Oszczędności i darowizna a podział majątku wspólnego

Oszczędności i darowizna a podział majątku wspólnego

W wypadku, gdy w skład spadku po zmarłym  małżonku wchodzi udział spadkodawcy w majątku objętym małżeńską wspólnością ustawową z żyjącym małżonkiem, do dokonania działu spadku niezbędne jest uprzednie albo jednoczesne z działem spadku (w tym samym postępowaniu), przeprowadzenie podziału majątku wspólnego, chyba że zapadł już prawomocny wyrok rozstrzygający o żądaniu ustalenia nierównych udziałów małżonków w majątku wspólnym oraz o żądaniach zwrotu wydatków, nakładów i innych świadczeń z majątku wspólnego na majątek odrębny lub odwrotnie, albo że częściowy dział spadku nie dotyczy udziału spadkodawcy w majątku wspólnym (uchwała SN z 2.03.1972 r., III CZP 100/71, OSNC 1972/7-8/129).

Zauważyć w tym miejscu można także, iż przeprowadzenie podziału majątku wspólnego w postępowaniu o dział spadku jest możliwe na podstawie art. 689 k.p.c.

, stanowiącego, że jeżeli cały majątek spadkowy lub poszczególne rzeczy wchodzące w jego skład stanowią współwłasność z innego tytułu niż dziedziczenie, dział spadku, podział majątku i zniesienie współwłasności mogą być połączone w jednym postępowaniu.

Sąd rozpoznający sprawę o dział spadku nie może niejako automatycznie przypisać każdemu z małżonków udziału w wysokości 50%, dopóki ustalenie takie nie znajdzie odzwierciedlenia w treści stosownego postanowienia, zapadłego w konsekwencji prawidłowo przeprowadzonego postępowania o podział majątku.

 W sytuacji, gdy w skład spadku wchodzi udział w majątku, który był objęty małżeńską wspólnością ustawową, a wcześniej nie doszło do przesądzenia ewentualnych zwrotów z tytułu nakładów, wydatków oraz innych świadczeń z majątku wspólnego na majątek odrębny i odwrotnie, nie jest możliwe ustalenie składu i wartości dzielonego spadku.

Kodeks rodzinny i opiekuńczy ustanawia domniemanie, że udziały małżonków w majątku wspólnym są równe (art. 43 § 1 k.r.o.).

Jednakże z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać, ażeby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z nich przyczynił się do powstania tego majątku; spadkobiercy małżonka mogą wystąpić z takim żądaniem tylko w wypadku, gdy spadkodawca wytoczył powództwo o unieważnienie małżeństwa albo o rozwód lub wystąpił o orzeczenie separacji.

Przepis art. 684 k.p.c. stanowi, iż skład i wartość majątku ulegającego podziałowi ustala sąd. Dotyczy to tak majątku wspólnego małżonków, jak i majątku spadkowego.

Stąd też sąd rozstrzygając przedmiotową sprawę w pierwszej kolejności dokonał ustalenia składu majątku podlegającego podziałowi oraz jego wartości, kierując się przy tym zasadą, że w toku dokonywania działu spadku na podstawie art. 1035 i n. k.c.

, stan spadku ustala się według stanu z dnia otwarcia spadku, jego zaś wartość – według cen z chwili dokonania działu (por. uchwała SN z 27.09. 1974 r., III CZP 58/74, OSNC 1975/6/90).

Podobne zasady znajdują zastosowanie do podziału majątku wspólnego małżonków po ustaniu wspólności majątkowej, z tą różnicą, iż stan majątku objętego wspólnością ustalany jest na chwilę ustania wspólności majątkowej między małżonkami. W przypadku ustania wspólności wskutek śmierci jednego z małżonków oba te momenty będą tożsame.

Oszczędności i darowizna a podział majątku wspólnegoCo podlega podziałowi po śmierci małżonka

Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.

  • Do majątku wspólnego należą w szczególności:
  • 1) pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków;
  • 2)  dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków;
  • 3)  środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków;

4)  kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2019 r. poz. 300, z późn. zm).

  1. Do majątku osobistego każdego z małżonków należą:
  2. 1)  przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej;
  3. 2)  przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił;
  4. 3)  prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom;
  5. 4)  przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków;
  6. 5)  prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie;
  7. 6)  przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość;
  8. 7)  wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków;
  9. 8)  przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków;
  10. 9)  prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy;
  11. 10)  przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Stosownie do przepisu art. 45 § 1 zd. 1 k.r.o., każdy z małżonków powinien zwrócić wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na jego majątek osobisty, z wyjątkiem wydatków i nakładów koniecznych na przedmioty majątkowe przynoszące dochód. Zwrotu dokonuje się przy podziale majątku wspólnego. Przepis art.45 k.r.o.

reguluje rozliczenia z tytułu wydatków i nakładów poczynionych w czasie trwania wspólności ustawowej.

