Wystąpienie ojca biologicznego o ustalenie ojcostwa

Wystąpienie ojca biologicznego o ustalenie ojcostwa

Sądowe ustalenie ojcostwa jest konieczne, gdy zachodzi podejrzenie, że dziecko urodzone w związku małżeńskim ma innego ojca niż mąż matki lub gdy nastąpiło uznanie ojcostwa przez innego mężczyznę niż biologiczny ojciec. W obu przypadkach niezbędne jest złożenie pozwu w sądzie o ustalenie ojcostwa.

Pozew taki może złożyć mężczyzna podejrzewający, że może być biologicznym ojcem dziecka, matka dziecka, samo dziecko oraz prokurator. Przyjrzyjmy się zatem każdemu z tych przypadków.

  • .
  • .
  • .

Ustalenie ojcostwa przez biologicznego ojca

W świetle polskiego prawa ojcostwo opiera się na domniemaniu (przypuszczeniu).

Zakłada się, że ojcem dziecka jest mężczyzna, który jest mężem matki lub jeżeli dziecko urodziło się przed upływem 300 dni od jego ustania, unieważnienia lub orzeczenia separacji między małżonkami.

Niestety dotyczy to również mężczyzn trwale pozbawionych możliwości reprodukcyjnych, np. w wyniku urazu, wypadku lub choroby.

Mężczyzna podejrzewający, że może być biologicznym ojcem dziecka może wystąpić do Sądu Rejonowego (Wydział Rodziny) o ustalenie ojcostwa.

W takiej sytuacji powinien on umotywować swoje podejrzenie nie tylko własnymi zeznaniami, ale również zeznaniami światków mogących potwierdzić więź między nim a matką dziecka.

Jeśli tego typu zeznania nie wystarczą wówczas sąd może wystąpić z wnioskiem o wykonanie badań DNA, które jednoznacznie potwierdzą genetyczne pokrewieństwo.

Bywają jednak przypadki, w których nie minęło jeszcze ustawowe 300 dni od separacji, a matka dziecka ponownie wyszła za mąż. W tej sytuacji ojcem dziecka z punktu widzenia prawa jest drugi mąż kobiety.

Pierwszy małżonek może jednak zakwestionować to przypuszczenie występując o sądowne ustalenie ojcostwa.

Domniemanie to nie dotyczy przypadku, gdy dziecko urodziło się w następstwie procedury medycznie wspomaganej prokreacji, na którą wyraził zgodę pierwszy mąż matki, wówczas w świetle prawa to on jest uznawany za ojca dziecka.
.

Ustalenie ojcostwa przez matkę dziecka

Kobieta będąca matką dziecka, którego ojciec uchyla się od uznania je za własne lub ma świadomość, że ojcem biologicznym dziecka jest inny mężczyzna niż jej mąż również może wystąpić do sądu z prośbą o ustalenie ojcostwa.

Warto pamiętać, iż po śmierci dziecka lub po osiągnięciu przez nie pełnoletności wystąpienie z wnioskiem o ustalenie ojcostwa, zarówno przez matkę jak i przez ojca jest niemożliwe.

Ustanie ojcostwa jest niezwykle ważne z punktu widzenia obowiązków i powinności jakie ma biologiczny ojciec wobec dziecka, dlatego każda matka powinna zadbać o wpis w akcie urodzenia swojego potomka.

.

Ustalenie ojcostwa przez dziecko

Dziecko może po uzyskaniu pełnoletności samodzielnie wystąpić do sądu o ustalenie ojcostwa. Jeśli jednak w akcie urodzenia jest wpisane nazwisko innego ojca, musi ono w pierwszej kolejności wystąpić z wnioskiem o zaprzeczenie ojcostwa w stosunku do tego mężczyzny.
>

Ustalenie ojcostwa przez prokuratora

Prawo do złożenia pozwu o ustalenie ojcostwa ma również prokurator prowadzący sprawę w sądzie rodzinnym i znający sytuację rodziców i dziecka. Pozywa on wówczas dziecko, domniemanego ojca i matkę. Prokurator ma obowiązek wystąpić z pozwem zawsze, gdy wymaga tego ochrona praworządności.

Materiał opracowany na podstawie: USTAWA z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy z późn. zm. Stan prawny na: listopad 2015 r.

Dowiedz się więcej:

Zaprzeczenie ojcostwa – co zrobić, gdy minął już termin?

Pozew o zaprzeczenie ojcostwa może wnieść mąż matki, matka, dziecko lub prokurator.

To taki środek prawny, z którego może skorzystać każda z tych osób, jeżeli ma wątpliwości lub nabrał pewność, że wpisany w akcie urodzenia dziecka ojciec w rzeczywistości nie jest jego biologicznym rodzicem.

Celem zatem pozwu o zaprzeczenie ojcostwa jest ewentualne wykluczenie ojcostwa. Przepisy określają ścisły termin, do którego można taki pozew złożyć. Ale co w przypadku, gdy ten termin minął? Czy zaprzeczenie ojcostwa jest wtedy jeszcze możliwe?

Co oznacza zaprzeczenie ojcostwa?

W polskim prawie domniemuje się, że dziecko pochodzi od męża matki, jeżeli urodziło się w czasie trwania małżeństwa albo gdy narodziny dziecka miały miejsce w ciągu 300 dni od ustania lub unieważnienia małżeństwa. To tzw. domniemanie ojcostwa.

Wystąpienie ojca biologicznego o ustalenie ojcostwa

Domniemanie to można wyjątkowo obalić, czyli my prawnicy mówimy, że można je wzruszyć. Co to oznacza? Osoba, która twierdzi, że w akcie urodzenia dziecka została wskazana niewłaściwa osoba jako faktyczny biologiczny ojciec dziecka, może złożyć do Sądu wniosek o zaprzeczenie ojcostwa.

Jeżeli chcesz się dowiedzieć, kto dokładnie może wystąpić z powództwem i w jakim terminie, zajrzyj do wpisu o domniemaniu ojcostwa.

