Darowizna w trakcie małżeństwa a rozwód

Darowizna w trakcie małżeństwa a rozwódTakmeomeo / Pixabay

Jakie są zasady podziału majątku po ustaniu małżeństwa? Czy przedmiot darowizny wchodzi do majątku osobistego, czy wspólnego małżonków?

Chyba każdy mieszkaniec Jarocina, który planuje wziąć rozwód, zastanawia się nad tym, w jaki sposób będzie podzielony jego majątek po rozwodzie.

Niejednokrotnie zdarza się również, że w czasie trwania małżeństwa jeden z małżonków otrzymuje w ramach darowizny od kogoś z rodziny rzecz lub nieruchomość. Powstaje więc pytanie, do kogo będzie należał przedmiot darowizny? Czy wejdzie on do majątku wspólnego małżonków, czy też będzie stanowił majątek odrębny tego z małżonków, który go otrzymał?

W momencie zawarcia małżeństwa między małżonkami powstaje wspólność majątkowa obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. Przedmioty te stanowią majątek wspólny małżonków. Do majątku wspólnego należą min.

pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków oraz dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków. Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.

Stosownie do treści art.

33 krio do majątku osobistego każdego z małżonków należą między innymi przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności majątkowej, nabyte przez darowiznę, jeżli darczyńca nie postanowił inaczej oraz przedmioty majątkowe uzyskane w zamian za składniki majątku osobistego.

W momencie rozwiązania małżeństwa ustaje natomiast między małżonkami istniejąca do tej pory wspólność majątkowa.

Jeżeli małżonkowie tego zażądają Sąd może orzec o podziale majątku wspólnego w wyroku rozwodowym, wtedy nie jest konieczne złożenie odrębnego wniosku o podział majątku. Sprawa z podziałem majątku zostanie więc załatwiona w jednym postępowaniu przed Sądem Okręgowym w Kaliszu.

Można też po zakończeniu postępowania rozwodowego złożyć wniosek o podział majątku wspólnego po ustaniu małżeństwa. Wniosek taki kieruje się do sądu rejonowego właściwego dla miejsca położenia majątku.

Jeżeli więc majątek, który ma być podzielony znajduje się przykładowo w Jarocinie, to wniosek taki trzeba złożyć do Sądu w Jarocinie, wydziału cywilnego. Taki podział majątku jest dokonywany w postępowaniu nieprocesowym i kończy się wydaniem postanowienia.

Do takiego postępowania stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące zniesienia współwłasności. Jeżeli strony są zgodne co do podziału majątku, Sąd w oparciu o art. 622 § 2 k.p.c. wyda postanowienie w przedmiocie podziału w oparciu o treść wniosku.

Jeżeli jednak strony nie są zgodne co do przeprowadzenia podziału, każda z nich może żądać podziału majątku w naturze.

Polega to na tym, że w przypadku, gdy przykładowo małżonkowie podczas trwania małżeństwa nabyli mieszkanie, to jeden z małżonków może domagać się przyznania tego mieszkania na jego własność z obowiązkiem spłaty drugiego.

Możliwe jest jednocześnie dochodzenie od drugiego z małżonków zwrotu nakładów poniesionych na to mieszkanie z majątku osobistego, czyli przykładowo z darowizny.

Przykładowo więc gdyby mieszkanie zostało kupione przez małżonków, ale część pieniędzy na jego zakup pochodziłaby z darowizny otrzymanej przez jednego z małżonków, to Sąd dokonując podziału mieszkania musi wziąć pod uwagę wysokość tej darowizny. W konsekwencji więc gdyby to żona otrzymała darowiznę i kwotę z tej darowizny przeznaczyła na zakup mieszkania, to gdyby mieszkanie zostało przyznane na własność męża i żona musiałaby je spłacić to spłata ta byłaby pomniejszona o kwotę darowizny. Jednak to, że dana kwota pochodziła z darowizny musi zostać wykazane za pomocą odpowiednich środków dowodowych – zeznań świadków lub dokumentów. Podobnie, gdyby na przykład żona otrzymała jako darowiznę samochód, to po rozwiązaniu małżeństwa ten samochód będzie jej własnością – bez obowiązku spłaty męża.

Z inną sytuacją mamy jednak do czynienia, gdy darczyńca zastrzegł, że darowizna ma nastąpić na rzecz obojga małżonków – wówczas wchodzi ona do majątku wspólnego.

Darowizna w trakcie małżeństwa a rozwód

Jesteśmy małżeństwem od 12 lat i nie mamy rozdzielności małżeńskiej. W zeszłym roku mąż dostał w drodze darowizny mieszkanie. Czy ja jako małżonka, mam prawo do darowanego mieszkania w trakcie małżeństwa w przypadku rozwodu?

Mieszkanie nabyte przez Pani męża w drodze darowizny stanowi tylko i wyłącznie jego majątek osobisty. Podstawę do takiego twierdzenia daje art. 31 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (K.r.o.

): „Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny).

Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków”.

Podstawą do wyodrębnienia składników majątku osobistego jest artykuł 33 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którym do majątku osobistego należą:

  • przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił;
  • prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom;
  • przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków;
  • prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie;
  • przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość;
  • wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków;
  • przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków;
  • prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy;
  • przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
  • Plus oczywiście te przedmioty (ruchomości, nieruchomości), które zostały nabyte przed zawarciem związku małżeńskiego.

