Potrącanie kosztów komorniczych z kwoty alimentów

Autor

Jestem zatrudniony na pełny etat i otrzymuję pensję minimalną. Jednakże została ona zajęta przez komornika w związku z zaległymi alimentami. Jak potrącenia alimentacyjne wpłyną na wysokość mojego wynagrodzenia? Czy w tym przypadku obowiązuje również zachowanie kwoty wolnej od potrąceń?

Paweł, Poznań

Potrącenia z wynagrodzenia pracownika

Wynagrodzenie pracownika jest prawem niezbywalnym, chronionym przez Kodeks pracy. Jednakże na mocy przepisów szczególnych w określonych sytuacjach pracodawca może dokonać potrąceń z wynagrodzenia pracownika bez jego zgody.

Katalog potrąceń, do których dokonywania pracodawca jest zobowiązany, wskazany jest w art. 87 kp. Są to:  

  1. sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na poczet świadczeń alimentacyjnych,
  2. sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności niealimentacyjnych,
  3. zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi,
  4. kary pieniężne przewidziane w art. 108 kp.

Oprócz potrąceń obligatoryjnych pracodawca może dokonać za zgodą pracownika także innych. Potrącenia dobrowolne zostały określone w art. 91 kp.

Potrącenia alimentacyjne a kwota wolna

Przepisy Kodeksu pracy ustalają wysokość kwot, jakie można potrącić z wynagrodzenia pracownika. Na wysokość kwoty wolnej od potrąceń wpływają takie elementy jak:

  • wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę,
  • wymiar czasu pracy zatrudnionego,
  • rodzaj potrącenia,
  • wysokość zryczałtowanych kosztów uzyskania przychodu,
  • korzystanie z kwoty zmniejszającej miesięczne zaliczki na podatek,
  • wiek pracownika, czyli czy korzysta z „zerowego PIT-u”,
  • wysokość wpłat na PPK.

Zgodnie z art. 88 kp od potrąceń wolna jest kwota:

  1. minimalnego wynagrodzenia za pracę – przy potrącaniu sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne;
  2. 75% wynagrodzenia określonego w pkt 1 – przy potrącaniu zaliczek pieniężnych udzielonych pracownikowi;
  3. 90% wynagrodzenia określonego w pkt 1 – przy potrącaniu kar pieniężnych przewidzianych w art. 108.

POLECAMY

Ogłoszenia o pracę z całej Polski

  • Poznaj wybrane oferty pracodawców
  • Weź udział w rekrutacji
  • Podziel się opinią

Zobacz ogłoszenia

Dowiedz się ile możesz zarabiać w innej firmie na takim samym stanowisku

  • Jeżeli chodzi o potrącenia alimentacyjne, nie obowiązuje zachowanie kwoty wolnej od potrąceń, a potrącenie jest możliwe do wysokości 60% wynagrodzenia po odliczeniach składkowo-podatkowych.
  • Co więcej, nagrody z zakładowego funduszu nagród, dodatkowe wynagrodzenie roczne oraz należności przysługujące pracownikom z tytułu udziału w zysku lub w nadwyżce bilansowej podlegają egzekucji na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych do pełnej wysokości.

Obowiązuje przy tym zachowanie podanej kolejności dokonywania potrąceń. Potrącenia alimentacyjne w razie zbiegu zajęć mają pierwszeństwo.

Gdy stosowane są potrącenia alimentacyjne, nie ma ustalonej kwoty wolnej od potrąceń. Zatem należności te potrąca się z wynagrodzenia pracownika po odliczeniach składkowo-podatkowych w maksymalnej wysokości 60% tego wynagrodzenia, bez względu na to, w jakiej wysokości ono jest – nawet jeśli to wartość płacy minimalnej.

Przykład 1.

Pan Zbigniew ma zasądzone alimenty na rzecz swojej małoletniej córki. Jest on zatrudniony na umowę o pracę i pobiera wynagrodzenie w wysokości najniższej krajowej – 3010 zł brutto.

W przypadku osób pracujących na umowie o pracę i płacących alimenty kwota wolna od potrąceń nie istnieje.

Oznacza to, że komornik może dokonać potrącenia w pełnej wysokości 60%, a osoba zarabiająca najniższą krajową będzie miała do wypłaty jedynie 40% minimalnego wynagrodzenia.

  1. W razie egzekucji świadczeń alimentacyjnych potrąceń dokonuje się do wysokości 3/5 wynagrodzenia netto.

Podstawa potrąceń alimentacyjnych

Co istotne, potrącenia alimentacyjne mogą być dokonywane bez postępowania egzekucyjnego. W przypadku takich potrąceń wystarczy, że wierzyciel przedłoży pracodawcy tytuł wykonawczy.

Jest to uproszczona forma dokonywania potrąceń, którą można zastosować nawet w sytuacji, kiedy wierzycieli jest kilku, ale suma możliwa do potrącenia jest wystarczająca na pokrycie wszystkich tytułów wykonawczych.

  • Potrącenia alimentacyjne mogą być dokonywane na wniosek wierzyciela na podstawie tytułu wykonawczego.

Przy zbiegu egzekucji sądowych czy administracyjnych ważne jest, który podmiot jako pierwszy dokonał zajęcia. Jednakże należy pamiętać, że potrącenie alimentacyjne w każdym przypadku ma pierwszeństwo.