W nim wskazałam również na dowody, które wykorzystuje się przy zaprzeczeniu ojcostwa i że najczęściej jest to badanie DNA. Na jego podstawie, a czasem również na podstawie innych dowodów, można ustalić, czy dany mężczyzna jest biologicznym ojcem dziecka.

Jeżeli nie jest, wówczas przestają obowiązywać wszelkie obowiązki, ale również prawa wynikające z rodzicielstwa, np.

obowiązek alimentacyjny, dziedziczenie, władza rodzicielskaprawo do kontaktów, itp.

Co jeżeli minął już termin na zaprzeczenie ojcostwa?

W aktualnym stanie prawnym obowiązuje taki sam termin na złożenie pozwu o zaprzeczenie ojcostwa zarówno dla męża matki, matki jak i samego dziecka. I tak został on ostatnio wydłużony z sześciu miesięcy do roku, ale mimo wszystko zdarza się, że uprawniony do złożenia wniosku przekracza ten termin. Czy gdy minie, nadal może wystąpić o zaprzeczenie ojcostwa?

Owszem, może. Osobą, która nie jest ograniczona żadnym terminem na złożenie pozwu o zaprzeczenie ojcostwa, jest prokurator.

 Może on wytoczyć powództwo o ustalenie lub zaprzeczenie ojcostwa oraz o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa, jeżeli wymaga tego dobro dziecka lub ochrona interesu społecznego.

 W tym celu musisz wystąpić z wnioskiem do prokuratora, który zbada, czy zostały spełnione przesłanki wszczęcia postępowania.

Ograniczenie z wystąpieniem z pozwem przez prokuratora dotyczy wyłącznie śmierci dziecka przed i po osiągnięciu pełnoletności.

 W przypadku bowiem gdy dziecko zmarło przed osiągnięciem pełnoletności, prokurator może wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa oraz ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa do dnia, w którym dziecko osiągnęłoby pełnoletność.

Natomiast gdy dziecko zmarło po osiągnięciu pełnoletności, prokurator nie może wytoczyć powództwa o zaprzeczenie ojcostwa oraz ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa.

Pamiętaj, że prokurator w takim postępowaniu nie działa w imieniu ani domniemanego ojca, ani go nie reprezentuje. Nie jest też związany stanowiskiem stron. Prokurator działa samodzielnie i jego zadaniem jest wyeliminować z obrotu prawnego sytuacje niezgodne z prawem lub stanem faktycznym.

Podsumowując, nawet jeżeli minie określony przez przepisy prawne termin na złożenie pozwu o zaprzeczenie ojcostwa, możesz doprowadzić do rozpoznania tej sprawy przed Sądem. Musisz jednak przekonać prokuratora do złożenia powództwa.

Ustalenie i zaprzeczenie ojcostwa

Ustalenie ojcostwa często staje się konieczne w sytuacjach w których pojawiają się wątpliwości co do ojcostwa dziecka.

Procedura prawna umożliwiająca ustalenie ojcostwa przed sądem we Wrocławiu jest dosyć skomplikowana, jednak w połączeniu z obecną wiedzą medyczną i technologią pozwala z prawdopodobieństwem będącym praktycznie pewnością ustalić, czy dany mężczyzna jest ojcem dziecka, czy też nie. 

Kto może wystąpić z pozwem o ustalenia ojcostwa przed sądem we Wrocławiu? Na co warto zwrócić uwagę i co należy wiedzieć w kluczowych kwestiach dotyczących ustalenia ojcostwa? Czy sądy korzystają z badań DNA? Co zrobić w odwrotnej sytuacji, w której mężczyzna chce zaprzeczyć ojcostwo? Zapraszam do kontaktu – jako adwokat pomagam realizować prawa ojca do kontaktów, a także prowadzę sprawy sądowe o ustalenie lub zaprzeczenie ojcostwa przed sądami we Wrocławiu i na terenie całej Polski.

Ustalenie ojcostwa przed sądem we Wrocławiu – kiedy można o nie wnosić?

W sytuacji w której biologiczny ojciec nie poczuwa się do odpowiedzialności i nie chce uznać dziecka w urzędzie stanu cywilnego, matka dziecka ma prawo złożyć w sądzie we Wrocławiu pozew o ustalenie ojcostwa. Najlepiej, by takie pismo skonstruował adwokat z Wrocławia, który ma doświadczenie w sprawach rodzinnych.

Ponadto w sytuacji w której dziecko pochodzi ze związku pozamałżeńskiego lub ojcostwo męża matki dziecka zostało zaprzeczone, pozew o ustalenie ojcostwa może złożyć matka, dziecko i domniemany ojciec.

W praktyce oznacza to, że ustalenie ojcostwa przed sądem może dotyczyć dziecka, które urodziło się ze związku zamężnej kobiety z innym niż mąż mężczyzną.

W takiej sytuacji w pierwszej kolejności należy złożyć pozew o zaprzeczenie ojcostwa męża matki, ponieważ dopiero po uzyskaniu takiego wyroku możliwe jest wystąpienie z pozwem o ustalenie ojcostwa biologicznego ojca dziecka i wpisanie ojca do aktu urodzenia dziecka.

Kto może złożyć pozew o ustalenie ojcostwa?

Uprawnieni do wystąpienia z powództwem o ustalenie ojcostwa są rodzice, dziecko, Rzecznik Praw Dziecka, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz prokurator, jeżeli wymaga tego dobro dziecka lub interes społeczny.

Prawo do wystąpienia z pozwem o ustalenie ojcostwa przysługuje rodzicom aż do momentu osiągnięcia przez dziecko pełnoletności. Po ukończeniu przez dziecko 18 lat może ono samodzielnie wystąpić do sądu z pozwem o ustalenia ojcostwa. W tej samej sprawie można również domagać się zasądzenia świadczeń alimentacyjnych od ojca na rzecz dziecka.