Zobacz również: Gospodarstwo rolne przepisane po ślubie

Czy żona ma prawo do mieszkania które mąż otrzymał w darowiźnie?

Zatem, jeżeli Pani mąż otrzymał w darowiźnie mieszkanie i w akcie darowizny nie jest napisane, że wchodzi ona do Państwa majątku małżeńskiego, to prawo własności do tej nieruchomości należy wyłącznie do Pani męża i ta kwestia pozostaje całkowicie bezsporna.

Niestety nie ma Pani w tej sytuacji żadnego tytułu prawnego do tego lokalu i nie ma Pani również możliwości żądać od męża jakiejkolwiek części tego prawa.

Inną sprawą są kwestie związane z wykonywanymi w mieszkaniu wspólnymi zmianami (oczywiście o ile Państwo takie zmiany wykonywaliście), jak remonty czy zakup pewnych elementów wyposażenia. Wówczas może Pani dochodzić od męża zwrotu połowy zainwestowanej kwoty z Państwa majątku wspólnego małżeńskiego. Podstawę do dochodzenia zwrotu tych nakładów stanowi art. 45 K.r.o.

W przypadku zatem udowodnienia przez Panią poczynionych nakładów na mieszkanie męża, będzie on zobowiązany zwrócić Pani tę kwotę.

Zobacz również: Darowizna po ślubie tylko na męża

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej  ▼▼▼

Rozwód może oznaczać konieczność podziału darowizny. Ale na szczęście jest na to sposób

Darowizna a rozwód. Podział majątku po rozwodzie to jedna z kwestii, która zazwyczaj spędza sen z powiek obu ze stron. Często pojawia się pytanie, czy darowizna, którą podczas trwania związku małżeńskiego otrzymała jedna ze stron, również podlega podziałowi. 

Rozwód to nie tylko stresujące wydarzenie dla rozwodzących się małżonków, ale także – konieczność podziału wspólnego majątku. Wątpliwości może jednak budzić kwestia, czy darowizna podlega podziałowi przy rozwodzie.

Okazuje się, że jest to możliwe – ale na szczęście łatwo tego uniknąć.

To dobra wiadomość zarówno dla samych obdarowanych jak i darczyńców, którym na ogół zależy na tym, by konkretna rzecz (lub kwota pieniężna) trafiły wyłącznie do obdarowanego.

Po pierwsze – warto wiedzieć, że darowizna (co do zasady) stanowi majątek osobisty. Zgodnie z art. 33 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego do majątku osobistego każdego z małżonków należą m.in.

przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę – chyba, że spadkodawca lub darczyńca postanowi inaczej. To z kolei oznacza, że darowizna przy rozwodzie może podlegać podziałowi – ale tylko jeśli darczyńca jasno wskazał w akcie darowizny, że konkretna rzecz (np.

nieruchomość) wchodzi do majątku małżeńskiego. W praktyce zdarza się to raczej rzadko, zwłaszcza, że darczyńca zazwyczaj chce uchronić obdarowanego przed koniecznością podzielenia się darowizną z ex-małżonkiem.

Warto jednak zdawać sobie sprawę z faktu, że możliwość podziału darowizny przy rozwodzie jednak istnieje – chociaż bardzo łatwo tego uniknąć. Wystarczy, że wyłącznym obdarowanym będzie jedna ze stron.

Co jednak w sytuacji, gdy darowizna była dokonana na rzecz obojga małżonków, a darczyńca – ze względu na rozwód – wolałby, żeby przedmiot darowizny trafił tylko do jednej ze stron? Teoretycznie możliwe jest odwołanie darowizny ze względu na rażącą niewdzięczność – w praktyce może być to jednak ciężkie do udowodnienia (nawet, jeśli rozwód jest konsekwencją zachowania jednego z małżonków względem drugiego i jego rodziny).

See also:  Notarialna rozdzielność majątkowa a fundusze emerytalne

A co w przypadku, gdy przedmiotem darowizny jest nieruchomość, którą remontowało oboje małżonków?

Nieco bardziej skomplikowana sytuacja ma miejsce, gdy jeden z małżonków otrzyma darowiznę w postaci nieruchomości, a następnie – razem ze współmałżonkiem – wprowadza się do niej. Chodzi o nakłady na remont mieszkania i jego wyposażenie.

Co w przypadku rozwodu czeka małżonka, który dokładał się na równo do kosztów urządzania nieruchomości? Ma on prawo do zwrotu połowy kwoty nakładów na remont mieszkania, jeśli między małżonkami była wspólność majątkowa.

Dobrze jednak, jeśli posiada on jakiekolwiek dokumenty potwierdzające jego udział finansowy w urządzaniu nieruchomości.

Czy darowizna podlega podziałowi przy rozwodzie?

Rozwód najczęściej jest dopiero pierwszym krokiem na drodze do rozwiązania problemów, jakie wynikają z potrzeby zakończenia nieudanego związku.

Obok walki o prawo do opieki nad dziećmi czy alimenty, częścią niekiedy wieloletniego procesujakim jest rozstaniejest podział majątku. Wśród wielu aspektów, jakie obejmujepodział majątkuistotną rolę odgrywająw nimdarowizny.

