Prawo lokatorskie dla żony po rozwodzie

  • Publikacja: 2020-04-16
  • Aktualizacja: 2022-01-25
  • Marta Wawrzyniak

Jednym z trudniejszych problemów związanych z rozwodem jest często podział wspólnego mieszkania.

Prawo do nieruchomości lub lokalu mieszkalnego może bowiem przysługiwać małżonkom na różnych podstawach, m.in. jako prawo własności, spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego czy najem.

Wielokrotnie pojawia się również zagadnienie obciążenia kredytem hipotecznym, niemożność dokonania fizycznego podziału mieszkania na dwa lokale lub brak możliwości zmiany miejsca zamieszkania przez strony.

W artykule omówiono różne sytuacje prawne związane z prawami małżonków do domu, mieszkania oraz przedstawiono rozwiązania, jakie należy wziąć pod uwagę przy podziale majątku.

Prawo lokatorskie dla żony po rozwodzie

Prawo do mieszkania spółdzielczego po rozwodzie

W przypadku braku rozdzielności majątkowej(bez ustanowionej intercyzy w małżeństwie) spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego nabytego po ślubie wchodzi w skład majątku wspólnego małżonków. Tym samym po rozwodzie podlega ono podziałowi. Jeśli natomiast prawo do mieszkania spółdzielczego wchodzi w skład majątku osobistego, po rozwodzie nie podlega ono podziałowi.

Mimo że co do zasady przeprowadzenie podziału majątku nie jest obligatoryjne, kwestia przypisania prawa do mieszkania spółdzielczego musi zostać uregulowana w związku z brzmieniem przepisów ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych.

Spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego może bowiem przysługiwać wyłącznie jednej osobie lub małżonkom. Byli małżonkowie muszą więc zawiadomić spółdzielnię, komu przypadło przedmiotowe prawo.

Na wywiązanie się z przedmiotowego obowiązku ustawa przewiduje rok czasu, jednak istnieje możliwość przedłużenia terminu z uwagi na toczące się postępowanie o podział majątku.

WAŻNE!

Niedopełnienie obowiązków względem spółdzielni może skutkować podjęciem uchwały o wygaśnięciu spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu. Po rozwodzie należy zatem bez zbędnej zwłoki uregulować kwestie mieszkaniowe.

Najszybszym sposobem na dopełnienie formalności w przypadku osiągnięcia porozumienia z byłym małżonkiem jest zawarcie umowy notarialnej. W przeciwnym razie pozostaje wystąpienie na drogę sądową z wnioskiem o podział spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego.

Podział majątku po rozwodzie

Przepisy prawa nie przewidują terminu, po upływie którego niemożliwe jest wystąpienie z wnioskiem o podział majątku.

Mimo to przedawnieniu mogą ulec poszczególne roszczenia dochodzone w sprawie, więc pozostawienie nieuregulowanego stanu prawnego majątku jest niewskazane.

Konieczność osobistego udziału przy dysponowaniu poszczególnymi składnikami majątku i wspólne uzgadnianie pojawiających się problemów może istotnie skomplikować nasz codzienne funkcjonowanie. Warto więc uporządkować sprawy majątkowe, najlepiej polubownie.

W sprawie o podział majątku po rozwodzie może zostać zawarta ugoda albo przeprowadzone postępowanie sądowe. Jeżeli w skład majątku podlegającego podziałowi wchodzi nieruchomości, ugoda powinna mieć formę aktu notarialnego.

WAŻNE!

Przed wystąpieniem do byłej żony / męża o podział majątku należy szczegółowo przeanalizować przysługujące nam roszczenia oraz ustalić, co wchodzi w skład majątku wspólnego. Z tak wymagającym zadaniem warto zwrócić się do prawnika specjalizującego się w prawie rodzinnym, którego pomoc pozwoli na najkorzystniejsze sformułowanie żądań.

Jak podzielić mieszkanie po rozwodzie?

Dążąc do podziału mieszkania po rozwodzie, należy szczegółowo przeanalizować konkretny przypadek stron. Sądy w przedmiotowej kwestii nie działają automatycznie. Możliwe są różne rozstrzygnięcia w zależności od specyficznej sytuacji byłych małżonków. Przede wszystkim mieszkanie może zostać podzielone fizycznie na dwie części, jeżeli lokal się do tego nadaje.

Inną opcją jest przyznanie mieszkania wyłącznie jednemu małżonkowi z jednoczesnym obowiązkiem spłaty na rzecz drugiego. Ostatnią możliwością jest sprzedaż całego mieszkania i dokonania podziału uzyskanej kwoty pomiędzy małżonków.

Ten sposób jest niewątpliwie sprawiedliwy i prosty do wykonania, jednak w przypadku przeprowadzenia przed sądem może narazić byłych małżonków na najwyższe koszty.

WAŻNE!

Sposób korzystania ze wspólnego mieszkania może zostać określony przez sąd jeszcze w wyroku rozwodowym. Warto pamiętać, że w przypadku szczególnie uciążliwych zachowań jednego z małżonków możliwe jest również nakazanie jego eksmisji.

Spłata wspólnego mieszkania po rozwodzie

Ze spłatą wspólnego mieszkania po rozwodzie będziemy mieć do czynienia w sytuacji, gdy prawo do niego przypadnie wyłącznie jednemu małżonkowi. Osoba pozbawiona mieszkania jest uprawniona do otrzymania równowartości swojego udziału.