Nie reguluje natomiast rozliczeń pomiędzy małżonkami wydatków i nakładów poczynionych z majątków osobistych na majątek wspólny w czasie od ustania wspólności ustawowej do momentu podziału majątku, których podstawę materialnoprawną stanowią odpowiednio zastosowane przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych, w tym art. 207 k.c.

Zgodnie z ugruntowanym poglądem wyrażanym w judykaturze i piśmiennictwie, w świetle przepisu art. 45 § 1 zd. 1 k.r.o.

, w sprawie o podział majątku wspólnego o zwrocie wydatków i nakładów z majątku wspólnego na majątek osobisty jednego z małżonków sąd orzeka bez osobnego żądania uczestników postępowania (tak między innymi Krystyna Skiepko „Komentarz do spraw o podział majątku wspólnego małżonków.” Warszawa 2015 rok, Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 16 października 1997 roku, II CKN 395/97, opubl. Lex 50532, w uchwale z dnia 21 lutego 2008 roku, III CZP 148/07, OSNC 2009, nr 2, poz.23).

Oszczędności i darowizna a podział majątku wspólnegoSposób podziału majątku po śmierci męża czy żony

  • Każdy z małżonków czy spadkobierców może żądać, ażeby podział majątku czy spadku nastąpił przez podział rzeczy wspólnej, chyba że podział byłby sprzeczny z przepisami ustawy lub ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości.
  • Jeżeli zniesienie podział następuje z mocy orzeczenia sądu, wartość poszczególnych udziałów może być wyrównana przez dopłaty pieniężne; rzecz, która nie daje się podzielić, może być natomiast przyznana stosownie do okoliczności jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych albo sprzedana stosownie do przepisów kodeksu postępowania cywilnego.
  • Zgodnie zatem z przytoczonymi wyżej regulacjami kodeksu cywilnego podział spadku albo majątku może nastąpić przez:
  • 1)  podział rzeczy w naturze (tzw. podział fizyczny), z ewentualnym wyrównaniem wartości poszczególnych udziałów dopłatami pieniężnymi;
  • 2)  przyznanie rzeczy jednemu ze współwłaścicieli lub kilku na współwłasność za ich zgodą i zasądzenie od nich spłat na rzecz pozostałych współwłaścicieli;

3)  licytacyjną sprzedaż rzeczy wspólnej przez komornika i podział uzyskanych pieniędzy (tzw. podział cywilny).

Jak się wydaje, podstawowym, wyraźnie preferowanym przez kodeks cywilny sposobem podziału jest podział fizyczny (tak Sąd Najwyższy w niepublikowanych orzeczeniach: z dnia 30 października 1978 r., I CRN 214/78 i z dnia 16 listopada 1993 r., I CRN 176/93).

Należy zatem przyjąć, że w postępowaniu sądowym pierwszeństwo ma fizyczny podział rzeczy wspólnej. Jak wskazał Sąd Najwyższy w powołanym wyżej orzeczeniu z dnia 30 października 1978 r.

, I CRN 214/78, sąd dokonujący działu powinien przede wszystkim brać pod uwagę ten sposób wyjścia ze wspólności, chyba że współwłaściciele żądają przyznania rzeczy wspólnej jednemu z nich w zamian za spłaty albo sprzedania stosownie do przepisów Kodeksu postępowania cywilnego.

W braku takich żądań sąd powinien ustalić, czy istnieje fizyczna i prawna możliwość podziału. Na konieczność wstępnego ustalenia, czy podział fizyczny jest dopuszczalny, wskazuje także orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 13 września 1977 r., III CRN 175/77 (OSN 1978, Nr 5-6, poz. 99), które częściowo zachowało aktualność (por.

też: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 lutego 2010 r., III CSK 195/09, LEX nr 585823; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2011 r., I CSK 674/10, LEX nr 960518).

Jeśli zaś brać natomiast pod uwagę problematykę procesową omawianego zagadnienia, to należy w pierwszym rzędzie zauważyć, że w postępowaniu o dział spadku, podział majątku jak i podobnie w postępowaniu o zniesienie współwłasności (vide: 688 k.p.c. w zw. z art.

See also:  Zdrada za granicą a rozwód

618 i następne k.p.c.

) na plan pierwszy wysuwa się idea obowiązku uwzględniania przez sąd woli uczestników postępowania, prezentowanej w zakresie wyboru sposobu tego działu (zniesienia) – gdy zainteresowani złożą zgodny wniosek co do sposobu podziału, sąd wyda postanowienie odpowiadające treści wniosku, jeżeli spełnione zostaną wymagania z art. 621 k.p.c., a projekt podziału nie sprzeciwia się prawu ani zasadom współżycia społecznego, ani też nie narusza w sposób rażący interesu osób uprawnionych (art. 622 § 2 k.p.c.).

