Współdecydowanie w istotnych sprawach dziecka

Współdecydowanie w istotnych sprawach dziecka

Każdy z rodziców, jeżeli przysługuje mu władza rodzicielska ma prawo i obowiązek wykonywać władzę rodzicielską samodzielnie. Jednak w kwestii istotnych spraw na dalsze życie dziecka, oboje rodziców decydują wspólnie.

Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 k.r.o. – „jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, każde z nich jest obowiązane i uprawnione do jej wykonywania”.

Rodzicowi przysługuje władza rodzicielska, jeżeli nie został on jej pozbawiony, w wykonywaniu jej ograniczony bądź zawieszony.

Jednakże o istotnych sprawach dziecka, rodzice rozstrzygają wspólnie (art. 97 § 2 k.r.o). Konsekwencją naruszenia obowiązku współdecydowania o istotnych sprawach dziecka jest wykonywanie władzy rodzicielskiej w sposób niewłaściwy, co może skutkować pozbawieniem władzy rodzicielskiej bądź jej ograniczeniem.

W razie braku porozumienia między rodzicami w zakresie istotnej sprawy dziecka rozstrzyga sąd. Przez istotne sprawy dziecka należy rozumieć zarówno dokonywanie czynności faktycznych, jak i czynności prawnych.

Kodeks rodzinny i opiekuńczy nie zawiera katalogu istotnych spraw dziecka. W tym zakresie należy posiłkować się orzecznictwem sądowym oraz poglądami nauki prawa.

Katalog istotnych spraw dziecka

Do katalogu istotnych spraw dziecka zalicza się wszelkie decyzje w zakresie życia dziecka. Najważniejsze z nich to:

  • wybór imienia lub nazwiska dziecka;
  • zmiana imienia lub nazwiska dziecka;
  • ustalenie miejsca stałego pobytu dziecka;
  • wyjazd dziecka za granicę na wakacje;
  • wyjazd dziecka za granicę w celu stałego pobytu;
  • wybór placówki, w której kształci się dziecko np. żłobek, przedszkole, szkoła;
  • wybór kierunku kształcenia dziecka np. sportowe, humanistyczne;
  • wybór religii, w której wychowane ma być dziecko np. chrzest święty dziecka;
  • wybór kierunku leczenia dziecka np. zgoda na zabieg operacyjny;
  • wydanie paszportu dla dziecka;
  • wydanie dowodu osobistego dla dziecka;
  • zmiana obywatelstwa dziecka;
  • czasowe powierzenie pieczy nad dzieckiem innej osobie np. babci;
  • wszystkie czynności przekraczające zwykły zarząd majątkiem dziecka np. odrzucenie spadku w imieniu dziecka, sprzedaż nieruchomości dziecka;
  • uczestnictwo dziecka w trudnym i niebezpiecznym przedsięwzięciu np. kurs przetrwania, wyprawa na biegun;

Istotne sprawy dziecka – orzecznictwo

W przypadku braku porozumienia między rodzicami, sprawy z katalogu istotnych praw dziecka rozstrzyga sąd opiekuńczy na wniosek jednego z rodziców. Właściwym do rozstrzygnięcia sprawy jest sąd rejonowy właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka.

Rozstrzygnięcie sądu opiekuńczego o istotnych sprawach dziecka może nastąpić dopiero po umożliwieniu rodzicom złożenia oświadczeń, chyba że wysłuchanie ich byłoby połączone z nadmiernymi trudnościami. Sąd kieruje się interesem i dobrem dziecka, a nie interesem i dobrem któregokolwiek z rodziców.

Rozstrzygając tego rodzaju sprawę, sąd powinien dążyć do polubownego rozstrzygnięcia sporu. Zgodnie z przepisem art.

13 Konwencji o wykonywaniu praw dzieci, aby zapobiegać sporom i rozstrzygać je oraz aby unikać wszczynania dotyczących dzieci postępowań przed organami sądowymi, strony powinny popierać wprowadzanie mediacji oraz innych form rozstrzygania sporów, a także korzystanie z tych metod w celu doprowadzenia do ugody we właściwych rodzajach spraw, określonych przez strony.

Udostępnij:

Wniosek o rozstrzygnięcie o istotnych sprawach dziecka

Wniosek o rozstrzygnięcie o istotnych sprawach dziecka zasadniczo jest jedynym rozwiązaniem w sytuacji, kiedy posiadający władzę rodzicielską rodzice nie mogą dojść do porozumienia w kwestiach, w których zobowiązani są działać wspólnie.

Obowiązek współdecydowania w istotnych sprawach dziecka wynika z przepisów w art. 97§2 KRO. Zgodnie z nim o istotnych sprawach dziecka rodzice rozstrzygają wspólnie, a w braku porozumienia między nimi rozstrzyga sąd opiekuńczy.

Czym są istotne sprawy dziecka?