Jeżeli byli małżonkowie decydują się na podział majątku przed notariuszem, mogą dowolnie uregulować sposób dokonania spłaty. Możliwe jest rozłożenie jej na raty, odroczenie terminu zapłaty i wprowadzenie dowolnego harmonogramu. Przy sądowym podziale majątku sąd określa dokładnie sposób i termin dokonania spłaty.

Niedostosowanie się do warunków wskazanych w orzeczeniu uprawnia do skorzystania z pomocy komornika sądowego przy egzekucji należnej spłaty.

WAŻNE!

Maksymalny okres czasu, na który może zostać rozłożony obowiązek spłaty wspólnego mieszkania po rozwodzie wynosi 10 lat. Jest on wiążący zarówno przed sądem, jak i podczas zawierania umowy przed notariuszem.

Podział po rozwodzie wspólnego domu

Dom może podlegać podziałowi, jeżeli oboje małżonkowie są jego właścicielami na prawach wspólności małżeńskiej.

Przeprowadzając podział, analogicznie jak w przypadku lokalu mieszkalnego, sprawdza się, czy dom można fizycznie podzielić na dwie części. Jeśli podział jest niemożliwy, jednemu małżonkowi przypadnie nieruchomość, drugiemu zaś spłata.

Warto pamiętać, że przyznaną częścią domu można swobodnie dysponować i np. dokonać jej późniejszej sprzedaży.

WAŻNE!

Należy zauważyć występowanie wielu okoliczności branych przez sąd pod uwagę podczas podejmowania decyzji dotyczącej podziału wspólnego domu po rozwodzie.

Jeżeli obie strony chcą zatrzymać nieruchomość, która nie nadaje się do fizycznego podziału, istotne są następujące kwestie: przy którym rodzicu zostają dzieci, który małżonek daje rękojmię spłaty, jakie są możliwości znalezienia alternatywnego miejsca do zamieszkania, czy obecnie dom jest wykorzystywany w równym zakresie.

Prawo do mieszkania komunalnego po rozwodzie

Mieszkania komunalne należą do gminy, a małżonkowie mogą być jego najemcami. Prawo do mieszkania komunalnego, które zostało wynajęte przez małżeństwo i służyło zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych rodziny, będzie podlegało podziałowi po rozwodzie. Zasady przeprowadzania podziału są takie same, jak w przypadku zniesienia współwłasności.

Możliwe jest zatem przydzielenie najmu jednemu z małżonków i zasądzenie spłaty na rzecz drugiego. Kwestią problematyczną jest natomiast sposób wyliczenia należnej spłaty. Sąd Najwyższy wskazał, że różnica pomiędzy czynszem wolnym a regulowanym stanowi wartość prawa najmu lokalu komunalnego.

Powinna ona również uwzględniać okres prawdopodobnego trwania stosunku najmu.

WAŻNE!

Każdy przypadek rozpatrywany jest przez sąd indywidualnie i ocenie podlegają specyficzne okoliczności danej sprawy.

Podział mieszkania z kredytem po rozwodzie

Podział mieszkania a zmiana ustaleń poczynionych w umowie kredytu hipotecznego to dwie całkowicie odrębne kwestie. Sąd nie ma kompetencji, aby w sprawie o podział majątku dokonać zmian zapisów umowy kredytowej.

Przyznając mieszkanie jednemu z małżonków, może zobowiązać go do spłacania kredytu hipotecznego, jednak powyższe rozstrzygnięcie nie jest wiążące względem banku.

Jeśli małżonek zobowiązany przez sąd do dokonywania samodzielnych spłat kredytu dopuści się zwłoki w zapłacie rat, bank może skutecznie wystąpić o zapłatę do drugiego kredytobiorcy.

WAŻNE!

Mimo wskazania przez sąd osoby zobowiązanej do dokonywania pozostałych spłat kredytu, będąc drugim kredytobiorcą, nie można skutecznie obronić się przed egzekucją ze strony banku. Jeżeli nasz były małżonek zaniedba swoje obowiązki względem banku, musimy pokryć je z własnej kieszeni, a następnie wystąpić z roszczeniem regresowym przeciwko małżonkowi.

Uniknięcie opisanej wyżej sytuacji gwarantować może jedynie podpisanie aneksu do umowy kredytowej w banku. Będzie to jednak możliwe wyłącznie przy osiągnięciu porozumienia z byłym małżonkiem oraz uzyskaniu zgody banku.

Warto mieć na uwadze, że usunięcie jednego z kredytobiorców oznacza dla instytucji kredytowej większe ryzyko w zakresie spłaty zobowiązania, w związku z czym należy spodziewać się ponownego badania zdolności kredytowej małżonka przejmującego kredyt i żądania udzielenia dodatkowego zabezpieczenia.

WAŻNE!

Ustalenia wartości nieruchomości obciążonej hipoteką sąd dokonuje z pominięciem wartości obciążenia hipotecznego. Tym samym w postępowaniu o podział majątku brana jest pod uwagę rynkowa wartość spornej nieruchomości.

Podział mieszkania po rozwodzie jest jedną z trudniejszych kwestii, z którymi muszą zmierzyć się byli małżonkowie. Szczególnie ciężka sytuacja pojawia się, kiedy do podziału jest wyłącznie jedna nieruchomość i obie strony dążą do zachowania jej dla siebie.

Zawsze warto jednak szukać porozumienia, gdyż pozwala ono zaoszczędzić czas i znaczne kwoty pieniędzy.

