Ustanowienie rozdzielności majątkowej

Co to jest rozdzielność majątkowa? Rozdzielność majątkowa to małżeński ustrój majątkowy. Jest alternatywą dla małżeńskiej wspólności majątkowej.

Jeśli małżonkowie zdecydują się na rozdzielność, każdy z nich będzie mieć swój majątek osobisty do samodzielnego zarządzania.  Rozdzielności majątkowa małżeńska powoduje, że oba majątki są prawnie rozdzielone.

Rozdzielność majątkowa – na czym polega?

Na czym polega rozdzielność majątkowa w praktyce? Rozdzielność majątkowa w małżeństwie nie zabrania nabywania wspólnie różnych praw majątkowych. W takiej sytuacji każdy z małżonków ma dostęp do części udziału, która wyrażona jest w ułamku.

O wysokości tego udziału decyzję podejmują jednak sami małżonkowie. Nie musi być więc to podział równy. Każdy z małżonków może też samodzielnie decydować o swojej części i nie musi w tym zakresie pytać o zgodę drugiej strony.

Rozdzielność majątkowa – rodzaje

Rozdzielność majątkowa ma kilka rodzajów. Wśród nich spotkać się możesz z:

  • rozdzielnością majątkową dobrowolną,
  • rozdzielnością majątkową przymusową.

Dobrowolna rozdzielność majątkowa dzieli się ponadto na zwykłą rozdzielność majątkową oraz rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków.

Przeczytaj też: Intercyza przed czy po ślubie – sprawdź różnice między rozdzielnością majątkową a intercyzą

Rozdzielność majątkowa – jak jest ustanawiana?

Rozdzielność majątkowa ustanawiana jest najczęściej przez samych małżonków na skutek podpisania umowy majątkowej małżeńskiej, którą popularnie nazwa się intercyzą. Ma ona formę aktu notarialnego, a więc jej podpisanie dokonywane jest w obecności notariusza. Można ustawić ją  zarówno przed ślubem, jak i w trakcie trwania małżeństwa.

Rozdzielność majątkowa może być również ustanowiona na drodze orzeczenia sądowego. Dzieje się to na wniosek jednego z małżonków, jednak muszą ku temu nastąpić odpowiednie przesłanki. Nie istnieje gotowa lista powodów, które przekonają sąd do ustanowienia rozdzielności. Praktyka pokazuje jednak, że sądy najczęściej przychylają się do takich wniosków, gdy:

  • jeden z małżonków trwoni majątek wspólny,
  • jeden z małżonków zatrzymuje cały majątek dla siebie,
  • dochodzi o sytuacji rażącej niegospodarności,
  • mamy do czynienia z nieuzasadnionym rezygnowaniem z pomnażania majątku wspólnego.

Rozdzielność majątkowa powstaje również na skutek orzeczenia separacji, ubezwłasnowolnienia jednego z małżonków lub ogłoszenia upadłości konsumenckiej.

Rozdzielność majątkowa – ile to kosztuje?

Jak dużo wyniesie Cię rozdzielność majątkowa? Gdzie załatwić taką procedurę? Ile kosztuje rozdzielność majątkowa u notariusza? Koszt podstawowy przeprowadzenia rozdzielności to 400 zł netto plus 23% podatku VAT. Jest on jednak właściwy tylko w przypadku zawierania intercyzy przed ślubem.

Jeśli wspólność majątkowa już istnieje, do taksy notarialnej trzeba doliczyć jeszcze dodatkową kwotę uzależnioną od wielkości posiadanego majątku.

Rozdzielność majątkowa – koszt

Wartość majątku Koszty przeprowadzenia intercyzy
pow. 3 tys. zł 100 zł
pow. 3 tys. zł do 10 tys. zł 100 zł + 3% od nadwyżki pow. 3 tys. zł
pow. 10 tys. zł do 30 tys. zł 310 zł + 2% od nadwyżki pow. 10 tys. zł
pow. 10 tys. zł do 60 tys. zł 710 zł + 1% nadwyżki pow. 30 tys. zł
pow. 60 tys. zł do 1 mln zł 1 010 zł + 0,4% od nadwyżki pow. 60 tys. zł
pow. 1 mln zł do 2 mln zł 4 770 zł + 0,2% od nadwyżki pow. 1 mln zł
pow. 2 mln zł 6 770 zł + 0,25% od nadwyżki pow. 2 mln zł (maks. 10 tys. zł)

Kiedy można dokonać rozdzielności majątkowej?

Rozdzielność majątkowa może być ustanowiona przed ślubem lub już w trakcie trwania małżeństwa. Zasadniczo nie istnieje jednak rozdzielność majątkowa wsteczna. Obowiązuje ona od dnia ustanowienia umowy.

