Wyjazd za granicę a ograniczenie lub pozbawienie władzy rodzicielskiej

Ograniczenie lub odebranie praw rodzicielskich to dla sądu zawsze ostateczność.

Jeśli jednak dobro dziecka jest z winy rodzica zagrożone, lub gdy obowiązki rodzicielskie nie są wykonywane prawidłowo – to może być jedyne wyjście.

Jak wpływa to na kontakty z dzieckiem? Kiedy konieczne jest pozbawienie praw rodzicielskich, kiedy ojciec może odebrać dziecko matce? Jak napisać wniosek o odebranie praw rodzicielskich? Wyjaśniamy.

Porady prawne online

Władza rodzicielska, prawa rodzicielskie – jakie mają znaczenie?

Mimo że władza rodzicielska i prawa rodzicielskie są często używane zamiennie, to znaczą co innego. Władza rodzicielska jest tu terminem nadrzędnym, bo na nią składają się zarówno prawa, jak i obowiązki rodzicielskie. Mówiąc o ograniczeniu lub pozbawieniu władzy rodzicielskiej, mamy na myśli ograniczenie lub pozbawienie rodzica praw – obowiązki nadal zostają w mocy.

Najważniejsze informacje o władzy rodzicielskich, czyli obowiązkach i prawach rodzicielskich:

  • obowiązują do czasu, aż dziecko osiągnie pełnoletność, chyba że nastąpi odebranie władzy rodzicielskiej lub rodzic umrze;
  • rodzic powinien wykonywać je z poszanowaniem godności i praw pociechy, a także wziąć pod uwagę interes społeczny;
  • ich celem jest sprawowanie pieczy nad dzieckiem i jego majątkiem;
  • przykładowe prawa rodzicielskie obejmują decydowanie o wychowaniu, leczeniu, edukacji, miejscu zamieszkania, wydatkach, wyjazdach czy kształtowaniu światopoglądu dziecka.

Prawa rodzicielskie ojca i matki – różnice

Władza rodzicielska matki i ojca różni się momentem jej powstania, jeśli rodzice nie są małżeństwem. Matka otrzymuje pełnię praw i obowiązków, gdy jej potomek przychodzi na świat.

Jeśli jest wówczas w związku małżeńskim, władzę rodzicielską dostaje jej mąż też w momencie narodzin dziecka.

Jeśli para żyje w związku pozamałżeńskim, prawa ojca można nabyć przez uznanie lub ustalenie ojcostwa.

Mimo że częściej słyszymy o tym, że sąd nakazał odebranie praw rodzicielskich ojcu, to taka interwencja może dotyczyć również matki dziecka. Nadużywanie władzy rodzicielskiej lub zaniedbywanie małoletniego zdarza się u obojgu rodziców.

Wyjazd za granicę a ograniczenie lub pozbawienie władzy rodzicielskiej

Pozbawienie władzy rodzicielskiej

Jeśli wystąpią opisane niżej okoliczności, sąd może zdecydować o odebraniu rodzicowi praw rodzicielskich lub o ich ograniczeniu. Najpierw omówimy pierwszy przypadek – pozbawienie władzy rodzicielskiej.

Dla sądu pozbawienie praw rodzicielskich jest zawsze ostatecznością, bo to najsurowszy środek ochrony dobra dziecka – stosowany kiedy inne nie przyniosą pożądanego rezultatu.

Alternatywą jest ograniczenie władzy rodzicielskiej lub jej czasowe zawieszenie.

Odebranie władzy rodzicielskiej również może być czasowe – tak długo, aż znikną okoliczności, które do niego doprowadziły.