Potrącenia w świadectwie pracy

Po zakończeniu stosunku pracy pracodawca w świadectwie pracy ma obowiązek zawrzeć informacje na temat zajęcia komorniczego. Informacja o zajęciu wynagrodzenia w tym dokumencie powinna składać się z oznaczenia komornika, numeru sprawy egzekucyjnej oraz wysokości potrąconych kwot.

Wolna od potrąceń jest kwota wynagrodzenia za pracę w wysokości tzw. minimalnego wynagrodzenia, jednak dotyczy to egzekwowania wszelkich należności, z wyjątkiem tych, które egzekwowane są na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych.

Potrącanie kosztów komorniczych z kwoty alimentów

Koszty komornicze. Ile wynoszą i jak ich uniknąć?

  • 02 Mar 2022
  • 12 min. czytania

Koszty komornicze to dodatkowe opłaty, jakie pobiera komornik przy egzekwowaniu zadłużenia.

Większość z nich musi pokryć osoba, przeciwko której toczy się postępowanie.

Sprawdź, ile wynoszą koszty komornicze i jak uniknąć takich obciążeń, a także od czego zależy, ile komornik pobiera dla siebie kwot z odzyskanych należności.

Potrącanie kosztów komorniczych z kwoty alimentów

Z komornikiem możesz mieć do czynienia, gdy np. przestaniesz płacić alimenty lub spłacać kredyt hipoteczny i wierzyciel postanowi odzyskać swoją należność na drodze sądowej.

Najpierw więc otrzymasz sądowy nakaz zapłaty, a potem zostanie on skierowany do komornika, który w celu wyegzekwowania zadłużenia może Ci zająć konto bankowe, wynagrodzenie, a nawet zlicytować mieszkanie. Niestety ściągnie od Ciebie także kwoty pokrywające koszty komornicze.

Warto więc wiedzieć, ile one wynoszą i czy koszty komornicze przy alimentach i kredycie są naliczane w ten sam sposób.

Ile wynoszą koszty komornicze? Jakie wyróżniamy i kto je płaci?

Komornik to osoba zajmująca się egzekwowaniem długów na podstawie wyroków sądowych lub decyzji administracyjnych.

Za swoje czynności ma prawo pobierać opłaty komornicze będące formą jego wynagrodzenia, a także domagać się zwrotu kosztów poniesionych w związku z prowadzeniem egzekucji.

Takie obciążenia nazywane są łącznie kosztami postępowania egzekucyjnego.

Zarówno opłata komornicza, jak i pozostałe koszty komornicze nie mogą być ustalane przez komornika w dowolny sposób. To, ile pobiera komornik, reguluje ustawa o kosztach komorniczych z dnia 28 lutego 2018 roku, która obowiązuje od 1 stycznia 2019 roku.

To właśnie w tym akcie prawnym określone są precyzyjnie stawki opłat należnych komornikowi oraz sposób ich pobierania. Przepisy narzucają również zasady, ile może zabrać komornik np.

w wyniku zajęcia konta bankowego lub wynagrodzenia.

Zanim wyjaśnimy, jakie są koszty komornicze i ile one wynoszą, warto sprecyzować, kto ponosi koszty komornicze. W większości przypadków jest nimi obciążany dłużnik. Tylko w wyjątkowych sytuacjach musi je uregulować wierzyciel, co szerzej wyjaśnimy niżej.

Pamiętaj!

Wysokość kosztów komorniczych ma dla dłużników duże znaczenie, ponieważ powiększają one ogólną sumę zadłużenia. Dla wierzycieli również są one istotne, gdyż zgodnie z przepisami z odzyskanej kwoty komornik w pierwszej kolejności pobiera opłaty należne dla siebie, a dopiero pozostałą sumę przekazuje wierzycielowi.

Zatem ile kosztuje komornik sądowy? Od wyegzekwowanych kwot ma on prawo pobierać od dłużnika opłatę stosunkową w wysokości 10% wartości odzyskanego świadczenia i nie mniej niż:

Wysokość powyższej opłaty może jednak ulec obniżeniu do wysokości:

  • 5% – jeśli postępowanie egzekucyjne zostanie umorzone na wniosek wierzyciela;
  • 3% (ale nie mniej niż 150 zł) – jeśli dłużnik ureguluje zobowiązanie w ciągu miesiąca od dnia otrzymania pisma informującego go o wszczęciu egzekucji.

Nie są to jednak jedyne opłaty, jakie może pobrać komornik. Poniżej przedstawiamy wybrane koszty dodatkowe, które może zostać naliczone w toku postępowania egzekucyjnego.

Rodzaj czynności komorniczej Wysokość opłaty
Poszukiwanie majątku dłużnika 100 zł
Dojazd do miejsca wykonywania czynności komorniczych (jeśli odległość od kancelarii wynosi więcej niż 10 km) 20 zł
Bezpośrednie i osobiste doręczenie na zlecenie sądu zawiadomień sądowych, pism procesowych oraz innych dokumentów sądowych za potwierdzeniem odbioru i oznaczeniem daty 40 zł
Utrwalenie i przechowywanie zapisu obrazu i dźwięku z przeprowadzanych czynności 50 zł
Sporządzenie protokołu stanu faktycznego 400 zł
Przyjęcie wniosku o przeprowadzenie licytacji na zlecenie zastawnika przedmiotu zastawu rejestrowego 1000 zł
Przyjęcie wniosku o sporządzenie spisu inwentarza 400 zł
Przyjęcie wniosku o zabezpieczenie spadku 400 zł
Opłata za utrudnianie czynności komorniczych 1000 zł

Jakie koszty komornicze ponosi wierzyciel?

