Roszczenie o zniesienie współwłasności mieszkania kupionego z konkubentem

Roszczenie o zniesienie współwłasności mieszkania kupionego z konkubentem

Często praktykowanym sposobem na obniżenie składki OC, zwłaszcza wśród młodych kierowców, jest dopisywanie do dowodu rejestracyjnego współwłaściciela samochodu, który ma pełne zniżki ubezpieczeniowe. Można to zrobić, gdyż jeśli się chce, możliwe jest późniejsze zniesienie współwłasności samochodu.

Skorzystałeś z tego rozwiązania, lecz po uzbieraniu własnych zniżek chciałbyś znów stać się jedynym właścicielem swojego pojazdu? Sama procedura nie jest trudna, jednak niekiedy trzeba zwrócić uwagę na kwestie podatkowe, jeśli współwłaścicielem nie jest osoba z najbliższej rodziny.

Sprawdź, jak to zrobić.

Jak znieść współwłasność samochodu?

Sam wniosek o zniesienie współwłasności samochodu nie jest skomplikowany, a formalności załatwia się dość szybko. Jeśli współwłaściciele nie mają wątpliwości co do tego, kto jest właścicielem, nie ma problemu.

Najprostsza sytuacja jest wtedy, gdy współwłaścicielami są członkowie rodziny w linii prostej. Wtedy można przekazywać sobie nawzajem majątek bez konieczności płacenia od tego podatku.

Zniesienie współwłasności samochodu po śmierci współwłaściciela także nie podlega opodatkowaniu, jeśli jest to krewny w 1 linii.

Umowa o zniesienie współwłasności samochodu

Zniesienie współwłasności samochodu i podatek od tego należy pojawiają się dopiero wtedy, gdy przekazuje się udziały w majątku osobie obcej lub dalszej rodzinie. W takiej sytuacji niestety trzeba rozliczyć się z Urzędem Skarbowym i zapłacić podatek taki sam, jak w przypadku przekazania darowizny. Regulują to odpowiednie przepisy skarbowe.

Dobrowolne zrzeczenie się współwłasności samochodu

Najprostsza sytuacja to taka, w której drugi współwłaściciel dobrowolnie zrzeka się swojej części udziałów i pozwala na wykreślenie swojego nazwiska z dowodu rejestracyjnego auta. Jak dopełnić wszystkich formalności w takim przypadku?

Umowa o zniesienie współwłasności samochodu

1. Przygotuj umowę zrzeczenia się współwłasności, w której zostaną podane dane osobowe współwłaściciela, wysokość udziałów (najczęściej będzie to 50%) oraz ich wartość w gotówce (w tym przypadku połowa ceny auta).

2. Wypełnij wniosek o wykreślenie współwłaściciela z dowodu rejestracyjnego – wzór znajdziesz na stronie internetowej najbliższego wydziału komunikacji.

3. Odwiedź wydział komunikacji, zabierając ze sobą dwa powyższe dokumenty, dowód rejestracyjny samochodu, kartę pojazdu (jeśli została wydana) oraz aktualne ubezpieczenie. Masz na to 30 dni od podpisania umowy o zrzeczeniu się współwłasności.

4. Jeśli współwłaściciel nie był Twoim krewnym w pierwszej linii, będziesz musiał zapłacić podatek od darowizny. Na złożenie odpowiedniego wniosku w Urzędzie Skarbowym masz pół roku od dopełnienia powyższych formalności.

Gdy załatwi się już wszelkie formalności, warto poszukać taniego ubezpieczenia. Porównywarka OC AC Kioskpolis.pl pozwoli na porównanie ofert dziesiątek ubezpieczycieli. Można tu znaleźć wiele ofert, a w tym atrakcyjne ubezpieczenie OC, ubezpieczenie AC i szereg innych produktów ubezpieczeniowych, takich jak ubezpieczenie NNW samochodu.

Roszczenie o zniesienie współwłasności mieszkania kupionego z konkubentem

Jeśli zrzekający się swoich praw współwłaściciel był wpisanie w dowodzie rejestracyjnym na drugim miejscu, nie musisz wymieniać dokumentu – urzędnik po prostu go wykreśli i potwierdzi to urzędową pieczęcią. Jeśli jednak był wpisany na pierwszej pozycji, dokument trzeba będzie wymienić.

Zniesienie współwłasności samochodu w postępowaniu sądowym

Często pojawia się pytanie, jak znieść współwłasność samochodu w postępowaniu sądowym. Jest to zagadnienie nieco bardziej skomplikowane, gdyż w pierwszej kolejności należy rozsądzić, kto ma prawa do auta. Zawsze najbardziej opłacalne jest dogadanie się pomiędzy wszystkimi współwłaścicielami.

Niestety nie zawsze udaje się rozwiązać sprawę polubownie, bez żadnych komplikacji.

Często zdarza się tak, że pomiędzy współwłaścicielami rodzi się konflikt, z którego powodu jeden z nich nie zgadza się na dobrowolne zniesienie współwłasności.

Czy istnieje jakieś wyjście z tej sytuacji? Owszem – wystarczy złożyć do sądu wniosek o zniesienie współwłasności. Musisz uzbroić się jednak w cierpliwość i dysponować sporą gotówką – koszty sądowe mogą Cię wynieść nawet do 1000 zł.

Co zrobić, aby uniknąć takiej sytuacji? Przede wszystkim rozsądnie wybierać osoby, które zostaną wpisane jako współwłaściciele Twojego pojazdu. Najbezpieczniejszą opcją wydaje się być poproszenie o to rodzica.

O zaletach i wadach tego rozwiązania przeczytasz w naszym artykule: Rodzice jako współwłaściciele samochodu – kiedy warto. Podatek od kupna samochodu zapłaci się tylko raz, gdyż rodzice mogą później przekazać udziały w aucie dziecku bez konieczności płacenia podatku od darowizny.