W osiągnięciu porozumienia może pomóc wsparcie prawne specjalisty, który będzie w stanie wykonać szczegółową analizę majątku podlegającemu podziałowi oraz przysługujących nam roszczeń, a następnie przedstawić drugiej stronie optymalne dla nas rozwiązanie.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej  ▼▼▼

Podział mieszkania po rozwodzie

Najbardziej wartościowym składnikiem majątku rozwodzących się małżonków bywa najczęściej mieszkanie. Kiedy zatem zapada decyzja o rozwodzie, staje się ono zazwyczaj głównym punktem odniesienia do podejmowanych decyzji.

See also:  Zakończenie płacenia alimentów na dzieci

Jeśli mieszkanie jest efektem wspólnego dorobku obojga, jedynym dopuszczalnym sposobem jest jego podział, chyba, że jedna ze stron wspaniałomyślnie zrzeknie się swoich praw na rzecz drugiej.

Tego rodzaju sytuacja zdarza się jednak niezmiernie rzadko.

Prawo lokatorskie dla żony po rozwodzieNajlepszym rozwiązaniem kwestii wspólnego mieszkania po rozwodzie byłoby dogadanie się i polubowne załatwienie sprawy. Jeśli ugoda nie jest możliwa, sprawę trzeba rozstrzygnąć na drodze postępowania sądowego. Najprostsza sytuacja jest wtedy, kiedy mamy do czynienia z mieszkaniem własnościowym wchodzącym w skład majątku wspólnego, czyli należącym do obojga małżonków, którzy nabyli je w okresie trwania małżeństwa. Mieszkanie można sprzedać i podzielić się równo pieniędzmi. Jeżeli jedna z osób chce pozostać w mieszkaniu, musi drugą osobę spłacić. Jeśli w grę wchodzi spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu, musi ono ulec przekształceniu, ponieważ jako współwłasność mieszkanie lokatorskie spółdzielcze może funkcjonować tylko w odniesieniu do małżeństwa. W ciągu roku należy zatem powiadomić spółdzielnię, które z małżonków otrzymało prawo lokatorskie do mieszkania i dokonać stosownej zmiany. Osoba, która opuszcza mieszkanie po rozwodzie ma prawo do spłaty swojej części wkładu mieszkaniowego. Jako składnik majątku wspólnego podlega także podziałowi prawo do najmu lokalu komunalnego. Ten z małżonków, który uzyskał sądownie prawo najmu, musi drugiemu wypłacić połowę różnicy między tak zwanym czynszem wolnym a regulowanym za okres najmu ustalony przez sąd.

Często zdarzają się sytuacje, że ponieważ małżonkowie nie mają innych możliwości, mieszkanie po rozwodzie pozostaje decyzją sądu we wspólnym użytkowaniu. Dzieje się tak wówczas, gdy strony nie zgłosiły wniosku o podział majątku, w tym mieszkania, gdy nie było wniosku o przyznanie lokalu jednej z nich lub wniosku o eksmisję.

Jednak decyzja sądu o wspólnym korzystaniu z mieszkania nie zmienia sytuacji prawnej, ani też nie jest prawnym podziałem mieszkania. Chodzi jedynie o rozsądne ustalenie zasad wspólnego użytkowania lokalu, który nadal pozostaje wspólną własnością.

Wydając orzeczenie sąd bierze pod uwagę sytuację dzieci, dlatego też większe pomieszczenia przydziela tej osobie, która sprawuje nad nimi opiekę. W szczególnie skomplikowanych sytuacjach orzeczenia sądu dotyczące wspólnego korzystania z lokalu zawierają bardzo szczegółowe zasady, a nawet nakazy i zakazy regulujące sposób jego użytkowania.

W wyjątkowych sytuacjach sąd może też nakazać eksmisję jednego z rozwiedzionych małżonków, jednak nie oznacza ona utraty praw do mieszkania.

Nie wszystkie nieruchomości podlegają podziałowi na skutek rozwodu. Jeżeli na przykład jedna ze stron stała się właścicielem nieruchomości jeszcze przed ślubem, mieszkanie po rozwodzie pozostaje w dalszym ciągu częścią majątku osobistego, jest zatem własnością odrębną i jako taka nie wchodzi w skład majątku wspólnego.

Rozwód – co się dzieje ze wspólnym mieszkaniem?

W wyniku rozwodu ustaje wspólność majątkowa małżonków. W wyroku rozwodowym, sąd orzeknie o sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania, natomiast podział majątku w postępowaniu rozwodowym może nastąpić tylko wyjątkowo – jeśli nie przedłuży to postępowania.

Sposób korzystania ze wspólnego mieszkania w wyroku rozwodowym

Orzeczenie rozwodu nie stanowi automatycznie o konieczności opuszczenia mieszkania przez drugiego ze współmałżonków. Na mocy art. 58 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, sąd orzeka o sposobie korzystania po rozwodzie ze wspólnego mieszkania małżonków i na tej podstawie małżonek może przebywać w mieszkaniu do czasu usamodzielnienia się.

art. 58 §2. Jeżeli małżonkowie zajmują wspólne mieszkanie, sąd w wyroku rozwodowym orzeka także o sposobie korzystania z tego mieszkania przez czas wspólnego w nim zamieszkiwania rozwiedzionych małżonków […]Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Obowiązkiem sądu jest uregulowanie w wyroku rozwodowym kwestii korzystania byłych małżonków ze wspólnego mieszkania, jeśli strona o to wnosiła. Z takim żądaniem może wystąpić zarówno małżonek, który ma tytuł prawny do mieszkania, jak i ten, który nie ma takiego tytułu. Decydującą okolicznością jest wyłącznie wspólne zamieszkiwanie w lokalu w chwili orzekania o rozwodzie.

