Testamenty wzajemne małżonków, którzy mają dzieci z poprzednich związków

Testamenty wzajemne małżonków, którzy mają dzieci z poprzednich związkówTestamenty wzajemne małżonków, którzy mają dzieci z poprzednich związków/ Shutterstock

W małżeństwie podstawowym ustrojem
majątkowym jest wspólność majątkowa. Jednak z wielu powodów
rozdzielność majątkowa zyskuje na popularności. Na zawarcie tzw. intercyzy, jak
potocznie nazywamy umowę o rozdzielności majątkowej małżeńskiej, małżonkowie
decydują się z różnych powodów. Różne też są jej konsekwencje prawne.

Owe konsekwencje najczęściej mają charakter gospodarczy, aby uchronić drugiego z małżonków przed egzekucją w
razie niepowodzenia działalności gospodarczej czy  uniknąć odpowiedzialności majątkowej
współmałżonka związanej z zasiadaniem w organach spółek handlowych. Nierzadko
bogaci doświadczeniem z poprzednich związków małżonkowie decydują się na
intercyzę, aby uchronić zgromadzony dotychczas majątek.

Dziś odpowiemy na pytania:

  • jakie skutki dla praw małżonków ma zawarcie umowy o rozdzielności majątkowej,
  • na jakie prawa wynikające z pozostawania w związku małżeńskim
    rozdzielność majątkowa wpływu nie ma?

Intercyza a prawo do rozporządzania własnym majątkiem

Skutek zawarcia intercyzy
jest taki, że w małżeństwie nie powstaje
tzw. majątek wspólny
. Oznacza to w uproszczeniu tyle, że każdy z małżonków
gromadzi odrębny majątek i uzyskuje dochody wyłącznie dla siebie.

Kiedy w
przypadku wspólności majątkowej wynagrodzenie
za pracę małżonka stanowiłoby majątek wspólny zarówno pracownika, jak i jego
współmałżonka, w przypadku ustalenia rozdzielności majątkowej wynagrodzenie to
stanowi dochód jedynie małżonka – pracownika.

Idąc dalej, każdy z
małżonków na własny rachunek gromadzi przedmioty majątkowe, np. samochód czy mieszkanie. Może samodzielnie
zarządzać własnym majątkiem i podjąć decyzję o jego sprzedaży. W takim przypadku
zgoda współmałżonka na sprzedaż czy
inne rozporządzenie majątkiem nie jest konieczna, co byłoby regułą przy
wspólności majątkowej.

Testamenty wzajemne małżonków, którzy mają dzieci z poprzednich związków

Pobierz poradnik bezpłatnie lub kup za 10 zł.Masz pytanie? Napisz na [email protected]

Co istotne, w przypadku ustalenia rozdzielności na przykład kilka
lat po ślubie
zasadą jest, że nie ma ona mocy wstecznej. Co to oznacza? Jeśli
do dnia powstania rozdzielności majątkowej małżonkowie zdążyli zgromadzić
wspólne składniki majątku, wówczas każdemu z nich przypada w nich udział. Z
reguły udział ten wynosi po 50%.

Przykład: Jeśli małżonkowie
ustanowili rozdzielność po 5 latach małżeństwa, a zaraz po ślubie zakupili
wspólnie nieruchomość, pozostanie ona wspólna. W takim przypadku każde z
małżonków może po podpisaniu intercyzy żądać podziału majątku wspólnego,
podobnie jak po rozwodzie.

Nie oznacza to natomiast,
że małżonkowie nie mogą być współwłaścicielami pewnych przedmiotów czy
składników majątku. Mogą przecież, mimo rozdzielności, zdecydować się na wspólny zakup mieszkania.

Nie sprawi to
jednak, że w małżeństwie ponownie pojawi się wspólność majątkowa i wynikające z
niej konsekwencje.

Będziemy mieli do czynienia z sytuacją analogiczną do tej,
kiedy inne bliskie lub nawet niespokrewnione osoby zdecydują się na wspólny
zakup – kiedy ojciec i syn wspólnie zakupią motocykl czy kiedy partnerzy
wspólnie zakupią mieszkanie.

Opisane wyżej prawa
małżonków do posiadania i gromadzenia własnego majątku wynikają wprost z aktu notarialnego (umowy intercyzy).

Natomiast wiele osób, decydując się na intercyzę, nie wie o tym, że nie wpływa ona na prawo małżonków do
dziedziczenia czy prawo do alimentów
. Może to wywołać duże zaskoczenie.

Istnieje bowiem powszechne przekonanie, że rozdzielność majątkowa odnosi się
także do tych sfer życia majątkowego małżonków.

Obowiązek łożenia na utrzymanie rodziny pozostaje

Rozdzielność majątkowa
nie powoduje wygaśnięcia obowiązku
małżonków do łożenia na utrzymanie rodziny, w tym również drugiego
współmałżonka
.

Z czego to wynika? Otóż kodeks rodzinny i opiekuńczy
wprowadza zasadę, że „Małżonkowie mają równe prawa i obowiązki w małżeństwie.

Są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do
współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli”. W języku
prawniczym mówimy tu o „obowiązku zaspokajania potrzeb rodziny”.

Celem takiego
ustawowego obowiązku jest zapewnienie środków do prawidłowego funkcjonowania
rodziny, na którą przecież składają się oboje rodzice oraz ich dzieci. Obowiązek
ten trwa od chwili zawarcia małżeństwa do jego zakończenia, niezależnie od obowiązującego
w małżeństwie ustroju majątkowego.

O jakich kosztach mówimy?
Mamy tutaj do czynienia z roszczeniem o
charakterze
alimentacyjnym.
Dlatego do potrzeb rodziny zaliczamy podstawowe i stałe koszty utrzymania jak:
wyżywienie, koszty utrzymania domu, leczenia, wychowania dzieci.

W przypadku rozdzielności
majątkowej, kiedy jeden z małżonków odmawia łożenia na utrzymanie rodziny,
drugi może wystąpić do sądu z pozwem o zobowiązanie małżonka do uczestniczenia
w tych kosztach.

Z sytuacją taką możemy
mieć do czynienia na przykład jeśli decyzją małżonków żona zrezygnowała z pracy,
aby zajmować się wychowaniem i opieką nad dziećmi oraz domem, a jedynym źródłem
utrzymania rodziny są zarobki męża. Mimo że małżonkowie z różnych powodów
wcześniej zdecydowali się na rozdzielność majątkową, wciąż pozostają rodziną.