O to, aby rozdzielność majątkowa z datą wsteczną nie powstała, dba notariusz. Istnieją jednak wyjątki od takiej sytuacji. Wtedy rozdzielność powstaje na drodze sądowej. Najczęściej ma to miejsce, jeśli małżonkowie od dłuższego czasu nie żyją w rozłączeniu.

Rozdzielność majątkowa przed ślubem

Rozdzielność majątkowa przed ślubem jest najłatwiejsza do rozumienia. Jeśli ją podpiszesz, po ślubie nie będziesz mieć z małżonkiem wspólności majątkowej. Będziesz więc dalej mieć takie samo prawo do zarządzania swoim majątkiem, jak przed ślubem.

Rozdzielność majątkowa po ślubie

Nie ma przeciwwskazań ku temu by powstała rozdzielność majątkowa po ślubie. Rozdzielność majątkowa w trakcie trwania małżeństwa również ustanawiana jest w obecności notariusza. Od momentu ustanowienia rozdzielności majątek, który do tej pory był wspólny, zostanie zmieniony w część ułamkową.

Każdy z udziałów, który gwarantuje rozdzielność majątkowa małżonków, staje się elementem majątku osobistego. Rozdzielność majątkowa w trakcie trwania małżeństwa może zostać wprowadzona w każdym momencie, o ile oczywiście obie strony wyrażą taką wolę.

Rozdzielność majątkowa po rozwodzie

Od kiedy rozdzielność majątkowa po rozwodzie staje się faktem? Najczęściej datą rozpoczęcia rozdzielności majątkowej jest data uprawomocnienia się wyroku rozwodowego.

Rozdzielność majątkowa a rozwód bez orzekania o winie

Rozdzielność majątkowa powstaje automatycznie w momencie orzeczenia rozwodu bez orzekania o winie jednej ze stron.

Rozdzielność majątkowa w trakcie rozwodu

Przez cały czas trwania rozwodu małżonkowie co do zasady mają wspólność majątkową. Wiąże się to z tym, że nabywane w toku trwania rozwodu rzeczy wciąż wchodzą do majątku wspólnego.

Aby uniknąć takiej sytuacji, możesz złożyć do sądu wniosek o ustanowienie rozdzielności majątkowej wcześniej niż z datą rozwodu. Może to pomóc ochronić Twój majątek.

Rozdzielność majątkowa a wspólny kredyt hipoteczny

Rozdzielność majątkowa nie wyklucza wzięciawspólnego kredytu hipotecznego przez małżonków.  W takiej sytuacji małżonkowie sami ustalają, jak dużo każdy z nich będzie płacić co miesiąc. Nie muszą dzielić się kosztami kredytu po połowie.

Jest to zwykle rozwiązanie stosowane w sytuacji, kiedy między małżonkami są bardzo duże różnice w uzyskiwanych dochodach.

Rozdzielność majątkowa a kredyt hipoteczny

Kiedy małżonkowie z intercyzą starają się o kredyt, bank weryfikuje zdolność kredytową każdego z wnioskodawców oddzielnie. Bierze jednak pod uwagę również wydatki ponoszone wspólnie.

Najistotniejsze w takiej konstrukcji prawnej jest to, że jeśli jeden z małżonków przestanie spłacać swoją część raty, drugi nie będzie za to pociągnięty do odpowiedzialności.

Rozdzielność majątkowa a zdolność kredytowa

Jeśli masz rozdzielność majątkową, o kredyt możesz ubiegać się również bez zgody współmałżonka. Ubiegając się o taki kredyt, bank będzie analizował tylko Twoją zdolność kredytową. W takim wypadku jako kredytobiorca będziesz jedynym właścicielem nieruchomości.

Sprawdź też: Rozdzielność majątkowa a zdolność kredytowa – jaki wpływ ma podpisanie intercyzy na kredyt hipoteczny?

Rozdzielność majątkowa a długi – jak to wygląda w praktyce?

Rozdzielność majątkowa skutecznie chroni przed długami, które zaciągnął współmałżonek. W takiej sytuacji odpowiedzialność w ogóle nie ma bowiem miejsca. Mąż oraz żona oddzielnie odpowiadają za wszystkie długi, które powstały w wyniku działań prawnych oraz za zaległe zobowiązania podatkowe.

Rozdzielność majątkowa a komornik

Warto zapamiętać, że rozdzielność podatkowa powoduje, że komornik nie zajmie środków na koncie drugiego małżonka. Będzie wyłącznie ściągał dług z konta dłużnika.

Rozdzielność majątkowa bez zgody małżonka – czy to możliwe?

Co jeśli współmałżonek już naraził Cię na długi? Czy w takiej sytuacji możliwa jest rozdzielność majątkowa bez wiedzy małżonka? Rozdzielność majątkową można uzyskać w postaci orzeczenia sądowego.

Jest to tak zwany przymusowy ustrój majątkowy. Żeby został ustanowiony, muszą być spełnione konkretne przesłanki. Taką przesłanką może być właśnie trwonienie majątku wspólnego przez jednego z małżonków.