Określenie sposobu korzystania z mieszkania, polega na przydzieleniu każdemu z rozwiedzionych małżonków określonej części mieszkania do wyłącznego korzystania. Przykładowo żona może korzystać wyłącznie z jednego pokoju, a pomieszczenia takie jak kuchnia, łazienka czy piwnica, pozostają nadal we wspólnym korzystaniu obojga małżonków.

Rozstrzygając o sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania, sąd może nałożyć na byłych małżonków pewne nakazy lub zakazy związane z dalszym wspólnym zamieszkiwaniem np.

zakaz wprowadzania do lokalu osób trzecich. Należy pamiętać, że orzeczenie o sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania, nie jest równoznaczne z podziałem majątku małżonków.

Jest to rozwiązanie tymczasowe, na czas wspólnego zamieszkiwania w lokalu.

  • Podziału majątku można dokonać po rozwodzie w odrębnym postępowaniu sądowym lub przed notariuszem.
  • Co do zasady, wszystkie rzeczy należące do majątku wspólnego – zostają po równo podzielone pomiędzy małżonków.
  • Jak więc podzielić mieszkanie po rozwodzie?

Mieszkanie własnościowe

Po ustaniu wspólności majątkowej, prawo własności przekształca się we współwłasność w częściach ułamkowych.

Lokal mieszkalny, do którego przysługuje nam prawo własności, możemy po rozwodzie sprzedać i podzielić się z byłym małżonkiem zgodnie z udziałami we współwłasności (w przypadku współwłasności małżeńskiej zakłada się, że udziały w majątku są równe, czyli każde z małżonków posiada prawo do 50% własności w mieszkaniu).

Możliwe jest również, aby jeden z byłych współmałżonków pozostał w mieszkaniu, ale będzie wówczas zobowiązany do spłaty połowy wartości lokalu drugiemu małżonkowi.

Po ustaleniu notarialnego, bądź sądowego podziału, wartość oblicza się na podstawie wartości rynkowej nieruchomości z dnia orzekania o podziale. Byli małżonkowie mogą również sprzedać lokal i kupić za uzyskane pieniądze dwa odrębne mieszkania.

Mieszkanie spółdzielcze (mieszkanie lokatorskie)

Prawo do lokalu przydzielone w czasie trwania wspólności majątkowej choćby tylko jednemu małżonkowi, wejdzie do majątku wspólnego małżonków. Jeżeli jednak prawo do lokalu zostało nabyte przed powstaniem wspólności, to jest przed zawarciem związku małżeńskiego – wówczas prawo to nie wejdzie w skład majątku wspólnego.

Ponieważ prawo do spółdzielczego lokalu mieszkalnego nie może być objęte inną współwłasnością niż małżeńska, po rozwodzie lokal może przypaść tylko jednemu ze współmałżonków.

Po rozwodzie, w terminie 1 roku, powinniśmy zawiadomić spółdzielnię, któremu z byłych małżonków będzie przypadało prawo lokatorskie, a jeśli nie porozumieliśmy się z byłym małżonkiem i o podziale majątku rozstrzygnie sąd – musimy przedłożyć spółdzielni dowód wszczęcia postępowania sądowego o podział majątku (w tym tego prawa).

Jeżeli sąd będzie orzekał o podziale tego prawa, to z reguły mieszkanie otrzyma ten małżonek, z którym pozostaną dzieci. Drugi otrzymuje pieniądze.

Osoba niebędąca wcześniej członkiem spółdzielni, powinna w terminie 3 miesięcy od dnia, w którym przypadło jej prawo do lokalu, złożyć deklarację członkowską (przysługuje jej też roszczenie o przyjęcie w poczet członków spółdzielni).

Małżonek, który pozostanie w lokalu i któremu przysługiwać będzie lokatorskie prawo do tego lokalu, będzie zobowiązany do spłaty małżonka opuszczającego mieszkanie.

Niedopełnienie powyższych obowiązków może skutkować, podjęciem przez spółdzielnie mieszkaniową uchwały o wygaśnięciu spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu.

art. 13 ust. 2. Jeżeli małżonkowie nie dokonają czynności, o których mowa w ust. 1, spółdzielnia wyznaczy im w tym celu dodatkowy termin, nie krótszy niż 6 miesięcy, uprzedzając o skutkach, jakie może spowodować jego niezachowanie. Po bezskutecznym upływie tego terminu spółdzielnia może podjąć uchwałę o wygaśnięciu spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu.Ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych

Jak już wyżej wskazano, ostateczny podział majątku wspólnego, w tym mieszkania, następuje najczęściej w odrębnym postępowaniu sądowym przeprowadzonym już po rozwodzie lub przed notariuszem.

Po rozwodzie eksmałżonkowie muszą podzielić spółdzielcze lokatorskie prawo do mieszkania spółdzielczego

Po rozwodzie lub unieważnieniu małżeństwa powstaje obowiązek podziału spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego, gdyż prawo może przysługiwać tylko jednej osobie lub małżeństwu. Stosownie do art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (t.j. Dz. U. z 2003 r.