Jak odnosi się do nich polskie prawo i kiedy są one wliczane do majątku wspólnego, który ulega podziałowi?

Darowizna jest terminem prawnym uwzględnionym między innymi w Kodeksie cywilnym. Zgodnie z treścią art. 888. § 1. „Przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku.

” Darowizna jest więc umowąa nie jednostronnym swiadczeniem. Świadczenie to może mieć charakter jednorazowy i obejmować część majątku darczyńcy w postaci nieruchomości, samochodu, prawa własności do mieszkania czy określonej kwoty pieniężnej.

Jak dodaje dokument „oświadczenie darczyńcy powinno być złożone w formie aktu notarialnego. Jednakże umowa darowizny zawarta bez zachowania tej formy staje się ważna, jeżeli przyrzeczone świadczenie zostało spełnione” (Art. 890. § 1.).

W odniesieniu do związku małżeńskiego przedmiot darowizny może być dedykowany tylko jednemu z małżonków lub im obojgu.

To rozróżnienie ma duże znacznie w trakcie dokonywania podziału majątku po rozwodzie i wykazywania jego części objętej wspólnotą majątkową.

Zawarcie związku małżeńskiego oznacza powstaniez mocy prawatzw. wspólności majątkowejmałżeńskiej.

Wynika ona z zapisu Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, którego artykuł 31 §1 mówi, że: „z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.”

Natomiast artykuł 34 dodaje, że: „przedmioty zwykłego urządzenia domowego służące do użytku obojga małżonków są objęte wspólnością ustawową także w wypadku, gdy zostały nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił.”

Za podstawę prawną podziału majątku po ustaniu wspólności majątkowej małżonków służy Kodeks postępowania cywilnego, a w szczególności jego art. 567 w brzmieniu: „§ 1.

W postępowaniu o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej między małżonkami sąd rozstrzyga także o żądaniu ustalenia nierównych udziałów małżonków w majątku wspólnym oraz o tym, jakie wydatki, nakłady i inne świadczenia z majątku wspólnego na rzecz majątku osobistego lub odwrotnie podlegają zwrotowi.§ 2. W razie sporu co do ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym sąd może w tym przedmiocie orzec postanowieniem wstępnym.§ 3. Do postępowania o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej między małżonkami, a zwłaszcza do odrębnego postępowania w sprawach wymienionych w paragrafie pierwszym stosuje się odpowiednio przepisy o dziale spadku.”

Do rozwodu, jako jednego ze sposobów ustania małżeństwa ustosunkowuje się również Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dział IV). Do sądowych postanowień wyroku nawiązuje art. 58, a jego §3.

wskazuje na możliwośćdokonania podziału majątku już podczas sprawy rozwodowej: „Na wniosek jednego z małżonków sąd może w wyrokuorzekającym rozwód dokonać podziału majątku wspólnego, jeżeli przeprowadzenie tego podziału nie spowodujenadmiernej zwłoki w postępowaniu.”Sytuacje takie należą jednak do rzadkości.

Podział majątku jest jednym z elementów procesu rozwodowego i obejmuje wszystkie te dobra, które zostały zaliczone do tzw. wspólności majątkowej. Są to głównie:

  • wynagrodzenia za pracę oraz dochody z innej działalności zarobkowej,
  • dochody z majątku wspólnego oraz z majątku osobistego małżonków,
  • oszczędności, lokaty i inne środki zgromadzone w bankach czy na specjalnych kontach emerytalnych.

Kodeks stosuje w odniesieniu do tych składników określenie „w szczególności”, co oznacza, że jest to tylko przykład najbardziej typowych elementów majątku wspólnego. W rzeczywistości jest ich znacznie więcej i mają różne formy. Ze względu na formę prawną wspólności majątkowej żaden z małżonków nie może nią dysponować osobiście, bez zgody drugiej strony.

Takie ustalenia prawne potwierdza art. 35. Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który odnosi się też do postępowania obu stron w kwestii dysponowania majątkiem wspólnym –„W czasie trwania wspólności ustawowej żaden z małżonków nie może żądać podziału majątku wspólnego.

Nie może również rozporządzać ani zobowiązywać się do rozporządzania udziałem, który w razie ustania wspólności przypadnie mu w majątku wspólnym lub w poszczególnych przedmiotach należących do tego majątku.”Dotyczy to również darowizny pod warunkiem, że została ona przekazana na rzecz obojga małżonków.

Jednak, jeśli w umowie notarialnej lub ustnej dany majątek (samochód, pieniądze, działka) został przekazany wyłącznie jednej ze stron, jest on zaliczany do majątku osobistegoobdarowanego małżonka.

Okoliczności, w których powodem rozwodu staje się istotne przewinienie jednej ze stron (np. zdrada małżeńska), zazwyczaj wiążą się z negatywnym nastawieniem do małżonka inicjującego rozwódnie tylko współmałżonka, ale również jego bliskich krewnych.

W takiej sytuacji rodzice, którzy często są darczyńcami, zastanawiają się nad możliwością wycofania –odwołania darowizny, jeśli była ona dokonana na rzecz obu małżonków. Nie jest to okoliczność prosta do rozstrzygnięcia, ale prawo dopuszcza również taką możliwość.