Ów interes może, na przykład, spowodować dokonanie niezbędnych korekt, polegających na niezachowaniu przez sąd ścisłych proporcji pomiędzy wartością udziału a wartością wydzielonych części (różnice wartości są wtedy wyrównywane odpowiednimi dopłatami – art. 623 k.p.c.). Dopuszczalny jest także podział w naturze na mniejszą liczbę części niż liczba współwłaścicieli i przyznanie ich tylko niektórym z nich jednoczesnym zasądzeniem spłat pozostałym. Dopuszczalne jest wreszcie dokonanie podziału częściowego w naturze i zarządzenie sprzedaży pozostałej części, chyba że wszyscy współwłaściciele żądają zniesienia współwłasności przez sprzedaż rzeczy (tak St. Rudnicki w: „Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga druga – własność i inne prawa rzeczowe”, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1966, s. 231-232).

Dalej wskazać trzeba, iż z art. 618 oraz 684, 685 i 688 k.p.c.

wynika, że tak w postępowaniu o zniesienie współwłasności, jak i w postępowaniu o dział spadku chodzi o rozstrzygnięcie w przedmiocie całokształtu stosunków, jakie powstały między współwłaścicielami lub spadkobiercami.

W obrębie tych stosunków podstawowym elementem jest oznaczenie wysokości spłaty lub dopłaty, terminu i sposobu ich uiszczenia oraz oznaczenie wysokości odsetek.

Rozstrzygnięcie w tym zakresie należy zatem do integralnych składników każdego postanowienia o zniesieniu współwłasności, podział majątku lub o dział spadku (por. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 2003 r. III CZP 80/03, OSNC z 2005 r. Nr 2, poz. 20, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 2012 r. V CSK 567/11 ).

Oszczędności i darowizna a podział majątku wspólnegoPrzykład sprawy sądowej

Sąd Rejonowy w Poznaniu I Wydział Cywilny  po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2019 r. w Poznaniu na rozprawie  sprawy z wniosku S. W.  z udziałem J. W. (1), T. W., Z. K., I. W. [spadkobiercy po J.W (2)]  o podział majątku i dział spadku  postanawia:

1. Dokonać podziału majątku wspólnego J. W. (2) [zmarły mąż] i S. W [żona] oraz działu spadku po J. W. (2) w ten sposób, że wchodzące do majątku wspólnego oraz spadkowego składniki w postaci:

– stanowiące odrębną nieruchomość lokalu mieszkalnego nr (…) położonego w G.
przy ul. (…) (…) wraz z pomieszczeniem przynależnym oraz udziałem do
(…) części w nieruchomości wspólnej zapisanego w księdze wieczystej nr

(…) wartości 161.250,00 złotych;

– samochodu osobowego T. (…) o nr rejestracyjnym (…) wartości 5.500,00
złotych

przyznać na wyłączną własność wnioskodawczyni S. W. bez spłat na rzecz Z. K. i T. W..

2. Tytułem spłaty zasądzić od wnioskodawczyni S. W. na rzecz uczestnika J. W. (1) kwotę 13.483,33 zł (trzynaście tysięcy czterysta osiemdziesiąt trzy złote 33/100) oraz na rzecz I. W. kwotę 6.

741,66 zł (sześć tysięcy siedemset czterdzieści jeden złotych 66/100) płatne w terminie 40 dni od uprawomocnienia się orzeczenia z ustawowymi odsetkami za opóźnienie na wypadek uchybienia terminu płatności.

W przypadku jakichkolwiek pytań bądź wątpliwości, pozostajemy do Państwa dyspozycji, prosimy przejść do zakładki kontakt.

Z wyrazami szacunku.

Podział majątku – co podlega podziałowi – jak ustalić nierówne udziały

Oszczędności i darowizna a podział majątku wspólnego

  1. majątku wspólnego,
  2. majątku osobistego.

Podziałowi po rozwodzie podlega zasadniczo majątek wspólny. Przy podziale majątku prowadzone są jednak rozliczenia dotyczące majątku osobistego.

Małżonkowie powinni zwrócić wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na majątek osobisty (z wyłączeniem wydatków i nakładów koniecznych na przedmioty majątkowe przynoszące dochód).

Dodatkowo, możliwe jest żądanie zwrotu wydatków i nakładów poczynionych z majątku osobistego na majątek wspólny (z wyłączeniem wydatków i nakładów zużytych w celu zaspokojenia potrzeb rodziny, chyba że zwiększyły wartość majątku w chwili ustania wspólności).

Majątek wspólny

Majątek wspólny małżonków powstaje w chwili zawarcia związku małżeńskiego z mocy prawa, chyba że wystąpiły ustawowe okoliczności wyłączające taką możliwość (np. wcześniejsze zawarcie małżeńskiej umowy majątkowej, ubezwłasnowolnienie jednej z osób mającej zawrzeć małżeństwo lub ogłoszenie jej upadłości).