See also:  Spór co do majątku firmowego a rozwód

Wniosek o rozdzielność majątkową – jak go napisać?

Jak powinien wyglądać wniosek o rozdzielność majątkową? Wzór takiego wniosku nie istnieje, ponieważ małżonkowie lub przyszli małżonkowie mogą wpisać w umowę dowolne zapisy, o ile nie będą one sprzeczne z zapisami prawnymi.

Zwykle umowę ramową sporządza notariusz, przed którym przeprowadzane są czynności prawne.

Ustanowienie rozdzielności majątkowej – jakie dokumenty są potrzebne?

Rozdzielność majątkowa – jakie dokumenty?

  • dowód osobisty każdego z małżonków;
  • umowa intercyzy, którą sporządza się przed notariuszem;
  • odpis aktu zawarcia małżeństwa;
  • dokumentacja, w której znajduje się wycena posiadanego majątku.

W dokumentacji nie trzeba podawać powodów, dla których chcesz ustanowić rozdzielność majątkową.

Rozdzielność majątkowa z mocy orzeczenia sądu – co to oznacza?

Rozdzielność majątkowa z mocy orzeczenia sądu to właśnie wspomniana wcześniej przymusowa rozdzielność majątkowa w sądzie. Ile trwa jej ustanowienie? Zwykle niestety dość długo, gdyż niekiedy musi odbyć się kilka spraw sądowych, aby dało się ostatecznie ustalić, czy są podstawy do orzeczenia rozdzielności.

Warto wiedzieć: Odpowiedzialność za długi współmałżonka – co zrobić, żeby nie odpowiadać za długi męża

Z jakimi skutkami wiąże się rozdzielność majątkowa?

Rozdzielność majątkowa i jej konsekwencje po rozwodzie powinny być dobrze przemyślane przez małżeństwo. Skutkiem tej decyzji jest bowiem wpływ na kwestię podziału majątku przy rozwodzie. Małżeństwa z intercyzą mogą być naraz uczestnikami postępowania rozwodowego oraz działowego.

Rozdzielność majątkowa a dziedziczenie

Jak mają się do siebie rozdzielność majątkowa a spadek? Jak wygląda zależność: rozdzielność majątkowa a podział majątku? Rozdzielność majątkowa nie ma bezpośredniego wpływu na dziedziczenie ustawowe.

Po śmierci jednego z małżonków drugi ma prawo do dziedziczenia majątku osobistego drugiego małżonka, jednak na trochę innych zasadach, niż w sytuacji wspólności majątkowej.

Rozdzielność majątkowa a alimenty

Rozdzielność majątkowa nie ma też wpływu na obowiązek alimentacyjny. Oznacza to, że w sytuacji rozwodu możesz być zmuszony łożyć na byłego małżonka.

Kiedy rozdzielność majątkowa nie chroni?

Rozdzielność majątkowa nie dotyczy absolutnie wszystkich składników majątku. W intercyzie jest bowiem pewien haczyk. Żeby małżonek nie odpowiadał za długi współmałżonka, konieczne jest poinformowanie wierzyciela o istnieniu rozdzielności majątkowej już w momencie podpisywania umowy.

Jeśli wierzyciel nie zostanie o tym fakcie poinformowany, będzie mógł domagać się spłaty długu od współmałżonka.

Kiedy rozdzielność majątkowa się opłaca?

Co daje rozdzielność majątkowa w małżeństwie? W jakich sytuacjach się opłaca? Zwykle jest ona korzystna, jeśli jeden z małżonków decyduje sięzałożyć działalność gospodarczą. Pozwala to bowiem ochronić współmałżonka przed błędnymi decyzjami biznesowymi.

Jest to również skuteczna ochrona, jeśli jeden z małżonków wykonuje zawód obarczony odpowiedzialnością finansową za popełniane błędy. Rozdzielność majątkowa jest też dużym ułatwieniem podczas rozwodu.

Co lepsze rozdzielność majątkowa czy rozwód? W wielu przypadkach rozdzielność idzie w parze z rozwodem, ale nie zawsze tak jest. Często to tylko sposób na bardziej świadome zarządzenie majątkiem.

Rozdzielność majątkowa a pit – najważniejsze informacje

Jakie są wady rozdzielności majątkowej? Największą da się zauważyć kiedy zastanawiasz się nad tematem „rozdzielność majątkowa a wspólne rozliczenie”.

Rozdzielność majątkowa a rozliczenie PIT

Największym minusem rozdzielności majątkowej jest brak możliwości wspólnego rozliczenia się z podatku dochodowego od osób fizycznych.

Rozdzielność majątkowa między małżonkami

W wyniku zawarcia małżeństwa między małżonkami powstaje wspólność majątkowa, o ile oczywiście małżonkowie nie postanowili o tym, żeby pozostawić między sobą rozdzielność majątkową.