Dlatego mąż będzie obowiązany do partycypowania w kosztach utrzymania dzieci
oraz żony
. Warto dodać, że w tym przypadku żona współdziała dla dobra rodziny
przez osobiste starania w wychowanie dzieci i opiekę nad domem. W ten sposób
spełnia swój obowiązek alimentacyjny.

Analogicznie sytuacja będzie wyglądała
kiedy mąż, rezygnując z pracy, będzie zajmował się domem i dziećmi.

Ponieważ każdy z członków
rodziny ma prawo do równej stopy, sąd będzie w takiej sytuacji ustalał jakiej
wysokości są usprawiedliwione potrzeby małżonka i dzieci, a także możliwości
majątkowe obojga małżonków.

Intercyza nie zwalnia z alimentów dla małżonka

Zawarcie intercyzy nie
oznacza, że w przyszłości, po orzeczeniu rozwodu, małżonkowie nie będą
zobowiązani do płacenia sobie wzajemnie alimentów.

Podobnie jak w przypadku zobowiązania do łożenia na utrzymanie rodziny, rozdzielność
majątkowa nie wpływa na obowiązek alimentacyjny wobec współmałżonka
.

Może zatem
stać się tak, że mimo zawarcia intercyzy, po rozwodzie małżonkowie będą
zobowiązani do wzajemnej alimentacji.

Intercyza nie ma wpływu na dziedziczenie

Rozdzielność majątkowa
nie ma wpływu na zasady dziedziczenia ustawowego. Celem intercyzy jest bowiem ukształtowanie
relacji majątkowych małżonków za życia, nie po śmierci. Dlatego współmałżonek będzie dziedziczył po swojej
zmarłej żonie czy mężu bez zmian
– w pierwszej grupie spadkowej, łącznie z
dziećmi zmarłego, w częściach równych.

Również w przypadku dziedziczenia
na podstawie testamentu intercyza nie będzie wpływała na uprawnienia małżonka
pozostawającego przy życiu. Jeśli został pominięty w testamencie, będzie mógł
dochodzić zachowku
.

Nie oznacza to jednak, że
nie można całkowicie wyłączyć dziedziczenia pomiędzy małżonkami.
Aby to zrobić, małżonkowie muszą udać się do notariusza i zawrzeć umowę, w
której zrzekną się dziedziczenia po sobie
.

Tylko taki dokument, a nie
intercyza, spowoduje, że małżonkowie nie będą mieli praw do dziedziczenia.

Z
taką sytuacją możemy mieć do czynienia na przykład kiedy zawierając drugi
związek małżeński, małżonkowie chcą zabezpieczyć własne dzieci z poprzedniego
związku, aby jedynie one przejęły ich majątek po śmierci.

Sonia Konieczniak, adwokat, mediator

Źródło:

Testament wzajemny małżonków bezdzietnych

Testamenty wzajemne małżonków, którzy mają dzieci z poprzednich związków

I odwrotnie w przypadku żony.Testamenty wzajemne między małżonkami.. Z poprzedniego mam troje dzieci.. Podobny skutek wywrą wzajemne testamenty, tylko że oprócz aktywów dziedziczycie wówczas Państwo także pasywa.. Czy zgodnie z polskim prawem spadkowym istnieje możliwość , aby nikt inny nie dziedziczył naszego majątku.. Autor: Tomasz Krupiński • Opublikowane: 2018-08-10 Miesiąc temu wstąpiłem w związek małżeński.. Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2017-10-02 Sprawa dotyczy zabezpieczenia się małżonków w przypadku śmierci poprzez testamenty wzajemne.. Oboje małżonkowie giną w wypadku samochodowych, jedno z nich umiera na miejscu, drugie po kilku godzinach w szpitalu.Jak napisać testament: Zamiar małżonków w testamentach wzajemnych.. Nasi rodzice już nie żyją.. Ona zmarła 3 lata temu, on w tym roku.. Rok później zmarł Pan Jan K., nie pozostawiwszy innego testamentu poza tym, który napisał wspólnie z żoną.Testament wspólny to coś… czego nasze prawo spadkowe nie przewiduje.. BŁĄD!. Jak napisać testament – wzór testamentu:Testament jest dokumentem, w którym zmarły pozostawił swoją ostatnią wolę.. Jeśli jednak małżonkowie chcą .Jestem w bezdzietnym związku małżeńskim.. Sprawa dotyczy zabezpieczenia się małżonków w przypadku śmierci poprzez testamenty wzajemne.. Jesteśmy bezdzietnym małżeństwem.. Testamenty wzajemne małżonków są jak .Wspólny testament jest nieważny Prawo spadkowe nie dopuszcza testamentów wspólnych – ani małżonków, ani krewnych..

To znaczy nie może być tak, iż dwie osoby – nawet jeśli to małżonkowie – napiszą razem jeden testament i wspólnie go podpiszą.. Oboje mamy dorosłe dzieci z pierwszego małżeństwa.BŁĄD!. To pewne jak… Śmierć, która jest częścią życia.. NAPISZ DO AUTORA..

Chcielibyśmy, żeby dzieci dziedziczyły dopiero po śmierci nas obojga.. – napisał w Prawo spadkowe: Witam, Jesteśmy z mężem bezdzietnym małżeństwem.. Jest natomiast powszechnie stosowana w Niemczech oraz Austrii..

• Bezdzietni małżonkowie dziedziczą po sobie całość spadku, a więc zbędne jest sporządzenie testamentów wzajemnych.. Moja żona nie pracowała, a całe wspólne mienie powstało z moich dochodów (dom jednorodzinny, 3 mieszkania, działka)..

Testament własnoręczny musi być w całości napisany ręcznie przez testatora i przez niego podpisany.. Planujemy kupić wspólnie mieszkanie.Testament bezdzietnych małżonków Wyobraźmy sobie bezdzietne małżeństwo, które w testamentach przekazuje sobie nawzajem cały spadek..

W tym wypadku spadkobiercami mogą być także rodzice, dziadkowie lub rodzeństwo.Testamenty wzajemne małżonków, którzy mają dzieci z poprzednich związków.. Przywołanej definicji nie można jednak odrywać od drugi ego aspektu rozumienia terminu testament, w którym utożsamiany jest on z czynnością prawną..

Aby oswoić i przybliżyć Wam „te sprawy”, zebrałem najczęściej pojawiające się pytania na które odpowiedział prawnik.. Testament na tle innych czynności praw­nych, takich jak np. umowy, oferty, oświadczenia, jest szczególną czynnością prawną, dla której wymagana jest .

Wspólny testament małżonków a testamenty wzajemne…W języku potocznym wspólny testament małżonków mylony jest często z testamentem wzajemnym.. Wspólny dorobek całego życia .Testamenty wzajemne między małżonkami..