Opłatami w postępowaniu egzekucyjnym obciążany jest przede wszystkim dłużnik, ale od tej zasady są pewne wyjątki. Wierzyciel poniesie koszty komornicze między innymi w następujących sytuacjach:

  • jeśli złoży wniosek o umorzenie egzekucji i nie wykaże, że było to związane z zawarciem z dłużnikiem ugody,
  • jeśli złoży bezpodstawny wniosek o wszczęcie egzekucji,
  • kiedy postępowanie zostanie umorzone z powodu bezczynności wierzyciela.

Czy wiesz? Windykator a komornik. Sprawdź, czym różni się zakres ich działań

Ile procent opłaty bierze dla siebie komornik?

Pewnie zastanawiasz się, ile komornik pobiera dla siebie z powyższych kwot. Otóż wbrew pozorom nie trafiają one w 100% do kieszeni komornika. Jego wynagrodzeniem jest bowiem prowizja naliczana od uzyskanych opłat egzekucyjnych.

See also:  Dokumentowanie wydatków na dziecko w sprawie o alimenty

Ile procent bierze komornik? To zależy od jego efektywności – jeśli np. w roku kalendarzowym odzyska nie więcej niż 500 000 zł, to zarobi 99% odzyskanej kwoty, a jeśli wyegzekwuje kwotę między 500 000 zł a 1000 000 zł, to jego prowizja wyniesie 98%.

Koszty komornicze przy alimentach. Ile wynoszą?

Jedną z najczęstszych spraw, jakimi zajmuje się komornik, jest egzekwowanie zaległych alimentów na dziecko.

Co do zasady, jeśli dłużnik jest winny pieniądze także innym wierzycielom, odzyskane od niego kwoty w pierwszej kolejności trafiają do wierzyciela alimentacyjnego.

Na tym jednak uprzywilejowanie takiego wierzyciela się kończy, ponieważ w pozostałych kwestiach obowiązują go te same zasady postępowania, jak innych wierzycieli, również te dotyczące kosztów komorniczych.

Zatem ile komornik bierze prowizji za alimenty? Koszty komornicze w tym przypadku wynoszą standardowo 10% od odzyskanej kwoty. A kto ponosi koszty komornicze przy ściąganiu alimentów? Bezsprzecznie dłużnik – jest on obciążany wszystkimi opłatami związanymi z postępowaniem.

Jeśli więc zaległość z tytułu alimentów wynosi np. 5000 zł, to komornik będzie egzekwował dodatkowo 500 zł z tytułu odzyskania tej kwoty, a także wszelkie dodatkowe koszty poniesione w toku postępowania np. 100 zł za konieczność przeprowadzenia poszukiwań jego majątku.

Koszty postępowania egzekucyjnego. Co jeszcze warto wiedzieć?

Wiemy już, ile bierze komornik za egzekucję. Warto jednak uściślić, że wiele opłat pobiera on najpierw od wierzyciela, a dopiero potem odzyskuje je od dłużnika.

Dotyczy to przede wszystkim różnych zaliczek na wydatki związane z wykonywanymi czynnościami komorniczymi.

Może się więc zdarzyć, że wierzyciel uiści wymagane opłaty, a komornik nie zdoła ich odzyskać od dłużnika.

Koszty postępowania egzekucyjnego mogą być też naliczone pomimo wycofania wniosku o egzekucję lub umorzeniu postępowania.

Czy cofnięcie wniosku egzekucyjnego anuluje koszty komornicze?

Przyjrzyjmy się zatem pierwszej opcji, czyli jak wygląda cofnięcie wniosku egzekucyjnego a koszty komornicze. Może się bowiem zdarzyć, że wierzyciel zdecyduje się na wycofanie sprawy od komornika, składając wniosek o umorzenie egzekucji. Niestety to nie spowoduje anulowania kosztów komorniczych. Może nimi być obciążony jednak albo dłużnik, albo wierzyciel.

Przeczytaj też: Jak umorzyć swoje długi? Zobacz, jak wnioskować o umorzenie długów i czy jest to możliwe?

Koszty komornicze po umorzeniu egzekucji

Koszty komornicze po umorzeniu egzekucji na wniosek wierzyciela będą obciążały wierzyciela, który musi w takim przypadku zapłacić komornikowi 5% wartości świadczenia pozostałego do wyegzekwowania. Jeśli jednak wierzyciel uzasadni wycofanie wniosku faktem „dogadania się” z dłużnikiem lub otrzymania od niego należności, kosztami komorniczymi będzie obciążony dłużnik.

Jak uniknąć kosztów komorniczych? Czy można je umorzyć?

Koszty komornicze są dość wysokie, dlatego warto wiedzieć, że istnieje sposób, by ich nie zapłacić. Jak uniknąć kosztów komorniczych? Zarówno dłużnik, jak i wierzyciel mogą wnioskować o ich umorzenie z powodu trudnej sytuacji finansowej.

Jak umorzyć koszty komornicze? W tym celu należy w ciągu 7 dni od daty otrzymania postanowienia o opłacie komorniczej złożyć w kancelarii komornika wniosek do sądu o jej umorzenie. W piśmie należy wyjaśnić swoją trudną sytuację materialną i wykazać, że opłacenie kosztów komorniczych znacząco by ją pogorszyło.

Teoretycznie sposobem na uniknięcie opłat jest przedawnienie kosztów komorniczych, które w świetle przepisów następuje po 6 latach.

W praktyce jednak rzadko dochodzi do takiego przedawnienia, ponieważ jego bieg przerywa każde wszczęcie postępowania egzekucyjnego.

