Rozliczenia przy podziale majątku wspólnego

Rozliczenia przy podziale majątku wspólnego

W sprawach o podział majątku dochodzi nie tylko do podziału wspólnie zgromadzonego przez małżonków dobytku. Małżonkowie mogą dokonać także stosownych rozliczeń w zakresie poczynionych nakładów pomiędzy masami majątkowymi, spłaconych długów i in. Czy możliwe jest rozliczenie pomiędzy małżonkami nakładów z majątków osobistych?

Podział majątku po ustaniu wspólności majątkowej

W sprawach o podział majątku podziałowi podlega majątek wspólnie zgromadzony przez małżonków w trakcie trwania wspólności majątkowej. Do podziału majątku może dojść zarówno w drodze umowy zawartej między małżonkami, jak i wyniku orzeczenia wydane przez właściwy sąd rejonowy.

Niezależnie od przyjętej formy, w ramach podziału majątku małżonkowie mogą rozliczyć także roszczenia z tytułu:

  • wydatków i nakładów poczynionych z majątku wspólnego na majątek osobisty każdego z małżonków
  • wydatków i nakładów poczynionych przez każdego z małżonków z jego majątku osobistego na majątek wspólny (więcej można przeczytać tutaj)
  • posiadania przedmiotów należących do majątku wspólnego (więcej można przeczytać tutaj)
  • pobranych pożytków i innych przychodów z majątku wspólnego w okresie między ustaniem wspólności majątkowej a dokonaniem podziału majątku (więcej można przeczytać tutaj)
  • spłaconych długów (więcej można przeczytać tutaj)
  • roszczenie z art. 231 k.c. (więcej można przeczytać tutaj i tutaj)

Prekluzja w sprawach o podział majątku

Warto pamiętać, że możliwość zgłoszenia powyższych roszczeń jest ograniczona w czasie. Po uprawomocnieniu się postanowienia o podziale majątku nie będzie już możliwości dokonania rozliczeń z tytułu roszczeń, które mogły być przedmiotem rozstrzygnięcia sądu. O prekluzji można więcej przeczytać tutaj.

Rozliczenie nakładów i wydatków

Podstawowy przepis kodeksu rodzinnego i opiekuńczego dotyczący możliwych do dokonania między małżonkami rozliczeń (art. 45 k.r.o.) dotyczy jedynie rozliczeń nakładów i wydatków:

  • z majątku wspólnego na majątki osobiste małżonków
  • z majątków osobistych małżonków na majątek wspólny

Nie ma więc żadnych wątpliwości, że rozliczenia dokonanych przesunięć pomiędzy wskazanymi masami majątkowymi mogą być dokonane w sprawie o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej.

Rozliczenie pomiędzy małżonkami nakładów z majątków osobistych

Powyżej wskazany przepis nie obejmuje rozliczeń dotyczących nakładów i wydatków poczynionych pomiędzy majątkami osobistymi małżonków. Podstawy takich rozliczeń należy szukać w kodeksie cywilnym. Małżonek chcący rozliczyć poczyniony nakład co do zasady musi złożyć pozew o zapłatę przeciwko drugiemu małżonkowi.

Przebieg sprawy będzie podlegał rygorom postępowania procesowego. Od pozwu takiego małżonek będzie musiał także uiścić opłatę stosunkową. (jeśli jego roszczenie jest większe niż 20 tys. opłata będzie wynosiła 5% wartości żądanej kwoty). Sprawa taka będzie toczyła się niezależnie od postępowania o podział majątku.

Możliwość dokonania rozliczenia w toku postępowania o podział majątku

  • W wyjątkowych sytuacjach istnieje możliwość dokonania rozliczenia poczynionych nakładów i wydatków pomiędzy majątkami osobistymi w toku postępowania o podział majątku.
  • O wyjątkowej sytuacji można mówić wtedy, gdy zachodzi potrzeba kompleksowego rozliczenia małżonków w jednym postępowaniu.
  • Z takim przypadkiem będziemy mieli do czynienia, jeśli do rozliczenia pozostają nakłady na dany przedmiot majątku osobistego małżonka poczynione zarówno z majątku wspólnego, jak i majątku osobistego współmałżonka.

Np.

nakłady i wydatki na nieruchomość stanowiącą majątek osobisty jednego małżonka poczynione zostały zarówno z majątku wspólnego (np. spłacone raty kredytu i pożyczki na remont) oraz z majątku osobistego współmałżonka (np. sfinansowany z majątku osobistego remont i część spłaconych rat kredytu).