Przez istotne sprawy dziecka należy rozumieć kwestie, które nie są bezpośredni związane z codziennym funkcjonowaniem dziecka, a takie, które wpływają na jego rozwój. Żaden akt prawny nie zawiera pełnego katalogu kwestii, które mogą być rozstrzygane w postępowaniu o istotnych sprawach dziecka.

Zawsze będą to sprawy, w których akty prawne przewidują „zgodną wolę rodziców”, a także kwestie, które wyklarowały się w orzecznictwie. Do istotnych spraw dziecka będą zaliczać się m.in.

rozstrzygnięcia: o wyjeździe dziecka za granicę na pobyt stały, zmianie nazwiska dziecka czy nabyciu lub zmianie obywatelstwa dziecka, wyboru szkoły czy sposobu leczenia.

Kto może złożyć wniosek o rozstrzygnięcie o istotnych sprawach dziecka?

Sprawa o rozstrzygnięcie o istotnych sprawach dziecka toczy się w postępowaniu nieprocesowym, a jej wszczęcie co do zasady następuje na wniosek jednego z rodziców. Na przykład w sytuacji, kiedy jeden z rodziców będzie chciał zmienić dziecku szkołę, a drugi nie będzie wyrażał na to zgody.

Sąd może – jak zostanie szerzej opisane w dalszej części – wszcząć także postępowanie z urzędu. Należy przy tym zaznaczyć, że w przypadku postępowania wszczętego z urzędu rozstrzygnięcie może zapaść dopiero po wysłuchaniu rodziców małoletniego dziecka (chyba że wysłuchanie ich byłoby połączone z nadmiernymi trudnościami), a sąd powinien dążyć do polubownego zakończenia sprawy.

Jak powinien wyglądać wniosek o rozstrzygnięcie o istotnych sprawach dziecka?

Rozstrzygnięcie sądu opiekuńczego jest niczym innym jak zastępczym wyrażeniem zgody przez sąd w miejsce rodzica, który w danej kwestii prezentował inny pogląd. Tak sformułowany wniosek powinien zostać złożony do właściwego miejscowo sądu opiekuńczego – Wydział Rodzinny i Nieletnich Sądu Rejonowego.

Istnieje przepis specjalny zgodnie którym właściwy nie jest sąd miejsca zamieszkania, bądź pobytu wnioskodawcy, tylko zgodnie z art. 569§1 k.p.c. sąd miejsca zamieszkania, osoby której postępowanie dotyczy. (w razie jego braku – sąd miejsca jej pobytu, a w razie tego braku – sąd rejonowy dla m.st. Warszawy).

Wyjątek stanowi sytuacja, kiedy zawisła sprawa o rozwód pomiędzy rodzicami dziecka. Wówczas właściwym do rozstrzygnięcia w zakresie władzy rodzicielskiej, w tym w szczególności o istotnych sprawach dziecka, jest sąd okręgowy przed którym toczy się sprawa rozwodowa, albowiem jak wynika z art. 4451 § 1 k.p.c.

jeżeli sprawa o rozwód jest w toku, nie może być wszczęte odrębne postępowanie dotyczące władzy rodzicielskiej nad wspólnymi małoletnimi dziećmi stron.

Ile to kosztuje?

Opłata sądowa od wniosku o rozstrzygnięcie w istotnych sprawach dziecka wynosi 100 zł.

Działanie sądu z urzędu

Naczelną zasadą wszelkich postępowań z udziałem dzieci jest dbanie ich dobro.

W przypadku braku porozumienia rodziców w istotnych sprawach dziecka sąd opiekuńczy może z urzędu podjąć niezbędne czynności, które mają zagwarantować dziecku odpowiednie warunki i zadbać o jego dobro. Co więcej, zgodnie z art.

572 k.p.c. każdy ma obowiązek zawiadamiania sądu opiekuńczego o zdarzeniach, które mogą stanowić podstawę do podjęcia przez sąd działań z urzędu.

Ograniczenie władzy rodzicielskiej w praktyce

06CZE

Władza rodzicielska obejmuje szereg praw i obowiązków przysługujących rodzicom wobec ich dzieci. Przede wszystkim należą do nich: opieka na dziećmi, nadzór nad ich prawidłowym rozwojem duchowym i fizycznym, reprezentowanie i zarządzanie majątkiem dziecka.

Władza
rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom od momentu urodzenia dziecka aż do
jego pełnoletniości.

W związku z tym, jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, każde z nich jest obowiązane i uprawnione do jej wykonywania. O istotnych sprawach dziecka rodzice rozstrzygają wspólnie, a w braku porozumienia między nimi rozstrzyga sąd opiekuńczy. W pewnych okolicznościach, władza rodzicielska może być ograniczona.

Kiedy władza
rodzicielska może zostać ograniczona?

Z pewnością ograniczenie władzy rodzicielskiej rodzi negatywne skojarzenia. Jednak w praktyce wcale nie musi być związane z jakimś zaniedbaniem czy zawinieniem po stronie rodzica.

Przede wszystkim należy rozróżnić dwie kategorie sytuacji, w których możliwe jest ograniczenie władzy rodzicielskiej. Pierwsza kategoria obejmuje sytuacje, gdy zagrożone jest dobro dziecka.