Majątek wspólny małżonków to nic innego jak przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania wspólności majątkowej ustawowej przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. Natomiast przez przedmioty majątkowe należy rozumieć własność i inne prawa majątkowe. Nabycie obejmuje każdy sposób uzyskania przedmiotu majątkowego.

Do majątku wspólnego należą w szczególności:

  1. pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków,
  2. dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków,
  3. środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków,
  4. kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Ponadto do majątku wspólnego należą przedmioty zwykłego urządzenia domowego służące do użytku obojga małżonków również, gdy zostały nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę. Oczywiście spadkodawca lub darczyńca może postanowić inaczej.

Majątek osobisty każdego z małżonków

Natomiast zgodnie z art. 33 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego do majątku osobistego każdego z małżonków należą:

  1. przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej,
  2. przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił,
  3. prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom,
  4. przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków (np. okulary korekcyjne, biżuteria).
  5. prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie (np. służebność osobista).
  6. przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość,
  7. wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków. Realizacja tych wierzytelności przez pobranie wynagrodzenia, czy też przez uzyskanie kwot należnych z tytułu działalności zarobkowej stanowi przesłankę wejścia otrzymanych przedmiotów do majątku wspólnego.
  8. przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków,
  9. prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy,
  10. przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Majątek osobisty nie podlega podziałowi po rozwodzie. Rozliczeniu podlegają natomiast nakłady z majątku osobistego na majątek wspólny oraz z majątku wspólnego na majątek osobisty. Kwestia ta została już omówiona powyżej.

Kiedy jest możliwy podziału majątku?

Podział majątku wspólnego małżonków dokonywany jest dopiero po rozwodzie.

Od tej zasady istnieje jednak wyjątek. Zgodnie z art. 58 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego na wniosek jednego z małżonków sąd może w wyroku orzekającym rozwód dokonać podziału majątku wspólnego, jeśli przeprowadzenie tego podziału nie spowoduje nadmiernej zwłoki.

Sposoby podziału majątku wspólnego

Istnieją dwa sposoby podziału majątku po rozwodzie:

  1. umowny podział majątku, oraz
  2. sądowy podział majątku.

Umowny podział majątku wspólnego

Umowny podział majątku jest możliwy wyłącznie jeżeli małżonkowie są w stanie porozumieć się w kwestii podziału. W takim przypadku podział majątku może nastąpić na skutek zawarcia umowy.

W przypadku dokonywania umownego podziału majątku po rozwodzie możliwe jest podzielenie majątku w całości albo dokonanie podziału częściowego.

Umowa dotycząca podziału majątku może być zawarta w dowolnej formie.

Jednak, gdy w skład majątku wspólnego małżonków wchodzi nieruchomość, to umowa powinna być sporządozna w formie aktu notarialnego.

Wymóg zachowania formy szczególnej może nastąpić także w innych przypadkach – np. jeżeli w skład majątku wchodzi prawo użytkowania wieczystego, czy przedsiębiorstwo.

Sądowy podział majątku po rozwodzie

Oszczędności i darowizna a podział majątku wspólnegoJeśli małżonkowie nie mogą porozumieć się w kwestii podziału majątku wspólnego, to każdy z nich może wystąpić do sądu o taki podział.

Wniosek o podział majątku wspólnego wnosi się do sądu rejonowego miejsca położenia rzeczy. Jednak, gdy majątek wspólny małżonków znajduje się w okręgu działania dwu lub więcej sądów rejonowych, wybór sądu właściwego należy do wnioskodawcy.

Na żądanie uczestnika postępowania sąd może przekazać sprawę sądowi rejonowemu, w którego okręgu znajduje się majątek wspólny lub jego znaczna część albo sądowi, w którego okręgu mieszkają wszyscy uczestnicy. Warunkiem jest, aby takie żądanie zostało zgłoszone nie później niż na pierwszej rozprawie.

Opłata sądowa za wniesienie wniosku o podział majątku wynosi 1000 złotych. Może być ona jednak znacznie niższa, jeśli strony dołączą do wniosku tzw. zgodny plan podziału – w takim przypadku opłata sądowa wynosi 300 złotych.

Ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym

Zasadniczo majątek wspólny małżonków dzieli się po połowie. Bardzo często jednak zdarza się tak, że jeden z nich poświęcił na „budowanie” wspólnego majątku więcej czasu, pracy, czy też nakładów finansowych.

W takim przypadku każdy z małżonków może żądać, ażeby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z nich przyczynił się do powstania tego majątku. Małżonek, który żąda ustalenia przez sąd nierównych udziałów musi udowodnić swoje żądania.