Dzielenie tych rozliczeń na dwie osobne sprawy pozostawałoby w sprzeczności chociażby z ekonomiką procesową i byłoby bezcelowe. W każdej z tych spraw i tak musiałoby dojść do wyliczenia nakładów poczynionych zarówno z majątku wspólnego, jak i z majątku osobistego.

A na skutek tego, dochodziłoby do dublowania takich samych czynności procesowych i tych samych dowodów. Np zeznania świadków, stron, ale przede wszystkich kosztownych opinii biegłych.

Jest to w zasadzie jedyny wyjątek od zasady, że w toku postępowania o podział majątku małżonkowie mogą dokonać rozliczeń przesunięć jedynie między majątkiem wspólnym i majątkami osobistymi.

Podział majątku. Rozliczenie wydatków i nakładów. Cz. 1. – Czwakiel

Temat rozliczenia finansowego wydatków i nakładów poczynionych, w trakcie trwania związku małżeńskiego, z majątku wspólnego małżonków, jak i z majątku odrębnego każdego z nich, po zakończeniu trwania wspólności ustawowej małżeńskiej, jest skomplikowany i wymagający dużej wiedzy przy dokonywaniu oceny stanu prawnego.

W niniejszym wpisie postaram się, tylko ogólnie wskazać, jakie są podstawy faktyczne dla dokonania wskazanych wyżej rozliczeń.

We wpisach związanych z podziałem majątku, dla większej jasności, będę starał się używać skrótu „rozwód”. Będzie on skrótowo opisywał na sytuację prawną związaną z rozwiązaniem małżeństwa. Jest to, zdaje się, najczęściej używane w takiej sytuacji sformułowanie.

Co należy rozumieć pod pojęciem „wydatki”?

Wydatki, to mówiąc najogólniej, koszty związane z nabyciem określonego przedmiotu. Mogą to być zarówno ruchomości jak i nieruchomości

Co należy rozumieć pod pojęciem „nakłady”?

Nakłady, również najogólniej rzecz ujmując, to koszty finansowe poniesione na rzecz, ruchomą lub nieruchomą, mające na celu np. jej zachowanie w stanie należytym, umożliwienie korzystania z rzeczy, jej ulepszenie.

Ważne! Obrazowo mówiąc – zarówno wydatki jak i nakłady stanowią przesunięcie majątkowe z jednego majątku na rzecz innego majątku. Dotyczy to przesunięć np.

z majątku wspólnego, do majątku osobistego. Jeszcze inaczej mówiąc jest to zubożenie jednego majątku poprzez przysporzenie na rzecz drugiego majątku.

Rozróżnienie wydatków i nakładów nie ma właściwie znaczenia przy dokonywaniu rozliczeń.

Kiedy powstaje możliwość rozliczenia dokonanych wydatków i nakładów?

Co do zasady nie ma możliwości rozliczenia wydatków i nakładów w trakcie trwania związku małżeńskiego. Rozliczenie to jest możliwe wyłącznie po ustaniu wspólności ustawowej małżeńskiej. Rozliczenie w trakcie małżeństwa jest możliwe, ale tylko w wyjątkowych sytuacjach, gdy za dokonaniem takiego rozliczenia przemawia „dobro rodziny”. Ocena w tym zakresie należy do sądu.

Ważne! Po prawomocnym podziale majątku wspólnego rozliczenie wydatków i nakładów np. w odrębnym procesie, nie jest już możliwe.

Jakie nakłady i wydatki mogą być rozliczane po rozwodzie? 

Podstawowa prawna regulacja rozliczeń obejmuje dwie podstawowe sytuacje:

a) wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego małżonków na majątek osobisty małżonka.

Uwaga! Wskazane wyżej wydatki i nakłady sąd uwzględnia z urzędu, przy rozpoznaniu wniosku o podział majątku wspólnego.

Oczywiście, we wniosku o podział majątku, należy sądowi wskazać, jakie wydatki i nakłady zostały w rzeczywistości poniesione. Należy również określić ich wartość.

Podane kwoty najczęściej i tak podlegają, weryfikacji przez biegłego powołanego w sprawie przez sąd.

b) wydatki i nakłady poczynione z majątku osobistego małżonka na wspólny majątek małżonków.

Uwaga! We wskazanym wyżej przypadku sąd rozpozna sprawę w tym zakresie wyłącznie, jeżeli uprawniony, czyli małżonek, z którego majątku osobistego poniesiono nakłady na majątek wspólny, złoży w toku postępowania stosowny wniosek o rozliczenie tych nakładów.