See also:  Żona urodziła nie moje dziecko - wykorzystanie faktu w sprawie rozwodowej

W wyroku sądowym ustalającym ojcostwo sąd ustala nazwisko, jakie będzie nosiło dziecko po ustaleniu ojcostwa, uwzględniając w pierwszej kolejności nazwisko wskazane przez obydwoje rodziców.

W przypadku kwestionowania przez ojca dziecka jego ojcostwa kluczowym dowodem rozwiewającym wątpliwości jest wynik badania DNA.

W jaki sposób uznać dziecko?

Mężczyzna, który chciałby uznać dziecko i realizować prawa ojca, może tego dokonać na różne sposoby:

  1. Może złożyć przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego oświadczenie o uznaniu dziecka. Oświadczenie takie staje się skuteczne, jeżeli zostanie potwierdzone przez matkę dziecka w ciągu 3 miesięcy.
  2. Może złożyć oświadczenie o uznaniu dziecka przed sądem rodzinnym. Taki tryb postępowania jest obowiązkowy w przypadku ojca, który nie jest pełnoletni.
  3. Jeżeli rodzice zamieszkują za granicą, a co najmniej jedno z nich posiada obywatelstwo polskie, ojciec dziecka może dokonać uznania ojcostwa przed polskim konsulem.

Ojciec dziecka może złożyć oświadczenie o uznaniu ojcostwa dziecka jeszcze nienarodzonego lub w późniejszym okresie, jednak nie później, jak przed uzyskaniem przez dziecko pełnoletności.

W wyniku uznania dziecka nosi ono nazwisko, które rodzice wskazali w zgodnych oświadczeniach, przedłożonych wraz z oświadczeniami niezbędnymi do uznania ojcostwa.

Domniemanie ojcostwa – co to oznacza?

 Domniemanie ojcostwa zostało stworzone przez przepisy prawa. Według regulacji art. 62 kodeksu rodzinnego:

„Jeżeli dziecko urodziło się w czasie trwania małżeństwa, albo przed upływem trzystu dni od jego ustania lub unieważnienia, domniemywa się, że pochodzi ono od męża matki”.

Jedyna prawna możliwość obalenia domniemania ojcostwa mężczyzny, który nie jest biologicznym ojcem dziecka, to złożenie powództwa o zaprzeczenie ojcostwa. Nie istnieje inna droga na obalenie domniemania ojcostwa. Nie wystarczy złożenie przez osoby zainteresowane, nawet zgodnych oświadczeń, co do pochodzenia dziecka.

W praktyce domniemanie ojcostwa męża matki ma doniosłe skutki prawne. Dopóki mąż matki dziecka nie zaprzeczy ojcostwa, w świetle prawa uznawany jest za ojca dziecka swej żony i innego mężczyzny. Oznacza to, że ciąży na nim obowiązek wychowania i utrzymania dziecka, jak własnego.

Pozew o zaprzeczenie ojcostwa – sprawa przed sądem we Wrocławiu

Pozew o zaprzeczenie ojcostwa mąż matki dziecka powinien złożyć w sądzie we Wrocławiu w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o urodzeniu dziecka przez żonę, nie później jednak niż do osiągnięcia przez dziecko pełnoletności. Pozew o zaprzeczenie ojcostwa może złożyć również matka dziecka w terminie 6 miesięcy od dnia urodzenia dziecka.

Po bezskutecznym upływie terminu 6 miesięcy pozew o zaprzeczenie ojcostwa może wytoczyć prokurator, jeżeli uzna, że wniosek ojca o podjęcie postępowania o zaprzeczenie ojcostwa jest uzasadniony z uwagi na dobro dziecka, lub interes społeczny. O pomoc prokuratora może również starać się biologiczny ojciec dziecka, któremu osobiście nie przysługuje prawo do wystąpienia przed sądem z pozwem o zaprzeczenie ojcostwa. Prokuratur nie jest nie związany terminami ustawowymi.

Do czasu zaprzeczenia ojcostwa mąż matki uznawany jest za ojca dziecka, a co za tym idzie jest zobowiązany do jego wychowania i alimentowania. Z tych też powodów od razu nasuwa się pytanie, jak długo trwa sprawa o zaprzeczenie ojcostwa. Szybkośc postępowania w sprawie o zaprzeczenie ojcostwa jest zależna od stanowisk stron.

Jeżeli żadna ze stron nie sprzeciwia się wnioskowi o zaprzeczenie ojcostwa, wówczas zakończenie sprawy jest możliwe już na pierwszym terminie rozprawy sądowej.

Jeżeli  jednak jedna ze stron nie zgadza się z pozwem o zaprzeczenie ojcostwa, wówczas konieczne jest zweryfikowanie dowodów, w tym przeprowadzenie badania DNA, przez co sprawa o zaprzeczenie ojcostwa potrwa o kilka miesięcy dłużej.

Uznanie/ zaprzeczenie ojcostwa – pomoc adwokata

W kwestii ustalenia i zaprzeczenia ojcostwa najlepiej skorzystać z profesjonalnej pomocy adwokata. Agnieszka Duży – adwokat od spraw rodzinnych we Wrocławiu – pokieruje sprawą i przygotuje stosowne dokumenty oraz dowody.

Reprezentuje również klientów w sprawach z zakresu prawa spadkowego (podział majątku spadkowego, zachowek), prowadzi sprawy o rozwód, orzeczenie separacji czy pozbawienie lub ograniczenie albo przywrócenie władzy rodzicielskiej dla klientów we Wrocławiu.

Zapraszam do kontaktu.

Sądowe ustalenie ojcostwa

Sądowe ustalenie ojcostwa jest jednym ze sposobów, obok uznania ojcostwa (o którym pisaliśmy już na naszym blogu), na formalne ustalenie ojcostwa względem dziecka.

Konieczność wystąpienia z pozwem o ustalenie ojcostwa zachodzi najczęściej w sytuacji, gdy biologiczny ojciec dziecka pozamałżeńskiego uchyla się od dobrowolnego uznania swojego ojcostwa. Może to być podyktowane np.

niepewnością co do faktycznego pokrewieństwa z dzieckiem, albo też niechęcią do ponoszenie jakiejkolwiek odpowiedzialności, w tym zwłaszcza odpowiedzialności materialnej względem dziecka.