Nr 119, poz. 1116) „po ustaniu małżeństwa wskutek rozwodu lub po unieważnieniu małżeństwa, w terminie jednego roku byli małżonkowie powinni zawiadomić spółdzielnię, któremu z nich przypadło spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego, albo przedstawić dowód wszczęcia postępowania sądowego o podział tego prawa”.

W Pana sytuacji więc wystąpienie z wnioskiem do sądu o podział tego prawa jest konieczne i niezbędne.

Podział całego majątku nie będzie raczej konieczny, niemniej trudno przewidzieć, jak sąd podejdzie do problemu.

Uregulowanie przez byłych małżonków sprawy spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu

Proszę pamiętać, że uregulowanie przez byłych małżonków sprawy spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu jest bardzo ważne. Spółdzielnia w przypadku bezczynności możne wręcz podjąć uchwałę o wygaśnięciu spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu.

See also:  Uniknięcie kłopotów z komornikiem

Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 2 cytowanej wyżej ustawy „jeżeli małżonkowie nie dokonają powyższych czynności spółdzielnia wyznaczy im w tym celu dodatkowy termin, nie krótszy niż 6 miesięcy, uprzedzając o skutkach, jakie może spowodować jego niezachowanie.

Po bezskutecznym upływie tego terminu spółdzielnia może podjąć uchwałę o wygaśnięciu spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu”.

Wówczas roszczenia o przyjęcie do spółdzielni i zawarcie umowy o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego przysługują dzieciom i innym osobom bliskim.

Wniosek o podział spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu

Wniosek o podział spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu należy złożyć w dwóch egzemplarzach do sądu rejonowego, wydziału cywilnego, w okręgu, w którym Pan mieszka.

We wniosku jako uczestnika postępowania powinien Pan wskazać byłą żonę. Jeśli nie zna Pan jej adresu – to już na tym etapie można wnieść o ustanowienie kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu.

We wniosku należy wskazać wartość przedmiotu sporu – będzie nią wartość zwaloryzowanego wkładu mieszkaniowego – oraz podnieść żądanie przyznania spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu i zwięźle je uzasadnić.

Przyznanie spółdzielczego prawa do lokalu jednemu z małżonków z nakazem spłaty połowy wkładu na rzecz drugiego z nich

Jeśli sąd przyzna Panu mieszkanie, będzie Pan musiał spłacić byłą żonę z połowy wkładu. Co do zasady udziały każdego z małżonków w majątku wspólnym są równe, jednakże na podstawie art.

 43 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego „z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać, ażeby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z nich przyczynił się do powstania tego majątku”.

Warunkiem ustalenia nierównych udziałów jest łączne spełnienie dwóch przesłanek, a mianowicie: istnienia ważnych powodów oraz przyczynienia się małżonków do powstania majątku wspólnego w różnym stopniu.

Przez ważne powody rozumie się takie okoliczności, które oceniane z punktu widzenia zasad współżycia społecznego sprzeciwiają się przyznaniu jednemu z małżonków korzyści z tej części majątku wspólnego, do której powstania ten małżonek nie przyczynił się.

Opłata za wniosek o podział majątku

Wniosek o podział majątku musi być opłacony – opłatą w wysokości 1000 zł.

Jeśli nie będzie mógł Pan pokryć tej opłaty, do wniosku winien Pan załączyć wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych z uwagi na to, że nie jest Pan w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Do wniosku o zwolnienie należy dołączyć także oświadczenie obejmujące szczegółowe dane o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania osoby ubiegającej się o zwolnienie od kosztów. Oświadczenie sporządza się według ustalonego wzoru.

Jeśli jest Pan zainteresowany dalszą pomocą, to informuję, że świadczymy również usługi w zakresie przygotowania pism (w tym wniosku o podział majątku) i reprezentacji przed sądowej oraz sądowej.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej  ▼▼▼

Prawo do mieszkania spółdzielczego po rozwodzie lub śmierci jednego z małżonków

W razie, gdyby prawo do lokalu mieszkalnego przypadło byłemu małżonkowi, który nie był członkiem spółdzielni mieszkaniowej, musi on złożyć deklarację członkowską do spółdzielni. Należy zrobić to w terminie 3 miesięcy od dnia, w którym przypadło prawo do lokalu.

W przypadku niepodjęcia przez byłych małżonków opisanych czynności we wskazanych terminach, spółdzielnia zobowiązana jest wyznaczyć im dodatkowy termin (nie krótszy niż pół roku) na wykonanie tych obowiązków. Spółdzielnia winna wskazać, że niedotrzymanie terminu skutkować będzie uchwałą o wygaśnięciu prawa do lokalu mieszkalnego.

Co to oznacza? Ano tyle, że prawo do spółdzielczego lokalu mieszkalnego nie ustaje z chwilą rozwiązania małżeństwa, ale w razie niedotrzymania terminów – może zostać odebrane. O ochronie bliskich w takiej sytuacji piszemy kilka akapitów niżej.

Nieco inaczej wygląda nabycie prawa do lokalu w sytuacji śmierci jednego z małżonków. Jeśli oboje mieli równe prawo, to przechodzi ono w całości na osobę pozostającą przy życiu.

Jeśli zaś nie był on wcześniej członkiem spółdzielni, to podobnie jak w przypadku rozwodu – musi w ciągu 12 miesięcy od chwili śmierci współmałżonka złożyć deklarację członkowską do spółdzielni.