Co to jest wspólność majątkowa?

Wspólność majątkowa oznacza, że wszystkie przedmioty majątkowe nabywane w trakcie trwania małżeństwa przez oboje małżonków lub przez jednego z nich, co do zasady będą wchodzić do majątku wspólnego.

W czasie trwania wspólności majątkowej nie można dokonać podziału majątku wspólnego. Nie może też rozporządzać ani zobowiązywać się do rozporządzania udziałem, który w razie ustania wspólności przypadnie mu w majątku wspólnym lub w poszczególnych przedmiotach należących do tego majątku.

Jeśli małżonkowie pomimo zawarcia związku małżeńskiego nie chcą zmieniać nic w zakresie swoich dotychczasowych stosunków majątkowych, mogą ustanowić między sobą rozdzielność majątkową.

W niniejszym artykule dowiesz się m.in. co to jest rozdzielność majątkowa, jak można ustanowić rozdzielność majątkową, jakie wywołuje ona skutki, a także co można zrobić, jeśli nie można uzyskać zgody drugiego małżonka na ustanowienie rozdzielności.

Co to jest rozdzielność majątkowa?

Rozdzielność majątkowa jest rodzajem ustroju majątkowego między małżonkami i stanowi w istocie przeciwieństwo opisanej powyżej wspólności majątkowej.

Definicję rozdzielności majątkowej zawiera Kodeks rodzinny i opiekuńczy, zgodnie z którym w razie ustanowienia rozdzielności majątkowej każdy z małżonków zachowuje zarówno majątek nabyty przed zawarciem umowy majątkowej małżeńskiej, jak i majątek nabyty później.

Jak ustanowić rozdzielność majątkową między małżonkami?

Rozdzielność majątkową można ustanowić przede wszystkim poprzez zawarcie umowy między małżonkami. Umowa taka nazywana jest intercyzą i musi ona być zawarta w formie aktu notarialnego, gdyż inaczej będzie nieważna.

Rozdzielność majątkowa może być ustanowiona zarówno przed zawarciem związku małżeństwem, jak również w trakcie trwania małżeństwa – w dowolnym momencie.

Ustanowienie rozdzielności majątkowej między małżonkami nie jest nieodwracalne, tzn.

pomimo wcześniejszego ustanowienia rozdzielności małżonkowie mogę ponownie powrócić do ustroju wspólności majątkowej, zawierając kolejną umowę w formie aktu notarialnego.

Rozdzielność majątkowa może być ustanowiona również na mocy orzeczenia sądu, o czym szerzej napisano poniżej.

Co to jest przymusowa rozdzielność majątkowa?

Do umownego ustanowienia rozdzielności majątkowej niezbędna jest zgodna wola małżonków.

Jeśli zaś jeden z małżonków nie chce ustanowić rozdzielności w drodze umowy albo nie ma z nim kontaktu, to możliwe jest wystąpienie do sądu o ustanowienie rozdzielności majątkowej.

Zgodnie bowiem z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym każdy z małżonków może żądać ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej.

Ustanowienie takiej rozdzielności może nastąpić z ważnych powodów.

Za ważny powód, który uzasadnia orzeczenie rozdzielności majątkowej z datą wsteczną należy uznać sytuację, w której dalsze trwanie wspólności majątkowej zagraża interesom drugiego małżonka i dobru rodziny.

Jako przykład takiej sytuacji wskazuje się przede wszystkim roztrwanianie wspólnego dorobku małżonków, czy zadłużanie się przez jednego z małżonków.

Ważnym powodem do sądowego ustanowienia rozdzielności majątkowej jest separacja małżonków, uniemożliwiająca im współdziałanie w zarządzie majątkiem wspólnym (np. wyjazd jednego z małżonków za granicę i brak jakiegokolwiek kontaktu z nim).

Zasadą jest, że rozdzielność majątkowa powstaje z dniem wskazanym w wyroku, który ją ustanawia. Jednakże w wyjątkowych wypadkach sąd może ustanowić rozdzielność majątkową z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa, w szczególności, jeżeli od dłuższego czasu nie prowadzili wspólnego gospodarstwa domowego.

Jakie są jeszcze przyczyny ustanowienia rozdzielności majątkowej między małżonkami?

Oprócz wskazanych powyżej przyczyn ustanowienia rozdzielności majątkowej między małżonkami, rozdzielność ta powstaje także w przypadku ubezwłasnowolnienia jednego z małżonków (całkowitego albo częściowego), ogłoszenia upadłości jednego z małżonków, a także orzeczenia przez sąd separacji między małżonkami. W razie uchylenia ubezwłasnowolnienia, zniesienia separacji, a także umorzenia, ukończenia lub uchylenia postępowania upadłościowego, między małżonkami powstaje wspólności majątkowa.

