Jak przekazywać alimenty matce dziecka przebywającej w zakładzie karnym?

O umorzenie należności alimentacyjnych dłużnik może się starać tylko wyjątkowych, prawnie określonych sytuacjach. Czy pobyt zakładzie karnym należy do takowych?

Państwo polskie chroni swych obywateli w sytuacjach, gdy stają się oni pokrzywdzeni z powodu niewypłacenia im należnego świadczenia alimentacyjnego przez dłużnika. 
 

W takim przypadku rządowe wsparcie jest im zapewnione dzięki specjalnemu funduszowi alimentacyjnemu, z którego środki dedykowane są właśnie tym osobom, którym nie udało się wyegzekwować zaległych należności od dłużnika alimentacyjnego. 
 

W życiu jednak nie ma nic za darmo. Pieniądze, które państwo polskie wypłaciło z funduszu na rzecz osoby pokrzywdzonej, powinny zostać zwrócone przez dłużnika. Ten z kolei ma prawo do wnioskowania o umorzenie roszczeń w pewnych wyjątkowych sytuacjach. Co pobyt w zakładzie karnym do takich należy?
 

Jak przekazywać alimenty matce dziecka przebywającej w zakładzie karnym?

Wszystko w rękach sądu
Organy władzy sądowniczej mają prawo do ograniczenia nałożonego na dłużnika obowiązku alimentacyjnego, lecz nie jest to jego obowiązkiem. Decyzja, w sprawie umorzenia należności alimentacyjnych jest więc podejmowana indywidualnie dla każdego przypadku. 

Umorzenie długu osoby niewywiązującej się ze swego obowiązku alimentacyjnego następuje na drodze decyzji administracyjnej. Jeśli sąd uzna, że nie ma podstaw do anulowania zaległości alimentacyjnych lub że szkodliwość społeczna tego czynu była duża, ma on prawo oddalić wniosek o umorzenie długu. 
 

Jak przekazywać alimenty matce dziecka przebywającej w zakładzie karnym?

Co przemawia za umorzeniem zaległości?
Orany sądownicze mają możliwość ograniczenia lub umorzenia nałożonego na dłużnika obowiązku alimentacyjnego w przypadku, gdy jego sytuacja materialna niezaprzeczalnie wykazuje brak szans na zdobycie odpowiednich środków pieniężnych.

Organ prowadzący daną sprawę alimentacyjną ma niezbywalny obowiązek zgromadzenia i wszechstronnego zbadania materiału dowodowego w sprawie zarówno finansowej, jak i osobistej sytuacji życiowej dłużnika. Przy wystawianiu decyzji nie ma więc „samowolki”. Każdy wyrok musi spełniać ogólne zasady postępowania administracyjnego i sądowego. 

Jak przekazywać alimenty matce dziecka przebywającej w zakładzie karnym?

Co z więźniami?
Choć  w wielu przypadkach więźniowie przebywający w zakładach karnych nie mają możliwości zarobienia pieniędzy, pojawia się pytanie, dlaczego władza sądownicza miałaby stosować taryfę ulgową wobec dłużnika, który popełnił przestępstwo i trafił za kratki?

W przypadku takich dylematów sądy kierują się przede wszystkim interesami społecznymi i obywatelskimi. Obniżenie lub umorzenie obowiązku alimentacyjnego miałoby przecież negatywne skutki przede wszystkim dla dziecka, które wcale nie było winne umieszczenia rodzica w zakładzie karnym.
 

Jak przekazywać alimenty matce dziecka przebywającej w zakładzie karnym?

Kratki nie uchronią przed obowiązkiem alimentacyjnym?
Innym kryterium, jakie może zdecydować o umorzeniu lub dalszym podtrzymaniu obowiązku alimentacyjnego dłużnika, który przebywa za kratkami, jest to, czy popełnił on swe przestępstwo umyślnie, czy też nieumyślnie. W zależności od odpowiedzi na to pytanie sąd może wydać swój wyrok o uchyleniu lub podtrzymaniu alimentów.

Zastanawiając się nad losem skazanego na karę wiezienia dłużnika alimentacyjnego warto mieć na uwadze, iż owy skazaniec przebywa w zakładzie karnym, w związku z czym znajduje się na utrzymaniu państwa. Nie ponosi on więc kosztów swego utrzymania z własnych dochodów i nic nie stoi na przeszkodzie, by z jego oszczędności lub posiadanych dóbr przeprowadzić egzekucję alimentacyjną. 
 

Jak przekazywać alimenty matce dziecka przebywającej w zakładzie karnym?

Czy pozbawiony wolności musi płacić alimenty?

O umorzenie należności alimentacyjnych dłużnik może starać się jedynie w wyjątkowych, prawnie określonych sytuacjach. Jak kwestia ta prezentuje się w przypadku rodzica osadzonego w zakładzie karnym?

Obowiązek alimentacyjny

Obowiązek alimentacyjny to obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania. Istotą takiego świadczenia jest fakt, iż jedna strona ma prawo żądać dostarczenia wskazanych środków, a druga osoba ma obowiązek je dostarczać.

Zgodnie z art. 138 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy (dalej jako „krio”), obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny), obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo.

Obowiązek alimentacyjny trwa tak długo, dopóki uprawnione do alimentów dziecko nie jest w stanie samodzielnie się utrzymać. Ogólnie przyjmuje się, że trwa on dopóki dziecko się uczy.

W szczególności studiuje na studiach dziennych lub nie ma możliwości podjęcia pracy zarobkowej.

Alimenty od osoby pozbawionej wolności

Rozważając kwestię alimentów od osoby pozbawionej wolności, w pierwszej kolejności zwrócić uwagę należy na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 26 maja 1995 r., sygn. akt: III CZP 178/94.

Stanowi ona, iż możliwości zarobkowe zobowiązanego do alimentacji, który odbywa karę pozbawienia wolności i nie jest zatrudniony, ustala się według zasad określonych w art.