Zdarza się jednak i tak, że o istnieniu dziecka biologiczny ojciec dowiaduje się przypadkiem, przy czym nie ma on możliwości złożenia dobrowolnego oświadczenia o uznaniu, gdyż dziecko to urodziło się w trakcie trwania małżeństwa matki i co za tym wychowywane jest przez matkę oraz jej męża, który traktowany jest, także w sensie prawnym jako ojciec dziecka. We wszystkich opisanych przypadkach ustalenia ojcostwa można domagać się w drodze powództwa sądowego. Kto dokładnie uprawniony jest by wystąpić z tego typu żądaniem, jak i jakie warunki powinien spełnić, dowiemy się z lektury niniejszego artykułu.

Kto posiada legitymację do wytoczenia powództwa?

Uprawnienie do wytoczenia powództwa posiadają osoby bezpośrednio zainteresowane ustaleniem ojcostwa, a mianowicie:

  1. dziecko, samodzielnie po uzyskaniu pełnoletności; w przypadku dziecka małoletniego działa za nie przedstawiciel ustawowy;
  2. matka, przy czym zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego matka może dochodzić sądowego ustalenia ojcostwa, choćby pozbawiona była władzy rodzicielskiej i choćby sprzeciwiał się temu opiekun dziecka;
  3. domniemany ojciec dziecka, jednakże co ciekawe, uprawnienie do wytoczenia powództwa domniemany ojciec uzyskał dopiero na skutek nowelizacji przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego dokonanej w 2004 roku (przypomnijmy, że Kodeks ten obowiązuje od 1964 r.);
  4. prokurator, jeżeli wymaga tego dobro dziecka lub ochrona interesu społecznego.

Legitymacja każdej z wyżej wymienionych osób ma charakter niezależny od legitymacji innych podmiotów. Jeśli chodzi o uprawnienie prokuratora Najczęściej z żądaniem ustalenia ojcostwa występuje matka

Jaki jest termin na wystąpienie z powództwem?

Powództwo o ustalenie ojcostwa nie jest ograniczone terminem, z wyjątkiem powództwa matki i domniemanego ojca. Matka i domniemany ojciec mogą zrealizować swoje uprawniania jedynie do czasu osiągnięcia przez dziecko pełnoletności.

Wytoczenie powództwa przez matkę lub domniemanego ojca nie jest dopuszczalne także po śmierci dziecka. Prokurator jest zatem jedynym podmiotem, który władny jest do zainicjowania postępowania o ustalenie ojcostwa po śmierci dziecka.

Przeciwko komu należy skierować pozew?

W pozwie o ustalenie ojcostwa sposób oznaczenia osób pozwanych uzależniony będzie od tego, kto występuje z danym żądaniem. Innymi słowy, osoba powoda determinować będzie krąg osób pozwanych. I tak, jeżeli z powództwem o ustalenie ojcostwa występuje matka lub dziecko, wówczas osobą wyłącznie pozwaną będzie domniemany ojciec dziecka.

Wynika z tego, że w procesie wytoczonym przez matkę, dziecko nie będzie stroną procesu. Podobnie, w procesie wytoczonym z powództwa dziecka matka nie wystąpi po żadnej ze stron. Jeżeli natomiast z powództwem występuje ojciec, po stronie pozwanej wystąpią łącznie matka oraz dziecko, chyba że matka nie żyje.

Wówczas domniemany ojciec pozywa tylko dziecko.

Z kolei w przypadku powództwa wytoczonego przez prokuratora, prokurator wskazuje w pozwie dziecko, na którego rzecz wytacza powództwo, oraz pozywa odpowiednio matkę dziecka albo domniemanego ojca, a jeżeli osoby te nie żyją – kuratora ustanowionego na ich miejsce. Jednakże, w przypadku żądania ustalenia ojcostwa po śmierci dziecka, powództwo powinno zostać wytoczone przeciwko kuratorowi ustanowionemu na miejsce zmarłego dziecka, matce (jeżeli ta żyje) i domniemanemu ojcu.

Co ważne, śmierć domniemanego ojca nie pozbawia matkę czy też dziecko możliwości wytoczenia przeciwko niemu omawianego powództwa. W takim bowiem wypadku, zgodnie z obowiązującymi regulacjami, powództwo wytacza się przeciwko kuratorowi ustanowionemu przez sąd opiekuńczy.

Do jakiego sądu należy skierować pozew?

Pozew o ustalenie ojcostwa należy wnieść do sądu rejonowego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania pozwanego lub też miejsce zamieszkania powoda. W tym zakresie prawo wyboru sądu należy do powoda. Właściwym w sprawie wydziałem będzie wydział rodzinny i nieletnich.

Jak skutecznie wytoczyć powództwo w sytuacji, gdy matka dziecka pozostaje w związku małżeńskim?

Sytuacja prawna dzieci urodzonych w trakcie trwania małżeństwa jest nieco odmienna od sytuacji dzieci pozamałżeńskich. Pamiętać bowiem należy o obowiązującym wówczas domniemaniu prawnym pochodzenia dziecka od męża matki.

Jeżeli jednak, pomimo trwania związku małżeńskiego, biologicznym ojcem dziecka pozostaje inny mężczyzna, sądowe ustalenie ojcostwa powinno zostać poprzedzonego procesem o zaprzeczenie ojcostwa męża matki. Wspomniane domniemanie można bowiem obalić, z tym że należy to uczynić w toku odrębnego procesu sądowego.

O zaprzeczeniu ojcostwa pisaliśmy na naszym blogu we wpisie z dnia 4 marca 2018 r.

See also:  Ustanowienie rozdzielności majątkowej

W jaki sposób sąd będzie ustalał ojcostwo danego mężczyzny?