Jakie są skutki ustanowienia rozdzielności majątkowej między małżonkami?

Ustanowienie rozdzielności majątkowej wywołuje takie skutki, jakby małżonkowie pod względem majątkowym byli dla siebie osobami obcymi.

See also:  Rozstanie - czy żona może zabrać dzieci?

Każdy z małżonków ma tylko swój majątek osobisty, oddzielny od majątku drugiego małżonka.

Rzeczy nabywane przez małżonka wchodzą tylko do jego majątku osobistego i każdy małżonek odpowiada sam za zaciągane przez siebie zobowiązania (tj. długi).

Każdy z małżonków zarządza samodzielnie swoim majątkiem osobistym. Rozwiązanie takie ma swoje zalety i wady.

Jeśli przykładowo jeden z małżonków zadłuży się, to drugi nie będzie musiał za te długi odpowiadać (o ile wierzyciel zadłużonego małżonka wiedział o rozdzielności majątkowej między małżonkami).

Z drugiej strony, jeśli któryś z małżonków będzie osiągać znaczne dochody i powiększy swój majątek osobisty, to drugi małżonek nie będzie miał do tego majątku i do wchodzących w jego skład przedmiotów żadnych praw.

Radca prawny Nina Wolska
Kancelaria Prawna Opole

Podział majątku wspólnego w wyniku ustanowienia rozdzielności majątkowej małżeńskiej – zasady ogólne

Zgodnie z art. 31 par. 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (KRO) z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami ustawowa wspólność majątkowa.  Obejmuje ona przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. Stanowią one wtedy majątek wspólny małżonków.

Z art. 31 par. 2 KRO do majątku wspólnego należą m.in. pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków, dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków.

Oprócz majątku wspólnego każdy z małżonków posiada swój majątek osobisty. W art. 33 KRO ustawodawca wymienia, że do majątku osobistego każdego z małżonków należą m.in. przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej, przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę.

Ważne!

W czasie trwania wspólności majątkowej małżonkowie posiadają nieokreślone udziały w majątku wspólnym i „żaden z małżonków nie może żądać podziału majątku wspólnego” (art. 35 zd. 1 KRO).

Umowa majątkowa małżeńska – co ma na celu

Przed zawarciem małżeństwa lub w czasie jego trwania przyszli małżonkowie lub małżonkowie mogą zadecydować o tym, że w ich związku nie będzie istniała ustawowa wspólność małżeńska.

W świetle art. 47 par. 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ( KRO) małżonkowie mogą przez umowę zawartą w formie aktu notarialnego wspólność ustawową rozszerzyć lub ograniczyć albo ustanowić rozdzielność majątkową (tzw. intercyzę) lub rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków. Umowa taka może poprzedzać zawarcie małżeństwa.

 „Małżeńska umowa majątkowa stanowi podstawę umownego ustroju majątkowego małżonków. Jej celem jest ustalenie zasad, według których kształtować się mają wzajemne stosunki majątkowe małżonków”. Tak wynika z uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 7 sierpnia 2015 r.(sygn. akt I ACa 185/15).

W czasie trwania małżeństwa zawartą umowę majątkową można zmienić lub rozwiązać.  [1]

Rozdzielność majątkowa – umowna lub przymusowa

  • Ustanowienie rozdzielności majątkowej małżeńskiej może być umowne (u notariusza) lub przymusowe (w sądzie).
  • Umowna rozdzielność majątkowa ma formę aktu notarialnego, w którym małżonkowie oświadczają, że zgadzają się na wprowadzenie rozdzielności majątkowej w ich stosunkach majątkowych.
  • W przypadku, gdy jeden z małżonków nie chce zgodzić się na podpisanie umowy wprowadzającej rozdzielność majątkową małżeńską, wtedy „z ważnych powodów” [2] drugi z małżonków może wnieść do sądu cywilnego pozew o ustanowienie rozdzielności majątkowej.

W art. 52 par.

1 KRO ustawodawca nie podaje czym są „ważne powody”. Z pomocą przychodzi orzecznictwo sądowe.

„Wśród katalogu ważnych powodów wymienia się okoliczność, że małżonkowie żyją w rozłączeniu (separacja faktyczna), trwonienie majątku, alkoholizm czy narkomania, hazard, uporczywy brak przyczyniania się do zaspokojenia potrzeb rodziny, uporczywe dokonywanie szczególnie ryzykownych operacji finansowych zagrażających materialnym podstawom bytu rodziny. Podkreślić należy ponadto, że ważne powody przemawiające za ustanowieniem rozdzielności majątkowej powinny mieć charakter majątkowy. Tak wynika z uzasadnienia wyroku wydanego przez Sąd Rejonowy w Łowiczu z dnia 16 grudnia 2019 r. (sygn. akt III RC 128/19).