Druga kategoria ograniczenia władzy rodzicielskiej związana jest z życiem rodziców dziecka w rozłączeniu (np. rozwód, separacja).

Zawinione ograniczenie
władzy rodzicielskiej

Przede wszystkim, władza rodzicielska może zostać ograniczona jeżeli dobro dziecka jest zagrożone. Dotyczy to przypadków, gdy władza rodzicielska nie jest prawidłowo wykonywana przez rodzica. Z tego względu sąd opiekuńczy może w szczególności:

  • zobowiązać rodziców oraz małoletniego do określonego postępowania (np.
    pracy z asystentem rodziny) lub skierować rodziców do specjalistów zajmujących
    się terapią rodzinną lub inną pomocą z jednoczesnym wskazaniem sposobu kontroli
    wykonania wydanych zarządzeń,
  • określić, jakie czynności nie mogą być przez rodziców dokonywane bez
    zezwolenia sądu,
  • poddać wykonywanie władzy rodzicielskiej stałemu nadzorowi kuratora
    sądowego,
  • skierować małoletniego do organizacji lub instytucji powołanej do
    przygotowania zawodowego albo do innej placówki sprawującej częściową pieczę
    nad dziećmi,
  • zarządzić umieszczenie małoletniego w rodzinie zastępczej albo w
    placówce opiekuńczo-wychowawczej,
  • powierzyć zarząd majątkiem małoletniego ustanowionemu w tym celu
    kuratorowi.
See also:  Oszczędności i darowizna a podział majątku wspólnego

Niezawinione
ograniczenie władzy rodzicielskiej

Ograniczenie
władzy rodzicielskiej może być także związane wyłącznie z życiem
rodziców dziecka w rozłączeniu. Nie ma wówczas mowy o zaniedbaniu, zawinieniu
rodzica, jak również o zagrożeniu dobra dziecka. Decydują raczej kwestie praktyczne.

Może to być związane z tym, że rodzice żyjący w rozłączeniu nie potrafią porozumieć
się w sprawach dziecka lub widoczny jest między nimi konflikt na tym tle. Za
ograniczeniem władzy rodzicielskiej może także przemawiać np.

znaczna odległość
miejsc zamieszkania, a nawet zamieszkiwanie w innych krajach.

W takich sytuacjach, sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę drugiego rodzica do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do dziecka.

W praktyce jest to ograniczenie władzy do współdecydowania o istotnych sprawach dziecka lub do bycia informowanym.

Najczęściej w takich sprawach jak: edukacja, wybór szkoły, sposobu leczenia, miejsca zamieszkania, pobytów i wyjazdów zagranicznych.

Ograniczenie władzy do
współdecydowania o istotnych sprawach dziecka

Wbrew temu, co często czytam na różnych forach i grupach wsparcia rozwodzących się osób, taki zapis w orzeczeniu sądu oznacza, że rodzic ma prawo do współdecydowania o istotnych sprawach dziecka.

W rezultacie, pomimo teoretycznego ograniczenia władzy, rodzic wciąż ma prawo do rozstrzygania o najważniejszych sprawach swego dziecka. Czyli, de facto, ograniczenie obejmuje sprawy nieistotne lub mniej istotne i bieżące.

Podczas, gdy w sprawach istotnych dla dziecka zgoda drugiego rodzica nadal jest konieczna i niezbędna. Dlatego też, rodzic, który ma pełną władzę nie może w istotnych sprawach dziecka podejmować decyzji samodzielnie.

W rezultacie, z praktycznego punktu widzenia, taki zakres ograniczenia władzy rodzicielskiej niewiele zmienia. Najczęściej dotyczy to sytuacji, gdy rodzice nie są w stanie wypracować zgodnego porozumienia wychowawczego o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie.

Istotne sprawy dziecka,
czyli jakie?

Ograniczając
władzę rodzicielską, sąd określi, o jakich istotnych sprawach dziecka rodzic ma
prawo współdecydować. Najczęściej może ono obejmować m.in.:

  • miejsce zamieszkania,
  • kierunek kształcenia, wybór szkoły, decydowanie o zajęciach pozaszkolnych,
  • wybór lekarza, sposobu leczenia,
  • sposób spędzania wakacji, wybór miejsca wypoczynku,
  • pobyt za granicą.

Ograniczenie władzy
rodzicielskiej do bycia informowanym o istotnych sprawach dziecka

To dalej idące ograniczenie władzy, ponieważ taki zakres ograniczenia oznacza, że rodzic którego władza jest ograniczona nie decyduje o istotnych sprawach dziecka. Ma jedynie prawo bycia informowanym o istotnych sprawach dziecka. Podobnie i tu, zakres informacji jest dokładnie określany w orzeczeniu sądu.

W konsekwencji, przy takim ograniczeniu, rodzic który posiada pełną władzę rodzicielską nie musi pytać drugiego o zdanie i może samodzielnie decydować o istotnych sprawach dziecka. Ma jedynie obowiązek informowania rodzica, którego władza jest ograniczona.