135 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (a więc według usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego). Ze względu na okoliczności sprawy sąd może nie uznać zmiany niekorzystnej dla możliwości zarobkowych zobowiązanego, jaką spowodowało umieszczenie go w zakładzie karnym.

Z powyższego wynika zatem, iż sam fakt, że osoba zobowiązana do uiszczania świadczeń alimentacyjnych przebywa w zakładzie karnym, nie powoduje, że jej obowiązek alimentacyjny względem małoletniego zostaje z tego powodu automatycznie ograniczony. Orzekając więc o wysokości alimentów od osoby odbywającej karę pozbawienia wolności, sąd w wyroku zasądzającym świadczenie alimentacyjne powinien wziąć pod uwagę sytuację zobowiązanego do alimentów.

Przeczytaj również:
Krąg osób zobowiązanych do alimentacji

Egzekucja świadczeń alimentacyjnych

Zgodnie z przepisami dotyczącymi egzekucji świadczeń alimentacyjnych, jeżeli dłużnik odbywa karę pozbawienia wolności, wierzyciel może złożyć tytuł wykonawczy.

Mowa o wyroku zasądzającym alimenty wraz z nadaną mu klauzulą wykonalności, bezpośrednio dyrektorowi zakładu karnego, który obowiązany jest wypłacać wierzycielowi należności za pracę dłużnika lub jego pieniądze znajdujące się w depozycie zakładu karnego. Egzekucją może również zająć się komornik.

Egzekucja alimentów może okazać się nieskuteczna. Wówczas osoba uprawniona może zgłosić się do funduszu alimentacyjnego o wypłatę należnego jej świadczenia.

Przeczytaj również:
Czy uchylanie się od alimentów jest przestępstwem?

Fundusz Alimentacyjny

W przypadku niemożności wyegzekwowania alimentów na dziecko rodzic może ubiegać się o przyznanie świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego. Fundusz ten ma na celu pomoc osobom, które nie otrzymują zasądzonych na dzieci alimentów, pomimo prowadzonej egzekucji komorniczej wobec rodzica zalęgającego z alimentami.

Pamiętać jednak należy, iż świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18. roku życia. Jeśli jednak osoba uprawniona uczy się w szkole lub szkole wyższej, wówczas świadczenie może fundusz wypłacać do ukończenia przez nią 25. roku życia.

Natomiast w przypadku osoby posiadającej orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności świadczenie może być przekazywane bezterminowo.

Jak przekazywać alimenty matce dziecka przebywającej w zakładzie karnym?

Wnioski o świadczenie z Funduszu

Przyjmowaniem wniosków o świadczenie z Funduszu Alimentacyjnego zajmują się urzędy gmin. Aby otrzymać świadczenie z Funduszu Alimentacyjnego, musi mieć miejsce bezskuteczna egzekucja zasądzonych alimentów. Kolejny warunek to nieprzekraczanie ustalonego kryterium dochodu.

Rodzic w imieniu dziecka składa wniosek o świadczenie z Funduszu Alimentacyjnego do gminy. Wniosek jest szczegółowo określony. Można go znaleźć na stronach internetowych ministerstwa pracy i polityki społecznej, jak również w gminach. Do wniosku należy dołączyć wymagane dokumenty.

Świadczenie z Funduszu Alimentacyjnego przysługuje w wysokości odpowiadającej wysokości zasądzonych alimentów. Nie mogą być jednak wyższe niż 500 zł. Oznacza to, że jeżeli zasądzone alimenty wynoszą 400 zł, to świadczenie również będzie w tej wysokości.

Gdy alimenty wynoszą 700 zł, świadczenie z funduszu będzie wypłacane w wysokości 500 zł.

Przeczytaj również:
Obowiązek alimentacyjny między byłymi małżonkami

Ponadto świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Wysokość wypłacanych alimentów odpowiada natomiast wysokości bieżąco ustalonych alimentów, jednakże w kwocie nie wyższej niż 500 zł.

Dłużnik alimentacyjny jest obowiązany do zwrotu właściwemu organowi należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej. Musi to nastąpić łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

Odsetki są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty. W praktyce wygląda to więc tak, że najpierw do dłużnika wysyła się decyzję o przyznaniu osobie uprawnionej świadczenia z funduszu i wysokości zadłużenia.

Następnie wysyła się decyzję o zobowiązaniu do zwrotu kwoty, którą w trakcie tego okresu wypłacono. Fundusz egzekwuje z kolei zwrot wypłaconych świadczeń od dłużnika.

Praca osadzonych

Z przepisów kodeksu karnego wykonawczego wynika, że administracja zakładu karnego powinna w miarę możliwości zapewnić pracę skazanym. W szczególności tym, na których spoczywa obowiązek alimentacyjny. Nie można więc wstawić znaku równości pomiędzy osadzeniem a brakiem możliwości zarobkowania.

Przeczytaj również:
Czy każdy skazany może być zatrudniony?

Umorzenie egzekucji

Co do zasady, można też żądać umorzenia egzekucji zaległych świadczeń. Orany sądownicze mają możliwość ograniczenia lub umorzenia nałożonego na dłużnika obowiązku alimentacyjnego.

Będzie tak w przypadku, gdy sytuacja materialna osadzonego niezaprzeczalnie wykazuje brak szans na zdobycie odpowiednich środków pieniężnych.

Organ prowadzący daną sprawę alimentacyjną ma niezbywalny obowiązek zgromadzenia i wszechstronnego zbadania materiału dowodowego w sprawie zarówno finansowej, jak i osobistej sytuacji życiowej dłużnika.

Decyzja w sprawie umorzenia należności alimentacyjnych jest podejmowana indywidualnie dla każdego przypadku.