Wierzyciel może zatem regularnie co kilka lat kierować wniosek do komornika i w ten sposób zapobiegać zarówno przedawnieniu długu, jak i kosztów postępowania.

Koszty komornicze – podręczne Q&A

Pomimo że koszty komornicze są dość dokładnie opisane w przepisach, sposób ich naliczania przez komorników nie zawsze jest zrozumiały. Poniżej odpowiadamy więc na najczęściej pojawiające się pytania i wątpliwości dotyczące opłat komorniczych.

Co dzieje się z kosztami komorniczymi w przypadku ugody z wierzycielem?

Na to pytanie częściowo już odpowiedzieliśmy. Ugoda z wierzycielem a koszty komornicze to przypadek, który jest uregulowany w ustawie. Jeśli dojdzie do takiej ugody, wierzyciel może złożyć wniosek do komornika o umorzenie postępowania. Jeżeli jako powód tego umorzenia wskaże ugodę z dłużnikiem, to właśnie dłużnik będzie obciążony kosztami postępowania.

Co zrobić, gdy komornik wyegzekwował za dużo?

W przypadku, gdy uważamy, że komornik wyegzekwował za dużo z tytułu kosztów komorniczych, w pierwszej kolejności należy sprawdzić, jak jest ona wyjaśniona w postanowieniu o zakończeniu egzekucji.

Jeśli jej wysokość uznamy za zawyżoną, można złożyć skargę na to postanowienie.

Skarga na koszty komornicze powinna być złożona w sądzie rejonowym, pod który podlega miejscowo dana kancelaria komornicza.

To ważne! Nowe konto w banku a komornik – sposób na zajęcie komornicze?

Jak zaksięgować koszty komornicze w jednostce budżetowej?

Księgowanie kosztów komorniczych w jednostce budżetowej polega na ich ujęciu na koncie 761 „Pozostałe koszty operacyjne” po stronie Wn oraz na koncie 221 „Należności z tytułu dochodów budżetowych” po stronie Ma.

Co się dzieje z kosztami komorniczymi gdy nakaz zapłaty zostanie uchylony lub straci moc?

Może się zdarzyć, że dłużnik, przeciwko któremu toczy się już postępowanie egzekucyjne, wniesie sprzeciw do wyroku sądowego. Jeśli sąd przychyli się do jego argumentacji, nakaz zapłaty zostanie uchylony, a postępowanie egzekucyjne umorzone.

Pojawia się tutaj pytanie, kto pokryje koszty komornicze, jeśli nastąpi utrata mocy nakazu zapłaty lub jego uchylenie? W takiej sytuacji dłużnik ma prawo dochodzić zwrotu kosztów, podobnie jak zwrotu wyegzekwowanych kwot, jeśli zostały już one pobrane przez komornika.

Koszty komornicze w przypadku spłacenia długu

A co się dzieje, jeśli wierzycielowi zostanie spłacony dług? Koszty komornicze w tym przypadku tak czy owak będą naliczone, jeśli sprawa wciąż znajduje się u komornika. Mogą być jednak one naliczone w niższej kwocie, jeśli dłużnik ureguluje zaległość w ciągu miesiąca od dnia otrzymania pisma o wszczęciu egzekucji.

Koszty uzyskania przychodu w przypadku kosztów komorniczych

Jeśli dłużnik lub wierzyciel jest podmiotem gospodarczym, musi odpowiednio rozliczyć koszty komornicze w księgach rachunkowych. Warto więc wiedzieć, że dla dłużnika poniesione przez niego koszty komornicze nie są kosztami uzyskania przychodu. Jednak wierzyciel może je tak zaliczyć, jeśli je faktycznie poniósł.

Opłata bankowa za zajęcie komornicze

Warto tutaj wyjaśnić, że banki nie powinny pobierać dodatkowych opłat za czynności związane z zajęciem rachunku bankowego przez komornika i ściągnięcia z tego niego należności. Naliczanie dodatkowych opłat z tego tytułu zalicza się do klauzul niedozwolonych.

Podatek VAT przy kosztach komorniczych

Jeszcze kilka lat temu komornicy doliczali do opłat komorniczych podatek VAT.

Koszty komornicze nie są jednak dzisiaj obciążane takim podatkiem, ponieważ od 2019 roku obowiązuje interpretacja ogólna Ministerstwa Finansów, mówiąca o tym, że wykonywane przez komorników sądowych czynności w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym nie podlegają opodatkowaniu podatkiem VAT.

Co się dzieje z kosztami komorniczymi w przypadku zawiązania ugody z bankiem?

Ugoda z bankiem a koszty komornicze to kolejny temat, o który pyta wielu dłużników borykających się z zadłużeniem z tytułu niespłaconych kredytów. W tym przypadku obowiązują dokładnie te same przepisy, o których wspomnieliśmy wyżej.

Jeśli zostanie zawarta ugoda między dłużnikiem a bankiem, bank może złożyć do komornika wniosek o umorzenie egzekucji. Gdy nie uzasadni tego wniosku ugodą, sam będzie musiał opłacić koszty komornicze. Jeśli jednak to zrobi, kosztami będzie obciążony dłużnik.

Koszty komornicze – podsumowanie

Od 2019 roku koszty komornicze są ujednolicone i dlatego dzisiaj w większości przypadków dłużnik musi z ich tytułu dopłacić 10% wartości egzekwowanego od niego roszczenia.

