Podział środków z OFE po rozwodzie

Autor

Orzeczenie rozwodu albo separacji pociąga za sobą ustanie wspólności majątkowej obowiązującej w większości małżeństw od dnia ślubu. Po rozwodzie byli małżonkowie muszą zdecydować, jak podzielić zgromadzony w toku związku majątek.

Podział majątku nie dotyczy wyłącznie domu, samochodu czy pieniędzy na rachunku bankowym, lecz także obejmuje składki na subkontach prowadzonych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

 Podział środków w ZUS po rozwodzie – dowiedz się więcej!

Składki wchodzą w skład majątku wspólnego

O ile małżonkowie nie zdecydowali inaczej przed zawarciem związku albo w trakcie jego trwania, zgodnie z ogólną zasadą w ich małżeństwie obowiązywał ustrój tzw. wspólności majątkowej małżeńskiej.

Oznacza to, że każdy z małżonków miał swój majątek osobisty, w którego skład wchodziły na przykład rzeczy nabyte przed ślubem oraz te nabyte wskutek dziedziczenia. Małżonkowie razem mieli natomiast majątek wspólny – ruchomości i nieruchomości nabyte po ślubie.

W skład tego majątku wchodzą również środki zgromadzone na subkontach ZUS w czasie trwania małżeństwa.

Czas trwania wspólności majątkowej małżeńskiej – o ile małżonkowie nie postanowili inaczej – obejmuje okres od dnia ślubu do dnia uprawomocnienia wyroku rozwodowego. Przedmioty nabyte w tym okresie wchodzą w skład majątku wspólnego małżonków.

Przykład 1.

Karolina i Mateusz zawarli związek małżeński 1 września 2011 r. Rozwód pomiędzy małżonkami został orzeczony wyrokiem Sądu Okręgowego 10 października 2021 r. Karolina wniosła apelację od wyroku Sądu Okręgowego.

Postępowanie odwoławcze przed Sądem Apelacyjnym zakończyło się 1 listopada 2021 r. Wspólność majątkowa małżeńska trwała pomiędzy stronami od 1 września 2011 r. do 1 listopada 2021 r. (tj.

do momentu uprawomocnienia się wyroku rozwodowego).

Ustanie wspólności majątkowej powoduje, że byli już małżonkowie powinni podzielić składniki majątku posiadanego wspólnie. Mogą uczynić to polubownie albo za pośrednictwem sądu, w toku postępowania o podział majątku wspólnego.

Zgodnie z zapisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w razie:

  • rozwodu,
  • unieważnienia małżeństwa,
  • śmierci małżonka
  • – kwoty zgromadzone na subkoncie podlegają podziałowi.
  • Podział majątku wspólnego byłych małżonków obejmuje składniki majątku posiadanego przez nich wspólnie, w tym również składki zgromadzone na subkontach ZUS.

Podział środków z OFE po rozwodzie

Podziałowi podlegają zwaloryzowane:

  1. kwoty składek,
  2. kwoty odsetek za zwłokę,
  3. opłaty prolongacyjne.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami nie wszystkie środki zgromadzone na subkoncie w ZUS podlegają podziałowi – chodzi wyłącznie o te, które strony zgromadziły w czasie trwania wspólności majątkowej.

Przykład 2.

W przykładzie powyżej wspólność majątkowa małżeńska trwała pomiędzy Karoliną a Mateuszem od 1 września 2011 r. do 1 listopada 2021 r. Karolina rozpoczęła swoją pracę zawodową 10 września 2008 r.

, zaś Mateusz – 14 grudnia 2007 r. Podział majątku obejmie wyłącznie składki wypracowane przez byłych małżonków pomiędzy 1 września 2011 r. a 1 listopada 2021 r., tj.

w okresie trwania małżeństwa i ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej.

Podział środków w ZUS po rozwodzie – sąd zwróci się do ZUS

Byli małżonkowie mogą podzielić posiadany wspólnie majątek bez udziału sądu, zawierając w tym celu ugodę, najlepiej w formie aktu notarialnego. Jeżeli zawarcie ugody nie jest możliwe, konieczne jest zwrócenie się do sądu z wnioskiem o podział majątku wspólnego.