Zamierzamy sporządzić 2 testamenty, z których będzie wynikała wola, że w przypadku mojej śmierci lub mojej żony i braku potomstwa, osobą dziedziczącą będzie współmałżonek.Testamenty bezdzietnego małżeństwa Nie posiadam rodzeństwa, natomiast moja żona ma brata i siostrę.. Dotyczy to też umowy o spadek..

Testament musi być spisany w formie notarialnej np. gdy zawiera rozrządzenie dotyczące nieruchomości.Po śmierci jednego z małżonków wspólnego testamentu rozporządzenia wzajemnie zależne nie mogą być zmienione..

Zapis win­dy­ka­cyj­ny wyma­ga dla testa­men­tu for­my aktu nota­rial­ne­go więc nie przed­sta­wię tutaj wzo­ru takie­go doku­men­tu.Czy bezdzietne małżeństwo może testamentem przekazać sobie prawo do dziedziczenia?.

Jeżeli zaś umrze i drugi z małżonków, to spadek po nim nabędzie osoba trzecia, czyli np. Państwa dzieci.W testamencie możesz zawrzeć różne postanowienia, np. zapisać coś osobie nienależącej do rodziny..

Dopóki wspólny testament nie został odwołany, żaden z małżonków nie może sporządzić nowego własnego testamentu, który stałby w sprzeczności do wspólnego.Wzory testamentu z zapisem.. Może myślisz, że to dziwne i powinno być inaczej, ale naprawdę – taki wspólny testament powodowałby całkiem sporo problemów praktycznych..

See also:  Uregulowanie kontaktów z wnukiem

Spad­ko­daw­ca może w testa­men­cie uczy­nić zapis zwy­kły lub zapis win­dy­ka­cyj­ny.. Nie posiadam rodzeństwa, natomiast moja żona ma brata i siostrę.. Informacje wstępne wg mnie istotne: rodzice.. § bezdzietne małżeństwo a dorobek przedślubny kto dziedziczy (odpowiedzi: 3) Witam.. Notarialnie mamy spisaną rozdzielność majątkową..

Ojciec nie przeprowadził procedury stwierdzenia nabycia spadku.80-letni mieszkaniec Krakowa stracił żonę.. Moja żona i ja jesteśmy małżeństwem po raz drugi.. Podpis spadkodawcy – na końcu dokumentu musisz podpisać się imieniem i nazwiskiem (nie wystarczy parafka ani inicjały)..

Chcemy sporządzić wzajemne testamenty na zasadzie, że jak ja umrę pierwszy, to cały majątek dziedziczy żona.. Chcielibyśmy.§ bezdzietne małżeństwo a spadek (odpowiedzi: 5) Witam Proszę o podpowiedź laikowi w sprawie spadku po śmierci jednego z bezdzietnych małżonków..

Zamierzamy sporządzić dwa testamenty, z których będzie wynikała wola, że w przypadku mojej śmierci lub żony i braku potomstwa osobą dziedziczącą będzie współmałżonek.Wprawdzie wspólny testament małżonków jest nieważny, jednak testamenty sporządzone później przez małżonków oddzielnie są ważne..

Nad wprowadzeniem do kodeksu cywilnego konstrukcji wspólnego testamentu małżonków pracuje Komisja Kodyfikacji Prawa Cywilnego.Bezdzietne małżeństwo, aby mogło być pewne, że w razie śmierci jednego z małżonków, drugie z nich dostanie w spadku cały ich dorobek życia, koniecznie muszą spisać testament..

Bezdzietni małżonkowie powinni więc jak najszybciej rozpatrzeć kwestię dziedziczenia po sobie, aby nie zrobić drugiem małżonkowi .Testament, spadek, dziedziczenie.. Ten ostatni jest dopuszczalną formą rozrządzenia na wypadek śmierci przez spadkodawców, choć nie został wyrażony wprost w przepisach.

jezęli zostały sporządzone przez małżonków testamenty wzajemne i jedno z nich umiera, to co się dzieje z tym drugim testamentem?. Jesteśmy małżeństwem bezdzietnym.Jestesmy bezdzietnym malzenstwem.Maz ma pelnoletniego syna z pierwszego malzenstwa .Jestesmy wspolwlascicielami mieszkania o wartosci okolo 300000PLN, na ktore zaciagnelismy kredyt.

Maz ma spisany testament, w ktorym caly swoj majatek ( bez wyszczegolnienia elementow tego majatku ) zapisal mnie.. Pytanie: Jesteśmy małżeństwem bezdzietnym.. Jesteśmy bezdzietnym małżeństwem.. Nie miał jednak pojęcia, że – zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego – straci również sporą część majątku.. Oboje mamy dorosłe dzieci z pierwszego małżeństwa..

Jak napisać testament, aby dom pozostał przy żonie, każde dziecko dostało po mieszkaniu, a działka pozostałaWspólny testament małżonków to instytucja, która nie występuje w polskim prawie spadkowym.. Ja mam jednego brata a żona trzech braci.. Oboje mamy po 50 lat i każde ze nas ma dzieci z poprzednich małżeństwa.. W świetle prawa żyjącemu małżonkowi należy się jedynie połowa wartości spadku.

Przy zapisie windykacyjnym dziedziczycie Państwo po sobie konkretne aktywa (wymienione w akcie notarialnym).. Testament może bowiem zawierać oświadczenie woli tylko jednego .Wzajemne testamenty małżonków nie załatwią sprawy do końca, ponieważ rodzicom zmarłego przysługuje zachowek, czyli pewna część majątku, której zostali pozbawieni właśnie przez testament.. Czy traci ważność?.

Testament wspólny czy testament wzajemny – który z nich powinni sporządzić małżonkowie, aby był ważny?

Testamenty wzajemne małżonków, którzy mają dzieci z poprzednich związków

© UNICEF/Vinay Panjwani

Tematyka postępowania spadkowego może się wydawać skomplikowana zwłaszcza dla osób, które nie mają doświadczenia prawniczego. Testament wspólny i wzajemny to na pierwszy rzut oka zagadnienia, które są do siebie podobne. W praktyce jednak różnią się od siebie – i to znacznie. Dowiedz się, którą formę wybrać, aby testament był ważny. 

Jakie są zalety sporządzania testamentu?

Sporządzając testament, masz wpływ na to, jak zostanie podzielony twój majątek po śmierci. Dziedziczenie ustawowe odbywa się na ściśle określonych zasadach. Jeśli nie sporządzisz testamentu, to kodeks cywilny określi, kto będzie dziedziczyć. Ten rodzaj ustalenia osób, które będą spadkobiercami pierwszej kolejności do spadku powołuje najbliższych.