Samo przepisanie ubezpieczenia OC także nie jest problematyczne, a procedura z tym związana jest bardzo prosta do wdrożenia.

Darowizna samochodu w tej linii nigdy nie jest obarczona podatkiem, choć warto pamiętać, że nie dotyczy to darowizn wykonanych przed 2007 rokiem, gdy nawet przekazując auto w pierwszej linii, trzeba było zapłacić podatek. Na ten detal muszą jednak zwrócić uwagę tylko osoby, które mają nieuregulowane bardzo stare sprawy.

Roszczenie o zniesienie współwłasności mieszkania kupionego z konkubentem

Współwłaściciel samochodu zmarł – co z jego udziałami?

Współwłasność samochodu może stać się naprawdę kłopotliwa w sytuacji, gdy jeden ze współwłaścicieli umrze. Co dzieje się z autem w takiej sytuacji? Są dwie możliwości:

  • jeśli współwłaściciel zostawił testament – jego udziały przypadają osobie, która została wskazana jako spadkobierca,
  • jeśli nie ma testamentu – rozpoczyna się sprawa spadkowa w celu ustalenia, komu przypadnie współwłasność pojazdu.

Sprawy spadkowe mogą trwać naprawdę długo – nawet ponad rok. Przez cały ten czas samochód musi posiada ważne OC.

Kto jest zobowiązany do jego opłacenia? Jeśli spadkobierca wcześniejszego współwłaściciela nie został jeszcze ustanowiony, za opłacenie połowy składki OC odpowiadają solidarnie wszystkie osoby, które są rozważane jako potencjalni spadkobiercy – zgodnie z Art. 1034. § 1. Kodeksu Cywilnego.

Porównaj ceny ubezpieczeń

Zniesienie współwłasności samochodu – cena

Jak widać, największe koszty związane ze zniesieniem współwłasności samochodu to koszty związane z podatkiem od darowizny. Same koszty administracyjne nie są wysokie.

Przepisy skarbowe często się zmieniają, więc jeśli ma się jakiekolwiek wątpliwości, warto udać się do właściwego dla swojego miejsca zamieszkania Urzędu Skarbowego i tam poprosić o interpretację.

Standardowo będzie trzeba zapłacić podatek PCC, tak jakby się kupowało samochód, jednak w kwocie równej wartości samochodu, proporcjonalnej do posiadanych udziałów.

Nowy właściciel auta musi pamiętać, że na zgłoszenie się do Urzędu Skarbowego ma pół roku od momentu podpisania umowy.

Nie warto z tym zwlekać i lepiej od razu rozliczyć się z Urzędem Skarbowym, a wszelkie próby zatajenia darowizny są daremne, gdyż US i tak dowie się o takiej sytuacji i wezwie do uregulowania należności.

Ponadto nowy właściciel nie płacąc podatku naraża się na odsetki, a także kary administracyjne.

Warto też pamiętać, że zniesienie współwłasności auta może być nieco tańsze, niż mogłoby się na początku wydawać, gdyż obecne przepisy przewidują też ulgi podatkowe do pewnej kwoty.

Ich wysokość jest zależna od tego, w której grupie podatkowej się znajduje, więc zawsze trzeba to ocenić indywidualnie.

Jeśli podlega się pod kwotę wolną od podatku, należność liczy się jedynie od nadwyżki od tej kwoty.

Jak widać, dopisanie współwłaściciela może się okazać dość ryzykownym sposobem na obniżenie składki OC. Na szczęście nie jest to jedyna metoda – zobacz, co jeszcze mogą zrobić młodzi kierowcy, by zapłacić mniej za obowiązkowe ubezpieczenie: Jak można uniknąć zwyżki dla młodych w ubezpieczeniu OC.

Zniesienie współwłasności – jak napisać wniosek i jak długo trwa sądowe zniesienie współwłasności nieruchomości?

Zniesienie współwłasności interesuje najczęściej osoby, które chcą się podzielić nieruchomością sfinansowaną wspólnym kredytem hipotecznym lub autem kupionym na wspólnie zaciągnięty kredyt samochodowy.

Na takie wspólne nabycie auta lub mieszkania zazwyczaj decydują się życiowi partnerzy lub rodzice z dorosłymi dziećmi, ponieważ razem łatwiej im sfinansować drogi zakup lub zaciągnąć na ten cel zobowiązanie w banku.

Jeśli po jakimś czasie nie chcą już dalej używać wspólnie danej rzeczy, muszą dopełnić określonych formalności związanych właśnie ze zniesieniem współwłasności.

Co oznacza zniesienie współwłasności?

Zniesienie współwłasności jest to procedura prawna pozwalająca na likwidację stanu, w którym prawo własności do jednej rzeczy przysługuje kilku osobom.

Warto tu przypomnieć, że współwłasność polega na tym, że dana rzecz należy niepodzielnie do wszystkich współwłaścicieli, a więc każdy z nich ma prawo do całej rzeczy, a nie do jej wydzielonej części.

Taka współwłasność może zatem okazać się dość problematyczna jeśli dotyczy mieszkania, działki, podwórka lub samochodu.

W momencie gdy współwłaściciele nie chcą dalej się nimi dzielić, mogą znieść współwłasność.

Prawo ubiegania się o zniesienie współwłasności i to w dowolnym momencie przysługuje każdemu współwłaścicielowi danej rzeczy zgodnie z art. 210 kodeksu cywilnego.

Ten sam przepis przewiduje jednak możliwość ograniczenia tego prawa na maksymalnie 5 lat (okres ten można przedłużyć o kolejne 5 lat).

Na takie ograniczenie muszą się jednak zgodzić wszyscy współwłaściciele i potwierdzić to np. w pisemnej umowie.