Roztrwonienie pieniędzy i rzeczy przez jednego z małżonków. Jak rozliczyć?

Chciałbym zwrócić również uwagę na, często pomijany, stan faktyczny, który niestety w życiu zdarza się nazbyt często. Chodzi o niewłaściwe zachowanie się jednego z małżonków, który roztrwonił majątek wspólny np. wydając pieniądze na alkohol, zakłady hazardowe itp.

Dotyczy to także sytuacji, gdy jeden z małżonków np. wynosił i sprzedawał przedmioty należące do majątku wspólnego, a uzyskane środki finansowe przeznaczał, powiedzmy, „na nieusprawiedliwione potrzeby własne”.

See also:  Rozszerzenie wspólności majątkowej małżeńskiej o jedną nieruchomość

Najczęściej takie zachowania są „odpuszczane” temu małżonkowi, z uzasadnieniem, że straconych pieniędzy nie da się już odzyskać.

Stanowisko takie jest błędne. Otóż istnieje prawna możliwość „ukarania” takiego małżonka. Każdy z małżonków może żądać rozliczenia finansowego z tytułu roztrwonienia lub zbycia składników majątku wspólnego przez drugiego małżonka.

Rozliczenia dokonuje się w ten sposób, że wylicza się powstałą, w wyniku takiego zachowania się jednego z małżonków, szkodę rozumianą jako powstałe uszczuplenie majątku wspólnego. Następnie wartość tę dodaje się do wartości majątku wspólnego.

W dokonanym rozliczeniu tegoż majątku uwzględnia się tą wartość, pomniejszając jego udział w majątku wspólnym.

Ponieważ takie roszczenie ma charakter odszkodowawczy, to ustalając wartość wyrządzonej przez tego małżonka szkody uwzględnia się również utracone korzyści, które weszłyby do tego majątku.

Dla przykładu: szkodą będzie nie tylko wartość nieuzasadnionej sprzedaży maszyny produkcyjnej, wchodzącej w skład majątku wspólnego, ale także wartość korzyści, które temu majątkowi korzystanie z tej maszyny mogłoby przynieść. 

Uwaga! W toku postępowania o podział majątku wspólnego można żądać rozliczenia małżonka, który niezasadnie doprowadził do uszczuplenia – roztrwonienia majątku wspólnego.

W dalszych wpisach postaram się przedstawić rożne, życiowe, sytuacje i ich wpływ na podział i rozliczenie majątku wspólnego. Bedą to sytuacje w zakresie tego, co się dzieje z zaciągniętymi kredytami. Będę starał się równiez udzielić odpowiedzi na pytanie o możliwość rozliczenia pracy własnej jednego z małżonków, jako wkładu w zwiększenie wartości majątku wspólnego.

Moim zdaniem, ponieważ temat rozliczeń wydatków i nakładów, nie jest zagadnieniem prostym uważam, że przed wystąpieniem na drogę sądową warto jest skorzystać, co najmniej w zakresie porady prawnej, z usług adwokata.

Rozliczenia przy podziale majątku wspólnego

Autor

Adwokat, specjalista prawa karnego, gospodarczego, rodzinnego i prawa pracy.

Rozliczenie wydatków i nakładów z majątku wspólnego małżonków na majątek osobisty jednego z nich

W przypadku rozwiązania małżeństwa przez rozwód pomiędzy małżonkami powstaje ustrój rozdzielności majątkowej. Ten stan rzeczy pozwala między innymi na dokonanie podziału majątku wspólnego małżonków, a przy tym rozliczenie wydatków i nakładów poczynionych z majątku wspólnego na majątek osobisty jednego z nich.

Adwokat od rozwodów z Warszawy wskazuje, że każdy z małżonków powinien zwrócić wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na jego majątek osobisty, z wyjątkiem wydatków i nakładów koniecznych na przedmioty majątkowe przynoszące dochód. Może również żądać zwrotu wydatków i nakładów, które poczynił ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny.

Zwrotu wydatków i nakładów dokonuje się przy podziale majątku wspólnego małżonków, jednakże, jeżeli wymaga tego dobro rodziny, sąd może nakazać wcześniejszy zwrot. Adwokat Siedlce od prawa rodzinnego wskazuje, że sytuacje, gdy do rozliczenia dochodzi jeszcze przed wszczęciem postepowania o podział majątku wspólnego zdarzają się niezwykle rzadko.

Prawnik rodzinny z kancelarii adwokackiej w Warszawie i Siedlcach wskazuje, że do kategorii nakładów zalicza się koszty związane z zachowaniem lub ulepszeniem rzeczy fizycznie będącej już w majątku wspólnym, natomiast jako wydatki określa się koszty spożytkowane na nabycie konkretnego przedmiotu.

Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 21 lutego 2008 roku wskazał, że w sprawie o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej między małżonkami sąd ustala wartość nakładów poczynionych z majątku wspólnego na majątek osobisty jednego z małżonków bez względu na inicjatywę dowodową uczestników postępowania.

Adwokat od prawa rodzinnego w Warszawie zwraca uwagę, że zgodnie z powyższym, sąd powinien z urzędu rozstrzygnąć kwestię rozliczenia wydatków i nakładów z majątku wspólnego na majątek osobisty małżonków. Jednakże z ostrożności prawnik zaleca złożenie stosownego żądania i wykazania go stosownymi wnioskami dowodowymi.

Wartości wydatków i nakładów oblicza się w podobny sposób, jak w przypadku określania wartości składników wchodzących w skład majątku wspólnego. Tak więc ich wartość powinna zostać określona z uwzględnieniem cen obowiązujących w chwili orzekania o podziale majątku wspólnego małżonków, natomiast według stanu z chwili dokonania w/w wydatków i nakładów.

  • Jako obrazowy przykład prawnik Siedlce z kancelarii adwokackiej prawa rodzinnego wskazuje uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 1980 roku, w myśl której, w sytuacji, gdy małżonkowie w czasie trwania wspólności majątkowej, wspólnie zbudowali dom na gruncie wchodzącym w skład majątku odrębnego jednego z nich, wartość nakładów określa się w ten sposób, że najpierw ustala się ułamkowy udział nakładów małżonków w wartości domu według cen rynkowych z czasu jego budowy, a następnie oblicza się ten sam ułamkowy udział w wartości domu według cen rynkowych w chwili podziału majątku wspólnego.
  • Dodatkowo w judykaturze podnosi się, że nakłady (wydatki) z majątku odrębnego (osobistego) na majątek wspólny należy rozliczyć w ten sposób, iż trzeba ustalić stosunek ułamkowy (procentowy) ich wartości do wartości nabywanego składnika majątkowego w chwili nabycia i tą relację “przenieść” na chwilę dokonywania podziału dorobku (postanowieni Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2009 roku).
  • Ponadto adwokat od spraw rodzinnych warszawa wskazuje, że od ogólnej zasady zwrotu wydatków i nakładów przewidziane zostały pewne wyjątki, zgodnie z którymi:
  • – nie można żądać zwrotu z majątku wspólnego na majątek osobisty wydatków i nakładów koniecznych na przedmioty majątkowe przynoszące dochód,
  • – nie można żądać zwrotu wydatków i nakładów zużytych w celu zaspokojenia potrzeb rodziny, chyba że zwiększyły wartość majątku w chwili ustania wspólności.
  • Ponadto powyższe rozważania dotyczące zwrotu wydatków i nakładów z majątku wspólnego na majątek osobisty mają zastosowanie także w przypadku, gdy dług jednego z małżonków został zaspokojony z majątku wspólnego.
  • W razie jakichkolwiek dodatkowych wątpliwości dotyczących przedstawionej materii bądź innej dotyczącej spraw z zakresu prawa rodzinnego, zapraszamy do kontaktu z adwokatami od spraw rodzinnych – prawnik od rozwodów jest do Państwa dyspozycji na terenie Warszawy oraz Siedlec.

Podział majątku wspólnego- rozliczenie nakładów i wydatków

Podczas trwania małżeństwa małżonkowie nie tylko gromadzą majątek. Ponoszą również wydatki związane z nabyciem składników majątku oraz nakłady na utrzymanie majątku.Co w przypadku podziału majątku? Czy można dochodzić rozliczenia nakładów i wydatków?

Ustroje majątkowe w małżeństwie

W pierwszej kolejności należy wskazać, że w związku małżeńskim mogą obowiązywać różne ustroje majątkowe.

Ustawowym- domyślnym ustrojem majątkowym uregulowanymw Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym (KRIO), który obowiązuje, jeśli małżonkowie nie zawrą umowy majątkowej, popularnie zwanej intercyzą jest ustrój wspólności majątkowej, który określony jest w przepisach art. 31 i następnych KRIO.

Oprócz tego w drodze umowy majątkowej małżonkowie mogą rozszerzyć wspólność majątkową o składniki, które domyślnie należą do majątku osobistego. Małżonkowie mogą również ustanowić zupełną rozdzielność majątkową lub rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobku. W ustrojach rozdzielności majątkowej nie występuje majątek wspólny.