Wniosek o podział majątku wspólnego po rozwodzie

Oszczędności i darowizna a podział majątku wspólnegoWe wniosku o podział majątku powinno się dokładnie określić składniki majątku podlegające podziałowi oraz przedstawić dowody prawa własności. Ponadto wniosek powinien zawierać oznaczenie stron postępowania (wnioskodawcę oraz uczestnika), określenie wartości przedmiotu sporu, a także uzasadnienie.

Do wniosku należy dołączyć odpis z księgi wieczystej, jeśli w skład majątku wchodzi nieruchomość.

W przypadku rzeczy ruchomych celowe jest przedstawienie innych dowodów prawa własności – dowodów rejestracyjnych, dowodów zakupu (paragony fiskalne, faktury, rachunki), umów dotyczących zakupu lub innych odpowiednich dokumentów.

Jednakże, jeśli między małżonkami dojdzie do sporu, to konieczne będzie przedstawienie dowodów na poparcie swoich racji (np. zeznań świadków).

Wraz ze wnioskiem o podział majątku należy sądowi przedstawić wyrok rozwodowy.

Ustalenie wartości majątku podlegającego podziałowi

Skład i wartość majątku, który ulega podziałowi ustala sąd. Skład majątku ustalany jest według stanu na dzień ustania wspólności majątkowej. Natomiast wartość majątku ustala się według cen rynkowych z daty podziału.

W sytuacji, gdy między małżonkami istnieje rozbieżność co do wartości majątku konieczne może się okazać powołanie biegłego. Sąd ustala wartość majątku podlegającemu podziałowi przede wszystkim w oparciu o dowód z opinii biegłego (opinię oraz ewentualne przesłuchania biegłego).

Podział majątku po rozwodzie w Krakowie? Jako adwokat mogę Ci pomóc!

Moja kancelaria adwokacka w Krakowie specjalizuje się w prawie cywilnym i prowadzeniu sporów sądowych. Dzięki temu będę w stanie doradzić Ci, w jaki sposób możliwe jest rozwiązanie Twoich problemów z podziałem majątku wspólnego po rozwodzie.

Będąc adwokatem z Krakowa mogę Ci pomóc między innymi w następujących sprawach:

  • przygotowanie i negocjowanie umowy o zgodny podział majątku wspólnego,
  • przygotowanie i zaplanowanie prowadzenia sądowego podziału majątku,
  • reprezentowanie w postępowaniu sądowym dotyczącym podziału majątku.

Podział majątku dorobkowego – jak ustalić czy zakupiona rzecz wchodzi w skład majątku wspólnego?

Sprawy o podział majątku są przeważnie sprawami skomplikowanymi i budzącymi sporo wątpliwości, szczególnie jeśli chodzi o ustalenie czy dany składnik należy do majątku wspólnego.

Najlepszym dowodem tego są liczne orzeczenia Sądu Najwyższego rozstrzygające rozterki sądów pojawiające się w toku prowadzenia spraw działowych.

W jednej z ostatnich uchwał SN stwierdził, że w przypadku nabycia przedmiotu za środki pochodzące z różnych mas majątkowych małżonków, nabyta rzecz w odpowiednich udziałach wejdzie zarówno do majątku osobistego jak i majątku wspólnego małżonków, chyba że jedno ze świadczeń miało charakter nakładu.

Masy majątkowe to nic innego jak rodzaje majątków współistniejących w małżeństwie. Co do zasady, w małżeństwie mamy do czynienia z trójpodziałem mas majątkowych. Oczywiście przy założeniu, że pomiędzy małżonkami panuje ustrój wspólności majątkowej, bo tylko wtedy może zaistnieć majątek wspólny małżeński.

W życiu codziennym małżonków zderzają się zatem trzy rodzaje majątków: majątek wspólny oraz dwa majątki odrębne należące do każdego z małżonków osobno. Niekiedy granice między tymi majątkami zacierają się i trudno ustalić czy dany składnik należy do majątku wspólnego czy do osobistego któregoś z małżonków.

Problem uwidacznia się szczególnie przy dokonywaniu podziału majątku – dlatego też postępowania działowe trwają wiele lat.

Domniemanie przynależności rzeczy do majątku wspólnego

Jeśli małżonków łączy wspólność majątkowa małżeńska, przyjmuje się domniemanie, że rzeczy zakupione w trakcie trwania małżeństwa wchodzą w skład majątku wspólnego. Bez znaczenia przy tym pozostaje fakt czy składnik został zakupiony przez oboje małżonków, czy też tylko przez jednego z nich.

Znaczenia nie ma także sposób nabycia rzeczy ani też forma czynności prawnej, na mocy której został nabyty dany składnik.

Warto także wiedzieć, że samo oświadczenie małżonka złożone w akcie notarialnym, że zakupu dokonuje do swojego majątku osobistego nie będzie przesądzać o przynależności tego składnika do wskazanej masy majątkowej.