Także w przypadku dziecka pozamałżeńskiego obowiązuje pewne domniemanie prawne, które sąd bierze pod rozwagę niejako z urzędu. Mianowicie, domniemywa się, że ojcem dziecka pozamałżeńskiego jest mężczyzna, który obcował z matką dziecka w tzw. okresie koncepcyjnym (okresie poczęcia).

Mężczyzna taki powinien obcować z matką dziecka nie wcześniej niż w 300, a nie później niż w 181 dniu przed urodzeniem się dziecka.

Domniemanie pochodzenia dziecka od konkretnego mężczyzny dotyczy też dawcy komórki rozrodczej, w przypadku dziecka, które urodziło się przy zastosowaniu procedury medycznie wspomaganej prokreacji.

Powyższe okoliczności powinny zostać wykazane przez osobę wytaczającą powództwo. Pomocne w toku postępowania mogą okazać się badania krwi, czy badania DNA, badania daktyloskopijne, a nadto dowód z zeznań świadków oraz z przesłuchania stron.

Wyżej wymienione dowody mogą przyczynić się zarówno do potwierdzenia ojcostwa domniemanego ojca, jak i do obalenia domniemania pochodzenia dziecka od niego.

Podstawą obalenia domniemania może być ponadto wskazanie, że w okresie koncepcyjnym matka dziecka obcowała także z innym mężczyzną, z tym że samo tylko wskazanie tej okoliczności może okazać się niewystarczające.

Należy bowiem jednocześnie wykazać, że ojcostwo tego innego mężczyzny jest bardziej prawdopodobne.

Interesuje cię jakiś temat z zakresu prawa rozwodowego lub rodzinnego? Chcesz przeczytać o nim artykuł? Zostaw nam komentarz lub napisz o tym w wiadomości prywatnej, a my postaramy się opisać interesujące Cię zagadnienie

Ilustracja: pixabay.com, by ljcor

Zaprzeczenie ojcostwa – termin do wytoczenia powództwa przez dziecko | Dr Jakub Pawliczak Kancelaria Prawna

Co zrobić, gdy dowiedzieliśmy się, że mąż naszej matki nie jestem naszym ojcem biologicznym? Jak wpłynąć na nasz dotychczasowy stan cywilny? Jakie ograniczenia występują w tym zakresie? Pytania te mają nie tylko istotne znaczenie praktyczne, lecz także dotyczą najbardziej podstawowych praw jednostki. Na co dzień mierzą się z nimi sądy powszechne, a w ostatnich dniach odpowiedzi na nie udzielić musiał Trybunał Konstytucyjny.

Na czym polega zaprzeczenie ojcostwa?

Kodeks rodzinny i opiekuńczy ustanawia domniemanie pochodzenia dziecka od męża matki (art. 62 KRO). Polega ono na tym, że jeżeli w czasie małżeństwa (lub w terminie do 300 dni od jego ustania albo orzeczenia separacji), kobieta pozostająca w związku małżeńskim urodzi dziecko, z mocy prawa za jego ojca uważa się jej męża.

Nie trzeba w tym celu wykonywać żadnych dodatkowych czynności (tj. uznawać ojcostwa dziecka). Jest to szczególne domniemanie, albowiem ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Znajduje zastosowanie nawet wówczas, gdy oczywiste jest, że mąż matki nie jest ojcem dziecka (np. dlatego, że od wielu lat przebywa za granicą, zdiagnozowano u niego bezpłodność).

Domniemanie pochodzenia dziecka od męża matki może zostać uchylone (obalone) wyłącznie w szczególnym postępowaniu – procesie o zaprzeczenie ojcostwa. W procesie tym konieczne jest wykazanie, że mąż matki nie jest ojcem dziecka. Najczęściej wykorzystuje się w tym celu badania DNA lub grupowe badanie krwi.

Jeżeli badania DNA zostały prawidłowo przeprowadzone ich wyniki pozwalają wykluczyć ojcostwo określonego mężczyzny ze 100% pewnością.

  • Kto i w jakim terminie może złożyć pozew o zaprzeczenie ojcostwa?
  • Z uwagi na zasadę stabilizacji stanu cywilnego tylko określone osoby i wyłącznie w określonym czasie mogą wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa. Są to:
  • a) matka dziecka – może ona wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa swego męża w ciągu sześciu miesięcy od urodzenia dziecka (matka pozywa męża i dziecko, a jeżeli mąż nie żyje to dziecko);

b) mąż matki – może on może wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o urodzeniu dziecka przez żonę, nie później jednak niż do osiągnięcia przez dziecko pełnoletności.

Istotne jest, że termin ten liczony jest od dowiedzenia się o urodzeniu dziecka, a nie powzięcia wiadomości o tym, że dziecko nie pochodzi od tego mężczyzny. Gdy taką wiadomość mężczyzna uzyska 6 miesięcy po tym, gdy dowiedział się o urodzeniu dziecka, termin do wytoczenia powództwa już upłynął. Rozwiązanie to budzi wątpliwości, lecz dotychczas nie zostało skutecznie zakwestionowane.

Mąż matki wytacza powództwo przeciwko dziecku i matce, a jeżeli matka nie żyje to przeciwko dziecku.

c) dziecko – powództwo może wytoczyć dopiero po osiągnięciu pełnoletności. Dziecko pozywa męża swojej matki i matkę, a jeżeli matka nie żyje tylko jej męża. Jeżeli mąż matki nie żyje, powództwo powinno być wytoczone przeciwko kuratorowi ustanowionemu przez sąd opiekuńczy.

Przed wydaniem przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z 16 maja 2018 r. w sprawie SK 17/18, art. 70 § 1 KRO przewidywał, że dziecko wytoczyć może powództwo wyłącznie w ciągu trzech lat od osiągnięcia pełnoletności.

A zatem w normalnym toku rzeczy do czasu ukończenia 21 lat (przed ukończeniem 18 lat pełnoletność może uzyskać tylko kobieta w wyniku zawarcia małżeństwa).

d) prokurator (i na takich samych prawach Rzecznik Praw Obywatelskich) może wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa, jeżeli wymaga tego dobro dziecka lub ochrona interesu społecznego. Prokurator nie jest ograniczony żadnym terminem.