We wniosku należy zawrzeć:

  • datę i miejsce wniosku;
  • sąd, do którego kierowany jest wniosek;
  • dane wnioskodawcy (tj. osoby, która składa wniosek);
  • dane uczestnika postępowania (tj. drugiego z małżonków);
  • informację o tym, co zdaniem wnioskodawcy wchodzi w skład majątku wspólnego;
  • proponowany sposób podziału majątku.

Wniosek powinien również zawierać własnoręczny podpis wnioskodawcy oraz odpisy dokumentów, które w ocenie wnioskodawcy są kluczowe dla załatwienia sprawy (na przykład wydruk z księgi wieczystej wspólnego mieszkania, wydruk potwierdzający stan rachunku bankowego, zaświadczenie z ZUS o stanie subkonta). Wniosek o podział majątku wspólnego powinien zostać skierowany do sądu rejonowego, w którego okręgu położony jest majątek stron – zazwyczaj będzie to sąd, w którego okręgu położony jest dom czy mieszkanie byłych małżonków.

  1. Obowiązkiem sądu prowadzącego postępowanie w sprawie podziału majątku wspólnego jest ustalenie z urzędu, bez wniosków stron, dokładnego składu i stanu majątku wspólnego.
  2. Postępowanie o podział majątku wspólnego zakończy się wydaniem postanowienia, w którym sąd określi, co wchodziło w skład majątku wspólnego i w jaki sposób sąd dokonał podziału tego majątku.

Sąd ustali skład i stan majątku wspólnego z urzędu, niezależnie od wniosków stron. W tym celu przeprowadzi postępowanie dowodowe, w którego toku zwróci się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o nadesłanie informacji o aktualnym stanie rachunków prowadzonych dla wnioskodawcy i uczestnika postępowania.

POLECAMY

Ogłoszenia o pracę z całej Polski

  • Poznaj wybrane oferty pracodawców
  • Weź udział w rekrutacji
  • Podziel się opinią

Zobacz ogłoszenia

Dowiedz się, ile możesz zarabiać w innej firmie na takim samym stanowisku

Sąd zadecyduje o tym, jak podzielić środki

Podział środków zgromadzonych na subkontach byłych małżonków w ZUS jest przeprowadzany w formie kwotowej, tj. każdemu z byłych małżonków przypada w wyniku dokonania podziału określona kwota zgromadzona na rachunku w ZUS. 

Podstawowym sposobem podziału środków jest podział fizyczny, zazwyczaj po ½ na rzecz każdego z małżonków. 

Wyjątkowo, jeżeli przemawiają za tym szczególne okoliczności, sąd może zadecydować również o innym sposobie podziału środków zgromadzonych na subkoncie w ZUS, a nawet odstąpić od ich podziału.

Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów, podział środków na subkontach prowadzonych przez ZUS wymaga indywidualnego podejścia „ze szczególnym uwzględnieniem stosunków panujących w małżeństwie przed rozwodem i sytuacji materialnej małżonków po rozwodzie.

W sytuacji, gdy jedno ze współmałżonków osiągało bardzo niewielkie dochody, bądź też w ogóle tych dochodów nie posiadało, (przykładowo zajmując się domem i dziećmi) przesunięcie jednostek zgromadzonych w OFE i na subkoncie w ZUS od małżonka »bogatszego« na rzecz małżonka, który ze względów obiektywnych nie uzyskałby w przyszłości emerytury lub uzyskał ją w bardzo niskiej wysokości jest uzasadnione” (por. postanowienie Sądu Okręgowego w Białymstoku z 15 lipca 2016 r., wydane w sprawie o sygn. II Ca 141/16).

Z ważnych przyczyn sąd może podzielić środki zgromadzone na subkoncie w ZUS w sposób inny niż po ½ na rzecz każdego z małżonków. Wyjątkowo, sąd może również odstąpić od podziału środków zgromadzonych na subkoncie, jeżeli przemawiają za tym zasady współżycia społecznego.