To głównie dłużnik jest bowiem obciążany takimi kosztami. Co istotne, dokładnie takie same są koszty komornicze przy alimentach, jak też przy długach z innego tytułu np.

niespłaconego kredytu czy nieuregulowanej faktury za media.

Istnieją jednak sposoby na obniżenie tej opłaty np. do 3% – wystarczy uregulować dług w terminie miesiąca od otrzymania pisma o wszczęciu egzekucji. Warto też pamiętać, że komornik w pierwszej kolejności egzekwuje opłaty komornicze, a dopiero potem dług.

Wiedząc, ile komornik pobiera dla siebie z odzyskanej kwoty, można więc łatwo obliczyć, ile jeszcze trzeba będzie spłacić z tytułu postępowania egzekucyjnego. Wyjaśniliśmy także, jak uniknąć kosztów komorniczych – jest to możliwe niemal wyłącznie poprzez złożenie wniosku o ich umorzenie z powodu trudnej sytuacji materialnej.

See also:  Spłata z nakładów na mieszkanie byłego męża

Na koniec polecamy jeszcze: Kredyt po egzekucji komorniczej – kiedy?

Komornik potrąca pracownikowi 3/5 pensji na alimenty, a sąd 15 proc. na cel społeczny. Jak pracodawca ma to obliczyć?

ShutterStock Wynagrodzenie naszego pracownika jest zajęte przez komornika. Potrącane są alimenty do 3/5 pensji netto. Dodatkowo do naszej firmy wpłynęło orzeczenie sądu o konieczności potrącania przez trzy miesiące 15 proc. wynagrodzenia (netto) na cel społeczny (dom dziecka), co w tym przypadku stanowi karę ograniczenia wolności. Pracownik zarabia 3500 zł brutto. Jak mamy postąpić w tej sytuacji? Czy i na jakich zasadach jesteśmy zobowiązani wykonać takie potrącenie? Pracownik nie korzysta ze zwolnienia podatkowego w postaci ulgi dla młodych, ma prawo do podstawowych kosztów uzyskania przychodów, złożył oświadczenie PIT-2 i nie jest uczestnikiem pracowniczego planu kapitałowego.

odpowiedź

W opinii autorki pracodawca powinien dokonać potrącenia zgodnie z wytycznymi sądu zawartymi w orzeczeniu – mimo że po odliczeniu alimentów pracownikowi pozostanie do wypłaty mniej niż 2/5 pensji.

Różne rodzaje

Potrącenia z wynagrodzenia za pracę można podzielić na dwie grupy: 1) przymusowe (ustawowe) – dokonywane bez zgody pracownika, wymienione w art. 87 par. 1 kodeksu pracy (dalej: k.p.); 2) dobrowolne – dokonywane wyłącznie za zgodą pracownika wyrażoną na piśmie, mogą przypadać na rzecz pracodawcy bądź innych podmiotów (art. 91 k.p.).

Do pierwszej kategorii potrąceń należą: 1) sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych; 2) sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne; 3) zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi; 4) kary pieniężne przewidziane w art. 108 k.p.

Potrąceń dokonuje się w podanej kolejności, co oznacza, że według tego porządku muszą być przeprowadzane. Ma to znaczenie szczególnie w razie zbiegu kilku takich ujęć. Potrąceń dokonuje się z sumy wynagrodzeń, uzyskanych w danym miesiącu, po odliczeniu wszystkich obowiązkowych narzutów, tj.

składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne finansowanych przez pracownika oraz zaliczki na podatek dochodowy (u pracowników nie objętych ulgą dla młodych), a także wpłaty na PPK u pracowników, którzy nie zrezygnują z uczestnictwa w tym planie. Podstawą do potrącenia jest więc wynagrodzenie netto.

Przy czym jeżeli w danym miesiącu oprócz periodycznego wynagrodzenia dochodzi do wypłaty składników za okresy dłuższe niż jeden miesiąc (np. premia kwartalna, nagroda roczna), wówczas potrąceń dokonuje się od łącznej kwoty wynagrodzenia (uwzględniającej również te składniki).

Granica i kwoty wolne

Osłona wynagrodzenia za pracę polega na ustanowieniu granic potrąceń, a więc dopuszczalnych kwot, które w ogóle można odciągnąć pracownikowi.

Wobec tego potrącenia mogą być dokonywane w następujących granicach: 1) w razie egzekucji świadczeń alimentacyjnych – do 3/5 wynagrodzenia; 2) w razie egzekucji innych należności lub potrącenia zaliczek pieniężnych – do wysokości 1/2 wynagrodzenia.

Sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne oraz zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi łącznie nie mogą przekraczać 1/2 wynagrodzenia. Natomiast sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych wraz z potrąceniami wymienionymi wyżej łącznie nie mogą przekraczać 3/5 wynagrodzenia.

Niezależnie od tych potrąceń kary pieniężne odejmuje się od wynagrodzenia w granicach określonych w art. 108 k.p., czyli od jednodniowego wynagrodzenia za jeden występek lub dziesiątej jego części za więcej wykroczeń. Stosowanie kwot wolnych od potrąceń to kolejny przejaw ochrony pracowniczej pensji. Jest to kwota, którą pracodawca musi zachować i wypłacić pracownikowi.

Wysokość tej kwoty zależy od rodzaju potrącenia. Wyjątek stanowią alimenty. Tu nie obowiązuje kwota wolna, a jedynie ograniczenie do 3/5 wynagrodzenia.