Warto podkreślić, że formalne zniesienie współwłasności dotyczy głównie rzeczy o większej wartości, a więc najczęściej mówimy o zniesieniu współwłasności:

See also:  Budowa domu przed ślubem a zabezpieczenie majątku w przypadku rozwodu

Co daje zniesienie współwłasności? W efekcie przeprowadzenia takiej procedury może nastąpić:

  • fizyczny podział rzeczy między dotychczasowych współwłaścicieli – np. poprzez podział działki na kilka mniejszych,
  • przyznanie danej rzeczy tylko jednemu współwłaścicielowi – w takim przypadku musi on spłacić pozostałe osoby,
  • sprzedaż rzeczy i podział uzyskanej sumy między jej dotychczasowych współwłaścicieli.

Możliwe jest też częściowe zniesienie współwłasności. Może ono polegać na przykład na tym, że z danej działki wydziela się tylko jedną parcelę, która przypada jednemu ze współwłaścicieli, natomiast pozostała część gruntu wciąż pozostaje we wspólnym władaniu pozostałych osób.

Odrębne uregulowania prawne dotyczą natomiast zniesienia współwłasności gospodarstwa rolnego, którego nie można fizycznie podzielić, aby nie dopuścić do jego rozdrobnienia, ponieważ wpłynęłoby to negatywnie na gospodarkę rolną kraju. W tym przypadku zatem dąży się do tego, aby gospodarstwo przejął jeden z jej dotychczasowych współwłaścicieli lub szuka się nabywcy, który zakupi je w całości.

W niektórych przypadkach nie można zastosować swobodnie każdej z trzech metod zniesienia współwłasności. Trudno sobie bowiem wyobrazić fizyczne podzielenie samochodu, a w wielu przypadkach także działki zabudowanej.

Zniesienie współwłasności w takich sytuacjach najczęściej odbywa się poprzez przekazanie prawa do rzeczy jednemu ze współwłaścicieli.

Takie zniesienie współwłasności jest więc nabyciem rzeczy i podlega opodatkowaniu.

Co ważne, istnieje możliwość zniesienia współwłasności ułamkowej i łącznej. Pierwszy rodzaj współwłasności polega na tym, że współwłaściciele mają równe udziały w danej rzeczy określone ułamkiem (np. ¼) i mogą nimi swobodnie dysponować bez zgody pozostałych. Współwłasność łączna nie przewiduje udziałów i jej przykładem jest choćby wspólność małżeńska.

A jak przeprowadzić zniesienie współwłasności? Można to zrobić umownie albo na drodze sądowej.

Sądowe zniesienie współwłasności

Ja wynika z opinii na internetowym forum, sądowe zniesienie współwłasności przeprowadzają najczęściej osoby, które nie mogą się porozumieć w tej kwestii z pozostałymi współwłaścicielami.

W takim przypadku można złożyć wniosek do sądu, aby ten rozstrzygnął sposób zniesienia współwłasności i wydał w tym zakresie stosowne orzeczenie.

Postępowanie sądowe odbywa się w tym przypadku w trybie nieprocesowym w sądzie rejonowym właściwym dla położenia rzeczy.

Umowne zniesienie współwłasności

Zniesienie współwłasności może odbyć się także w drodze umowy zawartej bezpośrednio między współwłaścicielami rzeczy. W przypadku zniesienia współwłasności nieruchomości prawo wymaga, aby umowa taka miała formę aktu notarialnego.

To może Cię zainteresować: Kredyt na działkę budowlaną – najważniejsze informacje o kredycie hipotecznym na zakup działki

Kiedy możliwe jest zniesienie współwłasności?

Warto wyjaśnić, kiedy następuje zniesienie współwłasności, ponieważ może do niego dojść w różnych sytuacjach.

Najczęściej przeprowadza się zniesienie współwłasności nieruchomości lub samochodu po rozwodzie, czyli w sytuacji, gdy przedmioty te należały wspólnie do obojga małżonków.

W takim przypadku mogą się oni porozumieć co do podziału składników majątku – a więc że auto lub mieszkanie przejmuje jedna, albo druga osoba.

Zniesienie współwłasności samochodu lub nieruchomości często jest także przeprowadzane między innymi członkami rodziny lub nawet obcymi osobami i wówczas również można go dokonać w drodze polubownej. Jeśli nie jest to możliwe, każdy ze współwłaścicieli może wystąpić z roszczeniem o zniesienie współwłasności do sądu

Istnieją sytuacje, w których zniesienie współwłasności będzie niemożliwe. Dotyczy to np. współwłasności przymusowej. Jest ona ustanawiana najczęściej w budynkach, w których są wyodrębnione oddzielne lokale. Wówczas współwłasnością przymusową, której nie można znieść, objęte są m.in. korytarze i klatki schodowe.

Problematyczne może być również zniesienie współwłasności nieruchomości zajętej przez komornika. Na pewno bezskuteczne będzie jej zniesienie przed notariuszem.

Można ewentualnie przeprowadzić takie zniesienie współwłasności sądownie, jeśli zadłużenie komornicze dotyczy tylko jednego ze współwłaścicieli.

Należy jednak mieć świadomość, że jeśli wskutek tego wierzyciele utracą możliwość wyegzekwowania swojej należności, zniesienie współwłasności również będzie bezskuteczne.

Czy zniesienie współwłasności przy braku zgody jest możliwe?

Wiele osób zastanawia się, czy można nie zgodzić się na zniesienie współwłasności? Nie wszyscy współwłaściciele mogą być bowiem zainteresowani taką czynnością.

Jak się okazuje, możliwe jest zniesienie współwłasności bez zgody współwłaściciela – należy wówczas przeprowadzić je na drodze sądowej.

Sąd może orzec zniesienie współwłasności przy braku zgody jednej z osób, jednak może określić inny sposób jej zniesienia niż o jaki wnioskował wnioskodawca np. jeśli uzna, że byłoby to krzywdzące dla którejś ze stron.