Tę sytuację reguluje artykuł 898 Kodeksu cywilnego:„Art. 898. § 1. Darczyńca może odwołać darowiznę nawet już wykonaną, jeżeli obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności.§ 2. Zwrot przedmiotu odwołanej darowizny powinien nastąpić stosownie do przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu.

Od chwili zdarzenia uzasadniającego odwołanie obdarowany ponosi odpowiedzialność na równi z bezpodstawnie wzbogaconym, który powinien się liczyć z obowiązkiem zwrotu.

” Rozstrzygnięcie kwestii spornej, jaką jest odwołanie darowizny leży w gestii sądui sprawy tego rodzaju nigdy nie należą do prostych i oczywistych z uwagi na fakt iżpojęcie „ rażącej niewdzięczności” doczekało się setek interpretacji.

  1. Jeśli w okresie trwania małżeństwa rodzice podarowali synowi działkę rekreacyjną z zastrzeżeniem, że jest ona przeznaczona wyłącznie dla niego, może on dysponować nią według własnego uznania i bez zgody żony zbudować na niej altanę. Poddział majątku przed rozwodemlub sądowy nie będzie obejmować, ani działki, ani wykonanej konstrukcji.
  2. Małżeństwo otrzymało od krewnego w darowiźnie na rocznicę ślubu samochód. Korzysta z niego tylko małżonek, gdyż żona nie ma prawa jazdy. Pomimo wyłącznego użytkowania, podczas podziału majątku taka darowizna jest częścią wspólności majątkowej i wymaga rozdysponowania. Samochód nie może być podzielony, dlatego sąd zazwyczaj podejmuje decyzję o spłaceniu połowy jego wartości lub sprzedaży i podziale gotówki.

Darowizna a majątek wspólny. Czyli on, ona i teściowie

 „I żyli długo i szczęśliwie”… to ostatnie zdanie z wielu bajek, jakie pamiętam z mojego dzieciństwa. Ale też przeświadczenie, które towarzyszy wielu osobom podejmującym decyzje o małżeństwie.  Nikt nie myśli wtedy przecież o rozwodzie. Przyszli małżonkowie koncentrują się na przygotowaniach do ślubu, wyborze sali i dodatkach.

Układają listę gości i obmyślają menu weselne. A w międzyczasie snują wspaniałe wizje ich wspólnej przyszłości.  W rezultacie, zanim powiedzą sakramentalne „tak”, większość  z nich nie myśli o tym, jakie skutki – pod względem prawnym – wywołuje zawarcie małżeństwa.

I jakie mogą być tego konsekwencje, gdy jednak któregoś dnia postanowią się rozwieść.

Przez lata małżeństwa, małżonkowie gromadzą majątek. Bywają także wspierani przez rodziców z jednej i drugiej strony. Otrzymują środki finansowe, wyposażenie mieszkania, a nawet nieruchomości, w które następnie inwestują.

Nie zastanawiają się jednak nad skutkami prawnymi (finansowymi) takich zdarzeń. Problem zaczyna się wówczas, gdy w związku z rozstaniem, pragną następnie taki majątek podzielić. Bo podziałowi podlega jedynie to, co stanowi ich majątek wspólny.

Tylko, czy na pewno wszystko czego się „dorobili” jest wspólne?

Czym jest wspólność majątkowa małżeńska? Co wchodzi w skład majątku wspólnego? Czy mieszkanie, w którym małżonkowie wspólnie zamieszkiwali, także jest ich wspólną własnością? Co z darowizną od teściów?

Wspólność majątkowa małżeńska

Skutkiem wstąpienia w związek małżeński jest nie tylko obowiązek wierności, czy wzajemnej pomocy. Z chwilą zawarcia małżeństwa, zasadą jest także, że między małżonkami powstaje wspólność majątkowa, nazywana wspólnością ustawową. By wspólność taka powstała, nie trzeba zatem dopełniać żadnych innych formalności.

Wspólność majątkowa nie powstanie jednak, m.in. wtedy gdy małżonkowie przed zawarciem małżeństwa podpiszą intercyzę, czyli umowę ustanawiającą rozdzielność majątkową.

Co należy do majątku wspólnego małżonków?

Obejmuje on przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania wspólności majątkowej przez oboje małżonków lub przez tylko jednego z nich.

See also:  Prawa mamy w przypadku rozwodu

Natomiast przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków. Do majątku osobistego konkretnego małżonka należą także przedmioty nabyte przez niego przed zawarciem związku małżeńskiego i zasadniczo także rzeczy nabyte (już po ślubie) w zamian za pieniądze uzyskane z ich sprzedaży. Nie będą one też podlegały podziałowi.

Co wchodzi w skład majątku wspólnego?

Są to w szczególności (a więc przykładowo):

  • pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków;
  • dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków;
  • środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków;
  • kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie prowadzonym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Ale też przedmioty majątkowe nabyte ze środków pochodzących z majątku wspólnego.

Musisz jednak wiedzieć, że przepisy przewidują też pewne wyjątki, kiedy to przedmiot mimo, iż nabyty w trakcie trwania wspólności majątkowej, nie wejdzie w skład majątku wspólnego małżonków. Tym samym, zasili majątek osobisty danego małżonka i stanie się tylko jego własnością. Czy darowizna jest takim wyjątkiem?