Umorzenie długu osoby niewywiązującej się ze swego obowiązku alimentacyjnego następuje na drodze decyzji administracyjnej. Sąd ma prawo oddalić wniosek o umorzenie długu.

Jeśli uzna, że nie ma podstaw do anulowania zaległości alimentacyjnych lub że szkodliwość społeczna tego czynu była duża.

Jest jeszcze inne kryterium, jakie może zdecydować o umorzeniu lub dalszym podtrzymaniu obowiązku alimentacyjnego dłużnika, który przebywa za kratkami. Znaczenie ma, czy popełnił on swe przestępstwo umyślnie, czy też nieumyślnie. W zależności od odpowiedzi na to pytanie sąd może wydać swój wyrok o uchyleniu lub podtrzymaniu alimentów.

See also:  Odwieszenie wyroku za alimenty

Kary za niepłacenie alimentów – co grozi dłużnikowi?

Autor

Alimenty trzeba płacić w terminie i w pełnej wysokości. Nie tylko wyrok sądu i komornik mogą być uciążliwością dla dłużnika, który nie płaci. Można też zastosować sankcje administracyjne i karne, które mają zmobilizować dłużnika do płacenia alimentów. Jakie są kary za niepłacenie alimentów?

Kary za niepłacenie alimentów – jakie?

Za niepłacenie alimentów dłużnikowi grozi szereg konsekwencji. O możliwości zajęcia wynagrodzenia za pracę na poczet alimentów można przeczytać w artykule: Potrącenia alimentacyjne z wynagrodzenia za pracę.

W powyższym artykule opisujemy, jakie kary za niepłacenie alimentów może zastosować wobec dłużnika wójt (burmistrz, prezydent miasta), na wniosek osoby uprawnionej do alimentów. Wskazujemy też, jakie kary może zastosować sąd, gdy niepłacenie alimentów uzna za przestępstwo.

Kiedy niepłacenie alimentów to przestępstwo?

W pewnych sytuacjach kary za niepłacenie alimentów mogą oznaczać więzienie – bo niepłacenie alimentów to przestępstwo. Przestępstwo niealimentacji (art. 209 Kodeksu karnego) popełnia ten, kto uchyla się od wykonania obowiązku alimentacyjnego określonego np. orzeczeniem sądowym czy umową.

Nie każda zaległość w płaceniu alimentów oznacza popełnienie przestępstwa. Łączna wysokość zaległości musi stanowić równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych (z reguły są to 3 miesiące) albo wynosić co najmniej 3 miesiące (w sytuacji, gdy chodzi o opóźnienie zaległego świadczenia innego niż okresowe).

Jakie grożą kary za niepłacenie alimentów? Sprawca wspomnianego przestępstwa podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

Jeśli dłużnik alimentacyjny naraża osobę uprawnioną do alimentów na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, jego odpowiedzialność jest bardziej surowa – podlega wówczas grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

  • Sprawca może uniknąć kary za niepłacenie alimentów, jeśli w terminie 30 dni od dnia pierwszego przesłuchania w charakterze podejrzanego zapłaci w całości zaległe alimenty.
  • Przykład 1.

Ojciec dziecka przestał płacić alimenty określone w wyroku rozwodowym. Zaległość w płatnościach to równowartość blisko 5 miesięcznych rat alimentacyjnych. W takiej sytuacji dłużnik może być skazany za przestępstwo.

Bez znaczenia dla istnienia tego przestępstwa będzie fakt, że dziecko miało środki do życia, bo jego matka ma duże dochody.

Kary za niepłacenie alimentów byłaby surowsze, jeśli niepłacenie alimentów przez dłużnika we wspomnianych okolicznościach doprowadziło do tego, że istniało ryzyko, że dziecko nie będzie mieć zapewnionych podstawowych życiowych potrzeb (np. zabraknie pieniędzy na jedzenie czy zakup niezbędnej odzieży).

Ściganie za przestępstwo niealimentacji zasadniczo następuje na wniosek pokrzywdzonego, organu pomocy społecznej lub organu podejmującego działania wobec dłużnika alimentacyjnego. Aby zatem prokuratura podjęła czynności, wymaga się działania ze strony wspomnianych osób.

W sytuacji, gdy pokrzywdzonemu przyznano odpowiednie świadczenia rodzinne albo świadczenia pieniężne wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów (czyli świadczenie z tzw.

Funduszu alimentacyjnego), wówczas wniosku o ściganie nie potrzeba, gdyż następuje to z urzędu.

Sankcje administracyjne za niepłacenie alimentów – jakie?

Wobec osoby niepłacącej alimentów można też zastosować sankcje administracyjne wynikające z ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Administracyjne kary za niepłacenie alimentów są stosowane przez organ samorządu (wójta, burmistrza, prezydenta miasta).

Zanim jednak będzie można po nie sięgnąć, konieczne jest przeprowadzenie sprawy w sądzie cywilnym i podjęcie próby wyegzekwowania należności od dłużnika. Celem sprawy sądowej jest wydanie orzeczenia, w którym określona zostaje wysokość alimentów. Jest to tzw. tytuł egzekucyjny.

Można zastosować sankcje administracyjne, jeśli z wnioskiem w tej sprawie wystąpi osoba uprawniona do alimentów.

Osobę taką jest uprawniony do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna.

Wcześniej sąd musi nadać tytułowi egzekucyjnemu (np. wyrokowi sądu) tzw. klauzulę wykonalności i należy skierować sprawę do komornika. 

Wśród sankcji administracyjnych wyróżnia się:

  • przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego u dłużnika,
  • przekazanie danych dłużnika i informacji o zaległościach do biura informacji gospodarczej,
  • zobowiązanie dłużnika do zarejestrowania się jako bezrobotny (gdy nie pracuje),
  • zobowiązanie do podjęcia pracy zaproponowanej przez właściwy urząd (gdy nie pracuje),
  • zatrzymanie prawa jazdy.

