Rewizja wyroku rozwodowego przed uprawomocnieniem

Rewizja wyroku rozwodowego przed uprawomocnieniem

Masz już za sobą całą sprawę rozwodową. Był pozew, odpowiedź na niego, rozprawa (lub kilka), a później ogłoszenie wyroku. Zamknięcie drzwi sali sądowej to jeszcze nie koniec. Teraz poczekasz na uprawomocnienie się wyroku. Dopiero wtedy nastąpi definitywny koniec małżeństwa.

Uprawomocnienie wyroku rozwodowego – ile będziesz czekać?

Standardowo po 7 dniach od orzeczenia rozwodu, wyrok wchodzi w życie. Pod warunkiem, że żadna ze stron:

  • nie poprosi o jego uzasadnienie,
  • nie wniesie odwołania od wyroku

Jeżeli jeden ze współmałżonków złoży wniosek o uzasadnienie wyroku, to uprawomocni się on dopiero po 14 dniach od dnia, w którym takie uzasadnienie otrzyma.

Jeśli któreś z Was wniesie odwołanie od wyroku, czyli apelację, sprawa rozwodowa zacznie się od nowa.

Uprawomocnienie wyroku rozwodowego – co dalej?

Gdy wyrok się uprawomocni, już go nie zmienisz – nie cofniesz powództwa ani nie wniesiesz apelacji.

Możesz za to złożyć wniosek o wydanie odpisu wyroku ze stwierdzeniem prawomocności. Płacisz 20 zł opłaty kancelaryjnej i wreszcie masz czarno na białym potwierdzenie, że Twoje małżeństwo zakończyło się definitywnie. Są sytuacje, że można nawet uzyskać zwolnienie z tej opłaty.

Sąd informuje urząd stanu cywilnego

Sąd ma 7 dni na to, by przesłać do urzędu stanu cywilnego, w którym zawieraliście małżeństwo, odpis prawomocnego wyroku.

Gdy to zrobi, wkraczasz na nową drogę życia w stanie wolnym. A jeśli nie lubisz być singlem i chcesz od razu wstąpić w nowy związek małżeński, nic już nie stoi na przeszkodzie. Urząd stanu cywilnego potwierdzi Twój stan wolny na zaświadczeniu.

Łatwo zmienisz nazwisko

Chcesz zerwać ostatnie ogniwo, które łączy Cię z byłym mężem? Masz 3 miesiące na to, by złożyć oświadczenie chęci powrotu do panieńskiego nazwiska. Złożysz je przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego.

Później zmiana też będzie możliwa, ale nie w trybie uproszczonym. Nie wystarczy już samo oświadczenie.

Za niedługo napiszę więcej o zmianie nazwiska, a tymczasem polecam artykuł o zmianie imienia dziecka.

Za Tobą trudny okres – rozpad małżeństwa, nerwy na sprawie rozwodowej, dłużący się czas pomiędzy rozprawami. Lada chwila wyrok sądu uprawomocni się i rozpoczniesz nowy rozdział swojego życia.

Jeśli znalazłeś w moim artykule to, czego szukałeś, podziel się komentarzem. Będzie mi miło wiedzieć, że doceniasz moją pracę.

Rewizja wyroku rozwodowego przed uprawomocnieniem

Uprawomocnienie wyroku rozwodowego

Rewizja wyroku rozwodowego przed uprawomocnieniem

Kiedy następuje uprawomocnienie wyroku rozwodowego? Jest to jedno z najczęściej zadawanych przez klientów pytań, po ogłoszeniu wyroku. Jak przebiega uprawomocnienie, w jakim terminie oraz czym tak naprawdę jest, a także jakie niesie za sobą konsekwencje – dowiesz się w tym artykule.

Sprawa rozwodowa a uprawomocnienie wyroku

Chwila, w której wyrok stanie się prawomocny, jest niezwykle istotna – to właśnie z tą datą sprawa rozwodowa zostaje formalnie zakończona, a małżeństwo przestaje istnieć. W tej chwili wygasa również możliwość zaskarżenia wyroku, jak i wycofania powództwa.

Jednak moment, w którym wyrok ulega uprawomocnieniu, jest zależny od kilku czynników. W innym terminie dochodzi do uprawomocnienia się wyroku sądu I instancji i II instancji.

Sąd, do którego jest składany pozew o rozwód, to sąd I instancji. Natomiast sądem, do którego trafia apelacja, jest sąd II instancji. Jego wyrok staje się prawomocny już w momencie ogłoszenia go podczas rozprawy w sprawie rozwodowej.

Sąd I instancji wydaje prawomocny wyrok w terminie 7 dni od chwili ogłoszenia, o ile żadna ze stron nie złożyła wniosku o pisemne uzasadnienie wyroku. Jeśli jednak do tego dojdzie, sąd powinien w terminie 30 dni sporządzić, a następnie wysłać pocztą pisemne uzasadnienie.