Pozbawienie praw rodzicielskich – powody

Władzę rodzicielską można odebrać jednemu lub obydwojgu rodzicom. Do pozbawienia praw rodzicielskich może dojść, gdy:

  • rodzice nadużywają władzy rodzicielskiej – zalicza się do tego np. stosowanie przemocy fizycznej lub psychicznej, zmuszanie dziecka do pracy ponad jego siły, nakłanianie go do popełniania przestępstw;
  • rodzice zaniedbują obowiązki rodzicielskie – np. porzucenie dziecka, niepłacenie alimentów, brak zainteresowania dzieckiem, nieprzypilnowanie, żeby chodziło do szkoły, nadużywanie alkoholu, które stanowi zagrożenie dobra dziecka, uzależnienie od hazardu czy narkotyków, popełnianie przestępstw;
  • rodzice nie mogą wykonywać władzy rodzicielskiej – gdy wystąpi trwała przeszkoda u rodzica, np. pobyt w więzieniu, poważna choroba, zaginięcie rodzica, brak kontaktu z dzieckiem.

O odebranie praw rodzicielskich można wnosić w trakcie postępowania rozwodowego, ale z zasady rozpad związku nie jest jedyną okolicznością, w której można złożyć wniosek o ograniczenie władzy rodzicielskiej lub jej całkowite pozbawienie. Sąd może rozpatrzyć go w każdej sytuacji, w której dobro dziecka jest zagrożone.

Dlaczego do odebrania lub ograniczenia władzy rodzicielskiej dochodzi często właśnie w przypadku rozwodu? Kiedy rodzice zaczynają żyć w rozłączeniu i przykładowo ojciec wykaże usprawiedliwioną potrzebę szybkiego podejmowania decyzji o leczeniu dziecka, sąd może uznać, że lepiej jest ograniczyć władzę rodzicielską matce, która podejmowanie takich decyzji uniemożliwia. Ma to uzasadnienie, zwłaszcza gdy jednemu rodzicowi szczególnie trudno uzyskać od drugiego zgodę na podjęcie czynności istotnych dla najmłodszego. W trakcie postępowania rodzic może oczywiście walczyć, żeby do pozbawienia władzy rodzicielskiej nie doszło.

Odebranie praw rodzicielskich – konsekwencje

Pozbawienie władzy rodzicielskiej wiąże się z odebraniem rodzicowi prawa do wychowania dziecka – nie będzie mógł już decydować o życiu dziecka, drugi rodzic otrzyma pełnię praw rodzicielskich. Nie dostanie dostępu do dokumentacji medycznej dziecka, nie będzie miał wpływu na miejsce pobytu, edukację, wyjazdy za granicę, rozporządzanie majątkiem dziecka itp.

Odebranie praw rodzicielskich matce lub ojcu nie wpływa jednak bezpośrednio na kontakty z dzieckiem. Owszem – sąd może zdecydować, że dla dobra dziecka należy zabronić rodzicowi widywania się z małoletnim. Jeśli jednak takiego zakazu nie ma, to nadal ma prawo do kontaktów z dzieckiem.

Tak jak wspominaliśmy wcześniej, zarówno odebranie, jak i ograniczenie praw rodzicielskich nie wpływa na obowiązki rodzica. Nadal ciąży na nim np. obowiązek alimentacyjny. Z kolei małoletni ma nadal prawo do dziedziczenia po ojcu lub matce, którym odebrano bądź ograniczono władzę rodzicielską.

Pozbawienie władzy rodzicielskiej może mieć wymiar tymczasowy. Jeśli sąd zdecyduje, że przeszkody w wykonywaniu władzy rodzicielskiej zniknęły, to może mu ją przywrócić.

Ograniczenie władzy rodzicielskiej

Łagodniejszym środkiem ochrony dobra dziecka jest ograniczenie praw rodzicielskich. Również może dotyczyć jednego lub obojga rodziców. Jeśli rodzice nie są w stanie się porozumiewać w ważnych sprawach dziecka lub zachowanie rodzica zagraża zdrowiu bądź bezpieczeństwu małoletniego, to matka lub ojciec naraża się na zawinione ograniczenie praw rodzicielskich.

Tak jak w przypadku wniosku o pozbawienie praw rodzicielskich, ograniczenie władzy rodzicielskiej wynika często z utrudnionego podejmowania decyzji w temacie wychowania dziecka. Ograniczenie praw rodzicielskich ojcu lub matce może być wprowadzone tymczasowo.