Wspólność majątkowa- odrębne masy majątkowe

W ustroju wspólności majątkowej istnieją trzy masy majątkowe: majątek wspólny i majątki osobiste każdego z małżonków.

W skład majątku wspólnego wchodzą przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. Zasadą w ustroju wspólności majątkowej jest domniemanie przynależności przedmiotów majątkowych do majątku wspólnego, chyba, że ustawa zastrzega inaczej.

W skład majątku osobistego każdego z małżonków, należą między innymi przedmioty majątkowe nabyte przed powstanie wspólności majątkowej (przed zawarciem małżeństwa)a także nabyte już po powstaniu wspólności majątkowej w drodze dziedziczenia, zapisu lub darowizny, chyba, że inaczej zastrzegł spadkodawca bądź darczyńca. Pełen katalog przedmiotów majątkowych, które należą do majątku osobistego zawiera art. 33 KRIO.

See also:  Żona nie chce wywiązać się z obietnicy rozliczenia finansowego

Przenikanie się majątków osobistych i wspólnego

W trakcie trwania małżeństwa podział na majątki osobiste i wspólny zazwyczaj nie jest widoczny.

Małżonkowie traktują całość, jako majątek wspólny i częste są przypadki dokonywania nakładów z majątku wspólnego na majątek osobisty jednego małżonka-np.

, gdy małżonkowie wspólnie inwestują w remont i podniesienie standardu domu otrzymanego przez żonę w drodze darowizny jeszcze przed zawarciem małżeństwa.

Możliwy jest także przypadek odwrotny, gdy jeden z małżonków ponosi nakłady ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny- np., gdy małżonek przeznacza pieniądze zgromadzone przed ślubem na zakup wspólnego małżeństwa.

O ile w trakcie trwania małżeństwa często małżonkowie nie są świadomi przenikania się majątków o tyle podczas rozwodu i podziału majątku ta okoliczność nabiera znaczenia, gdyż takie nakłady zasadniczo podlegają zwrotowi.

Czy zawsze możliwe jest rozliczenie nakładów?

Pomimo ogólnej zasady wyrażonej w art.

45 KRIO zgodnie, z którą nakłady z majątku wspólnego na majątek osobisty małżonka podlegają zwrotowi należy wskazać,że istnieje wyjątek, zgodnie, z którym nie można ubiegać się o zwrot wydatkówi nakładów koniecznych na przedmioty przynoszące dochód. Dochody z majątku osobistego wchodzą w skład majątku wspólnego, zatem zasadne jest by małżonkowie razem ponosili nakłady skoro czerpią dochód.

Podobnie w przypadku rozliczenia nakładów z majątku osobistego na majątek wspólny, małżonek może domagać się zwrotu nakładów, przy czym nie może domagać się zwrotu nakładów poczynionych na zaspokojenie potrzeb rodziny, chyba,że nakłady te zwiększyły wartość majątku wspólnego w chwili ustania wspólności majątkowej np. małżonek wydał środki otrzymane w darowiźnie na doposażenie domu w nowy sprzęt RTV.

Od kiedy możliwe jest rozliczenie nakładów?

Zgodnie z art. 45 ust. 2 KRIO zwrotu nakładów dokonuje się przy podziale majątku wspólnego, przy czym sąd może nakazać wcześniejszy zwrot, jeśli wymaga tego dobro rodziny.

Dla dokonania podziału majątku konieczne jest ustanie wspólności majątkowej.

Wspólność majątkowa ustaje z chwilą orzeczenia rozwodu lub separacji oraz w przypadku zawarcia umowy majątkowej znoszącej wspólność majątkową

Należy zaznaczyć, że nie istnieje termin graniczny na dokonanie podziału majątkui rozliczenie nakładów. Podzielić majątek można bezpośrednio po zniesieniu wspólności majątkowej jak też w późniejszym terminie.

Jednakże warto podzielić majątek i rozliczyć jak najszybciej by całkowicie uporządkować kwestie majątkowe i nie narażać się na ewentualne problemy dowodowe, które mogą wyniknąć wskutek upływu czasu jak np.

utrata dokumentów potwierdzających dokonanie nakładów.

Co wypada wiedzieć o rozliczeniach między małżonkami przy podziale majątku wspólnego – Prawnik Wrocław

Dzieląc majątek, jaki małżonkowie zgromadzili w okresie, gdy istniała między nimi wspólność majątkowa, zdecydować trzeba nie tylko o tym, komu, tj.

któremu z małżonków przypadną poszczególne dobra wchodzące w skład tego majątku, ale także można (a czasami wręcz trzeba) rozliczyć ewentualne wydatki i nakłady, jakie poczynione zostały z majątku osobistego każdego z małżonków na ich majątek wspólny oraz z majątku wspólnego na majątki osobiste. Stanowi o tym art. 45 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (KRO).