Bezkonfliktowa opieka na
dzieckiem po rozwodzie

Reasumując,
ograniczenie władzy rodzicielskiej nie musi wiązać się z zawinieniem rodzica czy
jakimikolwiek zaniedbaniami. Niekiedy, podyktowane jest to wyłącznie życiem
rodziców w rozłączeniu, lub wręcz kwestiami praktycznymi.

W przypadku rozwodzących się małżonków, najlepszym rozwiązaniem jest współpraca rodziców dla dobra dziecka i osiągnięcie przez nich porozumienia o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie. W związku z tym, aby przy rozwodzie władza rodzicielska mogła być w pełni pozostawiona obojgu rodzicom, małżonkowie powinni przekonać sąd, że opieka nad dzieckiem będzie przebiegać bezkonfliktowo.

Przede wszystkim, brak porozumienia wychowawczego – w obecnym stanie prawnym – nie musi prowadzić automatycznie do innego rozstrzygnięcia niż powierzenie władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom.

Przez wzgląd na dobro dziecka i prawo dziecka do wychowywania przez oboje rodziców, władza rodzicielska co do zasady powinna być pozostawiona obojgu rodzicom.

Wydaje się, że inne rozstrzygnięcia powinny zapadać w wyjątkowych sytuacjach.

Przeczytaj także:

Władza rodzicielska nad dzieckiem

Pozbawienie władzy rodzicielskiej

Ograniczenie władzy rodzicielskiej – dobro dziecka. Praktyczne wyjaśnienia

Moje dotychczasowe doświadczenie w sprawach rodzinnych wskazuje, że wiele osób nie rozumie, co oznacza ograniczenie władzy rodzicielskiej do współdecydowania o istotnych sprawach dziecka. Jest to o tyle problematyczne, że brak świadomości w tym zakresie dotyczy obojga rodziców i często jest wykorzystywany do rozgrywek pomiędzy nimi.

Kancelaria prawna wrocław – specjalizacja ograniczenie władzy rodzicielskiej (opis po kliknięciu)

Z czego to wynika?

Zacznijmy od początku. O władzy rodzicielskiej nad wspólnymi dziećmi orzeka Sąd najczęściej w czasie rozwodu. Do roku 2015 r.

, kiedy to weszła w życie nowelizacja Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego zasadą było powierzanie wykonywania władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców przy jednoczesnym pozostawieniu drugiemu prawa do współdecydowania o istotnych sprawach dziecka.

Sąd mógł pozostawić władzę rodzicielską obojgu rodzicom tylko na ich zgodny wniosek i o ile przedstawili oni pisemne porozumienie o sposobie jej wykonywania, a Sąd nie miał wątpliwości co do tego, że będą oni współdziałać dla dobra dziecka.

Powyższe oznaczało niejako automatyczne ograniczenie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, w sytuacji, w której rodzice nie przedstawili pisemnego porozumienia, nawet jeżeli nie było między nimi sporu, co do sposobu sprawowania władzy rodzicielskiej. Obecnie zasadą jest, że władza rodzicielska pozostaje przy obojgu rodzicach, chyba że szczególne okoliczności przemawiają za tym, że nie będzie to zgodne z dobrem dziecka.

Zatem większość orzeczeń Sądów, które zapadły przed rokiem 2015 r. ogranicza władzę rodzicielską jednego z rodziców do współdecydowania o istotnych sprawach dziecka. Aktualnie zdecydowanie trudniej bez istotnego powodu ograniczyć władzę rodzicielską drugiemu z rodziców, gdyż zasadą jest jej wspólne wykonywanie.

Ograniczenie do ….. co to znaczy?

Jeżeli Sąd ogranicza władzę rodzicielską do istotnych sprawach dziecka takich jak współdecydowanie o edukacji, zdrowiu, miejscu pobytu czy wyjazdach zagranicznych oznacza to, że w tym zakresie oboje rodzicie muszą decydować wspólnie! Wiele osób sądzi, że jeżeli władza rodzicielska jednego z rodziców jest ograniczona, to są oni uprawnieni do samodzielnego podejmowania decyzji o tym, gdzie dziecko pójdzie do szkoły, jakimi metodami należy je leczyć w razie zachorowania czy też, kiedy wyrobić mu paszport. Jednak nic bardziej mylnego. Sąd bowiem określa te dziedziny życia dziecka, w których rodzice powinni decydować wspólnie.

Reasumując, jeżeli masz ograniczone prawa rodzicielskie nie oznacza to, że zostałeś całkowicie pozbawiony wpływu na sposób jego wychowania. Masz bowiem prawo wyrazić swoje zdanie w większości kluczowych kwestii dotyczących osoby dziecka, a jeśli nie jesteś w stanie dojść do porozumienia z drugim rodzicem sprawę można poddać pod rozstrzygnięciu Sądu.