Ograniczenie praw rodzicielskich – konsekwencje

Sąd ograniczając władzę rodzicielską jednego lub obojga rodziców może skierować rodzica (lub rodziców) na terapię, zlecić pomoc kuratora sądowego, nadzór sądu opiekuńczego, a także umieścić najmłodszego w placówce z internatem, rodzinie zastępczej lub domu dziecka – to jednak skrajne wyjście.

To, jakie konsekwencje poniesie ojciec czy matka, zależy głównie od przyczyny ograniczenia praw rodzicielskich. Im bardziej szkodliwe dla dobra dziecka jest zachowanie rodzica, tym surowsze ograniczenia może nałożyć sąd.

Ograniczając prawa rodzicielskie można wyłączyć prawo do decydowania o niektórych kwestiach związanych z dzieckiem. Jednak w istotnych sprawach, co do których nie zabroniono matce czy ojcu decydować rodzice nadal muszą rozstrzygać wspólnie, konsultować się z drugim rodzicem.

Wyjazd za granicę a ograniczenie lub pozbawienie władzy rodzicielskiej

Wniosek o pozbawienie praw rodzicielskich

Tak jak każde pismo procesowe, wniosek o ograniczenie lub pozbawienie władzy rodzicielskiej ma określoną budowę. Trzeba w nim zawrzeć:

  • datę i miejscowość,
  • oznaczenie sądu, do którego kierowana jest sprawa (wydział rodzinny sądu rejonowego w okręgu zamieszkania lub stałego pobytu dziecka),
  • imię, nazwisko, PESEL i adres wnioskodawcy, rodziców i dziecka,
  • wskazanie żądania – pozbawienie albo ograniczenie praw rodzicielskich ojca lub matki,
  • uzasadnienie żądań dobrem dziecka,
  • podpis,
  • dowody w sprawie,
  • pozostałe załączniki, np. akt urodzenia dziecka.

Do wniosku można też dodać prośbę o ustalenie miejsca zamieszkania dziecka.

Ten dokument inicjuje postępowanie sądowe, którego celem będzie przede wszystkim ustalenie stanu faktycznego na podstawie dostępnych dowodów. Musi być odpowiednio skonstruowany, żeby rozprawa potoczyła się w pożądanym dla nas kierunku. Niezastąpioną pomocą w napisaniu wniosku o ograniczenie praw rodzicielskich będzie adwokat specjalizujący się w prawie rodzinnym.

Wniosek o ograniczenie praw rodzicielskich lub pozbawienie władzy rodzicielskiej może złożyć nie tylko rodzic, ale też pracownik szkoły lub innego miejsca, w którym dziecko spędza czas, inny członek rodziny, kurator, policjant, pracownik opieki społecznej, prokurator. Tak naprawdę każdy, kto wie, że rodzic zagraża dobru lub bezpieczeństwu dziecka, może zainterweniować. Oprócz tego sąd może wszcząć postępowanie z urzędu.

See also:  Uregulowanie kontaktów z wnukiem

Ograniczenie lub pozbawienie praw rodzicielskich – postępowanie sądowe

Żeby sąd uznał ograniczenie praw rodzicielskich ojcu lub matce za najlepsze wyjście z sytuacji, osoba składająca wniosek musi przedstawić przekonujące dowody i wskazać świadków. Sąd może z urzędu powołać się na dowód z opinii Opiniodawczego Zespołu Specjalistów Sądowych, czyli psychologów i psychiatrów.

W trakcie postępowania sąd będzie przesłuchiwał rodziców i innych świadków. Może też porozmawiać z małoletnim dzieckiem, jeśli jego rozwój oraz stan psychiczny i fizyczny na to pozwolą. Nie odbędzie się to jednak na sali rozpraw.

Czego rodzic może spodziewać się na przesłuchaniu w sprawie o pozbawienie lub ograniczenie praw rodzicielskich? Sąd może pytać np.:

  • czy rodzice interesują się pociechą,
  • jak wyglądają ich kontakty i o czym rozmawiają,
  • w jakim stopniu rodzice łożą na utrzymanie swojego dziecka,
  • czy rodzice są w stanie wspólnie podejmować decyzje dotyczące potomka,
  • czy dziecko jest lub wcześniej było narażone na przemoc ze strony rodzica,
  • czy rodzic jest od czegoś uzależniony,
  • jak dziecko reaguje na spotkania z rodzicem, czy chce mieć z nim kontakt.