Przykład 3.

Małżeństwo Leszka i Katarzyny zostało zakończone poprzez rozwód. W trakcie trwania małżeństwa Leszek pracował jako policjant i środki na jego emeryturę były gromadzone w innym systemie. Przed orzeczeniem rozwodu Leszek przeszedł na emeryturę. Katarzyna pracowała na podstawie umowy o pracę jako księgowa i środki z jej wynagrodzenia były na bieżąco przekazywane na subkonto w ZUS.

W toku sprawy o podział majątku wspólnego podziałowi mogłyby podlegać wyłącznie środki zgromadzone na subkoncie Katarzyny w ZUS. W takim wypadku sąd powinien zadecydować, że nie powinno dojść do podziału środków zgromadzonych na subkoncie Katarzyny w ZUS.

Podział tych środków w sytuacji braku podziału środków zgromadzonych przez Leszka byłby sprzeczny z zasadami współżycia społecznego.

See also:  Jak przebiega wykonanie rozdzielności majątkowej?

Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po otrzymaniu odpisu postanowienia, dokonuje faktycznego podziału środków na subkontach – tj. część składek zewidencjonowanych na subkoncie, która w wyniku podziału przypada małżonkowi, jest ewidencjonowana na subkoncie tego małżonka. Jeśli były małżonek nie posiadał subkonta w ZUS, taki rachunek zostanie dla niego przez ZUS automatycznie założony.

  • Podział majątku obejmuje nie tylko środki zgromadzone na subkoncie prowadzonym przez ZUS, lecz także środki zgromadzone w otwartym funduszu emerytalnym.

W odniesieniu do środków zgromadzonych w OFE, ich podział przeprowadzony jest poprzez podzielenie jednostek rozrachunkowych przypadających każdemu z byłych małżonków. Podział środków z OFE po rozwodzie

Podział środków ZUS oraz OFE podczas rozwodu

Rozwód niewątpliwie jest sytuacją stresującą dla każdego z małżonków. Analizując stres z punktu widzenia psychologicznego usytuowany jest zaraz po śmierci członka rodziny. Szczególnie trudnym momentem w trakcie jego trwania jest podjęcie decyzji w kwestii ustalenia opieki nad dziećmi poczętymi w małżeństwie, a także podział majątku.

Podział środków z OFE po rozwodzie

Podział oszczędności emerytalnych bez rozdzielności majątkowej

Zdarza się, iż dochody małżonków nie były proporcjonalne. Ten, który posiadał mniejszą płynność finansową, bądź w ogóle nie miał stałego miejsca zatrudnienia, może obawiać się pogorszenia sytuacji ekonomicznej. Może także odczuwać niepokój o swoje dalsze życie, o utrzymanie go na odpowiednim poziomie, a także funkcjonowanie po uzyskaniu wieku emerytalnego.

Tą ostatnią sytuacją przejmują się szczególnie kobiety, które nie pracowały zawodowo bądź posiadały umowę na część etatu. W ten czas pracodawca odprowadzał małe składki emerytalne.

Zdarzyć się może także, że osoby po zawarciu związku małżeńskiego podejmują wspólnie decyzję, że to małżonek będzie zajmować się utrzymaniem domu i zarabianiem pieniędzy, a kobiety prowadzeniem domu oraz wychowywaniem potomstwa.

W związku z powyższym należy wskazać, iż pieniądze, które zostały zgromadzone na subkoncie w ZUS oraz OFE, po rozwodzie zostają podzielone między byłych małżonków.

Powyższy zapis wynika z Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego (KRiO), a dokładniej art. 31. Zgodnie z jego treścią wraz z zawarciem związku małżeńskiego pomiędzy współmałżonkami powstaje wspólność majątkowa.

Obejmuje ona szczególnie wszelkie przedmioty majątkowe nabyte w trakcie trwania małżeństwa i przysługuje obojgu małżonkom. Ponadto z tego przepisu wynika, iż nawet jeden z małżonków może skorzystać z tego prawa.

