansowymi.

Świadczenia alimentacyjne ze strony dziadków spotyka się w przypadku śmierci rodziców dzieci lub niemożności uzyskania alimentów od rodzica, na przykład kiedy w żaden sposób nie może on zarobkować, czy w ogóle kiedy zobowiązani do tego w pierwszej kolejności rodzice nie są w stanie utrzymać dziecka.

Jeśli ani rodzice, ani dziadkowie nie mają możliwości utrzymania dziecka, obowiązek alimentacyjny spada na rodzeństwo dziecka. I dziadkowie, i rodzeństwo wykonujący obowiązek alimentacyjny za rodzica, mają też prawo do dochodzenia zwrotu wypłaconych pieniędzy od osoby, za którą płacili, w trybie tak zwanego roszczenia regresowego.

Egzekucja komornicza alimentów

Obowiązek alimentacyjny osoby niepracującej wobec ojcaDość często zdarza się, że mimo zasądzonych od jednego z rodziców alimentów, drugi nie może się ich doczekać. Należy wtedy wszcząć procedurę egzekucji komorniczej składając stosowny wniosek i dołączając do niego orzeczenie sądu dotyczące obowiązku świadczeń na rzecz dziecka. Jeżeli egzekucja nie okaże się skuteczna, można wystąpić o alimenty z funduszu alimentacyjnego. Jednak przyznanie prawa do świadczeń z tegoż funduszu jest uzależnione od kryterium dochodowego.

Jak zwiększyć wysokość alimentów?

Ustalony pierwotnie poziom świadczenia alimentacyjnego może ulegać zmianom. O wyższe alimenty można się starać, jeśli na przykład wzrosły koszty utrzymania dziecka.

Możemy wystąpić o zmianę wysokości świadczenia, gdy w związku z rozpoczęciem nauki ponosimy większe wydatki na podręczniki, bądź w związku z chorobą dziecka pojawia się konieczność zakupu leków, rehabilitacji, specjalnej diety itd.

Orzekając o wysokości świadczenia sąd bierze pod uwagę z jednej strony usprawiedliwione potrzeby dziecka, z drugiej możliwości zarobkowe czy majątkowe rodzica. Tak więc to, że wraz z wiekiem rosną potrzeby dziecka, jest czymś naturalnym.

Z linii orzecznictwa wynika również, że o wyższe alimenty można wystąpić, gdy sytuacja materialna rodzica świadczącego alimenty uległa znaczącej poprawie. W jednym i drugim przypadku należy złożyć wniosek do sądu załączając stosowne dokumenty jako uzasadnienie wniosku.

Jak odzyskać zaległe alimenty?

Pierwszym krokiem powinno być złożenie wniosku o egzekucję komorniczą, do którego dołączamy orzeczenie sądu dotyczące przyznania alimentów.

Jeśli posiadamy stosowne informacje, dobrym rozwiązaniem jest skierowanie wniosku o egzekucję bezpośrednio do pracodawcy dłużnika, jest on bowiem zobowiązany do potrącania alimentów z pensji dłużnika.

Jeśli egzekucja komornicza okaże się bezskuteczna, należy wystąpić do organu samorządowego o tak zwaną egzekucję administracyjną, gmina ma bowiem dodatkowe możliwości w postaci różnych środków nacisku na dłużnika, na przykład zatrzymania prawa jazdy, przekazania danych do Biura Informacji Gospodarczej, czy złożenia wniosku do prokuratury o popełnienie przestępstwa uchylania się od obowiązku alimentacji. Jeśli mimo wszystko działania te nie przyniosą rezultatów, mamy prawo ubiegać się o świadczenie z Funduszu Alimentacyjnego.

Obowiązek alimentacyjny wobec współmałżonka przy separacji

Obowiązek alimentacyjny kojarzony jest najczęściej z koniecznością płacenia określonej sumy na dzieci, wtedy, gdy rodzice nie łożą wspólnie na utrzymanie i wychowanie potomstwa. Warto jednak wiedzieć, że o alimenty mogą się również starać małżonkowie, między którymi została orzeczona separacja.

Podstawy prawne obowiązku alimentacyjnego wobec współmałżonka

Obowiązek alimentacyjny w sprawie o separację jest rozpatrywany podobnie jak w sprawach rozwodowych. Najważniejszą kwestią w określeniu obowiązku alimentacyjnego w czasie separacji jest wina lub brak winy za rozpad pożycia małżeńskiego. Od tego faktu uzależnione jest komu należą się alimenty.