Wówczas uprawomocnienie nastąpi w terminie 14 dni od momentu doręczenia, o ile strona, która złożyła ten wniosek, nie wniesie apelacji.

Jeśli natomiast żadna ze stron nie wniesie o uzasadnienie, mimo to, ma prawo do złożenia apelacji w ciągu 14 dni od upływu 7-dniowego terminu na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, czyli łącznie w terminie 21 dni od dnia ogłoszenia wyroku podczas rozprawy rozwodowej.

Wyrok sądu I instancji staje się prawomocny dopiero po upływie obu tych terminów, o ile żadna ze stron nie wniesie apelacji.

Apelacja od wyroku rozwodowego

Jeśli apelacja od wyroku rozwodowego zostanie wniesiona, wówczas do uprawomocnienia wyroku dochodzi w dniu wydania wyroku przez sąd II instancji. Jest możliwość, że sąd II instancji, na skutek złożonej apelacji, uchyli zaskarżony wyrok I instancji i skieruje sprawę do ponownego rozpoznania. Oznacza to, że sprawa wróci do sądu I instancji i będzie toczyła się od początku.

Zaskarżenie pierwszego punktu wyroku, który orzeka rozwód i ewentualną winę którejś ze stron, powoduje zaskarżenie wyroku w całości, co uniemożliwia jego uprawomocnienie się.

Jeśli natomiast apelacja dotyczy zaskarżenia kolejnych punktów, wszystkie pozostałe stają się prawomocne z upływem terminu ich zaskarżenia. Wówczas rozwód staje się prawomocny, a zmianie mogą ulec jedynie pozostałe punkty wyroku, które rozważy sąd apelacyjny.

Mogą być to zmiany dotyczące np. podziału majątku wspólnego, wysokości alimentów czy kosztów postępowania.

Prawomocny wyrok

W momencie uprawomocnienia się wyroku w sprawie rozwodowej, każda ze stron ma możliwość złożenia wniosku o wydanie odpisu wyroku ze stwierdzeniem prawomocności.

Jeśli wyrok zawiera również orzeczenie o kosztach przysługujących którejś ze stron lub o alimentach, wówczas strona może złożyć wniosek o wydanie odpisu wyroku z klauzulą wykonalności.

Oba wnioski należy składać do sądu, w którym znajdują się akta sprawy.

Adwokat Gdańsk i Adwokat Gdynia – Pomożemy Ci w Twojej sprawie rozwodowej!

Zmiana wyroku rozwodowego jest możliwa w późniejszym postępowaniu sądowym

W wyroku rozwodowym, oprócz rozwiązania związku małżeńskiego przez rozwód, sąd rozstrzyga przede wszystkim o wielu kwestiach kształtujących wzajemne relacje między rodzicami a ich wspólnymi małoletnimi dziećmi. Sąd w większości przypadków orzeka również o władzy rodzicielskiej, kontaktach oraz alimentach na rzecz wspólnych małoletnich dzieci stron.

Jest możliwość zmiany tych rozstrzygnięć poprzez ich modyfikację przez sąd w późniejszym postępowaniu sądowym. Następuje to na żądanie którejś ze stron.

  • Czytaj też:
  • Podczas rozwodu swoje racje trzeba odpowiednio uzasadnić
  • Postanowienie sądu obowiązuje już po ogłoszeniu

Zmiana okoliczności

Aby żądanie zmiany przez sąd prawomocnego rozstrzygnięcia zawartego w wyroku rozwodowym było skuteczne, należy wykazać, że zmieniły się okoliczności, które były brane pod uwagę podczas orzekania przez sąd rozwodowy. Zmiana okoliczności powinna być istotna, tj. musi wpływać realnie i odczuwalnie na dotychczasowy stan rzeczy.

W pierwszej kolejności należy się więc dowiedzieć, czym kierował się sąd, orzekając w konkretny sposób o danej kwestii, której modyfikacji zamierza domagać się jedna ze stron. Informacje takie odnaleźć można w uzasadnieniu wyroku rozwodowego, a w nim powinny być wymienione fakty, które sąd uznał za udowodnione i które doprowadziły do wydania konkretnego rozstrzygnięcia.

Następnie należy zbadać, jak aktualna sytuacja różni się od opisanej w uzasadnieniu wyroku oraz jakimi dowodami dysponuje strona zamierzająca wnieść żądanie o zmianę rozstrzygnięcia, aby ocenić, na ile może ono zostać uznane przez sąd za słuszne.