Sąd będzie starał się potwierdzić to, co mówią mu rodzice także w innych źródłach – przesłuchaniach świadków i dowodach.

Do postępowania o ograniczenie praw rodzicielskich lub pozbawienie władzy rodzicielskiej należy się dobrze przygotować – zarówno jako wnioskodawca, który musi udowodnić, że jeden lub obydwoje rodzice nie powinni decydować o losach dziecka, jak i rodzic, który nie zgadza się ze stawianymi mu zarzutami i nie chce stracić praw rodzicielskich.

I jedna, i druga strona postępowania samodzielnie może sobie nie poradzić z obroną swoich interesów przed sądem, wówcas w takich sprawach rodzic powinien skorzystać z pomocy prawnika.

Ograniczenie władzy rodzicielskiej ojcu lub matce – jak się bronić?

Niestety zdarza się, że jeden rodzic dąży do ograniczenia praw rodzicielskich drugiemu z powodu ich osobistych konfliktów, a nie zagrożenia dobra ich wspólnego dziecka. Niezależnie od tego, czy to matka próbuje ograniczyć prawa rodzicielskie ojcu, czy na odwrót, rodzic zawsze może się bronić przed sądem.

Żeby nie odebrano Ci prawa do wykonywania władzy rodzicielskiej, musisz zgromadzić odpowiedni materiał dowodowy.

Najcenniejsze będą zeznania świadków, którzy potwierdzą, że dla dobra dziecka najlepsza będzie Twoja obecność w jego życiu oraz że nie wystąpiła u Ciebie żadna przeszkoda w wykonywaniu władzy rodzicielskiej, a wychowywanie dziecka jest Twoim priorytetem. Oprócz tego poparcie swoich twierdzeń można przedłożyć inne dowody, np. SMS-y czy maile.

Sąd zawsze na pierwszym miejscu postawi dobro dziecka i na tej podstawie oceni, czy ograniczenie praw rodzicielskich będzie stosowne. Nie ma więc sensu żądać ograniczenia bądź pozbawienia praw rodzicielskich tylko z powodu złości czy rozżalenia przez rozstanie z ojcem lub matką dziecka.

 

Zadzwoń!

 

FAQ:

Jakie są argumenty do ograniczenia praw rodzicielskich?

Ograniczenie bądź odebranie praw rodzicielskich ojcu lub matce może być skutkiem zaniedbania dziecka (np. wyjazd, brak kontaktu z dzieckiem, brak zainteresowania małoletnim, uchylanie się od płacenia alimentów), nadużywania władzy rodzicielskiej (np. przemoc, zmuszanie do wykonywania pracy) lub braku możliwości zajmowania się dzieckiem z powodu trwałej przeszkody (np. choroby).

Pozbawienie praw rodzicielskich a alimenty

Pozbawienie praw rodzicielskich oznacza odebranie możliwości decydowania o dziecku, ale nie zwalnia rodzica z obowiązków rodzicielskich – należy do nich m.in. obowiązek alimentacyjny.

Ile trwa sprawa o pozbawienie lub ograniczenie praw rodzicielskich?

To zależy od indywidualnej sytuacji uczestników postępowania – od tego, jak długo rodzic będzie walczył o dziecko, ilu świadków będzie przesłuchiwanych itp. Sąd nie zdecyduje o pozbawieniu lub ograniczeniu władzy rodzicielskiej bez wyczerpującego postępowania dowodowego dlatego zazwyczaj dochodzi co najmniej do kilku rozpraw.

Jakie dowody na ograniczenie praw rodzicielskich będą przekonujące dla sądu?

Sąd przesłucha rodziców i osoby powołane na świadków. Może też wysłuchać dziecka, jeśli jego kondycja psychiczna i fizyczna na to pozwoli.