Rodzaje separacji

Obowiązek alimentacyjny osoby niepracującej wobec ojcaJeśli chodzi o wysokość świadczeń, to jest ona uwarunkowana funkcjonującą w polskim prawie generalną przesłanką, mówiącą, że dziecko ma prawo do poziomu życia zbliżonego do poziomu życia rodziców, co oczywiście nie oznacza, że dobrze sytuowany ojciec dziecka ma obowiązek płacić alimenty na dziecko w wysokości równej jego dochodom, ale jedynie zapewnić podobny status materialny. Z kolei ani niskie dochody, ani status osoby bezrobotnej nie stanowią podstawy do zwolnienia z płacenia alimentów na małoletnie dzieci. Wysokość alimentów może podlegać zmianie, nie jest bowiem ustalona raz na zawsze. Wraz ze zmianą potrzeb dziecka można wystąpić o podwyższenie ich wysokości, a w przypadku znaczącego pogorszenia się poziomu życia świadczącego alimenty, o ich obniżenie.

W przypadku braku winy

Przesłanką obowiązku alimentacyjnego, w przypadku kiedy orzeczono separację bez wskazania winnego, jest niedostatek jednego małżonka i możliwości zarobkowo-finansowe drugiego małżonka. Podczas rozprawy separacyjnej alimentów może zażądać:

  • małżonek winny od drugiego winnego małżonka;
  • małżonek niewinny od drugiego niewinnego małżonka.

Aby sąd przyznał jednemu z małżonków alimenty, małżonek ów musi dowieść swój niedostatek. W tym celu zmuszony jest przedstawić dokumenty lub zeznania świadków.

W przypadku uznania winy jednego z małżonków

Zupełnie inaczej wygląda sprawa obowiązku alimentacyjnego w przypadku, kiedy sąd określi winnego rozpadu małżeństwa. Wtedy małżonek niewinny nie musi udowadniać niedostatku, wystarczy bowiem, że orzeczenie separacji pociągnie za sobą znaczne pogorszenie warunków materialnych. Warto wiedzieć, że winny małżonek nie ma prawa żądać alimentów od małżonka niewinnego.

Czas trwania obowiązku alimentacyjnego

W przypadku orzeczenia separacji nie istnieje określony czas, w którym małżonkowie muszą płacić sobie alimenty. Obowiązek alimentacyjny trwa tak długo, jak długo trwa separacja.

Świadczenia alimentacyjne a śmierć niepracującego ojca

Zasadnym jest w mojej ocenie wskazanie na treść art. 132 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (K.r.o.

), zgodnie z którym obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami.

Najistotniejszą okolicznością jest wskazanie, iż przy życiu pozostaje matka ojca dzieci. Wskazać należy na pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24 maja 1966 r., sygn. akt III CR 89/66, zgodnie z którym „obowiązek utrzymania i wychowania dzieci ciąży przede wszystkim na jego rodzicach.

Oznacza to, że jeśli jedno z rodziców nie żyje, obowiązek ponoszenia w całości ciężarów związanych z utrzymaniem i wychowaniem dziecka spoczywa w zasadzie na drugim z rodziców.

Dopiero gdy zostanie ustalone, że pozostały przy życiu rodzic nie jest w stanie w całości lub części sprostać swoim obowiązkom względem dziecka i z tego powodu dziecko mogłoby znaleźć się w niedostatku – w grę wchodzi subsydiarny obowiązek dalszych krewnych”.

Innymi słowy w chwili obecnej, jako iż ojciec dzieci zmarł, a Pani nie jest w stanie w pełni pokryć kosztów utrzymania i wychowania, wskazać należy na możliwość dochodzenia alimentów od babci Pani dzieci, tj. matki zmarłego.

Dochodzenie alimentów od dziadków po śmierci ojca?

Możliwość dochodzenia alimentów od matki zmarłego wynika nie tylko z przepisów prawa, ale także z zasad współżycia społecznego.

Matka zmarłego ojca będzie zatem zobowiązana stosowanie do swoich możliwości zarobkowych i majątkowych. Wyraźnie podkreślić należy, iż chodzi o możliwości majątkowe.

See also:  Usunięcie pełnoletniego syna partnera (pasierba) z mieszkania

W treści pytania wskazuje Pani na to, że matce zmarłego przysługuje prawo własności nieruchomości lokalowej.