W zależności od przedmiotu rozstrzygnięcia zawartego w wyroku rozwodowym, którego modyfikacji żąda strona, sąd bierze pod uwagę zmianę różnych okoliczności. Należy więc każdorazowo wykazać zmianę jedynie tych okoliczności, które decydują o treści orzeczenia w zakresie danej kwestii, której dotyczy żądanie strony.

Autopromocja

See also:  Budowa domu z partnerką - jak się zabezpieczyć?

Wyjątkowa okazja

Roczny dostęp do treści rp.pl za pół ceny

KUP TERAZ

Zamierzając doprowadzić do zmiany orzeczenia o władzy rodzicielskiej, należy więc wykazać zasadność pozostawienia obojgu rodzicom władzy rodzicielskiej albo ograniczenia władzy rodzicielskiej jednemu z nich lub zakresu tego ograniczenia.

Jeżeli więc w wyroku rozwodowym sąd pozostawił władzę rodzicielską obojgu rodzicom, strona chcąca obecnie doprowadzić do ograniczenia władzy rodzicielskiej jednemu z nich powinna wykazać, że na skutek zmiany okoliczności nie jest dłużej możliwe wspólne i zgodne wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi.

Gdy natomiast w wyroku rozwodowym sąd ograniczył władzę rodzicielską jednej ze stron do określonego zakresu, strona dążąca aktualnie do zmiany tego rozstrzygnięcia powinna wykazać, że wobec zmiany okoliczności możliwe stało się obecnie wspólne i zgodne wykonywanie przez strony władzy rodzicielskiej lub że strony mają teraz możliwość skutecznie i zgodnie współdecydować w szerszym albo węższym zakresie kwestii pierwotnie określonych przez sąd rozwodowy.

Gdy strona żąda zmiany wyroku rozwodowego w zakresie kontaktów rodzica z małoletnim dzieckiem, musi wykazać, że dotychczasowy zakres lub forma kontaktów stały się niewystarczające z punktu widzenia potrzeb i dobra dziecka albo też przeciwnie, tj. że po zmianach okoliczności pierwotnie orzeczony zakres lub forma kontaktów powinny zostać ograniczone przez sąd.

Na zmianę okoliczności wskazywać może przede wszystkim dotychczasowy przebieg kontaktów i sposób ich realizacji przez uprawnionego rodzica, wpływ, jaki wywierają one na małoletnie dziecko stron, odpadnięcie dotychczasowych przeszkód w kontaktach bądź zaistnienie nowych, zmiana miejsca zamieszkania dziecka lub jednego z rodziców albo choćby sam wiek małoletniego, który w pewnych przypadkach również uzasadniać może potrzebę zmiany zakresu lub formy kontaktów.

Jeżeli zaś chodzi o zasądzone alimenty na rzecz małoletniego dziecka stron poprzez ich obniżenie, podwyższenie albo orzeczenie wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego, należy wykazać zaistnienie zmiany konkretnych okoliczności wpływających na wysokość świadczeń alimentacyjnych lub istnienie obowiązku alimentacyjnego.

Strona żądająca zmiany w kwestii alimentów powinna więc wykazać, że doszło do zmiany usprawiedliwionych potrzeb dziecka, możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego alimentacyjnie lub poziomu osobistego zaangażowania stron w wychowanie i opiekę nad dzieckiem.

Chcąc doprowadzić do orzeczenia wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego, należy wykazać, że aktualnie dziecko jest już w stanie utrzymać się samodzielnie (lub byłoby w stanie, gdyby dołożyło starań w celu uzyskania takiej możliwości) albo że dochody z majątku dziecka stały się wystarczające na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania.

Sprawa w sądzie

Zaistnienie zmiany okoliczności nie powoduje samoistnej modyfikacji rozstrzygnięcia zawartego w wyroku rozwodowym. Konieczne jest sformułowanie przez stronę skutecznego żądania, wniesienie go do właściwego sądu, a następnie wykazanie jego słuszności w postępowaniu.

Pismo wszczynające sprawę o zmianę rozstrzygnięcia zawartego w wyroku rozwodowym należy skierować do sądu opiekuńczego, tj. do wydziału rodzinnego sądu rejonowego, na którego obszarze właściwości znajduje się miejsce zamieszkania małoletniego dziecka stron, którego dotyczy dane rozstrzygnięcie.

Następnie przeprowadzane jest postępowanie sądowe. Jeżeli sąd uzna zaistnienie odpowiedniej zmiany okoliczności za udowodnione, powinien dokonać adekwatnej modyfikacji danego rozstrzygnięcia zawartego w wyroku rozwodowym, zastępując je własnym, które zaczyna obowiązywać po uprawomocnieniu się orzeczenia zmieniającego.