Wyjątek od zasady – surogacja

Każda zasada ma swój wyjątek, a domniemanie przynależności zakupionych przedmiotów do majątku wspólnego można obalić. Obalenie będzie wymagało wykazania, że dany składnik powinien wejść do innej masy majątkowej niż wspólna.

Oczywiście ciężar udowodnienia wszystkich niezbędnych okoliczności i przesłanek będzie spoczywał na małżonku, który domaga się ustalenia, że dany składnik wszedł do jego majątku osobistego.

Małżonek powinien wykazać, że nabyty przedmiot zastąpił poprzedni należący do jego majątku osobistego, czyli że nastąpiła surogacja. Większego problemu nie stanowią sytuacje, gdzie doszło do nabycia w całości danego składnika jako suragatu.

Komplikacje mogą pojawić się raczej w sytuacjach, gdy składnik został zakupiony za środki pochodzące z różnych mas majątkowych.

Do jakiego majątku można zaliczyć rzecz, jeśli zakupiona została zarówno ze środków z majątku wspólnego jak i osobistego małżonka?

Sytuacja, w której dana rzecz została zakupiona za środki pochodzące zarówno z majątku wspólnego, jak i majątku osobistego małżonka lub nawet małżonków, jest zdecydowanie bardziej skomplikowana. W orzeczeniach wydawanych w konkretnych sprawach pojawiają się w zasadzie trzy poglądy na temat tego, do jakiej masy majątkowej należy zaliczyć taki składnik.

Pierwsza koncepcja oparta jest na opisanym powyżej domniemaniu, tj. bez znaczenia z jakich środków rzecz została zakupiona i tak wchodzi do majątku wspólnego.

Podstawą drugiej koncepcji jest ustalenie wartości środków przeznaczonych z poszczególnych mas majątkowych na zakup przedmiotu – nabyty przedmiot wchodzi w odpowiednich udziałach zarówno do majątku wspólnego jak i osobistego.

Zgodnie z trzecim poglądem, rzecz wchodzi do tego z majątków, z którego większa część środków została przeznaczona na jego zakup. Z zastrzeżeniem, że jeśli środki z jednego z majątków są nieznaczne, to uznać je należy za nakład rozliczany w oparciu o odpowiednie przepisy (art.

45 k.r.o.). W sytuacjach gdy pomiędzy środkami zaangażowanymi z poszczególnych majątków na zakup rzeczy nie zachodzi znacząca dysproporcja, nabyty przedmiot wchodzi w odpowiednim udziale zarówno do majątku wspólnego, jak i osobistego, chyba że małżonkowie postanowili inaczej.

Który z poglądów jest aktualny?

Odpowiedzi na to pytanie udzielił ostatnio Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 19 października 2018r., sygn. akt III CZP 45/18.

SN stwierdził, że w przypadku gdy w małżeństwie obowiązuje ustawowa wspólność majątkowa, to rzecz nabyta zarówno za środki pochodzące z majątku wspólnego, jak i z majątku osobistego małżonka, wchodzi w odpowiednich udziałach (liczonych proporcjonalnie do zainwestowanych środków) do majątku wspólnego i majątku osobistego małżonka, chyba że świadczenie z majątku wspólnego lub osobistego miało charakter nakładu. Wydaje się, że środki zainwestowane mogą być uznane za nakład na majątek w sytuacji gdy stanowiły niewielką część inwestycji, bądź też małżonkowie ustalili taki ich charakter.

Warto jednak pamiętać, że jak w każdej sprawie cywilnej, poza ugruntowanymi poglądami sądów kluczowe znaczenie będą miały konkretne okoliczności faktyczne, które mogą dawać podstawę do przyjęcia innej koncepcji w zakresie ustalenia składu majątku wspólnego, a w dalszej kolejności sposobu jego podziału.

Ponadto, przyjmując tę samą koncepcje różne sądy mogą orzekać w inny sposób, bowiem każdy z nich będzie musiał ustalić, czy środki w konkretnej wysokości (stanowiące konkretny procent inwestycji) już uzasadniają przyjęcie, że rzecz w takim udziale wejdzie do danego majątku, czy jednak bardziej adekwatne będzie rozliczenie ich jako nakładu na konkretny majątek.

​Polecamy serwis: Majątek

Oszczędności i darowizna a podział majątku wspólnego

Opisz nam swój problem i wyślij zapytanie.

Wycena w ciągu godziny.

Postanowienie z dnia 18 marca 2010 roku, sygn. akt II Ca 28/10

Zgodnie z treścią art. 33 pkt 2 kro przedmioty majątkowe nabyte przez darowiznę należą do majątku osobistego obdarowanego małżonka, chyba, że darczyńca postanowił inaczej. Wykazanie, iż dany przedmiot majątkowy został darowany na rzecz jednego z małżonków, jest zatem wystarczające do ustalenia, że przedmiot ten wszedł do jego majątku osobistego. W takiej sytuacji na drugim współmałżonku spoczywa ciężar wykazania okoliczności przeciwnej, a mianowicie, że przedmiotowa nieruchomość weszła jednak do majątku wspólnego, dlatego, że wolą darczyńców było obdarowanie obojga małżonków. Z tego faktu bowiem współmałżonek wywodzi skutki prawne, zatem na nim spoczywa w tym zakresie ciężar dowodu (art. 6 kc).