Wcale nie musi on być zgodny w twoją wolą. Zgodnie z prawem małżonek i dzieci dziedziczą w równych proporcjach, choć małżonek nie może dostać mniej niż 25%. Prawo nie przewiduje w porządku dziedziczenia wnuków ani dalszej rodziny, jeśli żyją bezpośredni spadkobiercy. Tylko w testamencie możesz dodać wnuki, osoby spoza rodziny czy organizacje charytatywne takie jak np. UNICEF.

Możesz też wydziedziczyć krewnych, którzy cię zawiedli.

W ten sposób dziedziczenie na podstawie ustawy zostaje wyłączone. W oświadczeniu możesz wskazać bez ograniczeń, komu i co ma przypaść po twojej śmierci, ponieważ kodeks cywilny wprowadza zasadę swobody testowania. Na tej podstawie masz prawo szczegółowo rozporządzić swoim majątkiem zgodnie z własnym uznaniem i testament zawsze będzie nadrzędny wobec dziedziczenia ustawowego. 

Czy można sporządzić testament wspólny? Czy dwie osoby mogą napisać jeden testament?

Testament wspólny, popularnie określany jako testament małżeński, jest dokumentem zawierającym rozporządzenie na wypadek śmierci, który sporządzają wspólnie dwie osoby.

W piśmie testatorzy oświadczają swoją wolę razem i oboje podpisują pismo jednej treści. Instytucja testamentu wspólnego jest wykorzystywana w wielu innych krajach, jednak polski ustawodawca zdecydował się na jasne wyłączenie tej możliwości – w artykule 914 k.

c. wskazano, że testament może zawierać rozrządzenia tylko jednego spadkodawcy. 

Jeśli mimo ustawowego zakazu małżonkowie zdecydowaliby się na sporządzenie testamentu wspólnego, to byłby on nieważny. W praktyce z tego powodu zastosowanie znalazłby ustawowy porządek dziedziczenia. Należy więc pamiętać, że dwie osoby nie mogą spisać jednego testamentu. 

Czy można zapisać dwa testamenty na jednej kartce?

Brak możliwości sporządzenia testamentu wspólnego nie wyklucza spisania dwóch aktów ostatniej woli na jednej kartce.

Kluczowe jest jednak, aby ich treść bez problemu dało się wyodrębnić, a także, aby nie zachodziły wątpliwości co do rzeczywistej woli testatora.

Oświadczenie powinno być sformułowane w liczbie pojedynczej, a podpis musi złożyć pod nim tylko jedna osoba. Dopiero wtedy pod spodem można spisać drugi testament.

Czym jest testament wzajemny?

Innym zagadnieniem – powszechnie mylonym z testamentem wspólnym – jest testament wzajemny. Taki typ rozporządzenia majątkiem na wypadek śmierci prowadzi do spisania dwóch oddzielnych dokumentów, w których każdy z dwóch spadkodawców powołuje do spadku drugiego. Testament wzajemny jest indywidualnym oświadczeniem, które może być w każdej chwili odwołane bądź zmienione. 

Jak prawidłowo sporządzić testament wzajemny?

Sporządzenie testamentu wzajemnego wymaga zachowania określonych w ustawie wymogów. Nieważny testament to sytuacja bardzo trudna dla spadkobierców testamentowych, którzy byli przekonani, że będą powołani do spadku, a nie należą do grona spadkobierców ustawowych, dlatego należy zrobić wszystko, aby ostatnia wola była w pełni poprawna i wywarła zamierzony skutek. 

Pamiętaj również, że w testamencie wzajemnym małżonków warto zawrzeć podstawienie, czyli określić, co ma się stać z majątkiem po śmierci, jeśli wskazany jako jedyny spadkobierca małżonek nie będzie mógł (np. dlatego, że umrze przed tobą) albo nie będzie chciał dziedziczyć. Podstawienie określa, kto w takiej sytuacji ma stać się spadkobiercą (np. dzieci małżonków albo ktoś spoza rodziny). 

Testament wzajemny własnoręczny

Testament wzajemny może być sporządzony własnoręcznie. W tym przypadku trzeba pamiętać, że musi on zostać spisany w całości pismem ręcznym, opatrzony datą i podpisany.

Brak sprostania tym wymogom będzie się wiązał z nieważnością rozrządzenia.

Brak daty może jednak nie doprowadzić do upadku testamentu, jeśli nie będzie wywoływał wątpliwości co do zdolności testowania, treści ostatniej woli ani wzajemnego stosunku kilku testamentów. 

Testament wzajemny małżonków – wzór

  • Sporządzając testament wzajemny własnoręcznie, najlepiej korzystać z prostego wzoru:
  • Gdynia, dnia 20 stycznia 2022 r.
  • TESTAMENT

Ja, niżej podpisany Adrian Kowalski, zamieszkały w Gdyni przy ul.

Kcyńskiej 3, legitymujący się dowodem osobistym nr…, nr PESEL…, oświadczam, iż do całości spadku powołuję moją żonę Marię Kowalską, nr PESEL…, zamieszkałą w Gdyni przy ul. Kcyńskiej 3.

  1. Adrian Kowalski
  2. Drugi z małżonków może sporządzić testament według poniższego wzoru: 
  3. Gdynia, dnia 20 stycznia 2022 r.
  4. TESTAMENT

Ja, niżej podpisana Maria Kowalska, zamieszkała w Gdyni przy ul. Kcyńskiej 3, legitymująca się dowodem osobistym nr…, nr PESEL…, oświadczam, iż do całości spadku powołuję mojego męża Adriana Kowalskiego, nr PESEL…, zamieszkałego w Gdyni przy ul. Kcyńskiej 3.

Maria Kowalska

Tak sformułowane oświadczenia mogą zostać spisane na jednej kartce (jeden pod drugim). 

Testament wzajemny u notariusza

Dla osób, które nie czują się zbyt pewnie w tematyce testamentowej, polecanym rozwiązaniem jest spisanie testamentu wzajemnego u notariusza. W tym przypadku to urzędnik zadba o to, aby treść ostatniej woli była poprawna. 

Jaką część majątku odziedziczy małżonek w przypadku braku testamentu wzajemnego?

Testament wzajemny małżonków bezdzietnych sprawia, że cały majątek pozostaje w małżeństwie. Spadek po małżonku, który odejdzie wcześniej, przypadnie drugiemu małżonkowi. Rodzeństwo i dzieci rodzeństwa nie mają bowiem prawa do zachowku, a sytuacje, w których rodzice żyją dłużej niż dzieci, są rzadkością. 