Jeżeli przynajmniej jedna ze stron wniesie apelację od orzeczenia sądu pierwszej instancji, to orzeczenie zmieniające uprawomocni się dopiero po zakończeniu postępowania przed sądem drugiej instancji.

Autor jest radcą prawym, Piotr Świderski, Kancelarii Radcy Prawnego Piotr Bogusław Świderski.

Uprawomocnienie wyroku rozwodowego

Każdy wyrok sądu I instancji z natury rzeczy jest nieprawomocny, dopóki nie upłynie termin do wniesienia środka zaskarżenia. Jest to konsekwencja konstytucyjnej i kodeksowej zasady dwuinstancyjności.

Zgodnie z przepisami kodeksu postępowania cywilnego, prawomocne są wszystkie wyroki sądów drugiej instancji (prawomocność następuje z chwilą wydania orzeczenia przez sąd apelacyjny) oraz wyroki, których nie zaskarżono w terminie.

Kiedy zatem nastąpi prawomocność w przypadku niezaskarżenia wyroku rozwodowego w ogóle lub niezaskarżenia go w terminie? Taki wyrok staje się prawomocny, wraz z upływem terminu na wniesienie apelacji, czyli zgodnie z art. 369 § 1 k.p.c.

z upływem dwóch tygodni od dnia jego doręczenia stronie wraz z uzasadnieniem. Od tej zasady istnieje jednak wyjątek przewidziany w art. 369 § 11 k.p.c.

wydłużający ten termin do trzech tygodni od dnia doręczenia wyroku wraz z uzasadnieniem w sytuacji, gdy sąd skorzystał z przedłużonego terminu na sporządzenie uzasadnienia o czym powinien poinformować stronę doręczając orzeczenie.

W praktyce wygląda to następująco:

  • jeżeli jedna ze stron złoży wniosek o uzasadnienie wyroku, a druga tego nie uczyni, wyrok uprawomocni się dopiero wtedy, gdy upłynie termin na wniesienie apelacji przez stronę, która złożyła wniosek o uzasadnienie wyroku;
  • jeżeli wniosek o uzasadnienie złożą obie strony, wyrok uprawomocni się dopiero wtedy, gdy upłynie termin na wniesienie apelacji przez małżonka, który później odebrał orzeczenie z uzasadnieniem.

Od dnia 7 listopada 2019 roku, kiedy istotnie zmieniły się zasady wnoszenia apelacji, wprowadzające m.in. obligatoryjne złożenie wniosku o uzasadnienie wyroku jako czynności poprzedzającej złożenie środka odwoławczego, wyrok orzekający rozwód może uprawomocnić się szybciej.

Dotychczas strona, która nie wniosła o uzasadnienie, mogła skarżyć wyrok w terminie 21 dni od jego ogłoszenia. Obecnie strona będzie mogła złożyć apelację tylko w sytuacji, gdy wcześniej złożyła w terminie wniosek o uzasadnienie wyroku.

Jeżeli takiego wniosku nie złożyła, traci prawo do zaskarżenia wyroku apelacją. W praktyce oznacza to, że

  • jeżeli żaden z małżonków nie złoży wniosku o uzasadnienie wyroku, wyrok stanie się prawomocny po upływie 7 dni od dnia ogłoszenia sentencji wyroku.

W sprawach rozwodowych należy pamiętać, że zaskarżenie jedynie części orzeczenia nie zawsze oznacza, że uprawomocnią się części niezaskarżone (jak ma to miejsce w innych sprawach cywilnych). Wynika to z zasady integralności wyroku rozwodowego. Kiedy tak się dzieje?

Jeżeli w apelacji zaskarżony zostanie punkt pierwszy wyroku – orzeczenie o rozwiązaniu małżeństwa oraz o winie małżonków, to przyjmuje się, że wyrok został zaskarżony w całości i żaden punkt wyroku nie może się uprawomocnić (nawet jeśli nie był osobno zaskarżony). Zmiana punktu pierwszego wyroku mogłaby bowiem pociągnąć za sobą zmianę pozostałych punktów, a to wyklucza ich prawomocność.

Inaczej sytuacja wygląda w przypadku, gdy apelacja dotyczy wyłącznie punktów rozstrzygających inne sprawy rodziny np. wysokości alimentów albo sposobu korzystania z mieszkania lub podziału majątku wspólnego.

Wówczas pozostałe punkty wyroku – te niezaskarżone, w tym orzeczenie o rozwodzie i winie, uprawomocniają się wraz z upływem terminu do ich zaskarżenia.

W świetle prawa małżonkowie są wówczas rozwiedzeni już po postępowaniu przed sądem I instancji (z chwilą uprawomocnienia się tej części wyroku), a sąd II instancji kontroluje jedynie zaskarżone punkty orzeczenia.