POSTANOWIENIE SĄDU OKRĘGOWEGO W BIAŁYMSTOKU

z dnia 18 marca 2010 roku, sygn. akt II Ca 28/10

Przewodniczący: SSO  Renata Tabor
Sędziowie: SO Urszula Wynimko SO Irena Cywoniuk

Sąd Okręgowy w Białymstoku II Wydział Cywilny Odwoławczy po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2010 r. w Białymstoku na rozprawie sprawy z wniosku A. D. z udziałem A. D.  o podział majątku wspólnego na skutek apelacji uczestnika postępowania od postanowienia wstępnego Sądu Rejonowego w B. P. z dnia 12 listopada 2009 r. sygn. akt I Ns  1454/08

postanawia:

 zmienić zaskarżone postanowienie i ustalić, że zabudowana nieruchomość położona w H. przy ulicy F. nr. 1, oznaczona numerem geodezyjnym 250/8 o powierzchni 721 m², dla której Sąd Rejonowy w B. P. prowadzi księgę wieczystą KW nr. , w której w dziale II jest wpisany A. D.–majątek odrębny, stanowi majątek osobisty uczestnika postępowania A. D.

UZASADNIENIE

W toku postępowania o podział majątku wspólnego wnioskodawczyni A. D. i uczestnika postępowania A. D. zaistniał spór co do tego, czy w skład majątku wspólnego wchodzi zabudowana nieruchomość położona w H. przy ulicy F. 1, numer geodezyjny 250/8 o pow. 0,0721 ha.

Wnioskodawczyni domagała się zaliczenia nieruchomości do majątku wspólnego podnosząc, że środki na zakup tej nieruchomości przekazali jej rodzice.

Uczestnik postępowania wywodził zaś, że stanowi ona jego majątek osobisty, gdyż kupił ją za gotówkę otrzymaną  w darowiźnie od swych rodziców.

Postanowieniem wstępnym z dnia 12 listopada 2009 roku Sąd Rejonowy w B. P. ustalił, że w skład majątku wspólnego A. D. i A. D. wchodzi zabudowana nieruchomość położona w H. przy ul. F. , oznaczona numerem geodezyjnym 250/8 o pow. 721 m 2,

Sprawa o podział majątku. Była żona chce pieniędzy. – Kancelaria Adwokacka

Żona wystąpiła o podział majątku, gdzie ja dostałem dom od swoich rodziców darowizną i tylko dokończyliśmy budowę piętra w tym domu z pieniędzy wspólnych.

Co mam zrobić? Żona teraz twierdzi, że żadnych pieniędzy od moich rodziców nie dostaliśmy, zaś budynek (dom i lokal ) został wybudowany tylko i wyłącznie z naszych małżeńskich środków. Żąda ode mnie spłaty 1 000 000 zł. Proszę pani Mecenas, aby zajęła się Pani tą sprawą.

Ona założyła sprawę o podział majątku – jest wnioskodawczynią. To moi rodzice budowali dom, a później umową darowizny przekazali ją mi… Rodzice mają służebność mieszkania.

  • O mnie ????
  • JAK POMAGAM ❓
  • KONTAKT ✅

Co jest kluczowe w sprawie o podział majątku? Pytania!

Wzór wniosku o podział majątku

Podział majątku w Warszawie

W pierwszej kolejności Sąd będzie pytał stronę wnioskującą. Następnie przejdzie do uczestnika postępowania.

  1. Przede wszystkim Sąd musi ustalić w jakiej dacie nastąpiła między państwem rozdzielność majątkowa i przez jaki okres ona trwała.
  2. Ponadto istotne są również okoliczności, które towarzyszyły w tym okresie.
  3. Wobec tego należy ustalić, co się zdarzyło w okresie, w którym między państwem była wspólność majątkowa.
  4. Jaki majątek posiadają strony?

Celem Sądu w sprawie o podział majątku zawsze jest ustalenie, co małżonkowie zdobyli, czego się dorobili. Czytaj więcej: Jak podzielić majątek?

Czas: wtedy, kiedy panowała wspólność majątkowa?

Musimy również pamiętać o przesunięciach, czyli o majątku osobistym na majątek wspólny. Majątek osobisty to darowizny od rodziców, oszczędności, które mieliśmy wcześniej itp.

Zasada jest taka, że jeżeli tego nie udowodnimy, wszystko, co zostało zakupione/wybudowane we wspólności majątkowej, należy podzielić po połowie.

Zatem kluczowy jest czasookres wspólności majątkowej.