Jak napisać wniosek o zniesienie współwłasności? Wzór

Wniosek o zniesienie współwłasności będzie potrzebny w zasadzie tylko w sytuacji, gdy sprawą ma się zająć sąd. Wówczas takie pismo do sądu powinno zawierać:

  • sformułowany wniosek o zniesienie współwłasności,
  • oznaczenie rzeczy, której dotyczy współwłasność,
  • propozycję sposobu zniesienia współwłasności (np. podzielenie działki i przyznanie wydzielonych nieruchomości poszczególnym współwłaścicielom).

Jeśli chodzi o wniosek o zniesienie współwłasności, wzór takiego pisma można znaleźć w internecie. Nie będzie go trzeba składać w przypadku znoszenia współwłasności auta.

Zamiast wniosku o zniesienie współwłasności samochodu wydział komunikacji wymaga jedynie  złożenia wniosku o wykreślenie współwłaściciela z dowodu rejestracyjnego oraz dołączenie dokumentu potwierdzającego zniesienie współwłasności, czyli np. umowę zrzeczenia się praw do auta.

Jak przebiega proces zniesienia współwłasności?

Jak już wiemy, w przypadku nieruchomości będzie konieczne notarialne zniesienie współwłasności i polega ono na tym, że współwłaściciele udają się do notariusza ze wszystkimi wymaganymi dokumentami.

Na ich podstawie oraz ustaleń między stronami (wszystkie strony powinny być zgodne co do sposobu zniesienia współwłasności) notariusz spisuje umowę w formie aktu notarialnego, a następnie dokonuje stosownych zmian w księdze wieczystej nieruchomości.

W przypadku sporu co do sposobu zniesienia własności konieczne jest skierowanie sprawy do sądu.

Jak przebiega sądowe zniesienie współwłasności i ile trwa takie postępowanie np.

o wydzielenie działki ze współwłasności? Najpierw jeden ze współwłaścicieli musi złożyć wniosek o zniesienie współwłasności i wnieść opłatę.

Sposób zniesienia współwłasności określa sąd, który przy podejmowaniu decyzji bierze pod uwagę wiele czynników.

Przykładowo, jeśli żaden ze współwłaścicieli nie chce przejąć nieruchomości na własność, sąd musi zarządzić jej sprzedaż egzekucyjną, by potem rozdzielić uzyskane w ten sposób środki między wszystkie osoby.

Sąd rozstrzyga także sytuację odwrotną – gdy każdy ze współwłaścicieli chce przejąć całą nieruchomość na własność. Wówczas musi zdecydować, któremu z nich ona przypadnie i w tym przypadku znaczenie ma m.in. to, kto jest z nią najbardziej związany oraz kto może sobie pozwolić na spłatę pozostałych współwłaścicieli.

W zależności od stopnia skomplikowania sprawy sądowe zniesienie współwłasności może trwać od kilku tygodni do kilku miesięcy. Niekiedy konieczne jest wysłuchanie stron podczas rozprawy, czy też zlecenie wyceny nieruchomości przez biegłego i wówczas należy liczyć się z nieco dłuższym postępowaniem.

Zniesienie współwłasności a wymagane dokumenty

Zarówno do notariusza, jak i do sądu należy dostarczyć dokumenty, które będą potrzebne do zniesienia współwłasności. W przypadku nieruchomości niezbędne będą m.in.:

  • odpis z księgi wieczystej,
  • dokument potwierdzający własność np. akt własności ziemi, umowa zakupu nieruchomości,
  • w przypadku nieruchomości gruntowej – m.in. aktualny wypis z rejestru gruntów, wypis z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,
  • w przypadku mieszkania lub domu nabytego na kredyt hipoteczny – umowa kredytowa.

Koszty związane ze zniesieniem współwłasności

Zacznijmy od tego, ile kosztuje zniesienie współwłasności u notariusza. W tym przypadku opłata będzie zależała od wartości dzielonej rzeczy, czyli np. nieruchomości i nie może ona być wyższa od obowiązujących stawek taksy notarialnej.

Przykładowo, jeśli do podziału będzie działka o wartości od 60 000 zł do 1 000 000 zł – notariusz pobierze opłatę nie wyższą niż 1010 zł + 0,4% od nadwyżki powyżej 60 000 zł.

Oprócz tego należy wnieść opłatę za wpis do księgi wieczystej (150 zł) oraz za odpisy aktu notarialnego (około 6 zł za jedną stronę).

A ile kosztuje sądowe zniesienie współwłasności? W tym przypadku przy składaniu wniosku należy wnieść opłatę stałą w wysokości 1000 zł lub 300 zł, jeśli strony zgłaszają zgodny projekt zniesienia współwłasności. Na wysokość opłaty nie będzie miało wpływu, czy ma być przeprowadzone odpłatne, czy nieodpłatne zniesienie współwłasności.

Dodatkowym kosztem będzie wynajęcie prawnika (nie jest to jednak konieczne).

Ile bierze adwokat za zniesienie współwłasności? W tym przypadku również jego stawka będzie zależała od wartości udziału współwłaściciela zastępowanego przez adwokata.

Jej wysokość minimalną określają przepisy – przykładowo, jeśli udział w nieruchomości ma wartość od 50 000 zł do 200 000 zł, adwokat ma prawo zażądać za swoją usługę co najmniej 5400 zł.

Warto też pamiętać, że odpłatne zniesienie współwłasności wiąże się ze spłatą współwłaściciela i koniecznością uiszczenia podatku.

Sprawdź: Podatek od sprzedaży mieszkania – ile wynosi podatek od sprzedaży nieruchomości? Kalkulator

Jeśli chodzi o podatek, zniesienie współwłasności może powodować obowiązek uiszczenia podatku od czynności cywilnoprawnych.

Musi go zapłacić wyłącznie ten współwłaściciel, który na podstawie zniesienia współwłasności zyskał dodatkowy udział w rzeczy lub wręcz przejął ją na wyłączność. Wysokość PCC w tym przypadku wynosi 2% od wartości rynkowej nabytego udziału w rzeczy.

Z kolei osoby, które otrzymają pieniądze od współwłaściciela przejmującego rzecz w ramach spłaty, muszą zapłacić podatek dochodowy.