Kluczowy w sprawach rodzinnych jest również dowód z Opiniodawczego Zespołu Sądowych Specjalistów. Dodatkowe dowody to np. wiadomości mailowe, SMS czy z chatu, dokumenty medyczne (np.

gdy dziecko doświadcza przemocy), notatki policyjne, zdjęcia, nagrania. 

Uniemożliwienie wywiezienia dziecka z kraju

Zgodnie z art. 97 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, każde z nich jest obowiązane i uprawnione do jej wykonania. Jednakże w istotnych sprawach dziecka, rodzice rozstrzygają wspólnie, a w braku porozumienie między nimirozstrzyga sąd opiekuńczy.

Zgodnie z orzecznictwem, do „istotnych spraw” w rozumieniu w/w przepisu, można zaliczyć jedynie sprawy dotyczące wykonywania władzy rodzicielskiej, czyli sprawy dziecka, na przykład sprawa miejsca stałego pobytu dziecka (jego wyjazd za granicę).

Jak już wcześniej wspomniano do rozstrzygania w istotnych sprawach dziecka, niezbędna jest zgoda obojga rodziców, a w braku ich porozumienia to sąd opiekuńczy w trakcie postępowania „nakłania” rodziców do uzgodnienia stanowisk, a w konsekwencji do zawarcia porozumienia między nimi.

Jeżeli do przedmiotowego porozumienia nie dojdzie, wówczas sąd sam rozstrzygnie sprawę i wyda stosowne orzeczenie.

Wyjazd za granicę a ograniczenie lub pozbawienie władzy rodzicielskiej

W przedstawionej sytuacji, w przypadku wywiezienia dziecka przez matkę za granicę bez zgody ojca, jeżeli jednocześnie będzie to miało negatywne konsekwencje dla dobra dziecka, wówczas czyn ten będzie zawierał elementy nadużycia władzy rodzicielskiej, co w konsekwencji może doprowadzić do pozbawienia lub ograniczenia matce dziecka tej władzy rodzicielskiej. Zgodnie bowiem z postanowieniem Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 14 października 1970 r. (III CRN 181/70) „Pozbawienie przez ojca kilkuletniego dziecka naturalnego środowiska rodzinnego i bezpośredniej opieki matki oraz możliwości wychowania się wspólnie z małoletnim rodzeństwem i zatrzymanie go na stałe – wbrew woli matki – w obcym kraju zawiera elementy nadużycia władzy rodzicielskiej, które uzasadniają pozbawienie go tej władzy”.

Z kolei kwestię zgody obojga rodziców na wyjazd dziecka za granicę potwierdził Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 10 listopada 1971 r.

(III CZP 69/71), gdzie stwierdził, iż „na wyjazd za granicę na pobyt stały małoletniego wraz z jednym z rodziców, któremu w wyroku rozwodowym powierzono wykonywanie władzy rodzicielskiej, potrzebne jest zezwolenie sądu opiekuńczego, jeżeli drugi z rodziców, któremu powierzono nadzór nad wychowaniem dziecka, nie złożył oświadczenia wyrażającego zgodę na wyjazd dziecka”.

W związku z powyższym, jeżeli ma Pan uzasadnione podejrzenia, iż matka dziecka wywiezie je do innego kraju bez pańskiej zgody, mógłby Pan dochodzić skutecznego wykonywania przez Pana władzy rodzicielskiej przed sądem opiekuńczym, przez ograniczenie władzy rodzicielskie matce dziecka, a jednocześnie będzie Pan mógł wnioskować o zabezpieczenie powództwa w postaci zakazu wywiezienia dziecka z kraju. Więcej informacji na temat ograniczenia władzy rodzicielskiej można znaleźć w artykule Pozbawienie i ograniczenie władzy rodzicielskiej.

Jeśli chodzi o fakt „zablokowania paszportu dziecka”, nie istnieje w przepisach prawa taka instytucja. Swoich praw w przedstawionej sytuacji będzie Pan mógł dochodzić wyłącznie przed sądem opiekuńczym.

Fakt wywiezienie dziecka przez matkę w w/w sposób, nie zawiera znamion porwania. Informacje na ten temat zawiera odpowiedź Uprowadzenie dziecka przez rodzica.