POLECAMY

Ogłoszenia o pracę z całej Polski

  • Poznaj wybrane oferty pracodawców
  • Podziel się opinią
  • Weź udział w rekrutacji

zobacz ogłoszenia

Dowiedz się ile możesz zarabiać w innej firmie na takim samym stanowisku

Sankcje administracyjne za niepłacenie alimentów – kiedy?

Co musi się stać, aby nałożyć sankcje administracyjne za niepłacenie alimentów? Konieczne jest:

  • określenie alimentów na dziecko w orzeczeniu sądowym (albo ugodzie sądowej) – tytuł egzekucyjny,
  • nadanie tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności i skierowanie sprawy do komornika,
  • wystąpienie stanu bezskuteczności egzekucji.

Sięgnięcie po administracyjne kary za niepłacenie alimentów możliwe będzie wtedy, gdy wystąpi stan bezskuteczności egzekucji. Bezskuteczność egzekucji oznacza m.in.:

  • egzekucję komorniczą, w wyniku której w okresie ostatnich 2 miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących alimentów,
  • niemożność wszczęcia lub prowadzenia egzekucji alimentów przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu przebywającemu poza granicami Polski, w szczególności z powodu braku możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika za granicą.

Przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego u dłużnika

Po otrzymaniu wniosku, organ przeprowadza u dłużnika wywiad alimentacyjny. Jego celem jest ustalenie sytuacji rodzinnej, dochodowej i zawodowej dłużnika alimentacyjnego, a także jego stanu zdrowia oraz przyczyn niełożenia na utrzymanie osoby uprawnionej do alimentów. Dłużnik pod rygorem odpowiedzialności karnej musi złożyć oświadczenie w powyższej sprawie.

Przekazanie informacji do rejestru dłużników

Organ  informuje dłużnika o przekazaniu do biura informacji gospodarczej informacji o zobowiązaniu lub zobowiązaniach dłużnika alimentacyjnego związanych z należnościami z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej, do których zwrotu zobowiązany jest dłużnik. Taka informacja może być ujawniona tylko w razie powstania zaległości za okres dłuższy niż 6 miesięcy.

Zobowiązanie do zarejestrowania w urzędzie pracy

W przypadku, gdy dłużnik alimentacyjny nie może wywiązać się ze swoich zobowiązań z powodu braku zatrudnienia, organ:

  • zobowiązuje dłużnika alimentacyjnego do zarejestrowania się w ciągu 30 dni jako bezrobotny albo jako poszukujący pracy (w przypadku braku możliwości zarejestrowania się jako bezrobotny), oraz
  • informuje właściwy powiatowy urząd pracy o potrzebie aktywizacji zawodowej dłużnika.

Utrata prawa jazdy

Co w sytuacji, gdy dłużnik nie chce zastosować się do poleceń otrzymanych z urzędu? Tj. gdy:

  • uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego,
  • odmówił np. złożenia oświadczenia majątkowego,  
  • odmówił zarejestrowania się jako bezrobotny albo poszukujący pracy w oznaczonym terminie,
  • bez uzasadnionej przyczyny odmówił przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych.

W takim przypadku organ wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika za uchylającego się od alimentów. Taka decyzja pozwala nałożyć na dłużnika kary za niepłacenie alimentów, włącznie z odebraniem prawa jazdy.

Kiedy nie można uznać dłużnika za uchylającego się od alimentów? Decyzji w tej sprawie nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów.

Jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ:

  • składa wniosek o ściganie za tzw. przestępstwo niealimentacji,
  • kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika.

Jak przekazywać alimenty matce dziecka przebywającej w zakładzie karnym?

Czy pozbawiony wolności musi płacić alimenty?

Jest kwestią kontrowersyjną, czy pozbawienie wolności osoby obowiązanej do alimentacji może uzasadniać zwolnienie jej z tego obowiązku lub zmniejszenie jego wysokości.

Dominujący w aktualnym orzecznictwie pogląd zakłada, że osadzenie w zakładzie karnym nie powinno wpłynąć negatywnie na należne alimenty, bowiem wymaga tego dobro dziecka. Wobec tego należy orzec o alimentach, tak jak gdyby zobowiązany pozostawał na wolności i miał możliwość świadczenia pracy.

Wyrażane są jednak również poglądy odmienne, wskazujące przede wszystkim, że możliwości zarobkowe więźnia wyznacza realna możliwość jego zatrudnienia w warunkach zakładu karnego i niemożność podjęcia pracy w czasie odbywania kary może nawet skutkować oddaleniem powództwa o alimenty.

Warto odnotować także stanowisko wskazujące, iż w przypadku osób skazanych za popełnienie przestępstw nieumyślnych nie jest zasadnym przyjmowanie, że mogą one łożyć świadczenia alimentacyjne na takim poziomie, jak czyniły to poprzednio w warunkach wolnościowych.

Pobyt w zakładzie karnym nie ma znaczenia dla rat alimentacyjnych

Zgodnie z pierwszym poglądem, okoliczność, iż zobowiązany do alimentów odbywa karę więzienia nie ma znaczenia dla jego obowiązku alimentacyjnego. Wskazuje się, że pozbawienie rodzica wolności nie może także uzasadniać umorzenia zaległości alimentacyjnych w postępowaniu administracyjnym.

Zwolennicy tego zapatrywania zauważają, iż niepozyskiwanie dochodów w okresie osadzenia w zakładzie karnym nie wpływa na ocenę możliwości zarobkowych, jakie skazany miałby, gdyby pozostawał na wolności.