Dysponowanie własną nieruchomością w sytuacji przebywania w domu pomocy społecznej wskazuje na możliwości majątkowe zobowiązanej.

W chwili obecnej nie ulega wątpliwości, iż Pani jako matka dzieci czyni osobiste starania o wychowanie i utrzymanie dzieci. Na matce zmarłego, jako babci, ciąży zatem obowiązek pokrycia części lub całości kosztów utrzymania lub wychowania małoletnich dzieci.

Zakres obowiązku alimentacyjnego

Ustawodawca w sposób jednoznaczny posługuje się sformułowaniem, iż zakres świadczeń alimentacyjnych jest m.in. uzależniony od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego.

Zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego nie należy kojarzyć z wysokością faktycznych zarobków bądź też czystego dochodu z majątku.

W ocenie zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego mieszczą się także te niewykorzystane, jeżeli tylko są realne, a potrzebom uprawnionych zobowiązany nie jest w stanie sprostać posiadanymi środkami.

Możliwości zarobkowe – to zarówno te przybierające postać pieniężną, jak i te, pobierane w naturze. Wynagrodzeniem są także świadczenia uzupełniające wynagrodzenie podstawowe (premie, dodatki, tzw. trzynasta pensja, nagroda jubileuszowa itp.). Wyraźnie podkreślić należy, iż matka zmarłego może wynająć mieszkanie i przekazać uzyskane w ten sposób środki na małoletnie dzieci.

Jak wskazuje Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 16 maja 1975 r., sygn. akt III CRN 48/75 „zasadne i zgodne z treścią art. 135 K.r.o. jest oparcie się na możliwościach zarobkowych pozwanego, a nie tylko na jego aktualnych zarobkach.

Zakres obowiązku alimentacyjnego może i powinien być większy od wynikającego z faktycznych zarobków i dochodów zobowiązanego, jeśli przy pełnym i właściwym wykorzystaniu jego sił i umiejętności zarobki i dochody byłyby większe, a istniejące warunki społeczno-gospodarcze i ważne przyczyny takiemu wykorzystaniu nie stoją na przeszkodzie (por. orzeczenie Sądu Najwyższego – Izba cywilna z dnia 9 stycznia 1959 r. III CR 212/58 OSPiKA 1960/2 poz. 41)”.

Ustalenie wysokości alimentów

Istotne z punktu widzenia Pani interesu jest orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 1967 r., sygn. akt III CR 422/66, zgodnie z którym przez obowiązek alimentacyjny dostarczania środków utrzymania przewidziany w art. 128 i 133 § 2 K.r.o.

, rozumieć należy obowiązek zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb osoby uprawnionej potrzebującej alimentacji; obowiązek ten może polegać również na dostarczeniu osobie znajdującej się w niedostatku mieszkania, opieki lekarskiej i domowej. Nadto w wyroku z dnia 21 maja 1975 r., sygn.

akt III CRN 72/75 usprawiedliwione potrzeby dziecka winny być ocenione nie tylko na podstawie wieku, lecz również miejsca pobytu dziecka, jego środowiska, możliwości zarobkowych osób zobowiązanych do jego utrzymania oraz całego szeregu okoliczności każdego konkretnego wypadku.

W szczególności pojęcia usprawiedliwionych potrzeb nie można odrywać od pojęcia zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Pojęcia te w praktyce pozostają we wzajemnej zależności i obie przesłanki wzajemnie na siebie rzutują, zwłaszcza przy ustalaniu przez sąd wysokości alimentów.

W podobnym tonie wypowiada się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 marca 1985 r., sygn. akt III CRN 341/84 zgodnie z którym „zakres świadczeń alimentacyjnych należy – zgodnie z art. 135 § 1 K.r.o. – od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego.

Należy przy tym stwierdzić, że pojęcie usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz pojęcie możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego, pozostają we wzajemnej zależności i obie te przesłanki wzajemnie na siebie rzutują, w szczególności przy ustalaniu wysokości alimentów przez sąd.

Odmienny pogląd pozostawałby w sprzeczności z zasadą równej stopy życiowej dzieci i rodziców, obowiązującej także w sprawach alimentacyjnych”.

W mojej ocenie jest to jedyna możliwość uzyskania środków pieniężnych od rodziny zmarłego ojca dzieci. Proponowałbym wystąpić jak najszybciej z pozwem o alimenty wobec matki zmarłego z jednoczesnym wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych.