Możliwość zwrócenia się do prokuratora o wytoczenie powództwa o zaprzeczenie ojcostwa stanowi swego rodzaju „wentyl bezpieczeństwa” w sytuacji, gdy osobie uprawnionej upłynął termin albo zaprzeczyć ojcostwo chciałaby osoba, której KRO w ogóle nie przyznaje prawa do wytoczenia takiego powództwa (np. biologiczny ojciec dziecka). Z uprawnienia do wytaczania powództwa o zaprzeczenie ojcostwa prokuratorzy korzystają jednak bardzo ostrożnie, gdyż uwzględnienie powództwa prowadzi do sytuacji, w której dziecko nie ma ojca w świetle prawa. Nie zawsze później uda się ustalić ojcostwo innego mężczyzny.

Dodać należy, że opłata od pozwu o zaprzeczenie ojcostwa wynosi 200 zł.

Problem z liczeniem terminu przewidzianego dla dziecka

Wyrokiem z 16 maja 2018 r. Trybunał Konstytucyjny rozpoznał skargę konstytucyjną, która dotyczyła sposobu liczenia terminu do wytoczenia powództwa o zaprzeczenie ojcostwa przez pełnoletnie dziecko.

Skarżąca podniosła, że termin ten nie powinien być liczony sztywno, tj.

od dnia osiągnięcia pełnoletności, lecz powinien rozpoczynać bieg od chwili dowiedzenia się, że dany mężczyzna nie jest ojcem dziecka.

Problem przedstawiony Trybunałowi powstał na kanwie wcale nie wyjątkowego stanu faktycznego. Skarżąca urodziła się 4 marca 1958 r. Dopiero w 2011 r. dowiedziała się od swojej matki, że nie jest córką męża matki, lecz innego mężczyzny.

Skarżąca miała wówczas 53 lata, a zatem termin do wytoczenia powództwa o zaprzeczenie ojcostwa wygasł w jej przypadku już ponad 30 lat wcześniej. Skarżąca wystąpiła do prokuratora o wytoczenie powództwa o zaprzeczenie ojcostwa na podstawie art. 86 KRO.

Prokurator odmówił skarżącej po tym, gdy domniemany ojciec biologiczny oświadczył, że nie podda się badaniom DNA. W takiej sytuacji skarżąca sama wytoczyła powództwo o zaprzeczenie ojcostwa.

Jednak sądy wszystkich instancji stwierdziły, że powództwo nie może zostać uwzględnione z uwagi na upływ terminu przewidzianego w art. 70 § 1 KRO. Przepis ten był bowiem jednoznaczny.

Rozumowania sądów nie zmieniły nawet wyniki zleconej przez skarżącą ekspertyzy Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, w której wskazano, że prawdopodobieństwo, iż skarżąca i jej siostra mają różnych ojców wynosi aż 99,998673%. Sprawy do rozpoznania nie przyjął także Sąd Najwyższy. W takiej sytuacji ostatnią deską ratunku okazała się skarga konstytucyjna do Trybunału Konstytucyjnego.

Rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego

Trybunał podzielił argumenty skarżącej przemawiające za tym, że przewidziany w art. 70 § 1 KRO sposób liczenia terminu do wytoczenia powództwa o zaprzeczenie ojcostwa nie jest zgodny z Konstytucją.

Trybunał stwierdził, że określenie początku biegu tego terminu  niezależnie od daty powzięcia przez dziecko wiadomości o tym, że nie pochodzi od męża matki, narusza konstytucyjne prawo do poznania własnych korzeni i prawnego ustalenia pochodzenia zgodnego z prawdą biologiczną.

Trybunał wziął pod uwagę to, że powództwo o zaprzeczenie ojcostwa męża matki stanowi jedyny prawem przewidziany środek obalenia domniemania, zgodnie z którym dziecko pochodzi od męża matki.

Bez obalenia tego domniemania nie jest zaś możliwe wytoczenie powództwa o ustalenie ojcostwa innego mężczyzny ani uznanie ojcostwa dziecka przez innego mężczyznę (tj. przez ojca biologicznego).

W tych okolicznościach 3-letni termin do wytoczenia powództwa o zaprzeczenie ojcostwa, liczony od dnia osiągniecia przez dziecko pełnoletności, stanowi formę ograniczenia konstytucyjnego prawa do poznania swoich korzeni.

Zdaniem Trybunału, sytuacja, w której termin zawity jest liczony niezależnie od tego, kiedy osoba zainteresowana w ogóle uzyskała informację o tym, że nie pochodzi od męża matki, nie jest do zaakceptowania w świetle wartości konstytucyjnych.

Zastosowanie powinien mieć termin liczony od daty, w której pełnoletnie dziecko dowiedziało się o swym rzeczywistym pochodzeniu biologicznym. Tym samym Trybunał orzekł, że art.

See also:  Co zrobić, jeśli mąż nie interesuje się rodziną?

70 § 1 KRO w zakresie, w jakim określa termin do wytoczenia powództwa o zaprzeczenie ojcostwa męża matki niezależnie od daty powzięcia wiadomości przez pełnoletnie dziecko o tym, że nie pochodzi od męża matki, jest niezgodny z art. 30 w związku z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji.

Skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego

Trybunał wprost wskazał, że na skutek wejścia w życie jego wyroku termin do wytoczenia przez pełnoletnie dziecko powództwa o zaprzeczenie ojcostwa będzie liczony od daty, w której dziecko dowiedziało się, że nie pochodzi od męża swojej matki. W konsekwencji wyrok Trybunału w istocie ukształtował nowy stan prawny.

Obecnie dziecko może wystąpić z powództwem o zaprzeczenie ojcostwa w ciągu 3 lat od dnia, w którym dowiedziało się, że nie pochodzi od męża swojej matki (niezależnie od tego ile czasu upłynęło od osiągnięcia przez nie pełnoletności).