Odbywanie kary pozbawienia wolności jest bowiem zawinionym uniemożliwieniem podjęcia pracy zarobkowej, a co za tym idzie uprawniony do alimentów nie może ponosić z tego faktu negatywnych konsekwencji. I tak w uchwale z dnia 23 sierpnia 1995 r.

w sprawie III CZP 94/95 (LEX nr 9225) Sąd Najwyższy stwierdził, że „z uwagi na okoliczności sprawy, sąd może nie uwzględnić zmiany niekorzystnej dla możliwości zarobkowych zobowiązanego, jaką spowodowało umieszczenie go w zakładzie karnym (art. 136 k.r.o.).” Natomiast Sąd Okręgowy w Olsztynie w wyroku z dnia 11 września 2013 r.

w sprawie VI RCa 172/13 stanął na stanowisku, zgodnie z którym „gdyby pozwany nie został osadzony w zakładzie karnym, to wówczas jego możliwości zarobkowe jako pracownika fizycznego byłyby wyższe niż możliwości matki powoda. Z pewnością nie byłyby niższe niż najniższe krajowe wynagrodzenie.”.

See also:  Podział majątku wbrew byłemu małżonkowi

Z kolei Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 23 listopada 2010 r., II SA/Łd 784/10 (LEX nr 755930) wskazał, iż „nie sposób zgodzić się z wywodami skarżącego, iż instytucje państwowe, areszt śledczy oraz organy administracji obu instancji, w sposób nieuzasadniony uniemożliwiają stronie podjęcie kroków w celu polepszenia bytu.

Nie można bowiem zapominać, iż obecna sytuacja skarżącego wynika wyłącznie z jego dotychczasowego postępowania, nie jest następstwem działań, na które nie miał wpływu, sam przecież je wywołał.” Analogiczne zapatrywanie wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku w Poznaniu z dnia 5 sierpnia 2010 r., IV SA/Po 119/10 (LEX nr 737864).

Sąd ten przyjął, że umorzenie zaliczek alimentacyjnych nie może być podyktowane odbywaniem kary pozbawienia wolności przez zobowiązanego do alimentów, gdyż osadzenie stanowi efekt zabronionych działań, natomiast „umorzenie powinno mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego lub jego rodziny nie pozwala mu na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Stan taki powinien być jednak efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu.”@[email protected]

Brak możliwości zatrudnienia w warunkach izolacji więziennej

W orzecznictwie dostrzec można jednak również pogląd odmienny. Zgodnie z nim brak możliwości uzyskiwania zarobków w warunkach osadzenia karnego może być przesłanką nieistnienia obowiązku alimentacyjnego, czy też znacząco wpływać na zakres należnych uprawnionemu rat alimentacyjnych.

Aprobujący ten pogląd Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 kwietnia 1994 r. w sprawie I CR 3/94 (LEX nr 188339) przyjął, że „brak po stronie zobowiązanego jakichkolwiek możliwości zarobkowych i majątkowych zwalnia go z obowiązku spełnienia świadczeń alimentacyjnych.

Stan taki może być wynikiem różnego rodzaju przyczyn, w tym także odbywania kary pozbawienia wolności przez zobowiązanego, jeżeli nie ma on majątku ani innych dochodów, a w czasie odbywania kary nie pracuje z powodu braku miejsc pracy dla skazanych.

” Natomiast w uchwale Sądu Najwyższego Izby Cywilnej i Administracyjnej z dnia 16 grudnia 1987 r. w sprawie III CZP 91/86 (LEX nr 3342) wskazano, iż „w praktyce sądowej częste są przypadki procesów o alimenty przeciwko osobom, które nie łożą na utrzymanie rodziny z powodu odbywania kary pozbawienia wolności.

Wykładnikiem możliwości zarobkowych zobowiązanego, jeśli nie ma on majątku, z którego dochody można by przeznaczyć na zaspokojenie potrzeb uprawnionego do alimentów, są należności, jakie skazany może uzyskać za pracę wykonywaną w zakładach karnych.”

Przypadek kary za przestępstwo nieumyślne

Poza powyższymi przeciwstawnymi koncepcjami w orzecznictwie wskazuje się także, iż odbywanie kary pozbawienia wolności przez sprawców przestępstw nieumyślnych, nie uzasadnia przyjęcia fikcji, że możliwości zarobkowe zobowiązanego wyznacza abstrakcyjny poziom dochodów, jakie pozbawiony wolności mógłby uzyskać, gdyby nie został umieszczony w zakładzie karnym.

W uchwale z dnia 26 maja 1995 r.

w sprawie III CZP 178/94 (LEX nr 4233) Sąd Najwyższy w składzie 7 sędziów przyjął, iż „nie jest uzasadnione jednakowe traktowanie spraw wniesionych przeciwko sprawcom nieumyślnych przestępstw w szczególności przestępstw komunikacyjnych, którzy swoim dotychczasowym postępowaniem nie dawali powodów do przypisywania im zachowań utrudniających realizację obowiązku alimentacyjnego i spraw dotyczących osób skazanych za czyny popełnione z pobudek chuligańskich, w szczególności wymierzonych przeciwko rodzinie, w okolicznościach wyraźnie wskazujących na negatywny stosunek sprawców do obowiązku alimentacyjnego (…) nie jest uzasadnione ocenianie we wszystkich wypadkach możliwości zarobkowych (majątkowych) osoby odbywającej karę pozbawienia wolności, nie zatrudnionej w zakładzie karnym, na podstawie ogólnej zasady, u podłoża której leży fikcja, że zobowiązany do alimentacji nie został pozbawiony wolności, a tym samym ustalenie zakresu świadczeń alimentacyjnych na podstawie zarobków, które pozbawiony wolności mógłby uzyskać, gdyby nie został umieszczony w zakładzie karnym.”

Podsumowanie

Trudno udzielić jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, czy fakt osadzenia w zakładzie karnym wpływa na wysokość świadczeń alimentacyjnych płaconych przez skazanego.