Darowizna – majątek wspólny czy osobisty?

Przykład: Pani Hanna i pan Krzysztof są małżeństwem. Rodzice pana Krzysztofa darowali mu po ślubie mieszkanie, do którego wprowadzili się świeżo upieczeni małżonkowie. Lokal ten nadawał się do generalnego remontu, dlatego wspólnie w niego inwestowali, wijąc sobie przytulne gniazdko.

Pani Hanna przeznaczyła na ten cel także oszczędności, zgromadzone jeszcze przed ślubem. W wydatkach tych wspierali ich rodzice, zarówno z jednej, jak i z drugiej strony. Pomagali także wyposażyć mieszkanie, kupując meble i sprzęt rtv oraz agd. Po latach, doszło jednak do rozwodu i podziału majątku.

Czy mieszkanie i inne, otrzymane od teściów w trakcie małżeństwa rzeczy, będą podlegały podziałowi?

Darowizna mieszkania w trakcie trwania wspólności majątkowej małżeńskiej

I tu zaczyna się zgrzyt. Dlaczego? Ponieważ  przedmiot majątkowy nabyty przez darowiznę stanowi majątek osobisty konkretnego małżonka, chyba że darczyńca postanowił inaczej. Czyli, darowizna od ojca i matki wchodzi do majątku osobistego syna, a nie do majątku wspólnego syna i synowej.

Powyższe oznacza także, że przedmioty majątkowe nabyte w drodze darowizny mogą wejść do majątku wspólnego małżonków tylko wtedy, gdy darczyńca „inaczej postanowił”. To „inne postanowienie” powinno znaleźć odzwierciedlenie w treści umowy darowizny. W przypadku nieruchomości, będzie to akt notarialny.

Jeśli nie ma tam odpowiedniego zapisu, wskazującego, że mieszkanie wejdzie do majątku wspólnego obu małżonków, to tak się niestety nie stanie. Co ciekawe, drugi małżonek nie musi być stroną takiej umowy, a zatem być obecnym przy czynności notarialnej, co z resztą zazwyczaj ma miejsce, ponieważ małżonkowie darzą się zaufaniem.

Warto zatem zapoznać się z jej treścią, by ustalić, jakie prawa Ci przysługują.

W opisywanym przykładzie, jedynym właścicielem mieszkania jest tylko pan Krzysztof, ponieważ zapisu takiego w umowie darowizny nie było.

Przedmioty urządzenia domowego a darowizna

A co z wyposażeniem mieszkania, które młodzi otrzymali od swoich rodziców? W tym wypadku obowiązuje odmienna zasada. Przedmioty zwykłego urządzenia domowego służące do użytku obojga małżonków (np. meble, pralka, czy telewizor) są objęte wspólnością ustawową, także wtedy gdy zostały nabyte przez darowiznę, chyba że darczyńca inaczej postanowił.

Wynika to ze swego rodzaju doświadczenia życiowego opartego na założeniu, że intencją takiej darowizny jest wsparcie obojga małżonków. Natomiast rozstrzygająca jest oczywiście wola osoby dokonującej darowizny.

Dlatego, gdyby rodzic chciał wywołać odmienny skutek, warto jest sporządzić stosowną umowę, w której wyraźnie zostanie określone, że dany przedmiot ma wejść do majątku osobistego jego dziecka.

Pieniądze przekazywane na remont mieszkania należącego do majątku osobistego małżonka. Czy można je odzyskać?

Środki inwestowane przez małżonków mogą zostać w określonych okolicznościach rozliczone jako nakłady z majątku wspólnego (lub osobistego pani Hanny – oszczędności, które posiadała przed ślubem) na majątek osobisty pana Krzysztofa. Natomiast w przypadku pieniędzy od teściów, będzie trzeba w pierwszej kolejności ustalić, czy zostały one podarowane małżonkom, czy może tylko jednemu z nich.

Jeśli nie dojdzie do porozumienia pomiędzy stronami, wyjaśnienie powyższych kwestii będzie zazwyczaj wymagało żmudnego postępowania sądowego, szczególnie gdy niczego nie utrwalano na piśmie, a pieniądze były przekazywane „z ręki do ręki”.

Nie obejdzie się bez przedstawienia rozmaitych dowodów, potwierdzających kto, kiedy, komu i na co przekazał pieniądze oraz w jakiej kwocie. Konieczne będzie również skorzystanie z pomocy biegłych, którzy oszacują wartość nakładów podlegających rozliczeniu.

  • ***
  • Jeśli masz pytania, potrzebujesz pomocy lub indywidualnej konsultacji skontaktuj się ze mną.
  • ***

Jeżeli spodobał Ci się ten artykuł lub uważasz go za wartościowy, to będzie mi bardzo miło, jeśli podzielisz się nim z innymi. Daj mi znać w rozwiązaniu jakich problemów mogę Ci jeszcze pomóc.

Podział majątku po rozwodzie Wrocław | Kancelaria CHC Adwokaci

Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa, obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nie objęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.