See also:  Dom jako obciążenie po rozwodzie

Jeśli natomiast zniesienie współwłasności nastąpiło nieodpłatnie (np. poprzez nieodpłatne przeniesienie własności całej nieruchomości na jednego ze współwłaścicieli), może zaistnieć obowiązek zapłacenia podatku od spadku i darowizn.

Zniesienie współwłasności – konsekwencje

Konsekwencje zniesienia współwłasności mogą być bardzo różne, w zależności od sposobu jej przeprowadzenia i konkretnej sytuacji. Warto przede wszystkim mieć świadomość, że nabycie na własność rzeczy w części lub całości daje nam prawo swobodnego dysponowania nią. Od tej pory nie trzeba więc każdej czynności związanej z tą rzeczą konsultować z pozostałymi współwłaścicielami.

Zniesienie współwłasności może mieć też mniej przyjemne konsekwencje np. w sytuacji, w której stajemy się jedynymi właścicielami rzeczy i musimy spłacić pozostałych współwłaścicieli.

Zniesienie współwłasności – co jeszcze warto wiedzieć?

Warto też wiedzieć, jak wygląda zniesienie współwłasności gdy współwłaściciel nie żyje. W pierwszej kolejności powinno odbyć się postępowanie spadkowe, aby ustalić spadkobierców zmarłego współwłaściciela.

Dopiero potem można dokonać zniesienia współwłasności w drodze porozumienia ze spadkobiercami lub jeśli nie jest to możliwe, skierować sprawę do sądu. Postępowanie sądowe będzie również niezbędne w przypadku, gdy nie doszło do ustalenia spadkobierców.

Wówczas zajmie się tym sąd w ramach postępowania o zniesienie współwłasności.

Dział spadku i zniesienie współwłasności

Warto wiedzieć, że w postępowaniu spadkowym wykorzystuje się przepisy dotyczące zniesienia współwłasności. Według art. 1035 kodeksu cywilnego ,,jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom, do wspólności majątku spadkowego oraz do działu spadku stosuje się odpowiednio przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych z zachowaniem przepisów niniejszego tytułu.’’

Jednak dział spadku a zniesienie współwłasności to nie to samo – różnice między tymi postępowaniami są dość istotne, ponieważ dział spadku przeprowadza się w odniesieniu do wszystkich składników majątkowych i praw wchodzących w skład masy spadkowej, natomiast zniesienie współwłasności może dotyczyć wyłącznie pojedynczej rzeczy.

Co lepsze darowizna czy zniesienie współwłasności?

Zdarza się, że zamiast przeprowadzenia zniesienia współwłasności jeden ze współwłaścicieli jakiejś rzeczy (najczęściej nieruchomości) postanawia przekazać swoją część drugiemu współwłaścicielowi w formie darowizny. Zazwyczaj ma to miejsce, gdy rodzic przekazuje dziecku swoją część w nieruchomości.

Warto więc mieć świadomość, że darowiznę można odwołać w przypadku rażącej niewdzięczności obdarowanego np. gdy dziecko wyrzuci z mieszkania rodzica, któremu obiecało dach nad głową do końca życia. W niektórych przypadkach za darowiznę może być jednak uznane także zniesienie współwłasności – jest to możliwe wyłącznie w przypadku, gdy odbyło się ono w formie nieodpłatnej.

Jeśli jednak zniesienie współwłasności zostało dokonane przed sądem, będzie ono nieodwołalne.

  • Warto sprawdzić także:
  • Progi podatkowe w Polsce a Nowy Ład – jak ominąć drugi próg podatkowy?
  • Mieszkanie bez wkładu własnego – jakie zmiany wprowadza Nowy Ład?

Nowy Polski Ład – jakie zmiany wprowadza? Kiedy zacznie obowiązywać?

Rozliczenie konkubinatu. Cz.III – zniesienie współwłasności

Im dalej w las, tym więcej drzew, a im dłuższy staż nieformalnego związku, tym więcej rzeczy nabytych wspólnie przez konkubentów, poczynając od żelazka, a na mieszkaniu i samochodzie kończąc.

Jak stanowi art. 195 kodeksu cywilnego (dalej “kc”), własność przysługująca niepodzielnie konkubentom to współwłasność (zazwyczaj jest to współwłasność w częściach ułamkowych). Przy czym sam fakt wspólnego pożycia nie powoduje powstania współwłasności.

Celowo napisałem o nabyciu rzeczy, a nie zakupie, ponieważ obok umowy sprzedaży współwłasność może mieć inne podłoże, np. z wyrok sądu, wola spadkodawcy zapisana w testamencie, czy też decyzja o uwłaszczeniu.

Zniesienie współwłasności może przybrać postać fizycznego podziału rzeczy. Jednak aby uniknąć piłowania rzeczy wspólnych albo o zgrozo psa Azorka, ustawodawca wykluczył ten sposób fragmentacji, gdy jest on sprzeczny z przepisami ustawy lub ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo że pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości.

Jeżeli byli już konkubenci chcą zerwać nie tylko więź uczuciową, ale i majątkową wynikającą ze współwłasności, a jednocześnie nie mogą dojść do porozumienia co do podziału współwłasności, mają taką możliwość, składając do sądu przewidziany w art. 617 i n. kodeksu postępowania cywilnego (dalej “kpc), wniosek, załączając wykaz przedmiotów i nieruchomości oraz dowodu na posiadanie udziału we współwłasności.

W ramach postępowania w sprawie zniesienia współwłasności sąd może zająć się również rozstrzygnięciem konfliktu o to, któremu z konkubentów przysługuje własność rzeczy albo stwierdzić, że obie strony są częściowo właścicielami.

Potrzeba rozstrzygnięcia tego rodzaju sporu może powstać ze względu na domniemania, że osoba faktycznie władająca rzeczą jest jej posiadaczem samoistnym, a posiadanie jest zgodne z prawem albo udziały współwłaścicieli są równe. (art. 197, 339 i 341 kc). Obalenie domniemania wymaga dowodu, że jest inaczej.