Obowiązek alimentacyjny rodziców względem dzieci – cz. 1

W myśl art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ( dalej k.r.o.) treścią obowiązku alimentacyjnego jest dostarczenie uprawnionemu przez zobowiązanego środków utrzymania, a w miarę możliwości wychowania. 

Kogo obciążą obowiązek alimentacyjny?

Obowiązek alimentacyjny obciąża w pierwszej kolejności krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo ( art. 128 i 129 k.r.o.), przy czym obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, zaś wstępnych przed rodzeństwem. Dalej obowiązek dostarczenia środków utrzymania małżonka, wyprzedza obowiązek alimentacyjny ww. krewnych ( art. 130 k.r.o.). 

Obowiązek alimentacyjny rodziców względem dzieci:

W niniejszym wpisie zasadniczo skupimy się na obowiązku alimentacyjnym rodziców względem dzieci. Otóż rodzice są zobowiązani do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, jeżeli to nie jest w stanie utrzymać się samodzielnie, a dochody z majątku dziecka nie wystarczają na pokrycie kosztów utrzymania i wychowania dziecka ( art. 133 k.r.o.). 

Z treści tego przepisu można wyciągnąć kilka wniosków:

  • po pierwsze, jest to obowiązek alimentacyjny rodziców wobec dziecka, które „nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie”. Uzyskiwanie przez dziecko dochodów nie prowadzi do wygaśnięcia obowiązku, chyba że dziecko, co występuje rzadko, osiąga dochody, które umożliwiają mu zupełnie samodzielne funkcjonowanie;
  • po drugie, dziecko małoletnie uprawnione jest do świadczeń alimentacyjnych niezależnie od tego, czy znajduje się w niedostatku;
  • po trzecie, rodzice mogą uchylić się od świadczeń alimentacyjnych, ale wyłącznie względem dziecka pełnoletniego, czyli dziecka, które ukończyło lat 18 (art. 10 § 1 k.c.) lub też zawarło wcześniej małżeństwo (art. 10 § 2 k.c.), przy spełnieniu dodatkowych przesłanek określonych w art. 133 § 3 k.r.o. 

Ustawodawca w art. 133 §3 k.r.o.  pozwala w wyjątkowych przypadkach na uchylenie się rodziców od obowiązku alimentacyjnego, ale wyłącznie wobec dziecka pełnoletniego.

Otóż rodzice mogą uchylić się od świadczeń alimentacyjnych względem dziecka pełnoletniego, jeżeli są one połączone z nadmiernym dla nich uszczerbkiem lub jeżeli dziecko nie dokłada starań w celu uzyskania możności samodzielnego utrzymania się.

Do kiedy należy płacić alimenty na dziecko?

Przepisy kodeksu nie precyzują wieku dziecka, do którego rodzice są zobligowani do łożenia alimentów. Klienci często pozostają w błędzie i są przekonani, że muszą płacić alimenty np. do 24 lub 25 roku życia dziecka.

Tymczasem obowiązek alimentacyjny rodziców nie wygasa z chwilą osiągnięcia przez dziecko określonego wieku, ale w razie spełnienia się przesłanki polegającej na tym, że dziecko jest już w stanie utrzymać się samodzielnie np.

gdy podjęło pracę, uzyskało zawód umożliwiający podjęcie pracy albo uzyskuje zasiłek dla bezrobotnych (patrz: uchwała SN z 18.05.1995 r., sygn.

akt: III CZP 59/95 „Otrzymywanie przez dziecko zasiłku dla bezrobotnych może, w zależności od okoliczności sprawy, być podstawą do uznania, że jest ono w stanie utrzymać się samodzielnie w rozumieniu art. 133 §1 k.r.o.”). 

Od czego należy wysokość obowiązku alimentacyjnego?

Wysokość alimentów jest uzależniona od dwóch czynników:

  • usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego, 
  • możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego. 

Przez usprawiedliwione potrzeby uprawnionego należy rozumieć potrzeby, których spełnienie zapewni mu odpowiedni do jego wieku i uzdolnień – prawidłowy rozwój duchowy i fizyczny.

W przypadku dziecka należy uwzględnić jego wiek, stan zdrowia, zainteresowania i zdolności. Decydujące znaczenie mają zatem kryteria subiektywne.