Oznacza to, że żona, która nie pracowała zawodowo po rozwodzie uzyska możliwość skorzystania ze zgromadzonych przez byłego męża składek. Natomiast paragraf drugi tego artykułu stanowi, że do majątku wspólnego należą w szczególności:

  • kwoty składek, które zostały zgromadzone na subkoncie;
  • uzyskane wynagrodzenie za pracę bądź inny przychód dochody z działalności zarobkowej prowadzonej przez małżonków albo jednego z nich;
  • wszelkie dochód, który stanowi majątek wspólny i osobisty małżonków, uzyskany w trakcie małżeństwa;
  • środki zgromadzone na pracowniczym funduszu emerytalnym albo otwartym rachunku należącego do każdego z małżonków.

Warto wyjaśnić zatem czym jest subkonto oraz OFE. Subkonto ZUS jest częścią dodatkową konta ubezpieczonego prowadzonego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych.

To specjalny rodzaj konta, które posiada każda osoba, należąca do jednego z otwartych funduszy emerytalnych. Zakładane jest przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS). Część składek, które były ewidencjonowane na emerytalne ubezpieczenie jest przekazywana właśnie na subkonto w ZUS.

Subkonto jest zakładane wszystkim osobom urodzonym po 1968 roku, które odprowadzają comiesięczne składki emerytalne. Jest to drugie, dodatkowe konto, na które zostaje przekazana część ze składki na świadczenie emerytalne odprowadzane od wynagrodzenia za pracę.

Można z niego zrezygnować, bądź przystąpić składając odpowiedni wniosek w ZUS. Taką możliwość mają osoby wyłącznie należące do Otwartych Funduszy Emerytalnych.

Otwarty Fundusz Emerytalny (OFE) jest instytucją prywatną, której celem jest gromadzenie środków przeznaczonych na wypłatę świadczenia emerytalnego. Przystąpienie do niego jest dobrowolne. Z chwilą wyrażenia zgody przez ubezpieczonego, część składek emerytalnych odprowadzających przez pracodawcę do ZUS-u, który prowadzi konta osób ubezpieczonych zostanie przekazana do OFE.

W celu uzyskania informacji, czy dana osoba posiada dodatkowe ubezpieczenie należy zalogować się do platformy PUE ZUS, Platformy Usług Elektronicznych i wejść w zakładkę “Informacje o stanie konta”.

 W trakcie tej czynności można również sprawdzić szacunkową wysokość emerytury i składki na OFE. Ponadto udać się do najbliższe siedziby ZUS i zapytać odpowiedniego pracownika z działu Emerytur i Rent.

Podział oszczędności emerytalnych po rozwodzie

Wszelkie środki finansowe, które zostały zgromadzone na świadczenie emerytalne wypłacane przez ZUS podczas trwania związku małżeńskiego, zgodnie z art. 33 KRiO, należą do majątku wspólnego i po uzyskaniu rozwodu są dzielone na dwoje małżonków.

Nie dotyczy to jednak składek emerytalnych na zwykłym koncie ZUS. Co do zasady nie są one własnością osoby, która je wpłaca, a więc nie należą do majątku wspólnego małżonków i nie są dzielone w trakcie rozwodu.

W niektórych sytuacjach rozwiedziony małżonek może uzyskać możliwość skorzystania z emerytury bądź renty po śmierci byłego małżonka.

Podział oszczędności emerytalnych a rozdzielność majątkowa

Podział środków z OFE po rozwodzie

W sytuacji kiedy małżonkowie zawarli umowę o rozdzielczości majątkowej środki zgromadzone na OFE i subkoncie nie są dzielone. Posiadając jednak wspólnotę majątkowa, to decydując się na rozwód, powinni dobrowolnie dojść do porozumienia w kwestii podziału majątku wspólnego. Zaliczyć tu należy także podział środków zgromadzonych na OFE i subkoncie. Jeśli obie strony procesu rozwodowego nie potrafią dojść do porozumienia w tej sprawie poprzez dokonanie podziału, wówczas, majątek dzieli sąd.