Dla porównania, w przypadku dziedziczenia ustawowego oprócz jednego z małżonków, dziedziczyć będą również rodzice testatora. Jeśli ci nie dożyją chwili śmierci spadkodawcy, to w ich miejsce wejdą jego bracia i siostry. W praktyce brak spisania testamentu może więc doprowadzić do sytuacji, w której wspólne mieszkanie małżonków stanie się nagle przedmiotem współwłasności kilku krewnych. 

Testament pozwala rozporządzić swoim majątkiem w pełni zgodnie ze swoją wolą. Spadek możesz również zapisać na rzecz organizacji pomocowej, np. takiej jak UNICEF. 

Czy można sporządzić testament małżeński lub testament wzajemny?

Zdarza się, że ze względów organizacyjnych, darzący się wielkim zaufaniem małżonkowie chcą spisać wspólny testament. Jedni wolą oszczędzić sobie problemów, jakie mogłyby wyniknąć z dzielenia majątku pomiędzy dzieci, zostawiając tę kwestię na czas po swojej śmierci.

Inni nie posiadają dzieci i wolą, by wspólny dorobek życia pozostał do dyspozycji męża czy żony, niż gdyby miał trafić w ręce dalszych krewnych. Wielu może po prostu nie orientować się, w jaki sposób rozrządza się majątek wspólny na wypadek śmierci.

See also:  Żądania żony dotyczące opieki nad synem

Najważniejsza zasada w prawie spadkowym

Wolność testowania. Swobodne rozdysponowanie majątku gromadzonego przez całe życie, które – w polskim prawie – zrealizować można właśnie w testamencie. Choć ustawodawca nie uznał tego prawa za absolutne, wprowadził bowiem ograniczenia w postaci np. instytucji zachowku, to nie ma wątpliwości, że spadkodawca w ogromnym stopniu kształtuje los dóbr, które są z nim związane.

Należy podkreślić, że swoboda tyczy się nie tylko majątku własnego małżonka, ale też jego udziału we wspólnym majątku małżeńskim, jeśli w takiej wspólności pozostaje. Zakazy dotyczące rozporządzania majątkiem wspólnym zawarte w art. 35 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego dotyczą jedynie czynności pomiędzy żywymi (łac. inter vivos), a testament jest przecież czynnością na wypadek śmierci (łac.

mortis causa).

Testament małżeński czy może testamenty wzajemne?

Na początku warto wyszczególnić kilka określeń, które brzmią niezwykle podobnie, lecz nie oznaczają tego samego i często bywają mylone:

Testament wspólny – dwie osoby – bez względu na łączące ich więzy (niekoniecznie muszą to być więzy pokrewieństwa!) –spisują w jednym dokumencie wspólny testament, wspólnie rozrządzają w nim całością swoich majątków i na koniec wspólnie go podpisują.

Taki testament łamałby jednak podstawową zasadę polskiego prawa spadkowego, wyrażoną w art.

941 Kodeksu Cywilnego – testament może zawierać rozrządzenia tylko jednego spadkodawcy – a przez to jest nieważny – traktuje się go tak, jakby wcale nie został sporządzony i dziedziczenie po zmarłym małżonku (o ile ten nie sporządził innego testamentu) odbywa się automatycznie na zasadach dziedziczenia ustawowego. Wskazuje się na jedno niezwykle ważne ograniczenie, które towarzyszyłoby takiemu testamentowi – zmiany w testamencie sporządzonym wspólnie wymagałyby obecności dwóch osób, w związku z czym nie mógłby on zostać zmieniony po śmierci jednej z nich.

Testament małżeński – byłaby to szczególna forma wspomnianego wyżej testamentu wspólnego, dostępna dla dwójki osób związanych ze sobą węzłem małżeńskim. W przepisach nie ma jednak żadnych odstępstw od art.

941, a zatem polskie prawo nie przewiduje możliwości jego sporządzenia (taki testament jest znany np. prawu niemieckiemu).

Nie ma oczywiście żadnego w tym względzie znaczenia, czy małżonkowie pozostają we wspólności małżeńskiej.

Testamenty wzajemne – czasem mylone z testamentem wspólnym – prawidłowo określa się w ten sposób zabieg polegający na sporządzeniu dwóch oddzielnych testamentów, w których druga osoba jest powoływana na zasadzie wyłączności do całego spadku i odwrotnie.

Formalnie takie testamenty nie mają żadnego prawnego połączenia między sobą, nie są też od siebie w żaden sposób zależne – ważność i skuteczność jednego z nich nie zależy od ważności i skuteczności drugiego. W konsekwencji ich sporządzenia, osoba pozostała przy życiu (np.

mąż) dziedziczy całość spadku po zmarłym (np. żonie).

Powyższa nazwa – testament wzajemny – bywa powszechnie używana w języku potocznym, choć należy podchodzić do niej ostrożnie, ze świadomością poprawnego znaczenia.

– Nie uważam, aby to określenie mogło wprowadzić w błąd – odpowiada notariusz Jacek Skupień – szczególnie, jeżeli powierzymy sporządzenie testamentu notariuszowi.

Rolą notariusza jest sporządzenie aktu notarialnego zgodnie z prawem oraz udzielanie stronom niezbędnych wyjaśnień, wobec czego ryzyko niewłaściwego zrozumienia istoty testamentów wzajemnych jest znikome.

Umowa dożywocia bywa korzystniejsza niż darowizna

Na gruncie polskiego prawa nie ma możliwości sporządzenia testamentu wspólnego czy tzw. testamentu małżeńskiego, istnieje zaś możliwość spisania dwóch testamentów, w których dwie osoby wzajemnie powołują się do całości swoich spadków. Na tej ostatniej możliwości warto się zatem skoncentrować.

Małżonkowie bezdzietni – wszystko w małżeństwie, nic dla krewnych

Punkt wyjścia jest taki: według ustawy w pierwszej kolejności dziedziczy małżonek oraz dzieci zmarłego (jeśliby dziecko umarło wcześniej, to ten udział przypada ich dzieciom, czyli wnukom spadkodawcy). A gdyby w ogóle nie było żadnych zstępnych (dzieci, wnuków itd.

)? Dziedziczy tylko małżonek pozostały przy życiu? Nie, nie tylko. W takim wypadku obok małżonka, do dziedziczenia ustawowo powołuje się też rodziców zmarłego, a jeśli tych nie ma – jego braci i siostry.

Czyli gdy zmarły jest bezdzietny, majątek ustawowo trafia do żyjącego małżonka i rodziny zmarłego.