Przykładowo wysokość alimentów przysługujących dziecku, które wymaga codziennego przyjmowania leków i częstych prywatnych wizyt u lekarza, powinna być większa niż dla dziecka zdrowego. 

Drugą pozytywną przesłanką wpływającą na zakres świadczeń alimentacyjnych stanowią zarobkowe i majątkowe możliwości zobowiązanego

Odpowiedzialność za długi alimentacyjne brata

Brat ma orzeczony wobec byłej żony obowiązek alimentacyjny na 2 swoich dzieci. Niestety nie reguluje tego zobowiązania, przez co narósł dług w wysokości około 80–90 tys. zł. Brat jest osobą niepracującą. Jest zameldowany w mieszkaniu rodziców i tam mieszka, zajmując jeden z pokoi.

Nie jest właścicielem mieszkania, a jedynie z niego korzysta. Korzysta również z innych składników majątku rodziców: komputery, auta. W związku z powyższym chciałbym uzyskać informacje: 1.

Czy możliwa jest egzekucja już istniejącego długu alimentacyjnego z majątku rodziców i z jakich zapisów prawa to wynika? 2. Czy możliwa jest egzekucja długu alimentacyjnego brata z mojego majątku i z jakich zapisów prawa to wynika? 3.

Czy możliwe jest ustanowienie przez sąd obowiązku alimentacyjnego na dzieci brata wobec mnie lub rodziców i jak ewentualnie można się przed tym uchronić?

Wszystko, co aktualnie dzieje się w kwestii alimentów, zawdzięczać można zmianom prawnym, które wprowadzono w 2017 oraz 2018 roku. Dotychczas było tak, że w przypadku zaległości alimentacyjnej komornik lub inna osoba, np. fundusz alimentacyjny, zawiadamiał prokuraturę, a ta wszczynała postępowanie.

Wskazać jednak należy, że aby można było mówić o przestępstwie, wtedy konieczne było uporczywe uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego, a to sprawiało wiele problemów interpretacyjnych po stronie sądów. Wystarczyło w zasadzie wpłacić jakieś należności raz na dwa, trzy miesiące, np.

50 zł, i sądy najczęściej umarzały postępowanie – teraz jest zgoła inaczej. Znowelizowany przepis art. 209 Kodeksu karnego brzmi:

„Art. 209. [Niealimentacja]

  • § 1. Kto uchyla się od wykonania obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości orzeczeniem sądowym, ugodą zawartą przed sądem albo innym organem albo inną umową, jeżeli łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych albo jeżeli opóźnienie zaległego świadczenia innego niż okresowe wynosi co najmniej 3 miesiące,
  • podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.
  • § 1a. Jeżeli sprawca czynu określonego w § 1 naraża osobę uprawnioną na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych,
  • podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.
See also:  Podział płatności za dom opieki społecznej na dzieci

§ 2. Ściganie przestępstwa określonego w § 1 lub 1a następuje na wniosek pokrzywdzonego, organu pomocy społecznej lub organu podejmującego działania wobec dłużnika alimentacyjnego.

§ 3. Jeżeli pokrzywdzonemu przyznano odpowiednie świadczenia rodzinne albo świadczenia pieniężne wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów, ściganie przestępstwa określonego w § 1 lub 1a odbywa się z urzędu.

§ 4. Nie podlega karze sprawca przestępstwa określonego w § 1, który nie później niż przed upływem 30 dni od dnia pierwszego przesłuchania w charakterze podejrzanego uiścił w całości zaległe alimenty.

§ 5. Sąd odstępuje od wymierzenia kary, jeżeli nie później niż przed upływem 30 dni od dnia pierwszego przesłuchania w charakterze podejrzanego sprawca przestępstwa określonego w § 1a uiścił w całości zaległe alimenty, chyba że wina i społeczna szkodliwość czynu przemawiają przeciwko odstąpieniu od wymierzenia kary”.

Obowiązek alimentacyjny rodziców

Kwestie dotyczące obowiązku alimentacyjnego regulowane są przez przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Art. 128 ustanawia jako ogólną zasadę obowiązek dostarczania środków utrzymania (w miarę potrzeby także środków wychowania), obciążający krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo.

W przepisach brak jest wskazania dotyczącego wieku dziecka, wraz z którym owy obowiązek ustaje. Co więcej obowiązek alimentacyjny nie wygasa z chwilą osiągnięcia przez dziecko pełnoletności czy też ukończenia nauki, np. ukończenia studiów i zdobycie tytułu magistra.