Jeśli masz sprawę lub chcesz wszcząć sprawę o ograniczenie władzy rodzicielskiej to jako Kancelaria prawna KHG we wrocławiu możemy Ci pomóc. W ostatnim czasie nasz zespół ds.

 rodzinnych składający się z adwokata i radcy prawnego przeprocedował taką sprawę, w której mężowi została ograniczona władza rodzicielska, gdyż zajmował się głównie “graniem na komputerze” i nie poświęcał czasu dziecku nawet jak było pod jego opieką. Nie musi zawsze występowac alkohol itd.

, nasza kancelaria prawna stara się szukać takich argumentów, które są skuteczne w praktyce, choć może nie częste w teorii prawa. Ważne aby działało i osiągało cel.

See also:  Uregulowanie kontaktów z wnukiem

Nasza Kancelaria prawna specjalizuje się w sprawach rozwodów. Adwokaci i radcowie prawni pomagają prowadzić sprawy rozwodowe

Ograniczenie władzy rodzicielskiej do współdecydowania o istotnych sprawach dziecka

Z ograniczeniem władzy rodzicielskiej do współdecydowania o istotnych sprawach dziecka najczęściej spotykamy się w sprawach o rozwód.

W każdym wyroku orzekającym rozwód sąd rozstrzyga bowiem o władzy rodzicielskiej nad wspólnymi małoletnimi dziećmi obojga małżonków.

Mając na uwadze dobro dziecka, sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień.

Wskazane rozstrzygnięcie w zakresie władzy rodzicielskiej nie jest oczywiście regułą, jednak w dzisiejszym wpisie chciałabym zwrócić uwagę właśnie na znaczenie tego zapisu, ponieważ z mojego doświadczenia wynika, że wiele osób w błędny sposób go interpretuje. Warto już wiedzieć na etapie składania pozwu o rozwód lub odpowiedzi na pozew, czego tak naprawdę żądamy lub czego żąda druga strona.

Tak więc jednym z rozstrzygnięć wyroku rozwodowego może być ograniczenie przez sąd władzy rodzicielskiej jednego z rodziców do współdecydowania o istotnych sprawach dziecka.

Kodeks rodzinny i opiekuńczy nie zawiera definicji istotnych spraw dziecka, dlatego tak ważne jest, aby w sentencji orzeczenia w sposób konkretny i dokładny określony został katalog uprawnień i obowiązków rodzica, w stosunku do którego ograniczono władzę rodzicielską.

  • W orzecznictwie i doktrynie wskazuje się, że do istotnych spraw dziecka zalicza się sprawy związane z miejscem pobytu dziecka, zmianę obywatelstwa, wyjazd małoletniego za granicę (również na wakacje), zgoda na wydanie paszportu dla dziecka, sposób leczenia, wybór szkoły, udział w zajęciach pozalekcyjnych, czy też zmiana nazwiska i imienia dziecka.
  • Ograniczenie władzy rodzicielskiej do istotnych spraw dziecka oznacza, że rodzic w stosunku do którego władza rodzicielska została ograniczona, nadal może decydować o istotnych sprawach dziecka.
  • Wyjaśniając na przykładzie, jeśli w treści wyroku znajdzie się zapis, że sąd  powierza matce wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnim dzieckiem stron, ograniczając władzę rodzicielską ojca do współdecydowania o istotnych sprawach dzieci, dotyczących wyboru szkoły, sposobu leczenia, zmiany miejsca zamieszkania, wyjazdu poza granicę Polski, oznacza, że ojciec ma ograniczone prawo w decydowaniu o bieżących sprawach dziecka, natomiast posiada on możliwość współdecydowania o istotnych sprawach dziecka wymienionych w treści orzeczenia, czyli w naszym przypadku będzie to możliwość współdecydowania o wyborze szkoły, sposobie leczenia, zmiany miejsca zamieszkania, wyjazdu poza granicę Polski.

Jeśli więc matka będzie chciała zmienić dziecku szkołę, powinna w tym zakresie podjąć decyzję wspólnie z ojcem. W sytuacji natomiast gdy pomiędzy rodzicami nie będzie porozumienia, każde z nich będzie mogło poddać tą kwestię pod rozstrzygnięcie sądu.

Uprawnionym do złożenia wniosku o rozstrzygnięcie o istotnych sprawach dziecka będzie więc również ojciec w stosunku do którego władza rodzicielska została ograniczona (więcej na temat rozstrzygnięcia w przedmiocie istotnych spraw dziecka napisałam w artykule Rozstrzygnięcie o istotnych sprawach dzieci).

W treści wyroku może znaleźć się również ogólny zapis, że sąd powierza wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnim dzieckiem stron jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego rodzica do decydowania o istotnych sprawach dziecka, jednak z uwagi na fakt, że ustawodawca nie wprowadził do kodeksu definicji istotnych spraw dziecka, sformułowanie takie może w praktyce prowadzić do kolejnych nieporozumień pomiędzy  nierzadko już skonfliktowanymi rodzicami. W naszym interesie jest więc, aby zapis ten był sformułowany w sposób konkretny i dokładny.