Jeśli nie dopełni tego terminu – spółdzielnia musi wyznaczyć dodatkowy termin (nie krótszy niż pół roku) na jej złożenie, a po bezskutecznym upływie tego terminu, spółdzielnia może podjąć uchwalę o wygaśnięciu prawa lokatorskiego z uwagi na niemożliwość jego przysługiwania osobie nie będącej członkiem spółdzielni.

Ustawowe uprawnienie do uzyskania przez małżonka, pozostającego przy życiu, spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego nie narusza praw spadkowych innych osób do dziedziczenia wkładu mieszkaniowego, co oznacza, że nie narusza uprawnień spadkowych związanych z rozliczeniem wartości tego wkładu.

W przypadku podjęcia przez spółdzielnię uchwały o wygaśnięciu spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego – tak po śmierci jak i po rozwodzie – prawo do spółdzielczego lokalu mieszkalnego przechodzi na rzecz dzieci lub innych bliskich, którzy zamieszkiwali z byłymi małżonkami.

Warunkiem jest złożenie w terminie 12 miesięcy deklaracji członkowskiej wraz z pisemnym zapewnieniem o gotowości do zawarcia umowy o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego. Spółdzielnia nie może odmówić ustanowienia dla nich prawa do lokalu, ale warunek zamieszkiwania z jednym lub obojgiem byłych małżonków jest konieczny.

Przy czym wcale nie musieli zamieszkiwać razem właśnie w tym lokalu, o którego prawo występują.

Jeżeli z roszczeniem o przyjęcie w poczet członków spółdzielni i ustanowienie prawa lokatorskiego wystąpi kilka osób, prawo to może być ustanowione tylko w odniesieniu do jednej z nich, wskazanej przez sąd cywilny (w postępowaniu nieprocesowym – odpowiednio art. 199 KPC), albo wskazanej przez spółdzielnię, jeżeli osoby te nie wystąpią do sądu w terminie wyznaczonym przez spółdzielnię.

Co ze spółdzielczym lokatorskim mieszkaniem po rozwodzie? – www.prawnik-rodzinny.pl

Gazeta Podatkowa nr 33 (1074) z dnia 24.04.2014

Razem z mężem mieszkamy w lokalu na podstawie lokatorskiego spółdzielczego prawa do lokalu. Jesteśmy w trakcie sprawy rozwodowej. Jak będzie wyglądać kwestia podziału tego prawa do mieszkania po rozwodzie?

Zasadniczo spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego może należeć do jednej osoby albo do małżonków. Zatem, jeśli małżonkowie wezmą rozwód nie będą mogli oboje być nadal posiadaczami wspomnianego prawa.

To, w jaki sposób majątek wspólny zostanie podzielony zależy od samych małżonków. Jeśli nie będą mogli dojść do porozumienia, konieczne będzie przeprowadzenie sprawy w sądzie.

Jednak – co wskazano powyżej – samo prawo lokatorskie nie będzie mogło przysługiwać byłym małżonkom “po połowie”.

Celem swoistego zmobilizowania byłych małżonków w kwestii przeprowadzenia sprawnego podziału, przepis stanowi, że po ustaniu małżeństwa wskutek rozwodu byli małżonkowie powinni w terminie jednego roku zawiadomić spółdzielnię, któremu z nich przypadło spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego, albo przedstawić dowód wszczęcia postępowania sądowego o podział tego prawa. Taka regulacja wynika z art. 13 ust. 1 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1222).

Dowodem dokonania podziału może być umowa byłych małżonków w sprawie podziału majątku wspólnego, z której będzie wynikać, że prawo do lokalu przypadło wyłącznie jednemu z byłych małżonków, czy też prawomocne postanowienie sądu w sprawie podziału majątku wspólnego. Natomiast dowodem wszczęcia postępowania sądowego może być potwierdzony w biurze podawczym sądu wniosek wszczynający tego rodzaju sprawę wraz z dowodem uiszczenia opłaty sądowej.

Po rozwodzie lokatorskie spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego nie może przysługiwać obojgu byłym małżonkom.

Gdyby w wyniku takiego podziału lokal przypadł małżonkowi niebędącemu członkiem spółdzielni, ma on obowiązek w terminie trzech miesięcy od dnia, w którym przypadło mu prawo do lokalu, złożyć deklarację członkowską.

Jeśli byli małżonkowie nie dokonają wspomnianych czynności we wskazanym terminie, wówczas spółdzielnia wyznaczy im dodatkowy termin. Przy czym nie może być on krótszy niż sześć miesięcy. Ponadto spółdzielnia musi uprzedzić o skutkach, jakie może spowodować niezachowanie dodatkowego terminu.

Po jego bezskutecznym upływie spółdzielnia może bowiem podjąć uchwałę o wygaśnięciu spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu.

Gdyby doszło do takiego wygaśnięcia prawa do lokalu, roszczenia o przyjęcie do spółdzielni i zawarcie umowy o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego przysługują dzieciom i innym osobom bliskim byłych małżonków (art. 15 ust. 1 ustawy).

Podział mieszkania po rozwodzie

Wielu z nas mieszka w blokach spółdzielczych. Są trzy podstawowe tytułu do zajmowania lokalu: spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego, własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego oraz własność, nazywana często odrębną własnością.

         Małżonkowie, którzy pozostają w
kryzysie, a dotychczas nie przekształcili lokatorskiego prawa do lokalu
mieszkalnego w odrębną własność, na ogół tego nie robią aby nie podnosić
wartości lokalu do spłaty w podziale majątku.