W okresie, gdy między małżonkami istnieje wspólność majątkowa funkcjonują obok siebie przynajmniej teoretycznie trzy majątki: majątek wspólny małżonków oraz dwa majątki osobiste, tj. majątek osobisty żony oraz majątek osobisty męża. Może zdarzyć się więc tak, że z jednego majątku na drugi poczynione zostaną określone wydatki bądź nakłady.

Wydatki to koszty związane z nabyciem danego przedmiotu, natomiast nakładami są środki wydatkowane na zachowanie, eksploatację lub ulepszenie rzeczy. Jeśli więc wspólne mieszkanie małżonków wyremontowane zostanie za pieniądze, które jedno z nich otrzymało w darowiźnie od rodziców to mamy do czynienia z nakładem z majątku osobistego tego małżonka na majątek wspólny.

Natomiast jeśli ze wspólnych pieniędzy małżonków pokryty został wkład jednego z nich w spółce cywilnej wówczas będzie to wydatek z majątku wspólnego na majątek osobisty tego małżonka. Dopóki istnieje między małżonkami wspólność majątkowa taki stan rzeczy jest jak najbardziej do zaakceptowania.

Jeśli jednak wspólność ustaje, a małżonkowie decydują się na podział wspólnego majątku, powinni owe wydatki i nakłady rozliczyć.

Rozliczeniu na podstawie art.

45 KRO podlega także należność uiszczona przez jednego z małżonków w okresie pomiędzy ustaniem wspólności majątkowej a podziałem majątku wspólnego na pokrycie długu zaciągniętego przez tego małżonka jeszcze w czasie trwania wspólności i zużytego na majątek wspólny. Należność ta traktowana jest jako wydatek bądź nakład z majątku osobistego małżonka na majątek wspólny.

Wynika to m.in. z postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 05.12.1978 r. wydanego w sprawie o sygn. akt: III CRN 194/78.

Zgodnie z art. 45 § 3 KRO odpowiedniemu rozliczeniu podlegają także długi jednego z małżonków zaspokojone z majątku wspólnego.

Od zasady, że wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na majątek osobisty jednego z małżonków oraz w drugą stronę podlegają rozliczeniu ustawodawca wprowadził w art. 45 § 1 KRO dwa wyjątki.

W pierwszej kolejności mowa jest o tym, że nie podlegają zwrotowi wydatki i nakłady konieczne poczynione z majątku wspólnego na przedmioty majątkowe należące co prawda do majątku osobistego jednego z małżonków, ale przynoszące dochód. Jest to niewątpliwie związane z tym, iż dochody z majątku osobistego każdego z małżonków wchodzą do majątku wspólnego.

Drugi wyjątek dotyczy wydatków i nakładów z majątku osobistego jednego z małżonków na majątek wspólny, a konkretnie wydatków i nakładów zużytych w celu zaspokojenia potrzeb rodziny. Ich zwrotu żądać nie można, chyba że zwiększyły wartość majątku w chwili ustania wspólności.

Nie można też rozliczać przy podziale wspólnego majątku długów zaciągniętych przez oboje małżonków, gdyż mimo takiego podziału dług nadal utrzymuje się.

Przerzucenie długu na jednego tylko z małżonków godziłoby w prawa wierzycieli. Stanowisko takie przyjął Sąd Najwyższe m.in. w cytowanym już wyżej postanowieniu z dnia 05.12.1978 r. wydanym w sprawie o sygn. akt: III CRN 194/78.

W praktyce dopuszcza się jednak czasem za zgodą byłych małżonków obciążenie spłatą długu jednego z nich (choć w stosunku do wierzyciela zastrzeżenie to nie jest skuteczne) przy uwzględnieniu tego we wzajemnych rozliczeniach.

Zakresem rozliczeń związanych z podziałem majątku wspólnego małżonków nie są też objęte wydatki i nakłady dokonane pomiędzy majątkami osobistymi małżonków.

Zasadą jest, że rozliczenie wydatków i nakładów poczynionych z majątku wspólnego na majątek osobisty jednego z małżonków, jak również w drugą stronę, tj. z majątku osobistego na majątek wspólny dokonuje się przy podziale majątku wspólnego. W sytuacjach wyjątkowych, jeżeli wymaga tego dobro rodziny, istnieje możliwość wcześniejszego rozliczenia.