Po uzyskaniu orzeczenia rozwodowego, unieważniającego małżeństwo bądź w trakcie trwania poszczególnego procesu majątek wspólny jest dzielony pomiędzy rozstające się osoby. Jednakże nie jest to równoznaczne z tym, że zgromadzone pieniądze zostaną przelane na konto bankowe bądź wypłacone do rąk własnych byłego małżonka.

Zostaje dokonane w formie wypłaty transferowej, którą wykonuje otwarty fundusz po okazaniu stosownych dowodów, iż zgromadzone środki należą się byłemu małżonkowi.

Jeśli nie posiada on konta w tym samym otwartym funduszu bądź innym, to otwarty fundusz w którym prowadzi konto drugi były małżonek niezwłocznie otworzy nowy rachunek na nazwisko byłego uprawnionego współmałżonka. W ten czas dokonuje przelewu środków mu przysługujących w formie wypłaty transferowej na rachunek byłego małżonka.

Wraz z otwarciem nowego konta były współmałżonek uzyskuje mimowolnie członkostwo w funduszu, a także pisemne potwierdzenie tej czynności wraz z wyszczególnionymi  warunkami członkostwa uprawnionego współmałżonka.

Czy OFE i ZUS wchodzą do podziału majątku?

Reasumując, w tracie trwania procesu rozwodowego małżonek ma prawo żądać podzielenia środków zgromadzonych na subkoncie w ZUS oraz na OFE.

See also:  Sprawa o rozwód a opieka nad dziećmi

Ponadto możliwość ta przysługuje także po uzyskaniu rozwodu. Wynika to z przepisów Kodeksu Opiekuńczego i Rodzinnego.

Albowiem stanowią one majątek wspólny małżonków, jeśli nie zawarli małżeńskiej umowy majątkowej znoszącej wspólność majątkową.

Podział majątku po rozwodzie a fundusz emerytalny

  • Jeżeli małżeństwo członka otwartego funduszu uległo rozwiązaniu przez rozwód lub zostało unieważnione, środki zgromadzone na rachunku członka funduszu, przypadające byłemu współmałżonkowi w wyniku podziału majątku wspólnego małżonków, są przekazywane w ramach wypłaty transferowej na rachunek byłego współmałżonka w otwartym funduszu.
  • Wypłata transferowa jest dokonywana przez otwarty fundusz po przedstawieniu funduszowi dowodu, że środki zgromadzone na rachunku członka funduszu przypadły byłemu współmałżonkowi.
  • Jeżeli były współmałżonek uprawniony nie posiada rachunku w otwartym funduszu i, w terminie 2 miesięcy od dnia przedstawienia dowodu, nie wskaże rachunku w jakimkolwiek otwartym funduszu, otwarty fundusz, do którego należy drugi z byłych współmałżonków, niezwłocznie otworzy rachunek na nazwisko byłego współmałżonka uprawnionego i przekaże na ten rachunek, w ramach wypłaty transferowej, przypadające mu środki zgromadzone na rachunku jego byłego współmałżonka.

Z chwilą otwarcia rachunku były współmałżonek uprawniony uzyskuje członkostwo w funduszu. Fundusz niezwłocznie potwierdza na piśmie warunki członkostwa uprawnionego współmałżonka.

  1. W takim przypadku, otwarty fundusz informuje byłego współmałżonka uprawnionego o takim prawie.
  2. Osoby, którym otwarty fundusz emerytalny otworzył rachunek, mają prawo do jednorazowej wypłaty wszystkich środków zgromadzonych na rachunku, w terminie 14 dni od daty złożenia wniosku, w razie:
  3. 1) złożenia wniosku wraz z decyzją przyznającą emeryturę, zaopatrzenie emerytalne, emeryturę dla rolników lub uposażenie w stanie spoczynku;
  4. 2) nienabycia prawa do emerytury, o ile ukończyły 60 lat w przypadku kobiet i 65 lat w przypadku mężczyzn;
  5. 3) złożenia wniosku przez osoby urodzone przed dniem 1 stycznia 1969 r., jeżeli zgromadzone na ich rachunku środki w kwocie ustalonej w dniu złożenia wniosku nie są wyższe od kwoty stanowiącej:

a) 50% przeciętnego wynagrodzenia, o którym mowa w art. 20 pkt 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, jeżeli otwarcie rachunku nastąpiło przed dniem 1 stycznia 2002 r.,

b) 150% przeciętnego wynagrodzenia, o którym mowa w art. 20 pkt 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, jeżeli otwarcie rachunku nastąpiło po dniu 1 stycznia 2002 r.