To, kiedy obowiązek alimentacyjny rodziców względem dziecka (również pełnoletniego) wygasa, zależy przede wszystkim od tego, czy dziecko może utrzymać się samodzielnie i od tego, czy znajduje się ono w stanie niedostatku. Zgodnie z orzeczeniem Sądu Najwyższego (tym i wieloma innymi) z dnia 31 stycznia 1986 r. (sygn. akt. III CZP 78/85) m.in.

: „obowiązek alimentacyjny rodziców kończy się z momentem, w którym dziecko – z reguły po uzyskaniu wykształcenia i przygotowania do określonego zawodu – jest w stanie utrzymać się samodzielnie”.

Wobec tego, tak jak Pan widzi, alimenty mogą spowodować nawet odpowiedzialność karną osoby uchylającej się od obowiązku alimentacyjnego. Co do Pańskich pytań.

Czy jest możliwa egzekucja zaległości alimentacyjnych konkretnej osoby z majątku innych osób

1. Czy możliwa jest egzekucja już istniejącego długu alimentacyjnego z majątku rodziców i z jakich zapisów prawa to wynika?

2. Czy możliwa jest egzekucja długu alimentacyjnego brata z mojego majątku i z jakich zapisów prawa to wynika?

Nie jest możliwa egzekucja zaległości alimentacyjnych konkretnej osoby z majątku innych osób, w tym Pana lub Pańskich rodziców. Komornik prowadzi swoje postępowanie na podstawie wniosku wierzyciela oraz dołączonego do niego tytułu wykonawczego.

Klauzula wykonalności to swego rodzaju postanowienie, które wydaje sąd celem przedłożenia wyroku lub innego orzeczenia właściwemu komornikowi. Komornik otrzymując wniosek wraz ze wspomnianym tytułem dokonuje wszczęcia postępowania egzekucyjnego doręczając dłużnikowi przy pierwszej czynności odpis zawiadomienia o wszczęciu postępowania wraz z odpisem tytułu wykonawczego.

Komornik w swoim postępowania dysponuje wpierw adresem wskazanym mu przez wierzyciela, a następnie adresami, które ustali w wyniku zapytań do różnych instytucji – np. Baza PESEL NET lub Biuro Ewidencji Ludności. Adres, pod którym Pani zamieszkuje, został zapewne wskazany przez wierzyciela.

W przypadku, gdy wierzyciel złoży wniosek o przeprowadzenie czynności terenowych lub komornik sam z urzędu podejmie takie czynności, organ egzekucyjny uda się pod wskazany adres. W przypadku, gdyby komornik nie zastał w mieszkaniu nikogo z dorosłych domowników, najpewniej odstąpi od czynności i pozostawi wezwanie do stawienia się w kancelarii.

Jednakże w przypadku, gdy kwota dochodzonego roszczenia będzie duża, a wierzyciel złoży wniosek o otwarcie mieszkania i przeprowadzenia czynności w asyście policji, komornik może zarządzić otwarcie mieszkania. Upoważnia go do tego art.

814 Kodeksu postępowania cywilnego, który określa, że „jeżeli cel egzekucji tego wymaga, komornik zarządzi otworzenie mieszkania oraz innych pomieszczeń i schowków dłużnika, jak również przeszuka jego rzeczy, mieszkanie i schowki. Gdyby to nie wystarczyło, komornik może ponadto przeszukać odzież, którą dłużnik ma na sobie.

Komornik może to uczynić także wówczas, gdy dłużnik chce się wydalić lub gdy zachodzi podejrzenie, że chce usunąć od egzekucji przedmioty, które ma przy sobie. Jeżeli w czasie dokonywania czynności egzekucyjnych w mieszkaniu dłużnika komornik zauważy, że dłużnik oddał poszukiwane przedmioty swemu domownikowi lub innej osobie do ukrycia, komornik może przeszukać odzież tej osoby oraz przedmioty, jakie ma ona przy sobie”. 

Wskazać należy jednak, że takie sytuację mają miejsce niezwykle rzadko z uwagi na konieczność poniesienia przez wierzyciela dodatkowych kosztów, takich jak np. ślusarz czy opłata za asystę policji.