I tak wolna od potrąceń jest kwota wynagrodzenia za pracę w wysokości: 1) minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych przepisów, przysługującego pracownikom zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy, po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych i ewentualnej wpłaty na PPK – przy potrącaniu sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne; 2) 75 proc. wynagrodzenia określonego w pkt 1 – przy potrącaniu zaliczek pieniężnych udzielonych pracownikowi; 3) 90 proc. wynagrodzenia określonego w pkt 1 – przy potrącaniu kar porządkowych z art. 108 k.p. Podstawą kwoty wolnej jest więc obowiązujące w danym roku minimalne wynagrodzenie za pracę, ale też po odliczeniu danin publicznoprawnych (składek na ZUS, zaliczki podatkowej, wpłaty na PPK). Jeżeli pracownik jest zatrudniony w niepełnym wymiarze czasu pracy, to kwoty wolne ulegają zmniejszeniu proporcjonalnie do wielkości etatu.

Nie tylko organy egzekucyjne

Obok klasycznego zajęcia wynagrodzenia przez organ egzekucyjny (np. komornika) w praktyce można również spotkać się z orzeczeniem sądu karnego o zastosowaniu potrącenia wynagrodzenia za pracę jako formy kary ograniczenia wolności.

Zgodnie z kodeksem karnym kara ograniczenia wolności polega bowiem na:

  • obowiązku wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne;
  • potrąceniu od 10 proc. do 25 proc. wynagrodzenia za pracę w stosunku miesięcznym na wskazany przez sąd cel społeczny.

Na marginesie warto zaznaczyć, że owa nieodpłatna, kontrolowana praca na cele społeczne jest wykonywana w wymiarze od 20 do 40 godzin w stosunku miesięcznym. Natomiast potrącenie wynagrodzenia za pracę może być orzeczone, co oczywiste, tylko wobec osoby zatrudnionej. W okresie, na jaki zostało ono orzeczone, skazany nie może rozwiązać bez zgody sądu stosunku pracy.

O szczegółach związanych z tym potrąceniem mówi nieco więcej art. 59 kodeksu karnego wykonawczego (dalej k.k.w.). Zgodnie z tym przepisem, jeżeli w stosunku do skazanego zatrudnionego zamiast obowiązku wykonywania wskazanej pracy orzeczono potrącanie określonej części wynagrodzenia za pracę, sąd przesyła odpis orzeczenia zakładowi pracy zatrudniającemu skazanego.

Jednocześnie sąd podaje, na czyją rzecz mają być dokonywane potrącenia i dokąd powinny być wpłacane, a także wskazuje, z jakich składników wynagrodzenia za pracę i w jaki sposób należy ich dokonywać.

Zatem wypłacając wynagrodzenie skazanemu, potrąca się określoną w orzeczeniu część wynagrodzenia oraz bezzwłocznie przekazuje się potrąconą kwotę stosownie do otrzymanych wytycznych, zawiadamiając o tym sąd. Koszty związane z przekazywaniem takich kwot odlicza się od dokonywanych potrąceń. W praktyce powyższe przepisy nasuwają pracodawcom sporo wątpliwości.

Polegają one wszystkim na tym, czy należy tu stosować przepisy kodeksu pracy z zakresu ochrony wynagrodzenia, a tym samym jak postąpić, gdy pracownik ma jeszcze inne zajęcia np. alimentacyjne i/lub niealimentacyjne wskutek wszczęcia egzekucji sądowej czy administracyjnej. Można się spotkać ze skrajnymi opiniami w tej kwestii.

Są eksperci uważający, że kodeks pracy musi być tu respektowany i jeśli np. po potrąceniu należności niealimentacyjnej, która ma pierwszeństwo w świetle art. 87 par. 1 k.p., pracownikowi pozostanie wynagrodzenie na poziomie kwoty wolnej, to nie można już nic więcej ująć – w tym części wynagrodzenia na poczet celu społecznego wskazanego przez sąd karny.

W takiej sytuacji pracodawca ma powiadomić sąd o braku możliwości dokonania potrącenia. Na marginesie, przepisy karne nie zobowiązują pracodawcy do informowania sądu o niemożności dokonania potrącenia. W zasadzie pracodawca nie ma tu podstawy do takiego kroku. O ile bowiem np. kodeks postępowania cywilnego (dalej: k.p.c.

) obliguje zakład pracy do zawiadamiania komornika o każdej okoliczności mającej wpływ na przebieg egzekucji, o tyle w k.k.w. nie ma takiego unormowania. Mało tego, przytoczony wyżej przepis tego kodeksu karnego mówi tylko o bezzwłocznym przekazaniu przez zakład pracy potrąconej części na wytypowany cel.

Przeciwna opinia jest taka, że pracodawca ma obowiązek dokonać potrącenia na podstawie orzeczenia sądu bez zachowywania jakichkolwiek kwot ochronnych. Jest to bowiem zmniejszenie wynagrodzenia, a nie potrącenie w rozumieniu k.p.

I faktycznie, wczytując się w przepisy karne, mamy sformułowanie o potrąceniu określonej części wynagrodzenia, a nie o potrąceniu „z wynagrodzenia” (co wskazywałoby na konieczność zastosowania przepisów ochronnych). Po wtóre, w przepisach karnych, w przeciwieństwie np. do regulacji k.p.c.

, nie ma mowy o stosowaniu przy tego typu potrąceniach kodeksu pracy i przestrzeganiu norm granicznych. Mowa jest tylko o tym, że sąd w orzeczeniu sam wskaże, jak takie potrącenie ma wyglądać. W związku z powyższym w opinii autorki pracodawca po pierwsze powinien kierować się wskazówkami z orzeczenia sądu. Tam powinien być określony procent części potrącanej (10–25 proc.