Osoby, które mają prawo do wcześniejszej emerytury na podstawie odrębnych przepisów, a którym otwarty fundusz emerytalny otworzył rachunek, nie tracą prawa do wcześniejszej emerytury.

Ubezpieczonym, o których mowa w art. 111 ust. 3 i 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, którzy uzyskali członkostwo w otwartym funduszu emerytalnym, Zakład nie odprowadza na rachunek w otwartym funduszu emerytalnym części składki, o której mowa w art. 22 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Jeżeli ubezpieczonym Zakład odprowadził na rachunek w otwartym funduszu emerytalnym część składki, o której mowa w art. 22 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, składka ta podlega zwrotowi na zasadach określonych dla nienależnie opłaconej składki odprowadzonej do otwartego funduszu emerytalnego.

Wypłata środków zgromadzonych na rachunku członka pracowniczego funduszu, które były objęte małżeńską wspólnością majątkową, w przypadku rozwiązania małżeństwa przez rozwód lub unieważnienia małżeństwa, następuje bezpośrednio na rzecz jego byłego współmałżonka w terminie 1 miesiąca od dnia przedstawienia funduszowi dowodu, że środki te przypadły byłemu współmałżonkowi.

Do podziału środków zgromadzonych w PPK w przypadku rozwodu lub unieważnienia małżeństwa członka dobrowolnego funduszu lub pracowniczego funduszu będących funduszami zdefiniowanej daty stosuje się przepisy ustawy z dnia 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych.

Podział środków z OFE po rozwodzie

Ranking OFE 2022

Podejmując decyzję o rozwodzie i załatwiając sprawy finansowe łączące byłych już współmałżonków trzeba mieć na uwadze fakt, iż w świetle prawa do majątku wspólnego zaliczane są także środki zgromadzone na koncie w Otwartych Funduszach Emerytalnych (OFE).

Jeżeli OFE nie zostanie uwzględnione w rozliczeniach czy wymaganych dokumentach sądowych, wówczas połowa zgromadzonych na nich środków zostanie przetransferowana na konto byłego współmałżonka w przypadku, kiedy np. nie będzie on uzyskiwał dochodów.

Rozwód sam w sobie należy do sytuacji stresujących, nie pozwólmy na to, aby nasza niewiedza przyczyniła się do większej ilości kłopotów.

  • Co mówi prawo?
  • „Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny).  
  • Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków. Do majątku wspólnego należą w szczególności:
  1. pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków,
  2. dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków,
  3. środki zgromadzone na rachunku Otwartego lub Pracowniczego Funduszu Emerytalnego każdego z małżonków.”

 (art.31 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego)

Podział środków zgromadzonych w OFE – różne przypadki

W przypadku, gdy oboje małżonkowie pracowali podczas trwania małżeństwa i osiągali dochody w podobnej wysokości, podział zgromadzonych pieniędzy nie będzie wiązał się z żadnymi problemami, bo w rezultacie nic nie stracą ani też niczego nie zyskają. Inaczej wygląda sytuacja, gdy jeden z nich pracował, a drugi na przykład przez znaczną część związku wychowywał dziecko. W takiej sytuacji zgromadzone przez niego w OFE środki są znacznie niższe – ich podział natomiast zrekompensuje czas, kiedy nie osiągał on dochodów.

Bywa jednak tak, że pracował tylko jeden z małżonków, a drugi nie wnosił żadnego wkładu finansowego do ich budżetu. Mimo to należy mu się połowa składek emerytalnych. Jeśli nie zrzeknie się ich się dobrowolnie, sprawę rozwiązać może tylko sąd, ustalając podział majątku, z uwzględnieniem wkładu finansowego małżonków podczas jego trwania.