Wydaje się, że w praktyce sąd orzekający w sprawie o alimenty powinien ustalić nie tylko możliwość podjęcia odpłatnego zatrudnienia w więzieniu, ale i to, jakiego rodzaju przestępstwo popełnił zobowiązany do alimentów. W przypadku przestępstw umyślnych (np.

czynów przeciwko rodzinie, przeciwko mieniu, kierowania pojazdem pod wpływem alkoholu) trudno przyjąć, że zobowiązany do alimentów nie mógł liczyć się z negatywnymi konsekwencjami swoich czynów, także w zakresie ich ujemnych skutków dla dziecka, dochodzącego alimentów.

Inaczej może być, jeśli podstawą odbywania kary izolacyjnej jest przestępstwo nieumyślne (np. spowodowanie wypadku drogowego ze skutkiem śmiertelnym).

Alimenty osoby przebywającej w zakładzie karnym – Blog

W praktyce często występują przypadki pozywania o alimenty osób, które nie łożą na utrzymanie dzieci i rodziny z uwagi na odbywanie kary pozbawienia wolności.

W większości przypadków są to oczywiście sprawy mające na celu uzyskanie alimentów z funduszu alimentacyjnego, jednakże nawet w takim przypadku na ich wysokość wpływ będą możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego oraz usprawiedliwione potrzeby uprawnionego.

Powstaje tu więc bardzo ważne pytanie – na jakiej podstawie sąd wyliczy możliwości alimentacyjne zobowiązanego skoro znajduje się on w zakładzie karnym?

Przez wiele lat, jeszcze za czasów starego ustroju zasadą było, że możliwości zarobkowe skazanego ustala się w oparciu o dochody jakie skazany może uzyskać za pracę wykonywaną w zakładzie karnym.

Skazani zobowiązaniu do alimentów powinni być zatem w pierwszej kolejności kierowani do prac wysoko wynagradzanych.

Po zmianie ustroju oraz zmianie sytuacji na rynku pracy, której towarzyszyło wysokie bezrobocie możliwości przydzielenia pracy skazanemu znacznie się zmniejszyły, a przydzielenia pracy wysoko płatnej w zasadzie przestało mieć miejsce.

Po roku 1989 początkowo zaczęto więc uznawać, że pozbawienie wolności jest sytuacją zawinioną przez zobowiązanego do alimentacji i nie może usprawiedliwiać powoływania się przez niego na ograniczone możliwości zarobkowe. Tym samym wysokość alimentów ustalana była na podstawie wysokości hipotetycznych zarobków, które skazany by otrzymywał na wolności z uwzględnieniem jego kwalifikacji, stanu zdrowia i wyuczonego zawodu.

Pogląd taki był jednak krytykowany ze względu na swoje nieprzystosowanie do sytuacji społeczno – gospodarczej w kraju i opierania wysokości alimentów na całkowicie hipotetycznych podstawach. Dlatego też ten pogląd nie jest aktualny.

Ponadto z góry zakładał, że skazany nie będzie chciał podjąć pracy w zakładzie karnym. Z przepisów kodeksu karnego wykonawczego wynika jednak, że administracja zakładu karnego powinna w miarę możliwości zapewnić pracę skazanym, w szczególności tym na których spoczywa obowiązek alimentacyjny.

Mało tego, skazany przedsiębiorca może dalej prowadzić swoją działalność gospodarczą za pomocą pełnomocnika lub prokurenta, a tym samym uzyskiwać z jej prowadzenia dochody. Nie można tu więc wstawić znaku równości pomiędzy osadzeniem, a brakiem możliwości zarobkowania.

Dlatego też aktualnie sąd nie może z góry opierać się na hipotetycznych możliwościach, które skazany miałby na wolności, ale musi dokładnie zbadać stan majątkowy skazanego i jego możliwości zarobkowania w zakładzie karnym.

Z uwagi na ryzyko fikcyjnych procesów zmierzających jedynie do uzyskania alimentów z Funduszu Alimentacyjnego aktualne stanowisko jest zatem takie, że sąd przyzna alimenty tylko jeśli zobowiązany do alimentacji będzie miał możliwość płacenia alimentów we wskazanej wyrokiem kwocie, tylko się z tego obowiązku nie wywiązuje. Jeśli zatem skazany nie ma żadnego majątku i nie pracuje będąc w zakładzie karnym z tej przyczyny, że po prostu nie ma dla niego pracy sąd powinien oddalić powództwo o zasądzenie alimentów. Sąd Najwyższy w swoich orzeczeniach stwierdził niejednokrotnie, że wyłączona jest możliwość zasądzenia alimentów od zobowiązanego, który z braku majątku, dochodów oraz jakichkolwiek możliwości zarobkowych nie jest w stanie dostarczać uprawnionemu środków utrzymania i wychowania, tylko w tym celu aby umożliwić uprawnionemu otrzymanie świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego.

Bywają przypadki, że w takich sytuacjach pozwany uznaje powództwo. Nic to jednak nie da ponieważ takie działanie uznawane jest za czynność zmierzającą do obejścia prawa i korzystania ze świadczeń funduszu niezgodnie z zadaniami tego funduszu.

Reasumując więc:

  1. Alimenty mogą zostać przyznane w sytuacji gdy skazany posiada możliwości płacenia alimentów, a więc ma majątek lub pracuje w zakładzie karnym,
  2. Powództwo o zasądzenie alimentów zostanie oddalone jeśli skazany, zobowiązany do alimentacji względem uprawnionego nie posiada żadnych możliwości czy to majątkowych czy to zarobkowych, aby móc płacić alimenty.

Co można zrobić jeśli zaistnieje sytuacja z drugiego punktu? W takim przypadku dziecko niepracującego skazanego może dochodzić alimentów od swoich dziadków (zarówno ze strony matki jak i ojca) bądź dalszych krewnych.

  • Czytaj również:
  •  Dochodzenie alimentów – postępowanie sądowe.
  • Aktualny dochód, a możliwości zarobkowe zobowiązanego do alimentacji.
See also:  Uregulowanie kontaktów z wnukiem

Pozbawienie wolności a alimenty | Adwokat Rodacki – Blog

Rodzic, na którym ciąży obowiązek alimentacyjny, trafia do zakładu karnego. Czy ma prawo domagać się uchylenia obowiązku alimentacyjnego na rzecz dziecka?