Małżonkowie mogą jednak w umowie zawartej w formie aktu notarialnego, ową wspólność roszerzyć lub ograniczyć. Mogą również ustanowić rozdzielność majątkową lub rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków. Jest to umowa majątkowa, zwana potocznie intercyzą.

Taką umowę można sporządziź przed notariuszem w dowolnym momencie małżeństwa, jak i przed jego zawarciem. Zgodnie z kodeksem rodzinnym i opiekuńczym w razie umownego ustanowienia rozdzielności majątkowej, każdy z małżonków zachowuje zarówno majątek nabyty przed zawarciem umowy, jak i majątek nabyty później.

Każdy z małżonków swoim majątkiem zarządza samodzielnie.

Tym samym, w ustroju rozdzielności majątkowej rozróżniamy dwa majątki: majątek osobisty żony oraz majątek osobisty męża, a intercyza powoduje, że od określonej w niej chwili prawa danego rodzaju nabyte przez małżonków będą wchodziły do ich majątków osobistych albo do majątku wspólnego małżonków na innych, zmodyfikowanych zasadach, określonych w umowie, którą podpisali (np. uzyskane w przyszłości przez jednego z małżonków wynagrodzenie będzie zaliczane do majątku osobistego tego małżonka, a nie jak dotychczas do majątku wspólnego). Samo zawarcie umowy małżeńskiej majątkowej wprowadzającej rozdzielność majątkową, czyli tzw. intercyzy – nie powoduje automatycznie wyłączenia wspólności gospodarczej małżonków, ani tym bardziej nie wpływa na prawa i obowiązki stron wynikające z prawa rodzinnego i opiekuńczego, a związane z obowiązkiem starania się i czynienia nakładów na dobro rodziny. Zmiana w trakcie małżeństwa ustroju majątkowego – ze wspólności ustawowej na rozdzielność majątkową – nie może być przyjmowana jako zerwanie więzi gospodarczej.

Rozwód a kredyt

W ustroju wspólności ustawowej bank, który udzielił kredytu (wierzyciel), może żądać zaspokojenia w całości lub części z majątku wspólnego małżonków, jak i z majątku osobistego każdego z nich.

Z powództwem zawierającym żądanie zasądzenia świadczenia wierzyciel może więc wystąpić przeciwko obojgu małżonkom, małżonkowi będącemu stroną umowy kredytowej albo drugiemu małżonkowi. Również po ustaniu pożycia małżeńskiego i orzeczeniu rozwodu, w ustroju wspólności ustawowej, za spłatę rat kredytu odpowiadają oboje małżonkowie.

Jeśli kredyt mieszkaniowy miał być udzielony na zakup nieruchomości lokalowej, mającej w założeniu małżonków przynależeć do ich majątków osobistych kupujących, powinno to zostać ujawnione zarówno sprzedawcy, jak i zostać w wyraźny sposób wyartykułowane w treści umowy kredytowej.

Małżonek może powoływać się względem innych osób na umowę majątkową małżeńską, wyłącznie wtedy, gdy jej zawarcie oraz rodzaj były tym osobom wiadome. Z przepisu tego wynika jednoznacznie, iż małżonek niebędący dłużnikiem może powołać się na skutki zawartej intercyzy, ale wtedy musi udowodnić, że wierzyciel wiedział o intercyzie i jej rodzaju.

To na nim, zgodnie z art. 6 kodeksu cywilnego spoczywać będzie ciężar dowodu stanu wiedzy wierzyciela. Sam wierzyciel, nie ma obowiązku dokładania jakichkolwiek starań w celu powzięcia wiadomości co do wyżej wspomnianych okoliczności.

Jeżeli zatem rozwiedziony małżonek nie udowodni, że zawarcie oraz rodzaj umowy majątkowej małżeńskiej były bankowi wiadome, wówczas musi zgodzić się na to, że intercyza będzie względnie bezskuteczna wobec banku jako „innej osoby” i będzie musiał liczyć się z solidarnym obowiązkiem zapłaty rat kredytowych.

Jeżeli małżonek spłaca dług (raty kredytowe) ze swego majątku osobistego, o tym, czy i w jakiej części może on żądać zwrotu od drugiego małżonka, przesądza wyznaczony przez art. 27 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego zakres obowiązku każdego z małżonków przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny.

Przepis ten stanowi, że oboje małżonkowie obowiązani są – każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych – przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli.

Zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać z jednej strony, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym, z drugiej zaś strony za zapewnieniu środków finansowych na zaspokojenie potrzeb rodziny.

Tym samym, sąd może uznać za bezzasadne dochodzenie przez jednego z rozwiedzionych małżonków zasądzenia na swoją rzecz od drugiego małżonka zwrotu np. połowy spłaconych rat kredytu, czy uiszczonych podatków od nieruchomości (rozliczenie małżonków za okres wspólnego pożycia), jeśli małżonkowie ustalili, że w trakcie trwania ich pożycia jedno z nich będzie finansować z własnej działalności raty kredytu i opłaty za użytkowanie lokalu, a drugie będzie zajmować się domem i wychowywaniem dzieci. Z tym jednak zastrzeżeniem, że po zerwaniu wspólnego pożycia (np. wyprowadzeniu się z domu), małżonek który wcześniej nie przyczyniał się do finansowania zakupionego lokalu i nie ponosił połowy kosztów obciążających lokal, ma obowiązek dokonania rozliczenia z byłym małżonkiem, poczynającod daty, gdy wspólne pożycie zostało zerwane.