Wyjazd za granicę a ograniczenie lub pozbawienie władzy rodzicielskiej

Kontakty z dzieckiem a wyjazd za granicą | Adw. Anna Gręda – Adamczyk

Wyjazd za granicę a ograniczenie lub pozbawienie władzy rodzicielskiej

Rodzice zawsze powinni chcieć utrzymywać kontakty ze swoim dzieckiem, nawet gdy razem nie mieszkają. Obowiązek utrzymywania relacji z dziećmi, nie ustaje w przypadku czasowego lub trwałego wyjazdu za granicę. Przeczytaj, jak wygląda kwestia kontaktów ze swoim dzieckiem w momencie pobytu za granicą.

Władza rodzicielska a ojciec za granicą

Ojciec dziecka nie zostaje automatycznie pozbawiony władzy rodzicielskiej z chwilą czasowego wyjazdu za granicę w celach zarobkowych bądź wyjazdu za granicę.

Władza rodzicielska przysługuje bez względu na to, czy ojciec przebywa w kraju czy też ojciec przebywa za granicą. Realizowanie kontaktów ojca z dzieckiem nawet po rozstaniu rodziców jest możliwe bez względu na to, czy ojciec mieszka w Polsce, czy za granicą. 

See also:  Jak odejść z dzieckiem od partnera?

Kontakty z dzieckiem a wyjazd za granicę

Rodzic ma prawo i obowiązek utrzymywania z dzieckiem kontaktu. Każdy rodzic zaś powinien chcieć odbywać kontakty ze swoim dzieckiem. Aktualnie bardzo często zdarza się, że ojciec dziecka przebywa za granicą (krótkotrwały lub długotrwały pobytu).

Bez względu na miejsce zamieszkania ojca to rodzic ma prawo i obowiązek kontaktu z dzieckiem. Kontakty mogą się odbywać osobiście oraz za pomocą środków porozumiewania się na odległość, tzw. kontakty przez Internet – poprzez Skype, Messengera, WhatsApp’a.

Klienci naszej kancelarii często pytają o możliwość widzenia z dzieckiem, w momencie pracy za granicą. Widzenia są zagadnieniem z zakresu prawa karnego i wykonawczego, a nie z zakresu prawa rodzinnego.

Można z powodzeniem ustalić pozasądowo i sądowo kontakty z dzieckiem przebywającym za granicą.

Ograniczenie władzy rodzicielskiej ojcu przebywającemu za granicą

Jeżeli władza rodzicielska nie może być wykonywana z powodu trwałej przeszkody albo jeżeli rodzice nadużywają władzy rodzicielskiej lub w sposób rażący zaniedbują swe obowiązki względem dziecka, sąd opiekuńczy pozbawi rodziców władzy rodzicielskiej (tzw. pozbawienie władzy rodzicielskiej).

Jeżeli rodzic, który trwale przebywa za granicą nie interesuje się dzieckiem i nie bierze udziału w jego życiu oraz procesie wychowania, to może być pozbawiony władzy rodzicielskiej nad dzieckiem.

Gdy zachodzi zaś potrzeba ochrony dobra dziecka to władza rodzicielska może zostać ograniczona np. do współdecydowania o leczeniu, które jest obarczone bardzo wysokim ryzykiem i kierunku kształcenia.

Rodzic, który przebywa za granicą nie zawsze może decydować szybko i sprawnie w nagłych sytuacjach z uwagi na odległość, pandemię koronawirusa, czas potrzebny na przybycie do miejsca pobytu dziecka itd.

Ingerencja sądu rodzinnego we władzę rodzicielską nie jest podejmowana automatycznie z uwagi na pracę ojca za granicą, lecz z uwzględnieniem całokształtu sytuacji opiekuńczo-wychowawczej danego dziecka i danej rodziny.

Ustalone kontakty z dzieckiem a wyjazd za granicę

Jak wygląda sprawa ustalonych kontaktów z dzieckiem a wyjazdem za granicę? Rodzice zawsze mogą porozumieć się co do kontaktów z dzieckiem. W razie braku takie porozumienia rozstrzyga sąd opiekuńczy.