Natomiast jeżeli taką wiedzę dziecko powzięło przed osiągnięciem pełnoletności to termin upływa na zasadach dotychczasowych – po upływie trzech lat od wejścia w dorosłość.

Warto dodać, że w wyroku w sprawie SK 18/17 Trybunał uwypuklił znaczenie „prawa podmiotowego każdego człowieka do poznania i prawnego uznania własnej tożsamości biologicznej”.

Orzecznictwo Trybunału zmierza zatem w kierunku ułatwienia jednostkom poznawania  i ustalania własnej tożsamości, kosztem nazbyt idealizowanej niekiedy zasady stabilizacji stanu cywilnego.

Otwarte pozostaje pytanie, czy orzecznictwo konstytucyjne doprowadzi do stwierdzenia niezgodności z ustawą zasadniczą sposobu liczenia terminu do wystąpienia z powództwem o zaprzeczenie ojcostwa przez męża matki. Termin ten upływa po sześciu miesiącach od dnia, w którym mąż dowiedział się o urodzeniu dziecka przez żonę, a nie o tym, że nie jest biologicznym ojcem dziecka.

Wpis aktualny na dzień: 31 maja 2018 r.

Komunikat prasowy TK po wydaniu wyroku w sprawie SK 18/17 dostępny jest tutaj:

http://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/10152-termin-do-wytoczenia-powodztwa-o-zaprzeczenie-ojcostwa/

Pełna wersja wyroku dostępna jest tutaj:

http://ipo.trybunal.gov.pl/ipo/Sprawa?&pokaz=dokumenty&sygnatura=SK%2018/17

Uznanie czy ustalenie ojcostwa – Adwokat Małecka – Kancelaria Adwokacka

Należy rozróżnić sytuację dziecka, które urodziło się w czasie trwania małżeństwa, a sytuację dziecka pozamałżeńskiego.

W pierwszym przypadku obowiązuje domniemanie, że jeśli dziecko urodziło się w czasie trwania małżeństwa albo przed upływem trzystu dni od jego ustania, pochodzi ono od męża matki. Oznacza to, że nawet jeśli ojcem jest inny mężczyzna, za ojca uznawany jest aktualny małżonek matki.

Jedynym sposobem obalenia tego domniemania jest wystąpienie do sądu z powództwem o zaprzeczenie ojcostwa.

 Dopiero w razie uwzględnienia takiego powództwa prawomocnym wyrokiem, staje się możliwe uznanie lub sądowe ustalenie ojcostwa, które stwierdzą, że ojcem dziecka jest inna osoba.

W drugim przypadku, gdy dziecko nie urodziło się w czasie trwania małżeństwa, stwierdzenie jego pochodzenia jest możliwe poprzez uznanie bądź sądowe ustalenie ojcostwa.

Uznanie ojcostwa następuje przez złożenie oświadczenia przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego przez mężczyznę, które matka dziecka potwierdza jednocześnie albo w terminie trzech miesięcy od dnia złożenia oświadczenia przez mężczyznę.

Złożenie takiego oświadczenia jest możliwe również przed konsulem za granicą, przed sądem opiekuńczym, a w razie niebezpieczeństwa grożącego bezpośrednio życiu matki i dziecka lub mężczyzny oświadczenie może zostać zaprotokołowane przez notariusza, albo złożone do protokołu wójta (burmistrza, prezydenta miasta), starosty, marszałka, sekretarza powiatu bądź gminy.

Czy kierownik USC może odmówić przyjęcia oświadczenia?

Tak. Jeżeli kierownik urzędu stanu cywilnego stwierdzi, że oświadczenie jest niedopuszczalne albo powziął wątpliwość co do pochodzenia dziecka, odmówi jego przyjęcia.

Może to dotyczyć sytuacji, gdy pochodzenie dziecka zostało już wcześniej ustalone bądź toczy się w tym przedmiocie sprawa, ale również gdy nie ustalono macierzyństwa matki dziecka, gdy zapadł wyrok zaprzeczający ojcostwo mężczyzny chcącego złożyć oświadczenie, czy dla oświadczenia matki – upłynęły 3 miesiące od złożenia oświadczenia przez mężczyznę.

Oświadczenie może złożyć jedynie osoba, która ukończyła 16 lat i nie ma podstaw do jej całkowitego ubezwłasnowolnienia. Jeżeli osoba nie osiągnęła pełnoletności albo została częściowo ubezwłasnowolniona może złożyć oświadczenie jedynie przed sądem opiekuńczym.

Czy takie oświadczenie można cofnąć?

Jeżeli okaże się, że dziecko nie pochodzi o mężczyzny, który je uznał, koniecznym staje się wytoczenie powództwa o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa. Powództwo takie może wytoczyć mężczyzna, który uznał ojcostwo, matka dziecka, dziecko po dojściu przez nie do pełnoletności oraz prokurator.

Mężczyzna, który uznał ojcostwo może wytoczyć powództwo w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedział się, że dziecko od niego nie pochodzi, ale tylko do czasu osiągnięcia przez dziecko pełnoletności.

Również matka, która mylnie uważała, że ojcem jej dziecka jest mężczyzna, który uznał ojcostwo, może w 6-miesięcznym terminie od dowiedzenia się o tym zakwestionować uznanie. Jeżeli jednak uchybią tym terminom, pozew zostanie odrzucony i sąd nie rozpozna sprawy.

Wtedy jedyną drogą jest zwrócenie się do prokuratora, którego uprawnienie do wytoczenia omawianych powództw nie jest ograniczone żadnymi terminami. Dziecko może wystąpić z powództwem w ciągu 3 lat od osiągnięcia pełnoletności.

Co dzieje się w sytuacji, gdy ojciec nie chce uznać dobrowolnie swojego dziecka albo nie zgadza się na to matka dziecka?