To realny problem, z którym musiało zmierzyć się orzecznictwo Sądów. Stanowisko w tej sprawie wcale nie było jednolite, dlatego postaram się rozjaśnić nieco ten problem.

Nie ulega wątpliwości, że fakt pozbawienia wolności wpływa na sytuację finansową i możliwości zarobkowe zobowiązanego.

Oczywistym jest przecież, że w warunkach zakładu karnego zobowiązany do alimentów rodzic albo w ogóle nie podejmie pracy albo podejmie pracę bardzo słabo płatną.

Skoro zmieniają się więc jego możliwości zarobkowe, to teoretycznie powinny zmienić się też alimenty, które mogłyby zostać uchylone lub obniżone.

Na sprawę trzeba jednak spojrzeć także z drugiej strony.

Dlaczego Sąd miałby „premiować” rodzica, który popełnił przestępstwo i wskutek własnego zachowania trafił za kratki, doprowadzając do pogorszenia swojej sytuacji finansowej? Uchylenie alimentów bądź ich obniżenie pociągnęłoby przecież negatywne skutki przede wszystkim dla dziecka, tymczasem winę za całą sytuację ponosi skazany rodzic.

Fikcja pozostawania na wolności

Taki też dylemat pojawił się w orzecznictwie Sądów. Zgodnie z niektórymi orzeczeniami należy przyjmować pewną fikcję, jakoby zobowiązany do alimentów dalej pozostawał na wolności i na tej podstawie należy też ustalać jego możliwości zarobkowe. A zatem fakt pozbawienia wolności nie miałby w takiej sytuacji żadnego wpływu na wysokość alimentów.

„Możliwości zarobkowe zobowiązanego do alimentacji, który odbywa karę pozbawienia wolności i nie jest zatrudniony, ustala się według zasad określonych w art. 135 kro.

Z uwagi na okoliczności sprawy sąd może nie uwzględnić zmiany niekorzystnej dla możliwości zarobkowych zobowiązanego, jaką spowodowało umieszczenie go w zakładzie karnym (art. 136 kro).

” (Uchwała Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 23 sierpnia 1995 r. III CZP 94/95)

Znalazły się jednak także poglądy przeciwne, zgodnie z którymi jeśli skazany nie ma możliwości świadczenia pracy na terenie zakładu karnego, to można zwolnic go z obowiązku płacenia alimentów lub względnie obniżyć wysokość alimentów do jego realnych możliwości.

„brak po stronie zobowiązanego jakichkolwiek możliwości zarobkowych i majątkowych zwalnia go z obowiązku spełnienia świadczeń alimentacyjnych.

Stan taki może być wynikiem różnego rodzaju przyczyn, w tym także odbywania kary pozbawienia wolności przez zobowiązanego, jeżeli nie ma on majątku ani innych dochodów, a w czasie odbywania kary nie pracuje z powodu braku miejsc pracy dla skazanych. (uchwała Sądu Najwyższego Izby Cywilnej i Administracyjnej z dnia 16 grudnia 1987 r. sygn.akt: III CZP 91/86)

Przestępstwo umyślne czy nieumyślne?

Analizując tego typu sprawy, zwrócono uwagę na jeszcze jeden problem, który być może wskazuję najbardziej słuszną drogę w podejściu do tego zagadnienia. W pierwszej kolejności należałoby ustalić czy przestępstwo zostało przez skazanego popełnione umyślnie czy też nieumyślnie.

Jeśli bowiem przestępstwo było umyślne, to wówczas nie powinno się stosować żadnej taryfy ulgowej dla sprawcy i można przyjąć fikcję jego zatrudnienia na wolności. Tym samym wyższe są wtedy jego możliwości zarobkowe i w konsekwencji także alimenty.

Natomiast jeśli mamy do czynienia ze sprawcą przestępstwa nieumyślnego, to wówczas należy pamiętać, że taka osoba nie miała w ogóle zamiaru popełnienia przestępstwa.

Nie można takiej osobie zarzucać też, że chciała poprzez popełnienie przestępstwa „uwolnić się” od świadczeń alimentacyjnych. Tym samym stworzenie fikcji zatrudnienia na wolności i wymierzenie alimentów na tej podstawie byłoby dla takiej osoby krzywdzące.

Należałoby raczej wówczas badać, jakie skazany osiąga realnie dochody w zakładzie karnym i dostosować do tego wysokość alimentów.

Choć z pozoru cały ten problem mógłby wydawać się prosty do rozwiązania, to jednak jak widać nie brakuje różnych poglądów i odmiennych opinii.

A jak to zwykle bywa – diabeł tkwi w szczegółach, więc wydaje się, że Sąd powinien podjąć decyzję, rozpatrując indywidualnie okoliczności każdej sprawy, mając także na uwadze pobudki jakimi kierował się skazany popełniając przestępstwo.

  • ***
  • Kancelaria Adwokacka Maciej Rodacki, zakres usług: prawo rodzinne (rozwód, alimenty, podział majątku, władza rodzicielska, kontakty z dzieckiem, sprawy przeciwko nieletnim) oraz inne.
  • tel: 693 253 807
  • e-mail: [email protected]

Podobne artykuły:

KARA POZBAWIENIA WOLNOŚCI A WŁADZA RODZICIELSKA I ALIMENTY | Adwokat Lublin tel. 500-506-506, Adam Bernau

Poniżej znajdziesz informacje dotyczące niektórych problemów rodzinnych i alimentacyjnych związanych z wykonywaniem kary pozbawienia wolności.

Czy rozpoczęcie wykonywania kary pozbawienia wolności wpływa na władzę rodzicielską?