Jeżeli więc jeden z małżonków zaskarży wyrok rozwodowy w części dotyczącej alimentów na rzecz dzieci stron, to pozostała część tego orzeczenia staje się prawomocna, po upływie terminu na zaskarżenie orzeczenia (postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 20 lutego 2017 roku sygn. I ACz 146/17).

See also:  Wspólny majątek z pierwszego małżeństwa a dziedziczenie przez drugą żonę

Data uprawomocnienia jest ważna dla stron procesu z kilku względów. Dopiero po prawomocności możliwe stają się zawarcie nowego związku małżeńskiego.

Ponadto w ciągu trzech miesięcy od dnia uprawomocnienia się wyroku możemy także powrócić do nazwiska, które nosiliśmy przed zawarciem małżeństwa.

Wreszcie, dopiero po uprawomocnieniu wyroku skuteczne i wykonalne stają się postanowienia dotyczące władzy rodzicielskiej, kontaktów z dzieckiem i alimentów (do tego zaś czasu stosunki regulują ewentualne postanowienia w przedmiocie zabezpieczenia).

Momentem, kiedy w ogóle można starać się o stwierdzenie prawomocności jest upływ terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie albo upływ terminów do wniesienia środka zaskarżenia. W tym drugim przypadku, dopiero po wpłynięciu do sądu tzw.

zwrotek (czyli potwierdzeń odbioru korespondencji przez strony) możliwe jest wydanie postanowienia o prawomocności i przybicie stempla: „orzeczenie jest prawomocne z dniem …”.

W praktyce, stwierdzenie prawomocności wyroku następuje zawsze znacznie później niż w dacie, którą ostatecznie uzna się za datę jego prawomocności.

Choć niektórym klientom spieszy się do jak najszybszego stwierdzenia prawomocności orzeczonego rozwodu, czasem rekomenduję złożenie pisemnego wniosku o uzasadnienie. Jego treść może przydać się na przyszłość np. w sprawach o zmianę wysokości alimentów ustalonych w postępowaniu rozwodowym czy modyfikacji orzeczonych w nim kontaktów.

Uchwała SN > III CZP 52/05 > Izba Cywilna > Orzecznictwo Sądu Najwyższego > Prawo.Money.pl

Uchwała SN – III CZP 52/05

Izba: Izba Cywilna
Sygnatura: III CZP 52/05
Typ: Uchwała SN
Opis: Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Cywilna 2006/6/101
Data wydania: 2005-07-22

Uchwała z dnia 22 lipca 2005 r., III CZP 52/05

Sędzia SN Jacek Gudowski (przewodniczący, sprawozdawca)

Sędzia SN Józef Frąckowiak
Sędzia SN Jan Górowski Sąd Najwyższy w sprawie ze skargi Jolanty G. o wznowienie postępowania w sprawie III C (…) z powództwa Stanisława S. przeciwko Jolancie G. o rozwód, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 22 lipca 2005 r., zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Apelacyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2005 r.: “Czy dopuszczalne jest postępowanie na skutek skargi o wznowienie postępowania w sprawie o rozwód w sytuacji, gdy jeden z małżonków zmarł po wydaniu i uprawomocnieniu się wyroku orzekającego rozwód, a skarga o wznowienie postępowania oparta jest na jednej z przyczyn nieważności postępowania?” podjął uchwałę:

Skarga o wznowienie postępowania od wyroku orzekającego rozwiązanie

małżeństwa przez rozwód jest – po śmierci małżonka, która nastąpiła po
uprawomocnieniu się wyroku – niedopuszczalna.

Uzasadnienie

Prawomocnym wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2003 r. Sąd Okręgowy w Warszawie rozwiązał przez rozwód związek małżeński pomiędzy Piotrem S. a Jolantą S., zawarty w dniu 4 marca 1995 r., z winy pozwanej. W skardze o wznowienie postępowania, opartej na podstawie nieważności, pozwana zarzuciła, że w postępowaniu rozwodowym została pozbawiona możności działania, w związku z czym domagała się uchylenia zaskarżonego wyroku i umorzenia postępowania. Wniosek o umorzenie postępowania wynikał z faktu, że