Jeżeli ojciec dziecka nie chce go uznać bądź matka dziecka nie chce potwierdzić oświadczenia ojca, dopuszczalne jest sądowe ustalenie ojcostwa. W takim wypadku sąd ustala kto jest dla dziecka ojcem biologicznym czyli genetycznym.

Może to nastąpić dopiero po urodzeniu dziecka.

W tym celu zarządza postępowanie dowodowe, które polega w szczególności na przeprowadzeniu badań DNA, badań grupy krwi, przesłuchania matki i potencjalnego ojca, jak i innych świadków czy dowodów z dokumentów.

Powództwo może wytoczyć matka dziecka i ojciec biologiczny – ale oboje nie mogą wystąpić z takim żądaniem po śmierci dziecka lub po osiągnięciu przez nie pełnoletności.

Niezwiązani terminami są dziecko i prokurator, którzy również są legitymowani do złożenia pozwu. Ciekawostką jest, że dawniej mężczyzna twierdzący, że jest ojcem dziecka, nie mógł wytoczyć powództwa o ustalenie ojcostwa.

Na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego, stan prawny został jednak zmieniony.

Jakie są skutki uznania i ustalenie ojcostwa?

Najważniejsze skutki prawne uznania i ustalenia ojcostwa związane są z powstaniem stosunku prawnego ojcostwa, z czym wiąże się sprawowanie władzy rodzicielskiej nad dzieckiem, jak i możliwość dziedziczenia po sobie osób, które do tej chwili nie były uważane za strony stosunku rodzicielskiego. Skoro ojcostwo określonego mężczyzny zostaje uznane lub prawnie ustalone, niedopuszczalne staje się także uznanie i ustalenie ojcostwa innego mężczyzny.

Piaskowska Olga Maria, Postępowanie w sprawie z powództwa o ustalenie ojcostwa i alimenty z powództwa matki albo dziecka

Pozew jest pismem procesowym wszczynającym postępowanie procesowe.

Na ten temat patrz przebieg procedury oraz komentarze zamieszczone w schemacie: Złożenie pozwu.

Sądowego ustalenia ojcostwa może żądać dziecko, jego matka oraz domniemany ojciec dziecka. Jednakże matka nie może wystąpić z takim żądaniem po śmierci dziecka lub po osiągnięciu przez nie pełnoletności.

  • Patrz także: Postępowanie w sprawie z powództwa o ustalenie ojcostwa przez domniemanego ojca.
  • Dziecko albo matka wytacza powództwo o ustalenie ojcostwa przeciwko domniemanemu ojcu, a gdy ten nie żyje – przeciwko kuratorowi ustanowionemu przez sąd opiekuńczy.
  • W razie śmierci dziecka, które było powodem w sprawie o ustalenie ojcostwa, ustalenia mogą dochodzić jego zstępni.
  • Patrz także: Wytoczenie przez prokuratora powództwa o ustalenie macierzyństwa lub ojcostwa.
  • W sprawach o ustalenie pochodzenia dziecka, matka i ojciec dziecka mają zdolność procesową także wtedy, gdy są ograniczeni w zdolności do czynności prawnych, jeżeli ukończyli lat szesnaście.

W sprawach o ustalenie i zaprzeczenie pochodzenia dziecka pełnomocnikiem może być również przedstawiciel właściwego w sprawach z zakresu pomocy społecznej organu jednostki samorządu terytorialnego oraz organizacji społecznej mającej na celu udzielanie pomocy rodzinie (art. 87 § 3 k.p.c.).

Jeżeli w imieniu dziecka małoletniego występuje opiekun, to musi uzyskać zgodę sądu opiekuńczego na wytoczenie pozwu o ustalenie ojcostwa (art. 156 k.r.o.). Sąd opiekuńczy wyrazi zgodę tylko wtedy, jeśli uzna, że ustalenie ojcostwa leży w interesie małoletniego.

W czasie trwania procesu o ustalenie lub zaprzeczenie macierzyństwa, o ustalenie lub zaprzeczenie ojcostwa albo o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa nie może być wszczęta odrębna sprawa o ustalenie lub zaprzeczenie macierzyństwa, o ustalenie lub zaprzeczenie ojcostwa albo o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa.

W sprawie o ustalenie ojcostwa zgłoszenie interwencji ubocznej przez spadkobiercę domniemanego ojca nie jest dopuszczalne. Interwencję taką może jednak zgłosić dziecko zmarłego domniemanego ojca (uchwała pełnego składu Izby Cywilnej SN z dnia 30 września 1975 r., III CZP 18/75 (OSNC 1976, nr 7–8, poz. 150).

W sprawie o ustalenie ojcostwa wezwanie osoby trzeciej do wzięcia udziału w sprawie nie jest dopuszczalne (uchwała SN z dnia 18 czerwca 1968 r., III CZP 69/67, OSNC 1969, nr 7–8, poz. 122).

W myśl art. 143 k.r.o. Jeżeli ojcostwo mężczyzny, który nie jest mężem matki, nie zostało ustalone, zarówno dziecko, jak i matka mogą dochodzić roszczeń majątkowych związanych z ojcostwem tylko jednocześnie z dochodzeniem ustalenia ojcostwa. Nie dotyczy to roszczeń matki, gdy dziecko urodziło się nieżywe.

Jak wyjaśnił SN w uzasadnieniu uchwały z dnia 21 kwietnia 1977 r., III CZP 12/77, LEX nr 2145: przepis art. 143 k.r.o. jako przepis o charakterze wyjątkowym wymaga wykładni ścisłej, także w określeniu strony pozwanej.

Dlatego też SN stanął na stanowisku, że: w sprawie o ustalenie ojcostwa i alimenty nie jest dopuszczalne wezwanie – w charakterze pozwanych – osób, które mogłyby być zobowiązane w dalszej kolejności do alimentacji uprawnionego (art.

 132 k.r.o.).

Strona powodowa może także wnosić o zabezpieczenie roszczeń alimentacyjnych. Patrz schemat: Złożenie wniosku o udzielenie zabezpieczenia roszczenia.

Leave a Reply

Your email address will not be published.