Ograniczenie praw rodzicielskich – adwokat Iwo Klisz

Władza rodzicielska wiąże się z całym wachlarzem praw i obowiązków rodzica względem dziecka. Rodzic ma obowiązek sprawować pieczę nad dzieckiem, zapewniać mu bezpieczeństwo, dbać o jego potrzeby takie choćby jak zapewnienie jedzenia i mieszkania, a także ma prawo do zarządzania majątkiem dziecka.

  • Władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom i niezależnie od tego, czy dziecko urodziło się w małżeństwie, czy zostało uznane w urzędzie stanu cywilnego, prawa rodzicielskie w takim samym stopniu będą przysługiwać matce, jak i ojcu.
  • Ale bywa, że coś szwankuje i rodzic nie potrafi wywiązywać się ze swoich obowiązków, a prawa rodzicielskie są przez niego nadużywane.
  • W sytuacji gdy dobro dziecka z jakichś względów jest zagrożone, sąd opiekuńczy może ingerować w prawa rodzicielskie i nakładać na rodziców ograniczenia lub obowiązki, które mogą mieć bardzo różną postać, ale jeden cel: mają zabezpieczyć interesy małoletniego, tak by nie stała mu się krzywda.

Ograniczenie władzy rodzicielskiej – co oznacza?

  1. Z tego rodzaju ograniczeniem praw często spotykamy się w dwóch kontekstach.
  2. Po pierwsze ograniczenie władzy rodzicielskiej może nastąpić dlatego, że rodzice nieprawidłowo ją wykonują i jakaś instytucja (lub drugi rodzic) zawiadomiła sąd o potrzebie ingerencji.

  3. Takie ograniczenie władzy rodzicielskiej często kojarzy się z różnymi uzależnieniami rodziców, chociaż to często mylne wyobrażenie, ale o tym dalej…

Po drugie ograniczenie władzy rodzicielskiej może dotyczyć również rodziców po rozwodzie np.

poprzez pozostawienie jednemu z nich jedynie prawa do współdecydowania o istotnych sprawach dziecka.

Tak naprawdę są to dwie zupełnie różne instytucje.

Zwłaszcza ta pierwsza ma za zadanie chronić dziecko przed niewłaściwym postępowaniem rodzica lub obojga rodziców, wtedy gdy dobro dziecka jest zagrożone.

Przesłanki ograniczenia władzy rodzicielskiej

Jak już wiesz, główną przesłanką ograniczenia władzy rodzicielskiej jest zagrożenie dobra dziecka. W grę mogą wchodzić takie sytuacje jak alkoholizm lub przemoc, ale też niewydolność wychowawcza. Ostatnio coraz częściej można spotkać się z sytuacjami, gdy rodzice nie radzą sobie z dzieckiem, mimo, że w domu nie ma przejawów patologii.

Sąd Najwyższy wielokrotnie podkreślał to, że ograniczenie władzy rodzicielskiej nad dzieckiem nie ma charakteru represji wobec rodziców, a jego celem jest jedynie zadbanie o dobro dziecka.

Tyle w teorii – w praktyce wielu rodziców odbiera zarządzenia sądu jako krzywdzące zarówno dla nich jak i dla dziecka. W takich sytuacjach adwokat może pomóc zadbać o interesy uczestników postępowania i przedstawić sprawę w innym świetle, walcząc o to, by reakcja organów była rzeczywiście adekwatna do sytuacji.

Na czym polega ograniczenie władzy rodzicielskiej?

Tutaj mamy całe spektrum możliwości. Należy pamiętać, że kodeks podaje tylko niektóre sposoby ograniczenia władzy rodzicielskiej. Jeżeli sąd orzekający w sprawie dojdzie do przekonania, że inne sposoby ograniczenia praw rodzicielskich w danej sprawie sprawdzą się lepiej, to może je zastosować.

Pamiętaj, że władza rodzicielska może zostać ograniczona jednemu z rodziców lub obojgu rodzicom, w zależności od okoliczności.

Przykładowe sposoby ograniczenia praw rodzicielskich wymienione w kodeksie to:

  • * zobowiązanie rodzica i małoletniego do określonego postępowania np. pracy z asystentem rodziny,
  • * skierowanie do placówki zajmującej się terapią rodzinną,
  • * określenie jakie czynności nie mogą być przez rodziców podejmowane bez zgody sądu,
  • * wykonywanie władzy rodzicielskiej może zostać poddane nadzorowi kuratora,
  • * skierowanie małoletniego do organizacji lub instytucji powołanej do przygotowania zawodowego albo do innej placówki sprawującej częściową pieczę nad dziećmi.
  • Najdalej idącą formą ograniczenia praw rodzicielskich jest umieszczenie małoletniego w rodzinie zastępczej, czy rodzinnym domu dziecka.

Musisz wiedzieć, że każde zarządzenie zmierzające do ograniczenia władzy rodzicielskiej jest połączone z kontrolą wykonywania orzeczenia. Może ona polegać na składaniu przez rodziców dziecka okresowych sprawozdań. Realizację zaleceń może również kontrolować kurator sądowy.