Nie chcę dzielić się środkami z byłym współmałżonkiem

Co można zrobić, jeśli nie chcemy, by środki OFE zostały podzielone lub były dziedziczone przez byłego współmałżonka? Najlepsza oczywiście jest ugoda, czyli podpisanie zgodnych oświadczeń o wzajemnym (lub jednostronnym) zrzeczeniu się praw do OFE. Osoby biorące ślub mogą zapisać takie ustalenia w umowie małżeńskiej. Pamiętajmy, że o wszelkich zmianach, które zachodzą w naszym życiu, sami musimy informować fundusz emerytalny. Pozwoli to na wyjaśnienie bieżących niejasności i zapobiegnie niespodziankom w chwili, kiedy będziemy chcieli (my lub nasze dzieci) z tych środków korzystać.

See also:  Kiedy obowiązek alimentacyjny wygasa?

Autor: Karol Węgrzyniak

« Powrót

Rozwód a pieniądze oszczędzane na emeryturę

Pieniądze zgromadzone w OFE oraz na subkoncie w ZUS po rozwodzie dzielone są pomiędzy byłych współmałżonków.

Z rozwodem wiąże się ogromny stres. W skali stresu przez psychologów sytuowany jest on zaraz za śmiercią współmałżonka, a do napięcia związanego z rozstaniem dochodzą też problemy z podziałem majątku.

Często dochody małżonków nie były porównywalne i osoba gorzej zarabiająca oprócz niepokoju o dalsze życie może obawiać się pogorszenia statusu majątkowego oraz biedy na emeryturze. Tego ostatniego obawiają się zwłaszcza kobiety niepracujące zawodowo.

Zdarza się przecież, że ludzie po ślubie decydują wspólnie, że mąż zajmie się zarabianiem na utrzymanie rodziny, a żona prowadzeniem domu i wychowywaniem dzieci.

Podział majątku po rozwodzie

Tymczasem środki gromadzone w czasie trwania małżeństwa na emeryturę wchodzą w skład majątku wspólnego i po rozwodzie są dzielone. Nie dotyczy to jednak wszystkiego, co jest odkładane na jesień życia.

Środki gromadzone w ramach pierwszego filaru, w ZUS, w praktyce nie są własnością osoby, która je wpłaca i nie wchodzą do majątku wspólnego małżonków, zatem przy rozwodzie nie są one dzielone.

Także w sytuacji, gdy małżonkowie mają rozdzielność majątkową, to pieniądze zgromadzone w ramach II filaru również nie będą wspólne.

Jeżeli jednak w małżeństwie jest wspólność majątkowa, to rozstając się małżonkowie powinni porozumieć się co do podziału majątku wspólnego. W tym mieszczą się też ustalenia, w jaki sposób dokonywany jest podział środków zgromadzonych na rachunku lub rachunkach obu osób w funduszu lub funduszach emerytalnych oraz zewidencjonowanych na subkontach w ZUS.

Jeżeli rozwodzący się nie są w stanie samodzielnie dojść do porozumienia co do podziału majątku wspólnego, wówczas majątek dzieli sąd.

Po rozwodzie czy unieważnieniu małżeństwa majątek wspólny jest dzielony pomiędzy rozstające się osoby, ale to nie oznacza, że pieniądze trafiają na konto czy do ręki byłej żony czy męża.

Pieniądze zgromadzone w OFE po rozwodzie, w części należącej do drugiego małżonka, trafiają na jego rachunek w funduszu. Jeśli nie ma on takiego rachunku (gdyż np.

jest to niepracująca zawodowo żona), to powinien wybrać fundusz i poinformować o tym OFE, z którego mają zostać przelane pieniądze.