powód Piotr S. zmarł w dniu 24 listopada 2003 r., a więc po uprawomocnieniu się

wyroku rozwodowego, a przed wniesieniem skargi o wznowienie postępowania. Sąd Okręgowy w Warszawie postanowieniem z dnia 28 grudnia 2004 r. odrzucił skargę jako niedopuszczalną, powołując się na art. 447 i 406 w związku z art. 199 § 1 i art. 64 § 1 k.p.c. Rozpoznając zażalenie pozwanej na to postanowienie, Sąd Apelacyjny w Warszawie przedstawił Sądowi Najwyższemu – na podstawie art. 390 § 1 w związku z art. 397 § 2 k.p.c. – przytoczone na wstępie zagadnienie prawne, budzące poważne wątpliwości. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zagadnienie przedstawione do rozstrzygnięcia nie jest w judykaturze nowe, gdyż było podejmowane jeszcze na gruncie przepisów obowiązujących przed wejściem w życie kodeksu postępowania cywilnego z 1930 r. W orzeczeniu z dnia 12 maja 1937 r., C.III. 907/36 (Zb. Urz. 1938, poz. 145), wydanym w sprawie, w której miały zastosowanie przepisy ustawy o postępowaniu cywilnym z dnia 30 stycznia 1877 r., obowiązującej na ziemiach zachodnich Rzeczypospolitej Polskiej, Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że śmierć małżonka nie wyłącza dopuszczalności wznowienia postępowania zakończonego wyrokiem rozwiązującym lub unieważniającym małżeństwo. Nie przesądzając kwestii, czy dopuszczalne jest wznowienie postępowania także w wypadku prawomocnego oddalenia powództwa o rozwód lub unieważnienie małżeństwa, Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że art. 628 u.p.c. nie tamuje wznowienia, gdy rozwód prawomocnie orzeczono, ale w rzeczywistości nie zachodziły ku temu podstawy. W takiej sytuacji, skoro nie było przesłanek rozwodowych, to – zdaniem Sądu Najwyższego – do rozwiązania małżeństwa doszło w rzeczywistości dopiero z chwilą śmierci małżonka, co nakazuje uchylenie wadliwie wydanego wyroku. Problemem wznowienia postępowania w sprawach o rozwód po śmierci jednego z małżonków Sąd Najwyższy zajmował się również w okresie powojennym. W orzeczeniu z dnia 13 maja 1960 r., 2 CR 104/60 (OSPiKA 1961, nr 2, poz. 41) przyjęto, że art. 433 d.k.p.c. według tekstu jednolitego z 1950 r. (odpowiednik art. 446 k.p.c. z 1964 r.) ma zastosowanie wyłącznie w toku sprawy o rozwód, a zatem nie dotyczy postępowań incydentalnych lub zainicjowanych po uprawomocnieniu się orzeczenia co do istoty sprawy (np. postępowania o przywrócenie terminu do wniesienia środka odwoławczego, o wznowienie postępowania lub wszczętego

rewizją nadzwyczajną). To stwierdzenie stało się podstawą tezy, że śmierć strony

nie stoi na przeszkodzie wznowieniu postępowania w sprawie o rozwód, chyba że po uprawomocnieniu się wyroku orzekającego rozwód jedna ze stron wstąpiła w nowy związek małżeński, co zresztą wyraźnie wynikało z art. 435 d.k.p.c. (obecnie art. 400 k.p.c.). W kolejnym orzeczeniu, wydanym zapewne pod wpływem krytyki, z jaką spotkało się ze strony doktryny orzeczenie z dnia 13 maja 1960 r., Sąd Najwyższy skorygował swoje wcześniejsze stanowisko, stwierdzając, że skutki śmierci strony w procesie rozwodowym zostały uregulowane w sposób szczególny w art. 433 d.k.p.c. nie tylko w odniesieniu do sprawy o rozwód pozostającej w toku, ale także w odniesieniu do postępowania o wznowienie postępowania, a ponieważ proces cywilny nie może się toczyć przy udziale tylko jednej strony, to w wypadku śmierci jednego z małżonków po uprawomocnieniu się wyroku rozwodowego skarga o wznowienie postępowania jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu (orzeczenie z dnia 23 października 1962 r., 1 CR 886/61, OSPiKA 1963, nr 9, poz. 237). Sąd Najwyższy zaakcentował, że żądanie rozwodu ma charakter niemajątkowy i jako ściśle związane z osobą małżonka nie przechodzi na jego spadkobierców. W tej sytuacji następstwo procesowe stron w którejkolwiek fazie postępowania jest wyłączone, jak też nie może być mowy o ustanowieniu kuratora, gdyż wypadki jego ustanowienia są regulowane przez ustawę w sposób wyczerpujący. Zważywszy ponadto, że celem wznowienia postępowania – instytucji o charakterze wyjątkowym – jest nie tylko uchylenie prawomocnego orzeczenia co do istoty sprawy, ale także jego ewentualna zmiana, co uszło uwagi składu Sądu Najwyższego wydającego orzeczenie z dnia 13 maja 1960 r., skarga o wznowienie postępowania w sprawach o rozwód po śmierci jednej ze stron nie może być uznana za dopuszczalną. Pod rządem kodeksu postępowania cywilnego z 1964 r. judykatura – podobnie jak nauka prawa procesowego cywilnego – nie podejmowała już wprost kwestii dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania w omawianym wypadku. Trzeba jednak odnotować dwie wypowiedzi Sądu Najwyższego, nawiązujące do analizowanego zagadnienia. W postanowieniu z dnia 3 lipca 1967 r., I CZ 144/66 (OSPiKA 1968, nr 10, poz. 207) wyrażono pogląd, że w postępowaniu z wniosku pozostałej przy życiu strony o przywrócenie terminu do złożenia sprzeciwu od wyroku zaocznego rozwiązującego małżeństwo przez rozwód, sukcesja procesowa przysługuje