See also:  Brak zgody na rozwód

Darowizna a majątek małżonków

Spadkodawca lub darczyńca może darować lub „zapisać” w testamencie określoną rzecz lub prawo jednemu z małżonków bądź obojgu, na zasadach współwłasności ułamkowej lub łącznej. Decydująca w tej mierze jest wola spadkodawcy lub darczyńcy.

Jeżeli nie została ona wyraźnie wyartykułowana, sąd – w toku postępowania o podział majątku wspólnego lub w odrębym procesie o ustalenie przynależności konkretnego przedmiotu do majątku wspólnego – poczyni ustalenia jaka była rzeczywista wola spadkodawcy w dacie sporządzania testamentu, lub darczyńcy w dacie dokonywania darowizny.

Ustawodawca pozbawił małżonków możliwości obejścia woli darczyńcy na mocy umowy majątkowej dokonującej rozszerzenia wspólności majątkowej o przedmioty nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę. Co do zasady, przedmiot majątkowy nabyty przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę stanowi majątek osobisty małżonka, chyba że spadkodawca lub darczyńca postanowił inaczej.

Jeżeli małżonków łączy wspólność majątkowa, wolą spadkodawcy lub darczyńcy może być, aby określony przedmiot majątkowy wszedł w skład majątku wspólnego małżonków, lub został nabyty przez małżonków na zasadach współwłasności w częściach ułamkowych, w której ich udziały stanowią majątki osobiste każdego z małżonków.

W przypadku dziedziczenia, spadkodawca może powołać do spadku jednego lub obydwoje małżonków. Tak odziedziczone udziały wchodzą w skład majątków osobistych małżonków. Podobnie jak w przypadku dokonania darowizny, spadkodawca może jednak zastrzec, że mają być one objęte wspólnością, chociażby powołał do spadku tylko jedno z małżonków.

Wyjątek od przedstawionych powyżej zasad przewiduje przepis art. 34 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który stanowi, że przedmioty zwykłego urządzenia domowego służące do użytku obojga małżonków są objęte wspólnością ustawową, także w wypadku gdy zostały nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę.

Przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku. Nie ulega więc wątpliwości, że umowa darowizny rodzi po stronie obdarowanego moralny obowiązek wdzięczności. Z tego względu na podstawie art.

898 § 1 kodeksu cywilnego darczyńca może odwołać darowiznę nawet już wykonaną, jeżeli obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności. Przy czym, darowizna nie może być odwołana po upływie roku od dnia, w którym uprawniony do odwołania dowiedział się o niewdzięczności obdarowanego.

W zależności od tego, czy „rażącej niewdzięczności” – dopuszcza się jedno z małżonków, czy oboje, odwołanie darowizny może nastąpić stosownie wobec jednego z nich bądź w stosunku do obojga.

Darczyńca może domagać się od małżonka, co do którego darowizna została odwołana, przeniesienia na siebie należącego do tego małżonka udziału w przedmiocie darowizny przy odpowiednim stosowaniu przepisów o przeniesieniu prawa własności.

W konsekwencji czego, współwłaścicielami udziału w przedmiocie darowizny staną się darczyńca i małżonek, w stosunku do którego nie nastąpiło odwołanie darowizny. Jeżeli do przeniesienia własności udziału nie dojdzie, darczyńcy pozostaje droga sądowa o stwierdzenie w trybie art.

64 i 1047 kodeksu cywilnego obowiązku obdarowanego małżonka, w stosunku do którego nastąpiło odwołanie darowizny – do złożenia stosownego oświadczenia o przeniesieniu własności. Natomiast w sytuacji, gdy ze względu na uprzednie odpłatne zbycie przedmiotu darowizny osobie trzeciej przeniesienie udziału nie mogło nastąpić, darczyńca może żądać od małżonka, co do którego nastąpiło odwołanie darowizny zwrotu wartości udziału na zasadach określonych przepisami o bezpodstawnym wzbogaceniu.