Czym się różnią: ograniczenie władzy rodzicielskiej i pozbawienie władzy rodzicielskiej

Te dwa rozstrzygnięcia ingerują we władzę rodzicielską w innym zakresie.

See also:  Prawa dziecka po rozwodzie rodziców

Pozbawienie władzy rodzicielskiej oznacza, że rodzic nie będzie mógł decydować w jakichkolwiek kwestiach dotyczących dziecka, pozostanie mu jedynie obowiązek płacenia alimentów i prawo do realizowani kontaktów.

Ograniczenie władzy rodzicielskiej z kolei może przybrać łagodne formy i może nie być mocno odczuwalne dla matki i ojca (np. składanie okresowych informacji o realizacji obowiązku). Rodzice zachowują decyzyjność w kwestiach związanych z ich córką lub synem.

W orzeczeniach sądów zarządzenia dotyczące praw rodzicielskich postrzegane są jako ostrzeżenie dla rodziców, że władza rodzicielska sprawowana jest przez nich nieprawidłowo. Następnym krokiem jest dalsze ograniczanie praw rodzicielskich, a w ostateczności pozbawienie władzy rodzicielskiej nad dzieckiem.

Ograniczenie władzy rodzicielskiej na wniosek jednego z rodziców

Nie zawsze jest tak, że postępowanie zmierzające do ograniczenia praw rodzicielskich toczy się z urzędu, często wniosek dotyczący ograniczenia praw rodzicielskich składa jedno z rodziców. Może mieć ku temu różne powody, często jednak chodzi o brak komunikacji z ojcem lub matką.

Również do pozbawienia władzy rodzicielskiej może dojść z inicjatywy instytucji (np. szkoła, albo ośrodek pomocy społecznej informuje sąd, że w miejscu zamieszkania małoletniego dzieje się coś niepokojącego), albo na wniosek rodzica (np. ojciec chce pozbawić praw rodzicielskich matkę, która od lat nie interesuje się dzieckiem).

Niezależnie od okoliczności do pozbawienia i ograniczenia władzy rodzicielskiej może dojść tylko po przeprowadzeniu sprawy sądowej.

Wniosek o ograniczenie władzy rodzicielskiej wiąże się z opłatą sądową w kwocie 100 zł, podobnie jak wniosek o pozbawienie praw rodzicielskich. Wnioski te należy złożyć do sądu rejonowego miejsca zamieszkania małoletniego.

Ograniczenie władzy rodzicielskiej do prawa o współdecydowaniu o istotnych sprawach dziecka

  1. Takie ograniczenie dotyczy sytuacji, gdy rodzice dziecka żyją w rozłączeniu i istnieje pomiędzy nimi spór powodujący, że nie są w stanie porozumieć się co do spraw córki lub syna.

  2. Zobacz, że to wcale nie oznacza, że jedno z rodziców nadużywa swoich praw rodzicielskich i postępuje niewłaściwie w stosunku do dziecka, albo ignoruje jakiś swój obowiązek.

  3. Sądy wielokrotnie wypowiadały się na temat tego, że ograniczenie władzy rodzicielskiej do prawa o współdecydowania o istotnych sprawach dziecka nie ma nic wspólnego z brakiem kompetencji wychowawczych.

Możesz być wspaniałym rodzicem, a mimo to nie dogadywać się z matką lub ojcem dziecka

W takim przypadku sąd ogranicza prawo jednego z rodziców do współdecydowania jedynie o istotnych sprawach dziecka. Wówczas rodzic, który na co dzień przebywa z dzieckiem podejmuje samodzielnie decyzje o sprawach mniej istotnych.

  • W polskiej rzeczywistości najczęściej władza rodzicielska w tym przypadku zostaje ograniczona ojcu, bo według statystyk to z matką częściej zamieszkują dzieci po rozwodzie.
  • Uszczuplenie praw rodzicielskich w takim zakresie ma znaczenie praktyczne, a ustawodawca miał swoje powody wprowadzając takie rozwiązanie.
  • Wyobraź sobie, że skonfliktowani rodzice kłócą się dosłownie o wszystko, co dotyczy dziecka i w ogólnym rozrachunku nie wiadomo, czy dziecko może jechać na tą wycieczkę szkolną czy nie, czy może być odbierane z przedszkola przez babcię, czy wolno mu mieć telefon komórkowy itp.
  • Jeżeli rodzice mają wgląd w sprawy dziecka i wspólnie są w stanie podejmować decyzje, które go dotyczą, sąd pozostawia obojgu rodzicom pełnię władzy rodzicielskiej.

Ograniczenie władzy rodzicielskiej – pytania i odpowiedzi

Jeżeli masz jeszcze jakieś pytania, na które jak dotąd nie zlazłeś odpowiedzi, być może znajdziesz je poniżej.

Kto decyduje o tym w jaki sposób ograniczyć władzę rodzicielską?