Natomiast rozliczenia wydatków i nakładów nie można żądać po dokonaniu podziału majątku wspólnego małżonków.

Na względzie trzeba mieć jeszcze jedną okoliczność, a mianowicie to, że o ile wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na majątek osobisty jednego z małżonków sąd winien rozliczyć z urzędu, tj.

See also:  Matka przywłaszczała sobie alimenty dzieci

bez względu na inicjatywę stron w tym zakresie, o tyle o rozliczenie nakładów poczynionych z majątku osobistego jednego z małżonków na majątek wspólny małżonek, który nakłady poczynił powinien postarać się sam.

Chcąc zatem uzyskać zwrot tego, co w czasie trwania wspólności majątkowej wydatkowane zostało ze środków należących do majątku osobistego na majątek wspólny, małżonek, który wydatki te bądź nakłady poczynił musi zgłosić odpowiedni wniosek w tym zakresie.

Pamiętać przy tym trzeba, iż wniosek ten winien być zgłoszony w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji.

Jak zatem widać podział majątku wspólnego małżonków nie jest procesem prostym ograniczającym się do ustalenia, co z majątku wspólnego bierze dla siebie każdy z małżonków. W grę wchodzą tu bowiem także opisane wyżej rozliczenia oraz szereg innych kwestii, jak choćby omówione w osobnym artykule ustalenie nierównych udziałów małżonków w majątku wspólnym.

W sytuacji, gdy stoimy przed koniecznością podziału małżeńskiego dorobku warto zatem skorzystać z pomocy prawnika, by na podziale tym nie wyjść przypadkiem jak Zabłocki na mydle.

Nie zawsze bowiem podział pół na pół i to w dodatku bez uwzględnienia wcześniejszych przesunięć majątkowych między majątkiem wspólnym i majątkami osobistymi jest tym najbardziej sprawiedliwym.

Zapraszam do kontaktu.

Powyższy artykuł ma na celu jedynie przybliżenie czytelnikom omawianego zagadnienia. Nie należy traktować go jako porady prawnej w konkretnej sprawie. W celu uzyskania pomocy prawnej zapraszam do kontaktu. 

Rozliczenia przy podziale majątku

Separacja faktyczna nie oznacza automatycznie powstania rozdzielności majątkowej- art. 54 § 1 kro (a contrario).

W przypadku wydawania wyroku ustanawiającego rozdzielność majątkową sąd wskazuje datę, z którą rozdzielność ta powstaje. Majątek, który podlega podziałowi to majątek wspólny małżonków na dzień orzeczenia o rozdzielności majątkowej.

Zatem nawet jeśli sprawa trwa wiele lat, to majątek będzie oceniany na dzień ustania wspólności majątkowej małżeńskiej.

Brane są przy tym pod uwagę także zbyte składniki majątku wspólnego (wówczas zalicza się je na poczet udziałów małżonka, który je zbył), natomiast sąd nie uwzględnia tych przedmiotów majątkowych, które zużyto w wyniku ich normalnego używania. Do tego momentu uzyskany przez każdego z małżonków majątek będzie stanowić majątek wspólny.

Sąd ustala skład majątku wspólnego i wartość poszczególnych przedmiotów majątkowych na podstawie dowodów, które przedstawiają małżonkowie. W razie sporów możliwe jest także sięgnięcie po zeznania stron, świadków, opinii biegłego. Przypominamy ponadto, że wartość składników majątku wspólnego ustala się według cen z chwili orzekania o podziale, a nie z chwili ustania wspólności majątkowej.

Co do stosunków majątkowych w trakcie trwania postępowania zastosowanie ma przepis art.

45 § 1 kro, zgodnie z którym każdy z małżonków powinien zwrócić wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na jego majątek osobisty, z wyjątkiem nakładów i wydatków koniecznych na przedmioty majątkowe przynoszące dochód.

Nie może przy tym żądać zwrotu wydatków i nakładów zużytych w celu zaspokojenia potrzeb rodziny., chyba że zwiększyły wartość majątku w chwili ustania wspólności. Zgodnie z § 2 tego przepisu zwrotu dokonuje się przy podziale majątku wspólnego, jednakże sąd może nakazać wcześniejszy zwrot, jeżeli wymaga tego dobro rodziny.

Zgodnie z treścią art. 27 K.r.o. oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli.

O potrzebach rodziny można mówić w zasadzie wówczas, gdy rodzina jest związana węzłem wspólnego pożycia. Dotyczy to zarówno rodziny, której członkowie tworzą wspólnotę gospodarczą, jak i takiego przypadku separacji faktycznej, gdy tylko jeden z małżonków pozostaje z dziećmi we wspólnym gospodarstwie rodzinnym.