Skutki ustanowienia rozdzielności majątkowej

Od dnia ustanowienia rozdzielności majątkowej każdy z małżonków ma:

  1. to co do nabył/uzyskał dla siebie przed powstaniem wspólności majątkowej t.j. zawarciem związku małżeńskiego,
  2. to co nabył/uzyskał w trakcie małżeństwa do majątku odrębnego (osobistego)  np. w drodze spadkobrania lub darowizny (art. 51 KRO) oraz
  3. udział w dotychczasowym majątku wspólnym (art. 50(1) KRO).

Każdy z małżonków zarządza wtedy samodzielnie swoim majątkiem. [3]

Co z majątkiem wspólnym małżonków?

Po podpisaniu  umowy o ustanowienie rozdzielności majątkowej lub wydaniu przez sąd orzeczenia małżonkowie:

  • mogą zostawić majątek wspólny niepodzielony, albo
  • mogą podzielić majątek wspólny pomiędzy siebie.

Nie ma żadnego terminu na przeprowadzenie podziału majątku wspólnego.

Podział majątku wspólnego małżonków obejmuje rozdzielenie pomiędzy siebie majątku, który przed zawarciem intercyzy był ich majątkiem wspólnym.  Może zostać dokonany w sposób dowolny przez małżonków. W tym przypadku mają swobodę ponieważ mogą podzielić „stary” majątek po połowie albo podzielić się nim procentowo w inny sposób np. 10%/90% – nawet bez spłat i dopłat.

Nierówny podział majątku wspólnego – o czym należy pamiętać

Przy nierównym podziale majątku pamiętać o tym, że jeśli zostanie on dokonany z pokrzywdzeniem wierzycieli małżonka, wówczas wierzyciel będzie mógł zakwestionować ten sposób podziału.

Zostają podzielone aktywa, a nie długi małżonków, ponieważ „długów zaciągniętych przez oboje małżonków nie można rozliczać, gdyż mimo podziału majątku wspólnego dług nadal się utrzymuje, a przerzucenie długu tylko na jednego z małżonków godziłoby w prawa wierzycieli”.

Potwierdził to Sąd Najwyższy (SN) w uzasadnieniu Postanowienia z dnia 13 marca 2020 r. (sygn. akt III CZP 64/19).

Rozliczane zostają także:

  1. Nakłady jakie małżonkowie ponieśli na majątek osobisty któregoś z nich – w okresie trwania wspólności. Rozlicza się wtedy zobowiązania osobiste małżonków spłacone w małżeństwie (np. kredyt studencki, kredyt hipoteczny zaciągnięty przed małżeństwem).
  2. Wydatki na majątek i spłaty zobowiązań jakie były realizowane pomiędzy powstaniem  rozdzielności majątkowej a podziałem majątku.
  3. Nieruchomości lub ruchomości nabyte w czasie trwania ustawowej wspólności majątkowej ze środków pochodzących w części z majątku osobistego jednego z małżonków, oraz  z ich majątku wspólnego tzw. surogacja majątku osobistego.  „Jeżeli środków należących do majątku odrębnego jednego z małżonków użyto na częściowe zaspokojenie ceny nabycia, a resztę tej ceny uiszczono z funduszy dorobkowych, to nabyty udział w nieruchomości stanowi majątek wspólny” – uznał  SN w uzasadnieniu Uchwały z dnia 19 października 2018 r. (sygn. akt III CZP 45/18).

Podział majątku wspólnego – odesłanie do przepisów Kodeksu cywilnego

Nie ma żadnego terminu na przeprowadzenie podziału majątku wspólnego.

W Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym nie ma przepisów, które regulowałyby wprost kwestię podziału majątku dorobkowego małżonków. W art.

46 KRO w ustawodawca zaleca odpowiednie stosowanie przepisów o wspólności majątku spadkowego i o dziale spadku. Są one zawarte m.in. w art. 1037 Kodeksu cywilnego ( t.j. Dz.U.2020.1740).

W świetle odpowiedniego stosowania art. 1037 par. 1- 2 K.c strony mogą podzielić majątek wspólny na mocy zawartej umowy lub  na mocy orzeczenia sądu na żądanie któregokolwiek z nich. Jeżeli do majątku wspólnego należy nieruchomość, umowa o jej podział powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.

Tak będzie również  w sytuacji, gdy w skład majątku dorobkowego wchodzi spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu. Z art. 17[2] ust. 4. ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych [4] wynika, że umowa zbycia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.

Wypis tego aktu notariusz przesyła niezwłocznie spółdzielni.

Zobacz także:

Sprawy rodzinne 2017: Podział majątku wspólnego małżonków – w jaki sposób?