W pierwszej kolejności sąd ustala w jakim okresie była między Państwem wspólność małżeńska. Jeżeli nie chcemy, aby pewne elementy np. budowa domu została włączona jako majątek wspólny, wówczas musimy przekonać Sąd o tym, iż nie jest to inwestycja z pieniędzy małżeńskich.

  • Należy wskazać, kiedy nastąpiła budowa, kto za nią płacił, do kogo budynek wcześniej należał.
  • Budynek został przekazany przez rodziców na rzecz wnioskodawcy umową darowizny, albowiem należał do rodziców.
  • Data aktu notarialnego jest bardzo ważna.

Czy została ustanowiona służebność? – to również bardzo istotne.

Wskazać również i pamiętać dokładnie w jakim czasie nastąpiła umowa darowizny i nieruchomość została panu przekazana wraz ze służebnością mieszkania.

Wskazać należy również jaki nakład ponieśliście jako małżeństwo na budowę tego domu np. remont pietra i wyposażenie.

Przedstaw przed sądem stan faktyczny.

Należy opowiedzieć historię –  To rodzice w pierwszej kolejności kupili działkę, zaś później zaczęli budowę.

Wszelkie decyzje związane z budową i remontami podejmowali właśnie rodzice. Dowody w sprawie z zeznań świadków, jak i dowody w postaci dokumentów świadczą o tej okoliczności.

  1. Zapraszam Cię na mój kanał YouTube:
  2. Pozew o rozwód  ????
  3. Alimenty ????
  4. Rozwody – Tego nie rób w Sądzie ????
  5. Rozwód z Manipulantem ????

Dowody w sprawie są bardzo ważne!

Wszelkie dowody takie jak oświadczenie kierownika budowy, decyzje administracyjne obejmowały właśnie rodziców. Dopiero kiedy budynek został wybudowany, rodzice przekazali umową darowizny wraz z ustanowieniem służebności mieszkania dla siebie.

Co zostało zrobione w budynku, kiedy stał się własnością uczestnika postępowania?

Postępowanie dowodowe w sprawie o podział majątku

  • A zatem przed sądem trzeba pokazać i udowodnić, w jakim czasie nastąpiła zmiana okoliczności.
  • To, że wcześniej strony były już we wspólności majątkowej nie znaczy, że budowały ten budynek, albowiem kluczowa jest umowa darowizny wraz z ustanowieniem służebności.
  • Jeżeli rodzice darowali synowi budynek wraz z działką – JEST TO MAJĄTEK OSOBISTY!

Co to znaczy? Otóż jest to majątek wyłączony ze wspólności majątkowej.

Inne przykłady:

Zakupiona działka przez zawarciem związku małżeńskiego – zaś dom wybudowany ze środków małżeńskich . Osoba niewpisana w księdze wieczystej ma pecha! Jednakże ma też prawo do nakładów. Prosto rzecz ujmując – ma prawo żądać spłaty!!!

Należy w pierwszej kolejności skupić się na tym, co się działo, od kiedy nastąpiła umowa darowizny – czyli jakie czynności zostały podjęte w sprawie. Wzór wniosku o podział majątku

Przykładowe pytania na rozprawie o podział majątku

Pytania do strony

Proszę podać datę zawarcia związku małżeńskiego? Kiedy ustała wspólność małżeńska? Kto wybudował dom/ budynek? W jakiej dacie został  budynek/ dom przekazany umową darowizny przez rodziców na rzecz syna? Po dacie umowy darowizny jakie czynności były dokonywane na nieruchomości?  Jakie nakłady i małżonkowie dokonali na niniejszą nieruchomość?

  1. Byłej żonie należy wówczas zadać pytania:
  2. Czy…
  3. – zatrudniała ekipy remontowe?
  4. – posiada dokumenty finansowe potwierdzające, że płaciła za wyposażenie budynku?
  5. – pracowała i jaki dochód uzyskiwała?
  6. – może wskazać, jakie czynności dokonała w nieruchomości?
  7. – dokonywała przelewów z wypłatą dla pracowników remontujących/ budujących?

Przykładowe pytania do świadków

Czy świadek ma wiedzę kto budował budynek/ dom? Wie świadek, do kogo należała działka i dom? Czy świadek ma wiedzę w jakiej dacie dom został przekazany uczestnikowi?

Kto organizował wszelkie dokumenty administracyjne związane z budową? Czy świadek wie, kto podłączał media w niniejszym domu?

Kto organizował ekipy remontowo-budowlane, wypłacał im pieniądze? Czy świadek ma wiedzę, kto urządzał i płacił za wyposażenie domu? Kto płacił za usługi wykonywane w domu?

Czy świadek ma wiedzę czy strony się rozliczyły?

Przeczytaj więcej:

Podział majątku po rozwodzie! Sąd podzieli majątek nierówno?

Leave a Reply

Your email address will not be published.