Jeżeli wyjazd jest rekreacyjny albo krótkotrwały to zazwyczaj nie wymaga ingerencji sądu rodzinnego.

Jeżeli zaś wyjazd dziecka za granicę jest długotrwały to rozważyć należy zmianę wcześniej ustalonych kontaktów, aby nie narażać się na postępowanie w przedmiocie wykonywania kontaktów i zagrożenia zapłatą sumy pieniężnej z uwagi na brak wykonywania obowiązków w związku z kontaktami. Warto podkreślić, że dalej obowiązują alimenty gdy dziecko mieszka już za granicą.

Jeśli potrzebujesz pomocy w sprawie kontaktów z dzieckiem, skontaktuj się z nami.

Autor: Adwokat Anna Gręda-Adamczyk

Udostępnij:

Czy wyjazd dziecka za granicę wymaga zgody obojga rodziców? – Adwokat Agnieszka Galiszewska Kancelaria Adwokacka w Warszawie

Dziecko aż do uzyskania pełnoletności pozostaje pod władzą rodzicielską. Podejmowanie decyzji w istotnych sprawach dziecka uzależnione jest od tego czy władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom czy jej wykonywanie zostało ograniczony, bądź jeden czy oboje z rodziców zostali pozbawieni władzy rodzicielskiej.

Władza rodzicielska

Zasadą jest, że władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom. Jeśli nie zostało wydane przez sąd żadne orzeczenie dotyczące władzy rodzicielskiej to każdy z rodziców jest zarówno uprawniony jak i zobowiązany do jej wykonywania.

Władza rodzicielska obejmuje w szczególności prawo jak i obowiązek do wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka oraz do wychowania dziecka, z poszanowaniem jego godności i praw.

Jeśli dobro dziecka jest zagrożone, istnieje przemijającą bądź trwała przeszkoda w sprawowaniu władzy rodzicielskiej bądź rodzice nadużywają władzy rodzicielskiej czy w sposób rażący zaniedbują swoje obowiązki wobec dziecka, sąd może orzec o ograniczeniu, zawieszeniu albo pozbawieniu władzy rodzicielskiej. Orzeczenie może być wydane przez sąd w stosunku do jednego rodzica albo obojga rodziców.

Wykonywanie władzy rodzicielskiej

Uprawnienie każdego z rodziców do wykonywania władzy rodzicielskiej nie może polegać na tym, że każdy z rodziców podejmuje samodzielne, arbitralne decyzje w sprawach związanych z dzieckiem.

Rodzice powinni współdziałać w wykonywaniu władzy rodzicielskiej i podejmowaniu decyzji. Należy pamiętać, że zgodnie z art.

97 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego o istotnych sprawach dziecka rodzice rozstrzygają wspólnie a w braku porozumienia między nimi rozstrzyga sąd opiekuńczy.

Zazwyczaj nieporozumienia i konflikty związane z podejmowaniem decyzji w istotnych sprawach dziecka pojawiają się gdy rodzice żyją w rozłączeniu.

Wykonywanie władzy rodzicielskiej przez rodziców żyjących w rozłączeniu

Zgodnie z art.

107 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom żyjącym w rozłączeniu, sąd opiekuńczy może ze względu na dobro dziecka określić sposób jej wykonywania i utrzymywania kontaktów z dzieckiem. Sąd pozostawia władzę rodzicielską obojgu rodzicom, jeżeli przedstawili zgodne z dobrem dziecka pisemne porozumienie o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem.

W braku porozumienia miedzy rodzicami, sąd uwzględniając prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców, rozstrzyga o sposobie wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem.

Sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka, jeżeli dobro dziecka za tym przemawia.

Obligatoryjnym elementem wyroku rozwodowego jest rozstrzygnięcie o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków.

Zatem, jeśli nie zostało wydane przez sąd żadne orzeczenie regulujące wykonywanie władzy rodzicielskiej albo gdy władza rodzicielska nad dzieckiem została pozostawiona obojgu rodzicom, to każde z nich jest uprawnione i zobowiązane do jej wykonywania.