… i pogląd w orzecznictwie

W Uchwale Sądu Najwyższego z dnia 23 lutego 2018 r. (sygn. akt III CZP 103/17) czytamy: „W sprawie o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej  między małżonkami skład majątku wspólnego ustala się według chwili ustania  wspólności majątkowej, a jego wartość według stanu tego majątku oraz cen w chwili dokonywania podziału”. [5]

See also:  Separacja pod warunkiem zwrotu darowizny

Podstawa prawna:

Art. 31, art. 35, art. 46, art. 47, art. 50(1) – 51(1) Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (t.j. Dz.U.2020.1359).

Objaśnienie:

[1] Art. 47 par. 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego

[2] Art. 52 par. 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego

[3] Art. 51(1) Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego

[4] Ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych : Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (tekst jedn. Dz.U.2020.1465)

[5] Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 23 lutego 2018 r. (sygn. akt III CZP 103/17) – http://www.sn.pl/sites/orzecznictwo/orzeczenia3/iii%20czp%20103-17.pdf

  1. (dostęp w dniu 5 maja 2021 r.)
  2. Stan prawny na dzień 5 maja 2021 roku
  3. Wanda Książek

Postępowanie w sprawach o ustanowienie rozdzielności majątkowej – dodatek | Adwokat Lublin tel. 500-506-506, Adam Bernau

Zgodnie z przepisem art. 52 § 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego z ważnych powodów każdy z małżonków może wystąpić do sądu z żądaniem ustanowienia rozdzielności majątkowej.

Z wnioskiem takim występuje małżonek, gdy nie może uzyskać zgody drugiego małżonka na ustanowienie rozdzielności majątkowej. Ponadto najważniejsze jest wystąpienie tzw.

„ważnych powodów”, aby z takim żądaniem można było skutecznie przed sądem wystąpić.

Przykłady ważnych powodów, które mogą dawać podstawę żądania ustanowienia rozdzielności majątkowej odnajdujemy w szeregu orzeczeniach Sądu Najwyższego.

Za ważne powody, które dają podstawę do skutecznego żądania ustanowienia rozdzielności majątkowej przed sądem będzie np. taka sytuacja, która stwarza zagrożenie dla interesów majątkowych jednego lub nawet obojga małżonków.

Może to być również taka separacja faktyczna małżonków, która uniemożliwia im współdziałanie w zarządzie majątkiem wspólnym, może to być trwałe zerwanie wszelkich stosunków majątkowych oraz brak możliwości podejmowania wspólnych decyzji gospodarczych, będące konsekwencją uprzedniego ustania więzi rodzinnoprawnych między małżonkami i co za tym idzie – powstania trwałego stanu separacji faktycznej. W tym miejscu warto zaznaczyć, że dla ustalenia istnienia separacji nie jest istotne, czy zachodzi zupełny i trwały rozkład pożycia małżeńskiego, stanowiący przesłankę orzeczenia rozwodu. Obojętne jest także, który z małżonków jest winny separacji. Okoliczność ta może być brana pod rozwagę przy ocenie zasadności powództwa w świetle art. 5 kodeksu cywilnego czyli sprzeczność żądania ustanowienia rozdzielności z zasadami współżycia społecznego. Brak natomiast podstaw do oddalenia powództwa o zniesienie wspólności majątkowej małżeńskiej z tej tylko przyczyny, że żądanie takie zgłasza małżonek winny separacji.

W innym orzeczeniu Sąd Najwyższy wypowiedział pogląd, że przez ważne powody, dające podstawę do zniesienia tej wspólności, przyjęło się rozumieć wytworzenie się takiej sytuacji, która w konkretnych okolicznościach faktycznych wywołuje stan pociągający za sobą naruszenie lub poważne zagrożenie interesu majątkowego jednego z małżonków i z reguły także dobra rodziny.

„Ważnym powodem” umożliwiającym żądanie ustanowienia rozdzielności małżeńskiej przez sąd nie jest każda postać (przejaw) separacji faktycznej małżonków, lecz tylko taka, która zarazem uniemożliwia im lub znacznie utrudnia współdziałanie w zarządzie ich majątkiem wspólnym.

W jednym z orzeczeń Sąd Najwyższy wypowiedział bardzo ważny pogląd i wskazał w jakim kierunki winny iść ustalenia postępowania sądowego w przedmiocie ustalenia rozdzielności majątkowej.

Mianowicie sąd uznał, że aspekty rodzinnoprawne istniejące między małżonkami lub byłymi małżonkami, nie mogą w sposób znaczący przesądzać o istnieniu ważnych powodów zniesienia wspólności majątkowej, gdyż mogłoby to prowadzić do nieuzasadnionego utożsamiania ważnych powodów w rozumieniu do ustanowienia rozdzielności z przyczynami rozwodu lub separacji, do orzeczenia której wystarczy zupełny rozkład pożycia małżeńskiego i którą ustawodawca wprowadził jako środek pomocy w razie rozkładu pożycia małżonków.