See also:  Obniżenie alimentów na żonę po przejściu na emeryturę

) oraz szczegóły dokonania tego potrącenia. Po drugie można się zgodzić ze stanowiskiem, że ustaloną do potrącenia część zdejmuje się z wynagrodzenia netto, jednak bez zachowywania kwoty wolnej i/lub granicznej. Może być bowiem tak, jak w omawianym tu przypadku, że pracownik ma zajęcie alimentacyjne i zgodnie z k.p. z pensji jest mu potrącane 3/5.

Jeśli sąd karny wydał orzeczenie o potrąceniu w ramach kary ograniczenia wolności, to pracodawca powinien je zrealizować. Finalnie zatem pracownik otrzyma mniej niż 2/5 pensji. Lista płac za wrzesień 2020 r.

Elementy Kwota Sposób wyliczenia
Przychód 3500 zł 3500 zł
Składki na ubezpieczenia społeczne 479,85 zł Podstawa wymiaru: 3500 zł Składka emerytalna: 3 500 zł x 9,76 proc. = 341,60 zł Składka rentowa: 3 500 zł x 1,5 proc. = 52,50 zł Składka chorobowa: 3 500 zł x 2,45 proc. = 85,75 zł Razem: 479,85 zł
Składka na ubezpieczenie zdrowotne – należna – odliczana od podatku 271,81 zł 234,06 zł Podstawa wymiaru: 3020,15 zł (3500 zł – 479,85 zł) 3020,15 zł x 9 proc. = 271,81 zł 3020,15 zł x 7,75 proc. = 234,06 zł
Zaliczka na podatek dochodowy 193 zł Przychód do opodatkowania: 3 500 zł Podstawa opodatkowania po zaokrągleniu: 2770 zł [3500 zł (przychód) – 250 zł (koszty uzyskania przychodów) – 479,85 zł (składki społeczne) = 2770,15 zł] Zaliczka do US: 193 zł [(2770 zł x 17 proc.) – 43,76 zł = 427,14 zł (zaliczka na podatek) – 234,06 zł (składka zdrowotna) = 193,08 zł]
Kwota netto 2555,34 zł 3500 zł – (479,85 zł + 271,81 zł + 193 zł)
Potrącenia alimentacyjne 1533,20 zł 2555,34 zł x 3/5
Potrącenie sądowe karne 383,30 zł 2555,34 zł x 15 proc.
Kwota do wypłaty 638,84 zł 2555,34 zł – 1533,20 zł – 383,30 zł
Dodatkowe obliczenia do listy płac: Krok 1. Wyznaczenie kwoty granicznej dla potrącenia alimentacyjnego zgodnie z k.p.: 2555,34 zł x 3/5 = 1533,20 zł Krok 2. Ustalenie kwoty do potrącenia na rzecz domu dziecka: 2555,34 zł x 15 proc. = 383,30 zł Krok 3. Kwota wolna od potrąceń – brak. Krok 4. Ustalenie kwoty do wypłaty po obu potrąceniach: 2 555,34 zł – 1 533,20 zł – 383,30 zł = 638,84 zł

• art. 87–91 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1320) • art. 34 ustawy z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1444, ost.zm. Dz.U. z 2020 r. poz. 1517) • art. 59 ustawy z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 523, ost.zm. Dz.U. z 2020 r. poz. 568) • ustawa z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1575, ost.zm. Dz.U. z 2020 r. poz. 1578)

Banki podnoszą oprocentowanie lokat po decyzji NBP

Waloryzacja emerytur 2023: Nie ma zgody wśród partnerów

Liniowcy skorzystają podwójnie. Przez błąd w korekcie Polskiego Ładu

Niecelne uderzenie w polskie T-72

Frankowiczów też dotkną wyższe stopy. W Szwajcarii zbliżają się podwyżki

Odkryto, jak zwalczać raka bez chemio- i radioterapii

Stawka 12 proc. zamiast 17. Ile to znaczy dla Polaków? [WYLICZENIA]

Kadyrow może być pierwszym, który odwróci się od Putina [PODCAST]

Minimalne wynagrodzenie plus Polski Ład 2.0. Ile zarobisz na rękę

Pracodawco, szykuj się na zmiany. KPO wymusza kolejne obowiązki

Wynajmujesz dom z fotowoltaiką? Uważaj na akcyzową niespodziankę

Majowy exodus nauczycieli ze szkół. Dlaczego porzucają pracę w oświacie?

Minister sprawiedliwości zajrzy do akt sądowych bez wychodzenia z gabinetu

Dzieci pójdą do pracy nauczyć się zawodu

Polacy na każdym kroku odczuwają wszechobecną drożyznę

Wojna nie dla (polskich) generałów

Jak wystawiać oceny i klasyfikować uczniów? To mówią przepisy

Gwiazdy bankowości: ING Bank Śląski, mBank, PKO BP

Szykują się protesty, urzędnicy mają dość czekania

Kamienie milowe KPO krok po kroku. Odbudowa przechodzi w tryb roboczy

Za pół roku bezwzględny koniec amortyzowania mieszkań

Jedwabny e-szlak. Polacy zamiast Amazon i eBay pokochali azjatyckie serwisy

1679 fałszywych faktur. Kto za nie odpowie – przedsiębiorca czy pracownik?