See also:  Samodzielne sprawowanie opieki nad dziećmi przez ojca

spadkobiercy zmarłej strony, przy czym – w razie uwzględnienia wniosku – wyrok

rozwiązujący małżeństwo przez rozwód przestaje być prawomocny, a postępowanie w przedmiocie żądania rozwodu ulega umorzeniu. Orzeczenie to zostało uznane w piśmiennictwie za dyskusyjne, a w jednym wypadku spotkało się z ostrą krytyką opartą na twierdzeniu, że przywrócenie terminu do zaskarżenia wyroku rozwodowego po śmierci jednego z małżonków jest niedopuszczalne, spadkobiercy zaś zmarłego małżonka nie mają legitymacji do wystąpienia w postępowaniu w przedmiocie przywrócenia terminu w charakterze następców procesowych (por. art. 170 k.p.c.). Z kolei w postanowieniu z dnia 30 grudnia 1980 r., II CRN 293/80 (OSNCP 1981, nr 6, poz. 117) Sąd Najwyższy przyjął, nawiązując wyraźnie do poglądów wyrażonych w orzeczeniu z dnia 23 października 1962 r., że wyrok orzekający rozwód nie może być – po śmierci jednego z byłych małżonków – zaskarżony rewizją nadzwyczajną. Zaznaczył w szczególności, że dopuszczenie możliwości wniesienia rewizji nadzwyczajnej równałoby się wyrażeniu zgody na prowadzenie postępowania o rozwód z udziałem tylko jednej strony. Przechodząc do rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego przedstawionego w niniejszej sprawie, trzeba przede wszystkim podkreślić, że – zgodnie z art. 56 § 1 k.r.o. – sprawa o rozwód może się toczyć tylko między małżonkami oraz że tylko jeden z małżonków może wytoczyć powództwo w tym zakresie (por. art. 7 k.p.c.). Ze względu na ściśle osobisty charakter tej sprawy i na treść art. 446 k.p.c. nie wchodzi również w grę zawieszenie postępowania (art. 174 § 1pkt 1 k.p.c.) oraz wstąpienie do sporu spadkobierców zmarłego małżonka na podstawie art. 180 § 1 pkt 1 k.p.c., jak też wykluczony jest udział kuratora, gdyż przepisy kodeksu cywilnego, kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz kodeksu postępowania cywilnego nie przewidują możliwości ustanowienia kuratora dla zmarłego małżonka w celu reprezentowania go w sprawie o rozwód. Tym bardziej nie jest możliwe ustanowienie kuratora dla nieżyjącego byłego małżonka do działania w postępowaniu wywołanym skargą o wznowienie postępowania. Oczywiście, dopuszczalność jakiejkolwiek analogii z art. 450 k.p.c. należy

a limine odrzucić, gdyż przepis ten – podobnie jak art. 447 i 448 k.p.c. – odnosi się

tylko do spraw o unieważnienie małżeństwa, a więc do spraw, które na podstawie wyraźnych przepisów prawa materialnego mogą być wnoszone lub toczyć się także po śmierci jednego z małżonków (art. 18 zdanie drugie i art. 19 k.r.o.). Przepisów

takich dotyczących spraw o rozwód nie ma, a art. 446 k.p.c. – ulokowany w

rozdziale zawierającym przepisy dotyczące spraw o rozwód i separację – jednoznacznie nakazuje, w wypadku śmierci jednego z małżonków, umorzyć postępowanie. Nie można również, o czym już była mowa, abstrahować od charakteru instytucji wznowienia postępowania. Postępowanie wywołane skargą ma ze swej natury – mimo uchylenia art. 411 k.p.c. – charakter dwufazowy; w pierwszej fazie sąd rozstrzyga o dopuszczalności wznowienia, a dopiero gdy to uczyni – rozpoznaje sprawę merytorycznie (por. art. 412 § 4 k.p.c.). W tej sytuacji możliwość wniesienia skargi o wznowienia postępowania w sprawie o rozwód po śmierci jednego z byłych małżonków oznaczałaby – w wypadku orzeczenia dopuszczalności wznowienia – zgodę na prowadzenie procesu z udziałem tylko jednej ze stron, co oczywiście należy wykluczyć. Dochodziłoby także do nieusuwalnej kolizji z art. 446 k.p.c., a w konsekwencji cel wznowienia postępowania – ponowne rozpoznanie sprawy i rozstrzygnięcie sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem co do istoty sprawy, gdy zachodzą oznaczone w ustawie podstawy wznowienia (por. art. 412 § 2 k.p.c.) – nie zostałby spełniony. Z tych względów przytoczone orzeczenia Sądu Najwyższego, dopuszczające skargę o wznowienie postępowania w rozważanym wypadku, nie zasługują na aprobatę, co uzasadnia podjęcie uchwały, jak na wstępie.