  • Natomiast ocena wystąpienia ważnych powodów dających możliwość ustanowienia rozdzielności majątkowej wymaga poczynienia ustaleń co najmniej w odniesieniu do: wielkości majątku wspólnego, istnienia zadłużenia, jego rozmiarów i okoliczności powstania, wielkości majątku odrębnego małżonka dłużnika i sposobu wykonywania przezeń zobowiązania, a także kwestii dotyczących utrzymania i wychowania małoletnich dzieci stron.
  • Ostatecznie, z uwagi na to, że brak jest w kodeksie ustawowej definicji pojęcia „ważnych powodów” ocena istnienia lub nie „ważnych powodów” należeć będzie do sądu w połączenia z argumentami strony postępowania.
  • Ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej może żądać także wierzyciel jednego z małżonków, jeżeli uprawdopodobni, że zaspokojenie wierzytelności stwierdzonej tytułem wykonawczym wymaga dokonania podziału majątku wspólnego małżonków.

Rozdzielność majątkowa powstaje z dniem oznaczonym w wyroku, który ją ustanawia. W wyjątkowych wypadkach sąd może ustanowić rozdzielność majątkową z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa, w szczególności jeżeli małżonkowie żyli w rozłączeniu.

Jednak orzeczenie o zniesieniu małżeńskiej wspólności ustawowej ze skutkiem wstecznym powinien być nadawany w sytuacjach rzadkich i wyjątkowych.

W takich sytuacjach adwokat zwraca uwagę, że obowiązkiem sądu w każdym przypadku orzekania o rozdzielności majątkowej jest wyjaśnienie sprawy w zakresie niezbędnym dla realizacji celu postępowania dowodowego, w szczególności przez egzekwowanie spoczywającego na stronach obowiązku przedstawienia dowodów oraz wykorzystanie instytucji tzw. pytań dopełniających. Dotyczy to zwłaszcza orzekania o rozdzielności majątkowej z datą wsteczną.

W orzecznictwie sądów podkreśla się, że przy znoszeniu wspólności majątkowej małżeńskiej z mocą wsteczną niezbędne jest uwzględnienie interesów osób trzecich, tzn. wierzycieli każdego z małżonków. Nie można bowiem zawsze i automatycznie dawać pierwszeństwa ochronie interesów rodziny przed ochroną interesów wierzycieli.

Dodatkowo zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego zniesienie wspólności majątkowej małżeńskiej z datą wsteczną może nastąpić tylko wtedy, jeżeli wyżej wymienione ważne powody, a więc m.in. separacja faktyczna, istniały już w tej wcześniejszej dacie.

Adwokat podkreśla, że fakt, iż drugi małżonek godzi się z żądaniem zniesienia wspólności małżeńskiej, nie zwalnia sądu od obowiązku ustalenia, czy istnieją „ważne powody” zniesienia i czy istniały wcześniej, wobec zgłoszenia żądania zniesienia wspólności z datą wsteczną.

W sprawach o ustanowienie rozdzielności majątkowej przepisy wymagają pełnomocnictwa szczególnego do prowadzenia tego rodzaju spraw przez adwokata. Sąd nie może również rozstrzygnąć o ustaleniu rozdzielności majątkowej tylko na podstawie uznania powództwa czy przyznaniu okoliczności, niezbędne jest również zawsze przeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron.

W orzecznictwie sądowym zgodnie przyjęto, że niedopuszczalne jest dochodzenie jednym pozwem żądania orzeczenia rozwodu oraz zniesienia wspólności majątkowej z datą wsteczną.

Pojawiał się kiedyś problem, czy możliwe jest orzeczenie rozdzielności majątkowej z datą wsteczną po prawomocnym orzeczeniu rozwodu.

Aktualnie w orzecznictwie przyjęto, że jeżeli sprawa o zniesienie wspólności majątkowej małżeńskiej została wytoczona przed uprawomocnieniem się wyroku orzekającego rozwód, nie jest wyłączone orzeczenie przez sąd o zniesieniu wspólności ustawowej z datą wcześniejszą.

Adwokat zwraca uwagę, że zgodnie z obowiązującą w postępowaniu cywilnym zasadą kontradyktoryjności sąd nie ma obowiązku zarządzania dochodzeń w celu uzupełnienia lub wyjaśnienia twierdzeń stron zawartych w pozwie lub odpowiedzi na pozew i wykrycia środków dowodowych pozwalających na udowodnienie racji powoda lub pozwanego, ani też sąd nie jest zobowiązany do przeprowadzania z urzędu dowodów zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Należy mieć świadomość, że to strona jest obowiązana wskazać dowody dla stwierdzenia faktów i musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami nieudowodnienia.

Należy pamiętać, że zgodnie z art. 6 Kodeksu cywilnego ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne, a według art. 232 Kodeksu postępowania cywilnego strona w postępowaniu sądowym zobowiązana jest wskazywać fakty, oraz dowody na potwierdzenie swoich twierdzeń.

Leave a Reply

Your email address will not be published.