Skazanie na karę pozbawienia wolności i rozpoczęcie wykonywania tej kary bezpośrednio nie wpływa na istnienie i zakres władzy rodzicielskiej.

Kierując do wykonania orzeczenie o pozbawieniu wolności, sąd ma obowiązek zawiadomienia sądu opiekuńczego, jeśli zachodzi potrzeba opieki nad dziećmi 07skazanego.

Potrzeba zawiadomienia sądu opiekuńczego zachodzi, gdy skazany jest wyłącznym opiekunem dziecka (tzn. nie ma innej osoby, której przysługiwałaby władza rodzicielska).

Sąd opiekuńczy, kierując się dobrem dziecka, może zarządzić umieszczenie małoletniego w rodzinie zastępczej i odpowiednio ograniczyć władzę rodzicielską osoby skazanej.

Kierując do wykonania karę pozbawienia wolności, sąd zawiadamia także właściwy organ, jeżeli zachodzi potrzeba opieki nad osobą niedołężną lub chorą, którą opiekował się skazany albo gdy zachodzi potrzeba ochrony mienia lub mieszkania skazanego (sąd zwraca się najczęściej do władz odpowiedniej gminy).

Jednocześnie przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stanowią, że jeżeli władza rodzicielska nie może być wykonywana z powodu trwałej przeszkody albo jeżeli rodzice nadużywają władzy rodzicielskiej lub w sposób rażący zaniedbują swe obowiązki względem dziecka, sąd opiekuńczy pozbawi rodziców władzy rodzicielskiej. Pozbawienie władzy rodzicielskiej może być orzeczone także w stosunku do jednego z rodziców. 

I tutaj wskazać należy, że przeszkoda trwała – to taka okoliczność, która według rozsądnego przewidywania będzie trwała przez długi czas.

JAko przykład takich sytuacji w praktyce występuje wyjazd na stałe lub nawet na czas nieokreślony za granicę, połączony z całkowitym brakiem zainteresowania dzieckiem, a także umieszczenie w zakładzie karnym w celu odbycia długotrwałej kary. Pamiętać należy, że władzę rodzicielską wykonuje się na co dzień. 

Należy również pamiętać, że organy ścigania mają obowiązek, w sprawie o przestępstwo popełnione na szkodę małoletniego, lub o przestępstwo we współdziałaniu z małoletnim lub w okolicznościach, które mogą świadczyć o demoralizacji małoletniego albo o gorszącym wpływie na niego, sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator, zawiadamia sąd rodzinny w celu rozważenia środków przewidzianych w przepisach o postępowaniu w sprawach nieletnich oraz w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Nadto sąd karny, uznając za celowe orzeczenie pozbawienia lub ograniczenia praw rodzicielskich lub opiekuńczych w razie popełnienia przestępstwa na szkodę małoletniego lub we współdziałaniu z nim, zawiadamia o tym właściwy sąd rodzinny.

Jednocześnie zgodnie z orzecznictwem europejskim – Europejskiego Trybunału Praw Człowieka podkreśla się, że odebranie praw rodzicielskich, które następowałoby automatycznie przy stwierdzeniu winy przez sądy karne, stanowiło ingerencję w życie rodzinne skazanego. Innymi słowy nie ma tutaj automatyzmu, a każdą sprawę należy analizować indywidualnie. 

Czy odbywający karę pozbawienia wolności może uniknąć płacenia zasądzonych alimentów?

Odbywanie kary pozbawienia wolności niewątpliwie może wpłynąć na wykonywanie obowiązku alimentacyjnego (płacenia alimentów na dziecko).

Z pewnością osadzenie w zakładzie karnym nie zwalnia z obowiązku płacenia alimentów, choć może wpłynąć na jego zakres i na sposób realizacji.

Przyjęte w Kodeksie karnym wykonawczym i w Kodeksie postępowania cywilnego rozwiązania ułatwiają wierzycielowi prowadzenie postępowania egzekucyjnego i stwarzają warunki do możliwie pełnego zaspokojenia roszczeń alimentacyjnych.

Przy przyjęciu do zakładu karnego skazany ma obowiązek poinformowania o ciążącym na nim obowiązku alimentacyjnym. Zobowiązanie do świadczeń alimentacyjnych, podobnie jak szczególnie trudna sytuacja materialna skazanego lub jego rodziny, jest podstawą do uzyskania zatrudnienia w zakładzie karnym z pierwszeństwem przed innymi osadzonymi.

Wierzyciel alimentacyjny może złożyć tytuł wykonawczy wprost do dyrektora zakładu karnego, w którym wykonuje karę zobowiązany do płacenia alimentów.

Dyrektor zakładu karnego ma obowiązek wypłacania alimentów z należności za pracę osadzonego i z jego znajdujących się w depozycie zakładu karnego pieniędzy.

Należy przy tym pamiętać, że z przypadającego skazanemu wynagrodzenia za pracę, po odliczeniu zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych, wolne jest w każdym czasie od egzekucji 60%.

Wypłata należności alimentacyjnych przez dyrektora zakładu karnego nie jest możliwa, jeśli  wnioski o wypłatę alimentów złożyło kilku wierzycieli, a należności za pracę dłużnika lub jego pieniądze znajdujące się w depozycie zakładu karnego nie wystarczają na zaspokojenie wszystkich należności tych wierzycieli lub jeżeli są zajęte przez organ egzekucyjny. W takim wypadku wnioski o wypłatę alimentów są przekazywane do właściwego komornika.

Co się natomiast tyczy skazanego to rozpoczęcie odbywania kary pozbawienia wolności jest zmianą stosunków uprawniającą do sądowej zmiany wcześniejszego rozstrzygnięcia alimentacyjnego zarówno wyroku sądowego zasądzającego alimenty czy ugody sądowej jak również w ustalenia pozasądowe – umowę o świadczenie alimentacyjne.

Leave a Reply

Your email address will not be published.