PRZYKŁAD: Anna i Maciek byli małżeństwem, które wspólnym wysiłkiem dorobiło się wspólnego mieszkania, stanowiącego większą część ich majątku. Maciek umarł nie spisując testamentu, zaś Anna po jego śmierci dalej mieszkała w ich mieszkaniu. Prócz Anny do spadku powołane zostało rodzeństwo Maćka. Finalnie rodzeństwo Maćka stało się współwłaścicielami mieszkania Anny.

Co to oznacza w praktyce? Podobne sytuacje wiążą się z problemem spłat udziałów, który ze swojej natury często stanowi zarzewie wyjątkowo ostrych konfliktów.

Taka sytuacja bywa niezwykle kłopotliwa szczególnie dla osób starych.

Sporządzenie testamentu, zapewniającego pozostałemu przy życiu małżonkowi spokój – sprawy spadkowe, posiadające ogromny potencjał konfliktogenny, potrafią być niezwykle stresujące – jest dobrym rozwiązaniem.

W tym miejscu należy zaznaczyć, że rodzeństwo i dzieci rodzeństwa nie mają prawa do zachowku (zachowek przysługuje tylko małżonkom, rodzicom i zstępnym), a zatem jedyną drogą do sprzeciwienia się woli testatora byłoby obalenie całego testamentu.

Jest jeszcze druga strona medalu – w sytuacji, gdy umrze w końcu drugi małżonek, jego majątek (składający się także z majątku najpierw zmarłego małżonka!) według dziedziczenia ustawowego przejdzie w całości tylko na jedną rodzinę.

Skoro nie wiadomo, który małżonek umrze jako pierwszy, cały dorobek ich wspólnego życia finalnie wzbogaci tylko jedną stronę rodziny, druga zaś nie będzie miała nic. W praktyce taki scenariusz może okazać się najbardziej prawdopodobny.

WAŻNE: ostatecznie ważny będzie testament tylko jednego małżonka – tego, który umrze jako pierwszy. Drugi testament straci ważność, bo przecież nie można ustanowić spadkobiercą osoby nieżyjącej. W takim wypadku małżonek żyjący może albo sporządzić nowy testament, albo nie robić nic, tym samym godząc się na dziedziczenie ustawowe.

Nie tylko bezdzietne osoby w podeszłym weku powinny wziąć pod uwagę spisanie testamentów wzajemnych. Także młode małżeństwa nieposiadające jeszcze dzieci mogą zastanowić się nad zabezpieczeniem interesów swojego męża czy żony.

Małżonkowie z dziećmi – oczywiście dostaniecie, ale jeszcze nie teraz

Małżonkowie, którzy chcą uniknąć wszystkich nieprzyjemności i problemów, jakie mogą (choć nie muszą!) towarzyszyć dzieleniu spadku – czy to do spółki z dziećmi po zmarłym mężu lub żonie, czy to pomiędzy samymi dziećmi – również mogą sporządzić testamenty, ustanawiając się wzajemnie spadkobiercami do całego pozostawionego majątku. W takim przypadku, ustanawiając małżonka jedynym spadkobiercą, warto jednocześnie użyć instytucji podstawienia.

Na czym polega podstawienie? W testamencie powołujemy spadkobiercę, zaznaczając, że jeśli nie mógłby on (np. umarłby przed nami) albo nie chciał po nas dziedziczyć, to spadkobiercami ustanawiamy nasze dzieci.

PRZYKŁAD: Mirek i Grażyna sporządzili testamenty z podstawieniem, w których powołali się wzajemnie do całego majątku, jednocześnie zaznaczając, że jeśli małżonek nie będzie mógł dziedziczyć, to spadkobiercami są ich wspólne dzieci. Grażyna umarła i cały spadek otrzymał Mirek. Mirek po śmierci Grażyny nie sporządził nowego testamentu. Kiedy zmarł także i on, otworzono jego testament, który wskazywał Grażynę, jeśli ta może dziedziczyć. Jako osoba nieżyjąca nie mogła dziedziczyć, a zatem zgodnie z wolą Mirka wyrażona w testamencie, na jej miejsce weszły dzieci.

W tym miejscu trzeba jednak zaznaczyć, że na taki zabieg powinny zgodzić się dzieci. Dzieci (podobnie jak małżonek) mają prawo do zachowku, który stanowi 1/2 udziału, jaki przypadałby zstępnemu, gdyby dziedziczył ustawowo (i 2/3 jeśli dziecko jest małoletnie!).

Zachowek nie będzie mógł zostać przyznany, jeśli dziecko zostałoby wydziedziczone w testamencie, czy uznane przez sąd za niegodne dziedziczenia. Oczywiście nie byłoby to logiczne, ponieważ spadkodawca chce ostatecznie przekazać majątek dzieciom, tyle tylko, że z pewnym opóźnieniem.

Nie tylko dla małżeństw!

Powyższe informacje dotyczyły testamentów sporządzanych przez małżonków, bowiem to głównie oni są zainteresowani wzajemnym przepisaniem sobie całych swoich majątków.

Ale skoro mamy do czynienia z dwoma osobnymi oświadczeniami woli, które z punktu widzenia prawa nie mają żadnego formalnego związku, to przecież nic nie stoi na przeszkodzie, by testamenty takie zostały spisane przez dwie osoby niezwiązane węzłem małżeńskim, krwią czy powinowactwem.

– Sporządzanie testamentów wzajemnych może być przydatne również pomiędzy osobami, które z różnych względów nie chcą lub nie mogą zawrzeć małżeństwa.

Zwiększająca się liczba związków nieformalnych wydaje się naturalnie wpływać na większe zapotrzebowanie uregulowania spraw dziedziczenia, w tym wzajemnie sporządzanych testamentów.

Należy jednak wówczas liczyć się z roszczeniami o zachowek, jak również z obowiązkiem zapłaty podatku od spadków i darowizn – mówi notariusz Jacek Skupień

Takie testamenty mogą więc sporządzić jakiekolwiek dwie osoby, pozostające np. w faktycznym, choć nieformalnym związku. Wszystko opiera się tutaj na kwestii zaufania do partnera.

PRZYKŁAD: Andżelika i Sebastian pozostają w związku, który z punku widzenia prawa jest konkubinatem – również oni, jeśli taka jest ich wola, uczynią partnera wyłącznym spadkobiercą. Nie tylko Andżelika i Sebastian, ale też Grzegorz z Damianem mogą zdecydować się na testamenty wzajemne.

Wszystko jest kwestią zaufania

Notariusz Jacek Skupień zwraca uwagę na szalenie istotną kwestię, która stanowi fundament testamentów wzajemnych: – należy mieć na uwadze, że testament może być w każdej chwili odwołany. Oznacza to, że każdy z małżonków może później zmienić swój testament i powołać do dziedziczenia kogoś innego, nie zważając na wzajemny testament drugiego małżonka.