Warto wspomnieć, że wielkość udziałów we współwłasności wynika ze zdarzenia prawnego, za sprawą którego osoby żyjące w nieformalnym związku stają się współwłaścicielami (np. zakup nieruchomości, otrzymanie w spadku samochodu). Jeżeli zdarzenie prawne nie określa wysokości udziałów, w grę wchodzi domniemanie z art. 197 kc.

Domniemanie zgodności z prawem posiadania “przegrywa” jednak z założeniem, że stan prawny opisany w księdze wieczystej jest zgodny z prawem (art. 3-4 ustawy o księgach wieczystych i hipotece).

Jeżeli sprawa jest w sądzie, a fizyczny podział współwłasności jest wykluczony, sąd może orzec o przyznaniu własności jednemu z konkubentów z obowiązkiem spłaty drugiego albo nakazać sprzedaż.

Decyzja sądu o wyborze sposobu zniesienia współwłasności nie jest w pełni swobodna i zależy od okoliczności sprawy. Np.

kupiony za wspólne pieniądze pies Azorek nie powinien być sprzedawany ani przyznawany na własność temu z konkubentów, z którym zwierzę jest mniej zżyte.

Konkubenci w ramach współwłasności dokonują nakładów (wydatków niezbędnych do utrzymania albo zwiększających wartość), co może polegać np. na zakupie farby i pomalowaniu wspólnego mieszkania albo na wspomnianym w poprzednim wpisie wysłaniu psa Azora na szkolenie.

Zgodnie z art. 618§1 kpc, rozliczenie takich nakładów odbywa się w ramach postępowania o zniesienie współwłasności.

Tego rodzaju rozliczenie jest wykluczone w sytuacji wzniesienia wspólnymi nakładami budynku na działce należącej do jednego z konkubentów.

W takim przypadku konkubenci nie są współwłaścicielami budynku, a osoba, do której nie należała działka budowlana może na podstawie art.

231§1 kc domagać się w sądzie przeniesienia udziałów we współwłasności albo żądać 1/2 nakładów wg przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu.

Podobnie sprawa wygląda w przypadku budowy na gruncie wziętym w użytkowanie wieczyste.
Nie można mówić o powstaniu współwłasności budynku w razie wznoszenia go przez konkubentów na gruncie stanowiącym przedmiot użytkowania wieczystego tylko jednego z nich, bowiem z mocy wyraźnego przepisu art. 235 § 1 KC budynek ten stanowi własność wyłącznie wieczystego użytkownika.

Ponieważ z brzmienia przepisu art.

618 § 1 KPC wynika, że w postępowaniu o zniesienie współwłasności podlegają rozliczeniu „roszczenia współwłaścicieli”, a więc roszczenia dotyczące rzeczy stanowiących ich przedmiot współwłasności, przeto przedmiotem rozliczeń w postępowaniu o zniesienie współwłasności mogą więc być rozliczenia dotyczące posiadania rzeczy wspólnych, a nie jakichkolwiek innych rzeczy będących wyłączną własnością jednego z byłych konkubentów. Dlatego też ewentualne nakłady poczynione na budynek, będący wówczas przedmiotem wyłącznej własności uczestnika postępowania, nie podlegają rozliczeniu w postępowaniu o zniesienie współwłasności rzeczy, nawet jeśli zostały one poczynione w czasie trwania konkubinatu (postanowienie Sądu Najwyższego z 27.11.1998 r., sygn. akt III CKN 45/98).

Rozliczenie majątku powstałego w trakcie trwania konkubinatu

Rozliczenie majątku powstałego w trakcie trwania konkubinatu

W prawie polskim brak jest uregulowania prawnego dotyczącego konkubinatu (związków partnerskich, związków nieformalnych).

W związku z powyższym w przypadku potrzeby rozliczenia majątku osób, które w takim związku pozostawały, zachodzi konieczność zbadania, w jaki sposób partnerzy ukształtowali swoje stosunki prawne.

Następnie Sąd stosuje do określonego stanu faktycznego odpowiednie przepisy, przeważnie rozlicza byłych partnerów na podstawie przepisów o zniesieniu współwłasności lub przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu, ewentualnie przepisów dotyczących rozliczenia nakładów i wydatków na cudzą rzecz.

Rozliczenie majątkowe po ustaniu faktycznego związku osobisto – majątkowego osób tej samej płci (dotyczy to również związków heteroseksualnych) następuje na podstawie przepisów kodeksu cywilnego odpowiednich do ustalonej konkretnej postaci i treści stosunków ukształtowanych w danym związku (Zob.Wyrok Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z 2007-12-06, IV CSK 301/07, Opubl: Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Cywilna rok 2009, Nr 2, poz. 29, str. 69).

I. Zniesienie współwłasności

Przepisy o zniesieniu współwłasności znajdą zastosowanie w sytuacji, w której konkubenci zakupią wspólnie rzecz (np. mieszkanie) na zasadach współwłasności ułamkowej. Oznacza to, że konkubenci są współwłaścicielami tak zakupionego mieszkania po połowie (lub w innym ustalonym udziale).

Sposób zniesienia współwłasności opisuję dokładnie w wybranej tematyce porad prawnych na mojej stronie.