See also:  Wysokość alimentów a dochody ojca

OBOWIĄZEK
ZAWIADOMIENIA SPÓŁDZIELNI O ROZWODZIE

W przypadku orzeczenia rozwodu, bądź unieważnienia
małżeństwa na mocy art. 13 Ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych (pełny tekst
ustawy pod linkiem http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20010040027),
małżonkowie zawiadamiają spółdzielnię,
któremu z nich przypadło spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego.
Do momentu zawiadomienia spółdzielni o tym, komu przypadło spółdzielcze
lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego, małżonkowie, których małżeństwo
zostało rozwiązane przez rozwód lub unieważnione, odpowiadają solidarnie za
opłaty związane z utrzymaniem mieszkania (zasadniczo czynszu). Tym samym nie
warto zwlekać z takim zawiadomieniem, szczególnie dotyczy to małżonka, który
opuścił już wspólne dotychczas mieszkanie.

PODZIAŁ MAJĄTKU

Po orzeczeniu rozwodu, separacji, jak również rozdzielności majątkowej każdy z małżonków ma prawo domagać się podziału majątku wspólnego (dawniej dorobkowego), w którego skład wchodzą m.in. nieruchomości, samochody, wyposażenie mieszkania, oszczędności itp.

Jeżeli małżonkowie posiadali lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej to do podziału jest odpowiednio zwaloryzowana kwota wkładu lokatorskiego.

Jeżeli przedmiotem podziału jest własnościowe prawo do lokalu lub odrębna jego własność to do podziału pozostaje wartość tego lokalu – co ważne – według wartości z dnia dokonania podziału, a nie z daty rozwodu.

ROLICZENIE NAKŁADÓW

Przy podziale majątku należy się rozliczyć z nakładów na majątek wspólny dokonanych z majątków odrębnych (np. z pieniędzy jednego z małżonków, które miał przed ślubem lub dostał je w formie darowizny lub spadku). Należy także rozliczyć nakłady jakie dokonali małżonkowie wspólnie na mieszkanie, które jest własnością tylko jednego z nich.

JAK PODZIELIĆ MAJĄTEK WSPÓLNY

Samego
podziału majątku wspólnego (dorobkowego) można dokonać polubownie, po ustaleniu
wspólnego stanowiska obu stron, czy to w formie jednej lub kilku umów
zawieranych między zainteresowanymi, wtedy mówimy o podziale częściowym lub
całości majątku. Podział w sądzie obejmuje co do zasady cały majątek.

Aby poznać
swoje prawa i obowiązki, zorientować się jak najkorzystniej i kiedy dokonać
podziału warto skorzystać z porady adwokata, który zwróci uwagę jakie przepisy
mają zastosowanie w danej sytuacji. Zwracam tez uwagę na problemy z podziałem
zobowiązań, w szczególności kredytów hipotecznych, do czego doszło na skutek
zmiany linii orzeczniczej Sądu Najwyższego.

Reprezentuję
klientów w toku negocjacji, dobrowolnego ustalania warunków rozwodu, separacji,
podziału majątku, zniesienia współwłasności, jak również w postępowaniach przed
sądami.

Z mojej
praktyki wynika, że najlepszym rozwiązaniem są negocjacje zainteresowanych
stron i zawarcie porozumienia o podziale majątku w formie umowy, która w
zależności od sytuacji może być zawarta w formie zwykłej pisemnej (tak jak
kupno-sprzedaż samochodu), czasami wymaga sporządzenia jej, przynajmniej w
części w formie aktu notarialnego. Wówczas także pomagam w czynnościach
notarialnych. Podział w formie dobrowolnej umowy można załatwić w kilkanaście
dni. Sprawy sądowe, w przypadku sporu stron trwają kilka lat.

Ostatnia, ważna uwaga, nie można skutecznie dokonać podziału majątku, jeżeli wcześniej sąd nie orzekł rozwodu, separacji, unieważnienia małżeństwa lub też w małżeństwie nie istnieje ustrój rozdzielności majątkowej wprowadzony w formie umowy majątkowej małżeńskiej lub orzeczenia sądu. Jeżeli dokonali Państwo takich ustaleń i podziału, to są one z mocy prawa nieważne, o czym stanowi treść artykułu 35 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego: „W czasie trwania wspólności ustawowej żaden z małżonków nie może żądać podziału majątku wspólnego. Nie może również rozporządzać ani zobowiązywać się do rozporządzania udziałem, który w razie ustania wspólności przypadnie mu w majątku wspólnym lub w poszczególnych przedmiotach należących do tego majątku.” (pełna treść Kodeksu pod linkiem: http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu19640090059 )

Wykup mieszkania spółdzielczego przez jednego z małżonków po rozwodzie

Tomasz Krupiński • Opublikowane: 2020-06-19 • Aktualizacja: 2022-06-12

Małżeństwo mieszkało razem w spółdzielczym mieszkaniu i wniosło wkład własny.

Po kilkunastu latach doszło do rozwodu i mieszkanie zostało przepisane na żonę jako głównego lokatora, ale w piśmie popełniono błąd polegający na tym, że brakuje dopisku o tym, że małżonek zrzeka się swojej części wkładu własnego do mieszkania na żonę.