Wakacje kredytowe: Od kiedy będzie można z nich skorzystać

Strach i nienawiść. W Czeczenii wszyscy boją się Kadyrowa [WYWIAD]

Nowy sondaż wyborczy. Jak wypada PiS w koalicji z Kukizem?

Paliwo pod ochroną, czyli kradzież zapalniczki będzie przestępstwem

Czarnek: Od 1 września podwyżki dla nauczycieli wchodzących do zawodu

Nie spieszmy się z pogrzebem Ukrainy [OPINIA]

Narodowy Bank Polski Informuje

Kompromis w sprawie KPO. Ustąpiły obie strony

Zasada funkcjonowania Rosji. To nie patologia, to system [WYWIAD]

Minimalne wynagrodzenie za pracę w 2023. Rząd przedstawił propozycję kwot

Nauczyciele toną w papierach. Niepotrzebnie

Wymiana kopciucha na pompę ciepła i 12 tys. mieszkań

Czternasta emerytura kontrowersyjna, ale uchwalona

Potrącenia alimentacyjne z wynagrodzenia za pracę – zasady

Wynagrodzenie pracownika jest prawem niezbywalnym, chronionym przez Kodeks pracy. Jednakże na mocy przepisów szczególnych w określonych sytuacjach pracodawca może dokonać potrąceń z wynagrodzenia pracownika bez jego zgody. Kiedy ma to miejsce? Czym charakteryzują się potrącenia alimentacyjne? Odpowiadamy poniżej.

Jakich potrąceń można dokonać z wynagrodzenia?

Art. 87 Kodeksu pracy stanowi, że potrąceniu z wynagrodzenia za pracę, uprzednio odejmując składki na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych, podlegają poniższe należności:

  • sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych,  
  • sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne,  
  • zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi,  
  • kary pieniężne przewidziane w art. 108 (za nieprzestrzeganie przez pracownika przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy lub przepisów przeciwpożarowych, opuszczenie pracy bez usprawiedliwienia, stawienie się do pracy w stanie nietrzeźwości lub spożywanie alkoholu w czasie pracy).

Zobacz też:

  • Alimenty – wypłata wynagrodzenia bezpośrednio do rąk dzieci

Limity i kolejność dokonywania potrąceń

Kolejność dokonywania potrąceń jest taka, jak wymieniono powyżej. Trzeba mieć jednak na uwadze, że nie można zająć całego wynagrodzenia. Potrąceń można dokonywać w granicach:

  • do wysokości 3/5 wynagrodzenia netto – w przypadku należności alimentacyjnych,
  • do wysokości 1/2 wynagrodzenia netto – przy egzekucji innych należności lub potrącania zaliczek pieniężnych (przy czym należy pamiętać o zachowaniu kwoty wolnej od potrąceń).

Wartość kwot egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie innych należności niż alimentacyjne oraz zaliczek pieniężnych udzielonych pracownikowi, nie powinna w sumie przekroczyć połowy wynagrodzenia, a łącznie ze świadczeniami alimentacyjnymi – trzech piątych wynagrodzenia. Niezależnie od wymienionych potrąceń, kary pieniężne powinny być potrącane w granicach określonych w art. 108 Kodeksu pracy.

Potrącenia alimentacyjne z pensji pracownika

Jak już wspomniano, potrącenia alimentacyjne nie mogą przekroczyć 60% wynagrodzenia za pracę. Warto pamiętać, że w przypadku należności alimentacyjnych nie występuje kwota wolna od potrąceń, co ma duże znaczenie dla pracowników z niewysokimi zarobkami.

Przykład 1.

Pracownik zatrudniony na umowę o pracę otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 3000 zł brutto. Koszty uzyskania przysługują mu w podstawowym wymiarze. Wynagrodzenie pracownika zostało zajęte na poczet zaległych alimentów w kwocie 1250 zł. Pracodawca dokonał potrącenia w pełnej wysokości zaległości.

  • Wyliczenie maksymalnej kwoty do potrącenia:
  • (3000 – 411,30 – 232,98 – 153,00) x  ⅗ = 1321,63 zł 
  • Pracodawca mógł potrącić z wynagrodzenia świadczenie alimentacyjne w pełnej wysokości ponieważ nie przekraczało ono 60% wysokości wynagrodzenia netto.

Ważne! Potrącenia alimentacyjne mogą być dokonywane w pełnej wysokości z nagród otrzymanych z zakładowego funduszu nagród, dodatkowych wynagrodzeń rocznych, a także należności przysługujących pracownikom z tytułu udziału w zysku lub w nadwyżce bilansowej.

Na jakiej podstawie dokonywane są potrącenia alimentacyjne?

Potrącenia alimentacyjne mogą być dokonywane bez postępowania egzekucyjnego. Wystarczy, że wierzyciel przedłoży pracodawcy tytuł wykonawczy. Takie postępowanie ma zastosowanie również w sytuacji, kiedy wierzycieli jest kilku, a suma możliwa do potrącenia jest wystarczająca na pokrycie wszystkich tytułów wykonawczych.

Uproszczona forma dokonywania potrącenie będzie możliwa wówczas, gdy wierzycieli będzie kilku, a łączna suma możliwa do potrącenia będzie niższa od sumy świadczeń alimentacyjnych (czyli nie wystarczy na pokrycie wszystkich należności).

Przy zbiegu egzekucji sądowych czy administracyjnych ważne jest, który podmiot jako pierwszy dokonał zajęcia. Jednakże należy pamiętać, że potrącenie alimentacyjne w każdym przypadku ma pierwszeństwo.

Leave a Reply

Your email address will not be published.