W sytuacji, gdy tego nie zrobi w ciągu dwóch miesięcy od dnia przedstawienia dowodu podziału zgromadzonych środków, wówczas OFE, do którego należy drugi z byłych małżonków, otworzy rachunek i przekaże na niego przypadające mu środki zgromadzone na rachunku jego byłego małżonka. Z chwilą otwarcia rachunku były uprawniony współmałżonek uzyskuje członkostwo w OFE.

Podobnie jest w przypadku subkonta w ZUS, które po ostatniej reformie emerytalnej stanowi alternatywę dla OFE. W przypadku podziału majątku wspólnego małżonków po rozwodzie albo unieważnieniu małżeństwa, część środków z subkonta w ZUS jednego z małżonków przekazywana będzie na subkonto drugiego. Jeżeli dla małżonka nie było wcześniej prowadzone subkonto, to ZUS je zakłada.

Cel oszczędności zostaje zatem zachowany – będą one nadal gromadzone i pomnażanie z zamiarem wypłaty po osiągnięciu przez ubezpieczonego wieku emerytalnego. Pozornie wydaje się to skomplikowane, ale w gruncie rzeczy chodzi o to, żeby wspólne pieniądze zostały podzielone, a mniej zarabiająca strona czy też wcale nie zarabiająca nie została pozbawiona pieniędzy na emeryturę.

Rozwód. Co się dzieje z emerytalnymi oszczędnościami?

Z chwilą zwarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa.

Jeśli małżonkowie nie ustanowili rozdzielności majątkowej, to do ich majątku wspólnego należą również środki zgromadzone podczas trwania małżeństwa na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków oraz kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie ZUS. To oznacza, że po rozwodzie należy te środki podzielić.

Podziałowi podlegają wyłącznie te środki, które zostały zgromadzone podczas trwania wspólności majątkowej. Poza tym, co warto podkreślić środki przypadające byłemu małżonkowi, przekazywane są na jego rachunek w otwartym funduszu emerytalnym (OFE).

– Zgodnie z ogólną zasadą sformułowaną w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym. W przypadku oszczędności emerytalnych, nie oznacza to jednak konieczności ich podziału idealnie “po połowie”.

Można dokonać podziału całego majątku (np. oszczędności, ruchomości, nieruchomości itp.

) w taki sposób, aby bez konieczności dzielenia po połowie każdego składnika majątkowego, możliwe było równe podzielenie całego majątku – wyjaśnia Mariusz Deniusiuk z biura Rzecznika Finansowego.

– Dodatkowo przepisy przewidują, że z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać, aby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z nich przyczynił się do powstania tego majątku. Przy ocenie uwzględnia się także nakład osobistej pracy przy wychowaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym – dodaje Deniusiuk.

Podział majątku wspólnego można zrobić w drodze umowy między byłymi małżonkami lub poprzez postępowanie sądowe.

Ekspert biura rzecznika Finansowego zwraca uwagę, że można dokonać podziału całego majątku (np. oszczędności, ruchomości, nieruchomości itp.) w taki sposób, aby bez konieczności dzielenia po połowie każdego składnika majątkowego, możliwe było równe podzielenie całego majątku.

Ponadto, co może okazać się istotne, z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać, ażeby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z nich przyczynił się do powstania tego majątku.

Przy ocenie, w jakim stopniu każdy z małżonków przyczynił się do powstania majątku wspólnego, uwzględnia się także nakład osobistej pracy przy wychowaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym.

Podobnie, należy uwzględnić konsekwencje dla ubezpieczonego jakie ten może ponieść przy podziale środków służących zaspokojeniu jego potrzeb po ustaniu aktywności zawodowej i nabyciu praw emerytalnych.

Nie bez znaczenia będzie fakt, iż środki służące zaspokojeniu świadczeń emerytalnych jednego z małżonków pozostaną nienaruszone, podczas gdy środki służącemu temu samemu celowi drugiemu, zostaną znacznie uszczuplone. Podziału najlepiej dokonać, jeśli to możliwe w formie umowy między byłymi małżonkami. Jeśli będzie to niemożliwe, wówczas  zrobi to sąd na wniosek jednego z byłych małżonków.

Leave a Reply

Your email address will not be published.