Postanowienie kończące postępowanie wydaje sąd, ale w tym zakresie, podobnie jak w wielu innych sprawach (takich jak np. sprawy o uregulowanie kontaktów z dzieckiem) decydująca będzie opinia biegłych.

Nie będę Cię oszukiwał – najczęściej sądy wydają postanowienia zgodne z rekomendacjami biegłych, mimo że postępowanie dowodowe jest o wiele szerzej zakrojone. Warto wiedzieć, że w sprawach dotyczących ograniczenia lub pozbawienia praw rodzicielskich często pisemne opinie przedkłada szkoła do której uczęszcza dziecko.

Czy ograniczenie władzy rodzicielskiej w wyroku sądu opiekuńczego dotyczy tylko przypadków uzależnień?

Sąd często wydaje postanowienia o ograniczeniu władzy rodzicielskiej w sytuacji gdy rodzice są uzależnieni od alkoholu, narkotyków, w domu panuje przemoc itp. Ale nie tylko wtedy.

Bywa, że rodzice są niewydolni wychowawczo, mimo że dziecko wychowuje się w dobrych warunkach, a rodzice starają się, by niczego mu nie brakowało. Często w opinii biegłych możemy przeczytać, że dziecko w domu nie ma nakreślonych granic, rodzice nie stawiają mu wymagań, wpadło w złe towarzystwo, wagaruje itp.

Te wszystkie okoliczności również mogą przemawiać za ograniczeniem rodzicom praw rodzicielskich przynajmniej na jakiś czas.

Czy sąd w wyroku rozwodowym może nałożyć na rodzica obowiązek ograniczający mu prawa rodzicielskie?

Coraz częściej można się spotkać z ograniczenie władzy jednego z rodziców w sytuacji kryzysu okołorozwodowego.

Jeżeli jeden z rodziców manipuluje dzieckiem i zabrania mu utrzymywania kontaktów z rodzicem, z którym nie zamieszkuje, również jest to działanie sprzeczne z dobrem dziecka, które może skutkować zobowiązaniem matki lub ojca do podjęcia terapii, a nawet ustanowieniem nadzoru kuratora sądowego.

Czy ograniczenie władzy rodzicielskiej jest ustanawiane raz na zawsze?

Nie, orzeczenia sądu opiekuńczego mogą być zmieniane, jeżeli zmienią się okoliczności.

Oczywiście gdy dziecko kończy 18 lat przestaje podlegać władzy rodzicielskiej swoich rodziców, więc i nałożone ograniczenia nie mają racji bytu.

Sąd stwierdził, że nieprawidłowo wykonuję władzę rodzicielską i umieścił dzieci w rodzinie zastępczej. Co mogę zrobić?

Oprócz odpowiednich działań procesowych, w których może pomóc Ci adwokat, powinieneś zwrócić uwagę na rekomendacje biegłych. Jeżeli zarzucają Ci niskie kompetencje wychowawcze, zapisz się do „szkoły dla rodziców”, albo na inne warsztaty dla rodziców odpowiednie do Twojej sytuacji.

Jeżeli biegli uznali, że dziecko wchodzi Ci na głowę, nie umiesz nakreślić granic, warto skorzystać z pomocy instytucji zajmujących się terapią rodzinną. Chodzi też o to, by wykazać, że Ci zależy, że się starasz i potrafisz być wobec siebie krytyczny.

Pamiętaj, że masz prawo i obowiązek widywania syna, czy córki. Nie zaniedbuj tego, bo jeżeli zaniechasz regularnych kontaktów z dzieckiem nawet najlepszy adwokat nic nie wskóra w sądzie.

Wszczęto postępowanie z urzędu. Czy zabiorą mi dzieci?

Jeżeli dopiero wszczęto sprawę o ograniczenie władzy rodzicielskiej, nie panikuj. Umieszczenie dziecka w rodzinie zastępczej czy placówce opiekuńczo- wychowawczej to ostateczność. Bardziej prawdopodobne jest nałożenie na Ciebie określonych obowiązków dotyczących dziecka lub wydanie innych, mniej radykalnych zarządzeń, choć oczywiście wszystko zależy od sprawy.

Warto, by sprawdzona kancelaria podpowiedziała Ci co robić dalej i jakie wnioski lub pisma można złożyć w sprawie.

Sąd ograniczył mi władzę rodzicielską poprzez ustanowienie nadzoru kuratora. Na czym to polega?

To jeden z najczęstszych sposobów ingerencji w sposób wykonywania władzy rodzicielskiej. Kurator sądowy będzie systematycznie składał wizyty rodzinie i sporządzał tzw. karty nadzoru, które następnie trafią do sądu.

Co jeśli nie będę współpracował z kuratorem?

W przypadku braku współpracy rodziny z kuratorem sąd może wydać nowe zarządzenie i ograniczyć władzę rodzicielską w inny sposób np. umieścić dziecko w rodzinie zastępczej.

Może Cię także zainteresować:

  • Rozwód z orzekaniem o winie

Leave a Reply

Your email address will not be published.