Jak pamiętamy, testament choćby i wzajemny jest niezależnym oświadczeniem woli testatora, a zatem jego sporządzenie nie wymagana obecności drugiej osoby. I w drugą stronę – obecności nie wymaga także jego zmiana. Druga osoba, np. małżonek, nie musi przecież nawet wiedzieć, że zmieniliśmy testament czy sporządziliśmy nowy.

PRZYKŁAD: Andżelika i Sebastian sporządzili testamenty wzajemne. Ich późniejsze losy były burzliwe, obfitowały w rozstania i powroty. W czasie jednego z rozstań, nic nie mówiąc Andżelice, Sebastian pod wpływem emocji sporządził nowy testament, powołując do całego spadku swoją przyjaciółkę Sylwię. Na ten moment, gdyby jako pierwsza umarła Andżelika, jej majątek przypadłby Sebastianowi. Gdyby natomiast pierwszy umarł Sebastian, to jego majątek odziedziczyłaby jego przyjaciółka Sylwia.

See also:  Uzupełniający podział majątku po latach od rozwodu

Kwestia pełnego zaufania do małżonka czy partnera jest w przypadku sporządzania testamentów wzajemnych rzeczą najważniejszą.

Konkubinat, dzieci z poprzedniego małżeństwa – dziedziczenie

Żyjemy od 5 lat w konkubinacie. Mamy wspólną córkę (2-letnią) oraz każde z nas ma dziecko z poprzedniego małżeństwa. Mój partner kupuje z własnych pieniędzy i tylko na siebie dom.

Nie chcemy wydziedziczać dzieci, ale co można zrobić, aby w razie śmierci jednego z nas druga strona miała jak najmniej do spłaty dziecku konkubenta? Po kupnie domu nie wykluczamy małżeństwa. Ja nie chciałabym jednak zostać w przyszłości zmuszona do sprzedaży domu z powodu konieczności spłaty córki mojego partnera.

Partner dom zapisałby na mnie (darowizna), ale nie chce być zmuszony spłacać mojego syna w razie mojej śmierci. Jak najrozsądniej wybrnąć z tej sytuacji? Prosimy o poradę!

Aby udzielić wyczerpującej porady prawnej w opisanej sprawie, należy podzielić ją na dwie części: okres, kiedy będziecie Państwo żyć w konkubinacie i okres po zawarciu w przyszłości związku małżeńskiego:

1. Konkubinat

Sprawy spadkowe w trakcie konkubinatu przedstawiają się o tyle prosto, że konkubinat nie został uregulowany w ustawodawstwie dotyczącym spadkobrania i osoby przebywające w konkubinacie po prostu po sobie nie dziedziczą. Są uznawane przez prawo jako osoby sobie obce.

Tak więc jeżeli Pani umarłaby w trackie konkubinatu, to spadek po Pani przypadłby wyłącznie Pani wspólnej z mężem córce i Pani dziecku z poprzedniego małżeństwa. Pani partner nic by po Pani nie dziedziczył, nie miałby również prawa do zachowku. Tak samo jeżeli umrze Pani partner spadek po nim przypadnie wspólnej córce i jego dziecku z poprzedniego małżeństwa.

Pani nie otrzyma nic. Oczywiście będzie się tak działo pod warunkiem niesporządzenia testamentu.

Zatem oczywiście możecie Państwo sporządzić testamenty wzajemne, w których Pani powoła partnera do dziedziczenia po sobie, a partner Panią, ale wówczas pojawia się kwestia zachowku.

Jeżeli Pani partner umrze, Pani będzie musiała zapłacić zachowek jego dziecku z pierwszego małżeństwa (oraz wspólnemu dziecku, jeżeli z takim roszczeniem do Pani wystąpi) i odwrotnie – jeżeli Pani umrze, to do tego samego będzie zobowiązany Pani partner.

Zobacz również: Co zrobić aby dzieci z poprzedniego małżeństwa nie dziedziczyły?

Dziedziczenie po małżonku

2. Małżeństwo

Tutaj sprawy wyglądają inaczej. Jako małżonkowie dziedziczycie po sobie wraz ze wspólnym dzieckiem i dziećmi biologicznymi. Tak więc jeżeli np. umrze Pani mąż, spadek po nim przypadnie Pani, wspólnemu dziecku oraz dziecku męża.

Jeżeli Pani umrze – będzie analogicznie, z tym że zamiast dziecka męża będzie dziedziczyło łącznie z mężem i wspólnym Państwa dzieckiem Pani dziecko z pierwszego małżeństwa. Jeżeli mąż np.

zapisałby majątek w całości na swoje dziecko z poprzedniego związku, to Pani i wspólnej córce należeć się będzie w takiej sytuacji zachowek.

Jakie zatem jest rozwiązanie Państwa sytuacji w chwili obecnej? Dopóki jesteście Państwo w konkubinacie, Pani mąż może przekazać na Pani rzecz dom wraz z działką za pomocą umowy dożywocia.

Według art. 908 § 1 Kodeksu cywilnego (K.c.

): „jeżeli w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie (umowa o dożywocie), powinien on, w braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym”.

Zobacz również: Rozdzielność majątkowa a dziedziczenie dziecko z poprzedniego związku

Zawarcie umowy dożywocia z konkubentem a zachowek dla dzieci

  • W przypadku zawarcia umowy dożywocia zostanie Pani prawowitym właścicielem nieruchomości.
  • Umowa dożywocia nie jest bezpłatnym przysporzeniem (darowizną) i dlatego, jeżeli zostanie zawarta, dziecko Pani partnera z poprzedniego związku nie będzie mogło żądać zachowku od wartości nieruchomości zbytej na rzecz Pani tą umową (tak jakby to miało miejsce w przypadku darowizny czy dziedziczenia testamentowego).
  • Jest jeszcze inna możliwość: zarówno Pani jak i partner możecie zawrzeć ze swoimi dziećmi z poprzedniego związku umowę o zrzeczeniu się dziedziczenia.

Art.1048 K.c. stanowi: „Spadkobierca ustawowy może przez umowę z przyszłym spadkodawcą zrzec się dziedziczenia po nim. Umowa taka powinna być zawarta w formie aktu notarialnego”.

Oznacza to, że w przypadku zawarcia takiej umowy (wymóg: w formie aktu notarialnego), Państwa dzieci zostałyby wyłączone z kręgu osób mogących dziedziczyć po Pani i Pani partnerze. Nie będą miały również prawa do zachowku. Oczywiście do zawarcia takiej umowy jest potrzebna zgoda każdej ze stron.