Separacja faktyczna nie powinna wywierać ujemnego wpływu na zakres zaspokajania potrzeb dzieci z małżeństwa, a potrzeb tych w praktyce nie da się oddzielić od potrzeb tego rodzica, który opiekuje się dzieckiem. Dlatego nawet zupełne zerwanie pożycia małżeńskiego nie uchyla obowiązku przewidzianego w art. 27 K.r.o.

, może natomiast wpłynąć na jego ukształtowanie i zakres.

Wskazuje się ponadto w orzecznictwie, że brak wspólnego pożycia małżonków, a przede wszystkim nieprowadzenie przez nich wspólnego gospodarstwa domowego, może uzasadniać oddalenie powództwa o dostarczanie środków utrzymania dla samego tylko małżonka, np. gdy ma on możliwości zaspokajania swoich potrzeb własnymi siłami.

Jeżeli więc małżonek, który korzysta ze wspólnego mieszkania małżonków nie mieszka w nim z dziećmi, sam powinien ponosić koszty związane z mieszkaniem. (wyrok SN z dnia 28 stycznia 1998 r., I CKN 585/97, opublikowany w OSP 1999, nr 2, poz. 29, a także Wyrok Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 26 maja 1999 r.

, III CKN 153/99, LexPolonica nr 402126 ).

Przypominamy ponadto, że zgodnie z art.

4452 kodeksu postępowania cywilnego w każdym stanie sprawy o rozwód lub separację sąd może skierować strony do mediacji w celu ugodowego załatwienia spornych kwestii dotyczących zaspokojenia potrzeb rodziny, alimentów, sposobu sprawowania władzy rodzicielskiej, kontaktów z dziećmi oraz spraw majątkowych podlegających rozstrzygnięciu w wyroku orzekającym rozwód lub separację.

Co do zasady jednak, w przypadku zmian w zakresie stosunków majątkowych w trakcie trwania postępowania strony winny wykazać te zmiany, popierając je odpowiednimi dokumentami.

Przypominamy ponadto, że sąd obowiązany jest w wyroku ustanawiającym rozdzielność majątkową oznaczyć w wyroku dzień, w którym ona powstaje. Zatem np. w przypadku powództwa z art.

52 kro sąd może orzec o rozdzielności z mocą wsteczną.

Wskazujemy również na związane z niniejszą kwestią orzeczenia SN: tak na przykład w  postanowieniu z dnia 16 października 1997r., sygn. II CKN 395/97, LexPolonica nr 389565 SN wskazał, że o zwrocie wydatków i nakładów z majątku odrębnego na majątek wspólny sąd orzeka wyłącznie na wniosek zgłoszony w postępowaniu w pierwszej instancji.

Trzeba również przytoczyć postanowienie składu 7 sędziów SN z dnia 5 grudnia 1978r.

, III CRN 194/78 , LexPolonica nr 303397 – jeśli dług zaciągnięty przez jednego z małżonków w czasie trwania wspólności ustawowej został zużyty na majątek wspólny i spłacony w okresie pomiędzy ustaniem wspólności a podziałem majątku wspólnego, to tak spłacona należność przestaje być długiem i przekształca się w roszczenie o zwrot nakładów na rzecz tego małżonka, który dokonał zapłaty. Roszczenie takie podlega rozliczeniu na podstawie art. 45 kro.

Z kolei w postanowieniu SN z 18 stycznia 2008r., sygn. V CSK 355/2007, LexPolonica nr 2044672 wskazał, że art.

32 § 1 kro stwarza domniemanie przynależności do majątku dorobkowego przedmiotów majątkowych nabytych w czasie trwania wspólności ustawowej przez oboje małżonków lub przez jednego z nich, a przynależność tych przedmiotów do majątku odrębnego (obecnie: osobistego) obowiązany jest udowodnić zainteresowany tym małżonek. Podobnie rozstrzyga wyrok SN z 9 stycznia 2001r., sygn. II CKN 1194/2000, LexPolonica nr 388285 Domniemanie faktyczne, że przedmiot majątkowy, nabyty przez jednego z małżonków w czasie trwania wspólności majątkowej małżeńskiej, stanowi dorobek (art. 32 § 1 kro), może obalić pozwany przez wykazanie (art. 6 kc), że nabycie nastąpiło ze środków finansowych stanowiących jego majątek odrębny (art. 33 pkt 3 kro).

Leave a Reply

Your email address will not be published.