Sposób dokonywania rozliczeń finansowych pomiędzy podmiotami nieformalnego związku (konkubinatu) po jego ustaniu był przedmiotem wielu wypowiedzi Sądu Najwyższego, który poszukiwał w obowiązujących instytucjach prawnych, stosowanych mutatis mutandis do stanów faktycznych rozstrzyganych przez siebie spraw najbardziej właściwych – odpowiadających realiom ujawnionym w konkretnych postępowaniach – rozwiązań. Ta różnorodność rodzajowa spraw prowadziła do bardzo różnych, nieraz odbiegających od siebie nawzajem stanowisk (w szczególności: możliwość stosowania do tego rodzaju rozliczeń przepisów o zniesieniu współwłasności w rozumieniu art. 210 KC, możliwość rozliczania wzajemnych roszczeń byłych konkubentów na podstawie stosowanych odpowiednio przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu w rozumieniu art. 405 i nast. KC). Generalnie, przy braku uregulowań ustawowych, decydujące znaczenie dla przyjmowanego rozwiązania w zakresie normatywnej podstawy tego rodzaju rozliczeń, jest stan faktyczny danej sprawy, który decyduje o ocenie, który z przepisów w szczególności Kodeksu cywilnego, przy jego odpowiednim stosowaniu będzie najbardziej właściwy dla stosunków jakie nawiązały się pomiędzy byłymi partnerami, będąc podstawą faktyczną zgłoszonych do rozliczenia roszczeń(Zob. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie – I Wydział Cywilny z 2012-09-19, I ACa 469/12, Opubl: www.orzeczenia.ms.gov.pl).

See also:  Potrącanie kosztów komorniczych z kwoty alimentów

II. Bezpodstawne wzbogacenie

Przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu mają zastosowanie w sytuacji, w której jeden z partnerów czyni nakłady na majątek drugiego z partnerów, np. jeden z partnerów jest właścicielem mieszkania, a drugi wykłada pieniądze na jego remont.

W takim przypadku po zakończeniu konkubinatu partner, który poczynił nakłady na majątek drugiego partnera będzie mógł się domagać zwrotu zainwestowanych pieniędzy na podstawie art.

405 i następne Kodeksu cywilnego, pod warunkiem że będzie w stanie wykazać stosownymi dokumentami (fakturami, umowami), że to on dokonał tych nakładów (kupował materiały budowlane, podpisał umowę z ekipą remontową).

Zastosowania przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu będzie mogło mieć miejsce w sytuacji, w której jeden z partnerów wykaże, że doszło do przesunięcia majątkowego pomiędzy wzbogaconym i zubożonym bez podstawy prawnej.

Do rozliczeń majątkowych pomiędzy osobami pozostającymi w trwałym związku faktycznym (konkubinacie) mogą mieć zastosowanie przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu(Zob. Wyrok Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z 2000-05-16, IV CKN 32/00, Opubl: Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Cywilna rok 2000, Nr 12, poz. 222, str. 43).

III. Rozliczenie nakładów

W sytuacji opisanej powyżej, a więc w przypadku poczynienia nakładów z majątku jednego z partnerów na majątek drugiego z partnerów mogą mieć zastosowanie również przepisy dotyczące rozliczania nakładów i wydatków na cudzą rzecz, a więc art. 224 – 231 Kodeksu cywilnego.

Do stosunków majątkowych osób, które pozostawały w konkubinacie, nie można stosować przepisów o wspólności ustawowej i podziale dorobku małżonków. Oznaczałoby to bowiem zrównanie w pewnym zakresie małżeństwa i konkubinatu, do czego brak podstawy prawnej

Nieruchomość nie może być przedmiotem postępowania o zniesienie współwłasności między konkubentami, jeżeli stanowi wyłączną własność jednego z nich.

Nie można podzielić zapatrywania, że zdarzeniem powodującym powstanie współwłasności w częściach ułamkowych jest wspólna aktywność gospodarcza konkubentów.

Nakłady i wydatki, które jeden z konkubentów poniósł w związku z budową domu na gruncie stanowiącym wyłączną własność drugiego konkubenta nie kwalifikują się bowiem jako zdarzenie, z którym ustawa łączy powstanie współwłasności w częściach ułamkowych.

Poniesione nakłady i wydatki mogą natomiast stanowić – zależnie od okoliczności konkretnej sprawy – podstawę do rozliczeń według przepisów regulujących rozliczenie nakładów i wydatków na cudzą rzecz (art. 224 – 231 KC), czy o bezpodstawnym wzbogaceniu (Zob. Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z 2004-10-06, II CK 47/04, Opubl: Legalis).

< powrót do listy wpisów

„Podział majątku” między konkubentami

O ile można uważać, że małżeństwo „to tylko papier”, to podejmując w konkubinacie istotne decyzje majątkowe, np. o wspólnym zakupie mieszkania, należy mieć na względzie, iż w świetle prawa małżonkowie postrzegani są odmiennie niż osoby żyjące w związku nieformalnym.

Już na wstępie należy, zaznaczyć, iż przytoczone w cudzysłowie pojęcie jest błędne z punktu widzenia prawa, a występuje jedynie niekiedy w mowie potocznej. Podział majątku małżonków po ustaniu małżeństwa co do zasady, ma charakter kompleksowy tzn.

zmierza do ustalenia wartości i podziału wszystkich składników – ruchomości i nieruchomości, wchodzących w skład majątku byłych małżonków. W przypadku konkubentów mowa może być jedynie o zniesieniu współwłasności poszczególnych rzeczy, i to jedynie tych objętych wnioskiem o zniesienie współwłasności.

W przeważającej ilości przypadków byli partnerzy życiowi wnoszą do sądu wniosek o zniesienie współwłasności nieruchomości, spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu lub odrębnej własności lokalu. W mowie potocznej określane jest to często jako „podział mieszkania”.

Dla uproszczenia w dalszej części artykułu będę się posługiwał określeniem nieruchomość.
 

Sposoby zniesienia współwłasności

Zniesienie współwłasności może być dokonane przez podział rzeczy wspólnej (art. 211 kc), lecz w praktyce zastosowanie znajduje najczęściej art.

212 § 2 kc, na mocy którego rzecz może być przyznana stosownie do okoliczności jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych albo sprzedana stosownie do przepisów kodeksu postępowania cywilnego. Ostatni ze sposobów zniesienia współwłasności, tzn.

podział cywilny jest ewidentnie niekorzystny dla współwłaścicieli, bowiem sprzedaż następuje w drodze licytacji komorniczej, a pierwsza licytacja rozpoczyna się od ceny wywoławczej wynoszącej 3/4 ceny oszacowania.