Dochodząc już do samego sedna sprawy, informuję, że komornik sądowy ma prawo dokonać zajęcia ruchomości znajdujących się we władaniu dłużnika.

Oznacza to, że – najogólniej rzecz ujmując – komornik nie ustala, czy rzecz należy formalno-prawnie do dłużnika, lecz to, czy nią włada, tzn. korzysta z niej, używa jej.

Zajęcie ruchomości przez komornika sądowego

Zajęcie ruchomości przez komornika sądowego polega na spisaniu protokołu zajęcia. Dokument ten wskazuje, jaka ruchomość (ruchomości) jest zajęta, a także jaka jest jej wartość. Komornik podczas zajęcia musi także wyznaczyć dozorcę – najczęściej jest nią sam dłużnik lub osoba u której ruchomości zostały zajęte.

Komornik dokonując zajęcia ustali również, komu mogą przysługiwać prawa do zajętych ruchomości i o samym fakcie zajęcia niezwłocznie ich powiadomi i pouczy o prawie zwolnienia ruchomości spod zajęcia poprzez złożenie stosownego wniosku/powództwa.

W tym przypadku, komornik będzie mógł zająć tylko rzeczy będące we władaniu syna lub co do których przyznają Państwo, iż stanowią one własność dłużnika bądź zgodzą się Państwo na ich zajęcie.

W alimentach komornik będzie mógł również zająć ruchomości będące we władaniu osoby zamieszkującej wspólnie z dłużnikiem, nawet bez zgody tej osoby, chyba, że ta osoba udowodni lub wykaże, że ruchomości stanowią jej własność. Można żądać zwolnienia danych rzeczy spod zajęcia poprzez powództwo lub skargę na czynności komornika. „Egzekucji nie podlegają:

  • przedmioty urządzenia domowego niezbędne dla dłużnika i jego domowników, w szczególności lodówka, pralka, odkurzacz, piekarnik lub kuchenka mikrofalowa, płyta grzewcza służąca podgrzewaniu i przygotowywaniu posiłków, łóżka, stół i krzesła w liczbie niezbędnej dla dłużnika i jego domowników oraz po jednym źródle oświetlenia na izbę, chyba że są to przedmioty, których wartość znacznie przekracza przeciętną wartość nowych przedmiotów danego rodzaju;
  • pościel, bielizna i ubranie codzienne, w liczbie niezbędnej dla dłużnika i jego domowników, a także ubranie niezbędne do pełnienia służby lub wykonywania zawodu;
  • zapasy żywności i opału niezbędne dla dłużnika i będących na jego utrzymaniu członków jego rodziny na okres jednego miesiąca;
  • jedna krowa lub dwie kozy albo trzy owce potrzebne do wyżywienia dłużnika i będących na jego utrzymaniu członków jego rodziny wraz z zapasem paszy i ściółki do najbliższych zbiorów;
  • narzędzia i inne przedmioty niezbędne do osobistej pracy zarobkowej dłużnika oraz surowce niezbędne dla niego do produkcji na okres jednego tygodnia, z wyłączeniem jednak pojazdów mechanicznych;
  • u dłużnika pobierającego periodyczną stałą płacę – pieniądze w kwocie, która odpowiada niepodlegającej egzekucji części płacy za czas do najbliższego terminu wypłaty, a u dłużnika nieotrzymującego stałej płacy – pieniądze niezbędne dla niego i jego rodziny na utrzymanie przez dwa tygodnie;
  • przedmioty niezbędne do nauki, papiery osobiste, odznaczenia i przedmioty służące do wykonywania praktyk religijnych oraz przedmioty codziennego użytku, które mogą być sprzedane tylko znacznie poniżej ich wartości, a dla dłużnika mają znaczną wartość użytkową”.

Co do ostatniego pytania. Zgodnie z art.

132 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego: „obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami”. Wobec tego należy wskazać, że możliwe jest orzeczenie obowiązku alimentacyjnego od dziadków dziecka. Jednak muszą zaistnieć ku temu określone przesłanki, przede wszystkim obowiązany nie jest w stanie ponosić tych kosztów i to nie dlatego, że unika pracy tylko np. uległ wypadkowi albo po prostu nie żyje i nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi. Nie są to proste postępowania i tego typu sytuacje są marginalne. Osobie, która alimentów nie otrzymuje, najczęściej wypłaca je Fundusz Alimentacyjny.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej  ▼▼▼

Leave a Reply

Your email address will not be published.