Żona chciałaby wykupić to mieszkanie na własność, ale nie ma kontaktu z byłem mężem. Jest gotowa spłacić byłemu mężowi jego część wkładu. Jak to można załatwić przy braku kontaktu z byłym mężem, bez jego osobistego stawiennictwa? Mąż nie mieszka w tym mieszkaniu od ponad 30 lat i nie ma z nim kontaktu.

Zgodnie z art. 46 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego i art. 567 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego (w skrócie K.p.c.

) od chwili ustania wspólności ustawowej małżeńskiej do majątku, który był nią objęty, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego o wspólności majątku spadkowego i o dziale spadku, a do postępowania o podział majątku wspólnego – odpowiednio przepisy kodeksu postępowania cywilnego o dziale spadku. Stosownie zaś do art. 684 K.p.

c., który ma odpowiednie zastosowanie – przez odesłanie zawarte w art. 567 § 3 K.p.c. – do postępowania o podział majątku, skład i wartość majątku podlegającego podziałowi ustala sąd z urzędu. Chwilą właściwą dla określenia wartości wspólnego majątku byłych małżonków jest – według art. 316 § 1 w zw. z art. 13 § 2 K.p.c.

– chwila dokonywania podziału tego majątku, tj. chwila zamknięcia rozprawy, (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 20 stycznia 1974 r., sygn. akt III CRN 384/73, z dnia 18 października 2002 r., sygn. akt  V CZ 129/02).

Zobacz również: Czy można sprzedać mieszkanie spółdzielcze lokatorskie?

Decyzja o wykupieniu mieszkania spółdzielczego

W doktrynie i orzecznictwie jednolite i utrwalone jest stanowisko, że do majątku wspólnego po ustaniu wspólności ustawowej ma odpowiednie zastosowanie także art.

1036 Kodeksu cywilnego stanowiący, że rozporządzenie przez spadkobiercę udziałem w przedmiocie należącym do spadku wymaga zgody pozostałych spadkobierców, a w braku zgody któregokolwiek z nich rozporządzenie jest bezskuteczne o tyle, o ile naruszałoby uprawnienia przysługujące temu spadkobiercy na podstawie przepisów o dziale spadku. Stosując odpowiednio powyższy przepis do majątku wspólnego, po ustaniu wspólności ustawowej przyjmuje się, że jedynie rozporządzenie całym udziałem byłego małżonka w majątku wspólnym nie wymaga zgody drugiego byłego małżonka (art. 198 Kodeksu cywilnego), natomiast rozporządzenie udziałem w przedmiocie należącym do majątku wspólnego wymaga zgody byłego współmałżonka, a przy jej braku jest wobec niego bezskuteczne, jeżeli naruszałoby uprawnienia przysługujące temu współmałżonkowi na podstawie przepisów o podziale majątku wspólnego (zob. m.in. uchwały Sądu Najwyższego: z dnia 15 października 1962 r., sygn. akt I CO 22/62, OSNC z 1964 r., i z dnia 28 lipca 1993 r., sygn. akt III CZP 95/93).

Jednakże powołane przepisy kreują samodzielne roszczenie, które zgłoszone w postępowaniu działowym wymaga odrębnego rozstrzygnięcia, a jego skutkiem jest względna bezskuteczność, podmiotowo ograniczona tylko do współmałżonka, który nie wyraził zgody i tylko o tyle, o ile rozporządzenie naruszałoby uprawnienia przysługujące temu byłemu małżonkowi na podstawie materialnoprawnych przepisów o podziale majątku wspólnego (por. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 4 lipca 1963 r., sygn. akt III CO 21/63). Przepis art. 1036 zdanie drugie Kodeksu cywilnego w związku z art. 46 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, określający skutki czynności rozporządzającej udziałem w przedmiocie należącym do majątku wspólnego przed jego podziałem, pozwala na dokonanie podziału z uwzględnieniem prawa majątkowego, w którym udziałem rozporządził uprzednio były współmałżonek. Rozstrzygnięcie sądu orzekającego o przedmiotowym oraz podmiotowym zakresie stwierdzonej bezskuteczności powinno być zamieszczone w orzeczeniu co do istoty sprawy. Takie prawomocne merytoryczne rozstrzygnięcie korzysta z powagi rzeczy osądzonej (art. 366 K.p.c.) i wiąże strony oraz sąd, który je wydał, jak również inne sądy i organy państwowe (art. 365 § 1 K.p.c.). Przesłanki wyłączające sankcję przewidzianą w art. 1036 k.c. sąd orzekający przytacza w uzasadnieniu postanowienia (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 1 grudnia 2000 r., sygn. akt V CKN 1298/00).

Zobacz również: Mandat za parkowanie na terenie wspólnoty mieszkaniowej

Dwa rozwiązania na wykup mieszkania

Oznacza to, że żona może dokonać czynności przekształcenia prawa, a jedynie może narazić się na zarzut bezskuteczności wobec małżonka. Brak zarzutu powoduje, iż czynność prawna jest skuteczna.

Innym rozwiązaniem jest przeprowadzenie sprawy o podział majątku wspólnego między małżonkami. Sprawa jest więc prosta, bo mamy dwa rozwiązania:

  1. wykupienie mieszkanie bez udziału małżonka (oczywiście jeżeli nie ma sprzeciwu spółdzielni),
  2. przeprowadzenie sprawy o podział majątku wspólnego.

Niestety nie ma żadnych form pośrednich załatwienia sprawy

Zobacz również: Co się należy żonie w separacji?

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej  ▼▼▼

Leave a Reply

Your email address will not be published.