W przypadku, gdy obie strony upierają się przy chęci bycia wyłącznie uprawnionym do nieruchomości, nie posiadając przy tym – zarówno jedno, jak i drugie, środków, by dokonać spłaty wartości udziału byłego partnera życiowego, może dojść do ww. rozwiązania. Stąd oczywisty wniosek, że uzyskanie porozumienia, nawet za cenę pewnych ustępstw, np. co do wartości nieruchomości, jest korzystniejsze dla obu stron niż komornicza licytacja nieruchomości.
 

Z uwzględnieniem kredytu czy bez

Wobec tego, że większość konkubentów nabywa nieruchomości zaciągając w tym celu kredyt hipoteczny, należy wspomnieć o istotnym problemie odliczania lub nieodliczania wartości kredytu od wartości nieruchomości.

Kluczowe jest przecież, czy chcąc stać się wyłącznym właścicielem kupionej wspólnie nieruchomości do spłaty na rzecz byłego partnera życiowego będzie przykładowo połowa z kwoty 300.000 złotych wartości nieruchomości pomniejszona o np. 200.

000 złotych kredytu, czy też niepomniejszona.

W tezie uchwały Sądu Najwyższego z 26.06.2008 r. (III CZP 58/08) znalazło się zdanie, iż ustalając wartość domu lub mieszkania przy konieczności zniesienia jego współwłasności przez przyznanie go jednej osobie trzeba uwzględnić związany z nim niespłacony kredyt. Tymczasem 28.03.2019 r.

zapadła uchwała, która znacząco wpłynęła na linię orzeczniczą (III CZP 21/18), a jej treść brzmiała: „W sprawie o podział majątku wspólnego małżonków, obejmującego nieruchomość obciążoną hipoteką zabezpieczającą udzielony małżonkom kredyt bankowy, sąd – przydzielając tę nieruchomość na własność jednego z małżonków – ustala jej wartość, jeżeli nie przemawiają przeciwko temu ważne względy, z pominięciem wartości obciążenia hipotecznego”. Oczywiście niezmiennie podkreślam, iż sytuacja małżonków po rozstaniu w zakresie uregulowania spraw majątkowych jest odmienna od sytuacji konkubentów, tym niemniej uwagi dotyczące samego aspektu ustalania wartości nieruchomości zawarte w ww. uchwale nie mogą pozostać obojętne dla orzekania o zniesieniu współwłasności nieruchomości między konkubentami. Odrębnym zagadnieniem, dodatkowo utrudniającym sprawę jest kwestia dopuszczalności rozliczeń między konkubentami wynikającymi ze spłacania rat kredytu hipotecznego przez jedną z osób, już po dokonaniu zniesienia współwłasności nieruchomości.

Problematyczna może być również kwestia rozłożenia ewentualnej spłaty na raty i określenia zobowiązania odsetkowego z tym związanego. Zalecam racjonalną ocenę zarówno własnych możliwości dokonania spłaty na rzecz byłego partnera, jak i krytyczną ocenę tego, czy były partner, który deklaruje wobec nas spłatę udźwignie ten ciężar bez wikłania nas w postępowanie egzekucyjne.
 

Podział innych wspólnych przedmiotów

W ciągu lat wspólnego pożycia zdarza się, iż konkubenci kupują wspólnie przedmioty o wartości znacznie mniejszej niż mieszkanie – np. jego wyposażenie.

Należy liczyć się z ewentualnymi trudnościami dowodowymi, jeśli po latach mamy zamiar wykazywać kto i za ile kupił lampę czy lodówkę.

W przypadku małżonków istnieje ułatwiające postępowanie domniemanie, że cały zgromadzony majątek jest wspólny, a udziały małżonków w poszczególnych przedmiotach są równe.
 

Co jest moje, to nie twoje

Na końcu pragnę zasygnalizować jedynie, że z związku z rozstaniem zdarza się partnerom dokonywanie podziału wspólnych rzeczy niejako samowolnie – może wówczas dojść do popełnienia przestępstwa kradzieży lub przywłaszczenia.

Do analogicznych zdarzeń dojść może między małżonkami, z tą różnicą, że wówczas należy uwzględniać aspekt przynależności utraconej rzeczy do majątku wspólnego małżeńskiego, którego konkubenci nie posiadają, będąc co najwyżej współwłaścicielami poszczególnych rzeczy w częściach ułamkowych.

Artykuł nie wyjaśnia wszystkich, złożonych zagadnień, jakie mogą wyłonić się w indywidualnych sprawach klientów.

Istotne jest jednak zrozumienie, iż podejmowanie kroków prawnych bez wsparcia adwokata może doprowadzić do negatywnych konsekwencji majątkowych, zwłaszcza w związku z możliwą utratą roszczeń przewidzianych w art. 618 kpc, tj.

wzajemnych roszczeń współwłaścicieli z tytułu posiadania rzeczy. Sytuacja prawna małżonków i konkubentów różni się, jednak problemy związane z ustaleniem wartości rzeczy, spłat lub dopłat, roszczeń pobocznych pozostają równie istotne i rodzące liczne konflikty.

Części z nich z pewnością można by uniknąć poszukując wiedzy prawnej już na etapie, gdy związek dwojga ludzi układa się pomyślnie, aby ewentualny smutek rozstania nie został doprawiony nieporozumieniami na tle finansowym.

Popularne wyszukania:

jak ukryć pieniądze przed rozwodem
czemu służy i komu przysługuje zachowek
ile czasu na podważenie testamentu
jak podważyć testament własnoręczny
adwokat łódź
jak napisać pozew rozwodowy
dobry adwokat łódź rozwód
zachowek a odrzucenie spadku
co grozi za stalking

Leave a Reply

Your email address will not be published.