Podział majątku dorobkowego

Podziału majątku, zarówno objętego wspólnością małżeńską ustawową, jak i umowną, może dokonać w drodze zawarcia umowy o podział (gdy małżonkowie są zgodni co do sposobu podziału), w postępowaniu przed sądem polubownym w toku postępowania o zawezwanie do próby ugodowej, w wyroku orzekającym rozwód (na wniosek jednego z małżonków sąd może w wyroku orzekającym rozwód dokonać podziału majątku wspólnego, jeżeli przeprowadzenie podziału nie spowoduje nadmiernej zwłoki w postępowaniu), jak i w postępowaniu o podział majątku wspólnego toczącym się w trybie nieprocesowym. Umowa o podział majątku może zostać zawarta w dowolnej formie. Jeśli jednak w skład dzielonego majątku wchodzi nieruchomość, lub użytkowanie wieczyste konieczne będzie udanie się do kancelarii notarialnej i sporządzenie umowy w formie aktu notarialnego. Jeśli natomiast przedmiotem podziału jest przedsiębiorstwo, to ustawa przewiduje formę pisemną z podpisami notarialnie poświadczonymi, chyba że w skład przedsiębiorstwa wchodzi nieruchomość objęta podziałem, wówczas właściwą formą jest akt notarialny. Dopiero w sytuacji, gdy małżonkowie nie będą w stanie wypracować polubownego porozumienia w zakresie podziału spadku (w drodze umowy o podział majątku lub ugody sądowej), konieczne będzie powierzenie tej kwestii rozstrzygnięciu sądu. Zgodnie z art. 567 § 3 k.p.c. do postępowania o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej między małżonkami stosuje się odpowiednio przepisy o dziale spadku oraz przepisy dotyczące zniesienia współwłasności. Przy czym zarówno skład, jak i wartość spadku oraz odpowiednio majątku wspólnego, ulegającego podziałowi – ustala sąd. Wyłącznie ważne powody uzasadniają ograniczenie podziału do określonej części majątku, bowiem – co do zasady – przedmiotem podziału dokonywanego przez sąd jest cały majątek objęty wspólnością.
Wyróżnia się trzy sposoby podziału majątku wspólnego: podział rzeczy w naturze (tzw. podział fizyczny), czyli wydzielenie każdemu z małżonków, stosownie do przysługujących im udziałów, określonych składników majątku wspólnego, z ewentualnym wyrównaniem wartości poszczególnych udziałów dopłatami pieniężnymi; przyznanie rzeczy jednemu z małżonków i zasądzenie od niego spłat na rzecz drugiego małżonka, oraz tzw. podział cywilny, czyli licytacyjną sprzedaż rzeczy wspólnej i podział uzyskanych w ten sposób środków. Sąd dokonujący działu ma obowiązek uwzględnić wolę uczestników postępowania, prezentowaną w zakresie wyboru sposobu tego działu (zniesienia) – tzn. gdy zainteresowani złożą zgodny wniosek co do sposobu podziału majątku wspólnego sąd wyda postanowienie odpowiadające treści wniosku, jeżeli projekt podziału nie sprzeciwia się prawu ani zasadom współżycia społecznego, ani też nie narusza w sposób rażący interesu osób uprawnionych. Dopiero w sytuacji braku porozumienia zainteresowanych co do sposobu zniesienia współwłasności i jednoczesnym zajściu warunków do dokonania podziału w naturze, sąd dokonuje zniesienia współwłasności przez podział fizyczny rzeczy na części odpowiadające wartością udziałom małżonków z uwzględnieniem wszelkich okoliczności zgodnie z interesem społeczno-gospodarczym, a ewentualne różnice wartości wyrównuje się przez dopłaty pieniężne. Dopuszczalne jest również dokonanie podziału częściowego w naturze i zarządzenie sprzedaży pozostałej części, chyba że małżonkowie żądają zniesienia współwłasności przez sprzedaż wszystkich rzeczy.

Ustalenie nierównych udziałów i rozliczenie nakładów

Co do zasady, małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym.

W postępowaniu o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej na wniosek jednego z małżonków, sąd może rozstrzygnąć o żądaniu ustalenia nierównych udziałów małżonków w majątku wspólnym oraz o tym, jakie wydatki, nakłady i inne świadczenia z majątku wspólnego na rzecz majątku osobistego lub odwrotnie podlegają zwrotowi.

Bowiem z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać, ażeby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z nich przyczynił się do powstania tego majątku.

Sąd Najwyższy wielokrotnie podkreślał, że nie każda sytuacja, gdy występuje dysproporcja w zakresie przyczyniania się małżonków do powstania majątku wspólnego uzasadnia ustalenie nierównych udziałów.

Ważne powody istnieją wówczas, gdy małżonek, przeciwko któremu zostało skierowane żądanie w sposób rażący lub uporczywy nie przyczyniał się w miarę swoich sił i możliwości zarobkowych do powstania majątku wspólnego. Konieczne jest przy tym odróżnienie kwestii zawinionego nieprzyczyniania się do powstania majątku wspólnego od winy w rozkładzie pożycia.

Sam fakt przypisania jednemu z małżonków nawet wyłącznej winy w rozkładzie pożycia nie musi uzasadniać zmniejszania, czy pozbawienia należnego mu udziału w majątku wspólnym. Zgodnie natomiast z art.

45 § 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego każdy z małżonków powinien zwrócić wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na jego majątek osobisty, z wyjątkiem wydatków i nakładów koniecznych na przedmioty majątkowe przynoszące dochód. Może żądać zwrotu wydatków i nakładów, które poczynił ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny. Nie można żądać zwrotu wydatków i nakładów zużytych w celu zaspokojenia potrzeb rodziny, chyba że zwiększyły wartość majątku w chwili ustania wspólności. Przepis ten reguluje kwestię nakładów i wydatków jedynie w okresie trwania wspólności ustawowej. Należy wskazać, że zarówno roszczenie o ustalenie nierównych nakładów, jak i roszczenie o rozliczenie nakładów z majątku odrębnego na majątek wspólny powinno zostać udowodnione przez stronę zgodnie z zasadami ciężaru dowodu (art. 6 kodeksu cywilnego), a Sąd nie ma obowiązku rozliczania tych nakładów „z urzędu”.

Leave a Reply

Your email address will not be published.