Izba Cywilna – inne orzeczenia:

Kiedy wyrok o rozwód jest prawomocny?

Szczegóły Opublikowano: 06.08.2020 Adwokat Izabela Baran

Kiedy uprawomocnia się wyrok rozwodowy? Jest to często zadawane pytanie przez Klientów w sprawach o rozwód. Zwłaszcza kiedy postępowanie sądowe trwa długo, a strona postępowania chce uregulować prawnie swoją sytuację i zawrzeć kolejny, formalny związek małżeński.

Aby była taka możliwość, sprawa o rozwód musi prawomocnie się zakończyć. Wtedy, sąd, który wydał orzeczenie dotyczące rozwodu, przesyła odpis prawomocnego wyroku do właściwego Urzędu Stanu Cywilnego, który wydaje zaświadczenie o możliwości zawarcia związku małżeńskiego.

Rozwód, a uprawomocnienie wyroku

Sama sprawa rozwodowa może się zakończyć, ale do jej formalnego zakończenia potrzebny jest prawomocny wyrok. To chwila, z którą, nie można już cofnąć powództwa w sprawie o rozwód, ani wnieść odwołania – apelacji od wyroku rozwodowego.

Prawomocny wyrok rozwodowy

Po ostatniej zmianie przepisów kodeksu postępowania cywilnego, zmiany uległy przepisy dotyczące uprawomocnienia się orzeczeń. Należy pamiętać, że uprawomocnienie wyroku po rozwodzie nie następuje od razu przed sądem I instancji.

Obecnie, uprawomocnienie wyroku w sprawie rozwodu przed sądem I instancji następuje po upływie 7 dni od dnia jego orzeczenia, jeśli żadna ze stron nie złoży wniosku o uzasadnienie wyroku rozwodowego.

Jeśli wniosek o uzasadnienie zostanie złożony, to w takiej sytuacji, wyrok, uprawomocni się w terminie 14 dni od dnia doręczenia uzasadnienia wyroku rozwodowego, ale tylko wtedy jeśli strona, która złożyła taki wniosek nie wniesie apelacji.

Apelacja po rozwodzie

Jeśli natomiast, apelacja od wyroku rozwodowego zostanie wniesiona, wtedy, uprawomocnienie wyroku w sprawie rozwodu, następuje z dniem wydania wyroku przez sąd II instancji, który rozpoznaje apelację.

W apelacji można zawrzeć wniosek o rozpoznanie wniesionej apelacji na rozprawie.

W przeciwnym razie, jeśli strona nie składała takiego żądania, a sprawa nie wymaga postępowania dowodowego, wniesiona apelacja od wyroku rozwodowego może zostać rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, czyli bez przeprowadzenia rozprawy.

W tej sytuacji, jak wskazałam wcześniej, uprawomocnienie wyroku rozwodowego następuje z chwilą wydania wyroku sądu II instancji, na który nie służy już żaden środek zaskarżenia. Od prawomocnego wyroku rozwodowego, nie służy nadzwyczajny środek zaskarżenia, a kasacja jest niedopuszczalna.

Wyrok o rozwód

Z chwilą uprawomocnienia się wyroku o rozwód, strona może złożyć wniosek o wydanie odpisu wyroku ze stwierdzeniem prawomocności. Opłata sądowa wynosi 20 złotych. Jeśli wyrok zawiera orzeczenie o alimentach lub inne orzeczenie dotyczące kosztów przysługujących stronie, np.

zwrot kosztów postępowania lub zwrot kosztów pełnomocnika od strony przeciwnej, można złożyć wniosek o wydanie opisu wyroku rozwodowego wraz z klauzulą wykonalności. Wtedy, pierwszy wniosek o wydanie wyroku rozwodowego wraz z klauzulą wykonalności nie podlega opłacie sądowej i jest wydawany przez sąd za darmo.

Wniosek o wydanie odpisu wyroku rozwodowego ze stwierdzeniem prawomocności lub z klauzulą wykonalności składa się do sądu, w którym znajdują się akta sprawy.

adwokat Izabela Baran

Warto wiedzieć:

Leave a Reply

Your email address will not be published.