Reasumując, przedstawiłam dwa sposoby (oprócz wydziedziczenia), które pozwolą Pani i Pani partnerowi nie obawiać się o konieczność spłaty Waszych dzieci z poprzednich małżeństw. Innych sposobów Kodeks cywilny nie przewiduje.

Zobacz również: Jak wydziedziczyć dzieci z pierwszego małżeństwa?

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej  ▼▼▼

Dzieci spoza małżeństwa czy z poprzednich związków dziedziczą na tych samych zasadach co ślubne

Obojętnie, czy spadkodawca zdecyduje się spisać testament, czy też tego nie zrobi, jego zstępni traktowani są jako osoby najbliższe. Przepisy przewidują więc spadek nie tylko dla ślubnych dzieci, ale także dla dziecka spoza małżeństwa czy z poprzedniego związku. Taka osoba na równi z pozostałymi ma też prawo do zachowku. 

Rozwód czy separacja nie pozostają bez wpływu na prawo spadkowe. Rozwiedziony małżonek czy taki, który pozostawał ze spadkodawcą w separacji prawnej, nie będzie dziedziczył z ustawy. Może więc otrzymać majątek tylko, jeśli spadkodawca zdecyduje się zapisać mu jaką część w testamencie.

Są zresztą jeszcze inne przypadki, kiedy małżonek nie dziedziczy, również związane z rozwodem czy separacją. Chodzi tu o sytuację, gdy zmarły przed śmiercią wniósł pozew o orzeczenie rozwodu czy separacji z wyłącznej winy drugiej strony. Wtedy można wnioskować o odsunięcie takiej osoby od spadku.

Wszystkie wspomniane kwestie dotyczą jednak samego małżonka, ale już nie dzieci. A to oznacza, że z punktu widzenia prawa spadkowego nie ma znaczenia, czy dany syn i córka jest dzieckiem ślubnym, z poprzedniego związku, czy też spoza małżeństwa.

Spadek dla dziecka spoza małżeństwa na tych samych zasadach co dla ślubnych dzieci

W praktyce oznacza to, że jeśli zastosowanie znajdzie dziedziczenie ustawowe (a więc kiedy spadkodawca nie sporządził testamentu albo jest on nieważny) dziecko spoza małżeństwa będzie dziedziczyć na takich samych zasadach co pozostałe dzieci.

Zgodnie z regułami dziedziczenia ustawowego znajduje się w pierwszej grupie spadkowej, co oznacza, że to właśnie ono jako pierwsze uprawnione jest do spadku. Dziedziczy wraz z pozostałymi dziećmi oraz małżonkiem zmarłego. Co do zasady każde z nich otrzymuje taki sam udział spadkowy. Przepisy wprowadzają tu jednak pewne ograniczenie – małżonek zawsze musi otrzymać minimum ¼ spadku.

Jeśli więc zmarły miał małżonkę, dwójkę dzieci z małżeństwa i jedno dziecko nieślubne, każda z tych 4 osób otrzyma po ¼ spadku.

Jeśli natomiast miałby tylko żonę i nieślubne dziecko – dziedziczyliby oni spadek po połowie.

Z kolei w sytuacji, gdyby osierocił aż czwórkę dzieci i w momencie śmierci miał żonę, tej ostatniej przysługiwałaby ¼ spadku, a pozostałe ¾ majątku rozdzieliłoby się między czwórkę dzieci.

Gdy dziecko spoza małżeństwa pominięto w testamencie, należy się mu zachowek

Dziedziczenie ustawowe to jednak nie jedyne rozwiązanie. Spadkodawca mógł też zdecydować się na spisanie swojej ostatniej woli. A wtedy teoretycznie może swobodnie rozporządzać swoim majątkiem. „Teoretycznie”, bo przepisy wprowadzają tu pewne ograniczenie, jakim jest zachowek.

Osoby najbliższe tak czy tak muszą więc otrzymać pewne minimum przewidziane przez ustawę. Będzie to ½ lub 2/3 udziału, jaki należałby im się w razie dziedziczenia ustawowego. Wielkość ułamka różni się w zależności od tego, czy taka osoba jest małoletnia lub trwale niezdolna do pracy (wtedy ma prawo do wyższego zachowku), czy też nie.

W kręgu uprawnionych znajduje się natomiast małżonek, zstępni i rodzice spadkodawcy. Przepisy nie wspominają więc, że chodzi tu np. tylko o dzieci z trwającego małżeństwa. Prawo do zachowku mają więc zarówno ślubne, jak i nieślubne dzieci.

Jeśli więc zmarły w testamencie rozdysponował spadek tak, że dla dziecka spoza małżeństwa nie przewidział nic albo też mniej niż wynosi jego zachowek, może ono ubiegać się o odpowiednią kwotę od pozostałych spadkobierców.

Niczego nie zmieni też rozdysponowanie całego majątku w formie darowizn na rzecz ślubnych dzieci. Darowizny i tak polegają doliczeniu do spadku przy obliczaniu wysokości zachowku.

Jeśli więc uprawniony nie będzie mógł dostać potrzebnej kwoty od spadkobierców, w dalszej kolejności zgłosi się do zapisobiorców windykacyjnych, a wreszcie – do osób, które otrzymały darowiznę.

Zawsze pozostaje jeszcze pozbawienie prawa do zachowku, czyli wydziedziczenie. Nie jest to jednak takie proste. Przepisy pozwalają na to tylko z 3 konkretnych powodów. Spadkodawca musi więc powołać się na któryś z nich i podać konkretne argumenty na to, że takie wydziedziczenie rzeczywiście jest uzasadnione.

Poza tym sprawa komplikuje się jeszcze bardziej, jeśli chodzi o wydziedziczenie małoletniego. Przepisy teoretycznie na to pozwalają – w końcu małoletni też mógłby np. nie wypełniać obowiązków rodzinnych czy uporczywie prowadzić tryb życia nieakceptowalny przez spadkodawcę (czyli postępować w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego).

Tyle w teorii, bo dzieci zwykle pozostają w mniejszym lub większym stopniu zależne od swoich rodziców czy opiekunów. To często właśnie oni mogą zdecydować np. o zerwaniu kontaktu.

W doktrynie pojawia się też pogląd, że małoletnie dziecko nie ma świadomości swoich czynów i może nie być w pełni świadome ich konsekwencji.

Wreszcie samo orzecznictwo sądów pokazuje, że choć teoretycznie żaden przepis nie zabrania wydziedziczenia małoletniego, to w praktyce nie jest to raczej prawdopodobny scenariusz.

Leave a Reply

Your email address will not be published.