Podejmowanie decyzji w istotnych sprawach dziecka

Wyjazd dziecka za granicę, nawet gdy jest to wyjazd krótkotrwały np. na wakacje, należy do istotnych spraw dziecka. Jeśli więc obojgu rodzicom przysługuje władza rodzicielska to decyzję o wyjeździe dziecka za granicę powinni podjąć wspólnie. W braku zgody jednego z rodziców, drugi z rodziców może zwrócić się o rozstrzygniecie do sądu rodzinnego.

Jeżeli władza rodzicielska jednego z rodziców została ograniczona, to w orzeczeniu sądu zostaną wskazane określone obowiązki i uprawniania tego rodzica w stosunku do osoby dziecka.

Dlatego też jeśli rodzic chce decydować o wyjazdach zagranicznych dziecka a toczy się postępowanie dotyczące wykonywania władzy rodzicielskiej, to powinien zadbać, aby orzeczenie sądu zawierało uprawnienie do współdecydowania o tej kategorii spraw.

Jeśli jedno z rodziców nie żyje, nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych, zostało pozbawione władzy rodzicielskiej bądź gdy jego władza rodzicielska uległa zawieszeniu, to władza rodzicielska przysługuje drugiemu z rodziców i może on samodzielnie podejmować decyzje w istotnych sprawach dziecka.

Niniejszy artykuł jest ogólnym omówieniem tematu. Każda sprawa jest wielowątkowa i wymaga dokładnej analizy. W związku z powyższym zachęcam do skorzystania z pomocy adwokata.

Zapraszam do zapoznania się z innymi zagadnieniami z zakresu prawa rodzinnego i opiekuńczego.

Ojciec dziecka przebywa za granicą. Co z władzą rodzicielską?

Autorka pisała w mailu: „Ojciec dziecka przebywa aktualnie na terenie Niemiec. W Polsce bywa tylko przy okazji Świąt, czasem wraca na wakacje.

Często zdarzając się sytuacje, w których potrzebuję jego zgody, ostatnio zdarzyło się to przy zapisywaniu dziecka do przedszkola i załatwianiu dla niego paszportu.

Proponowałam mężowi rozwiązanie problemu na drodze sądowej, ale kategorycznie się temu sprzeciwia. Co robić?”

Zgodnie z art. 111 § 1 K.r.o., jeżeli władza rodzicielska nie może być wykonywana z powodu trwałej przeszkody albo jeżeli rodzice nadużywają władzy rodzicielskiej lub w sposób rażący zaniedbują swe obowiązki względem dziecka, sąd opiekuńczy pozbawi rodziców władzy rodzicielskiej. Pozbawienie władzy rodzicielskiej może być orzeczone także w stosunku do jednego z rodziców.

Przeszkoda w wykonywaniu władzy rodzicielskiej ma mieć charakter trwały.

Przez trwałą przeszkodę, uniemożliwiającą wykonywanie władzy rodzicielskiej, należy rozumieć taki układ stosunków, który wyłącza sprawowanie przez rodziców władzy rodzicielskiej na stałe w tym sensie, że albo według rozsądnego przewidywania nie można ustalić czasu trwania tego układu, albo – co najmniej – że układ ten będzie istniał przez czas długi (zob. postanowienie SN z dnia 2 czerwca 2000 r., II CKN 960/00, LEX nr 51976).

W literaturze, za trwałą przeszkodę w wykonywaniu władzy rodzicielskiej uznaje się takie sytuacje, jak np. wyjazd za granicę z zamiarem stałego pobytu, skazanie na karę pozbawienia wolności na czas dłuższy – aż do chwili upełnoletnienia się dziecka. Są to zatem przyczyny mające charakter obiektywny.

See also:  Żądania małżonka przy rozwodzie

Autorka skierowanego do mnie listu wskazała wyraźnie, iż  ojciec dziecka przebywa za granicą w sposób trwały tj.

jak należy domniemywać – prezentując przy tym zamiar osiedlenia się na terytorium Niemiec i zamieszkania nań, na stałe lub co najmniej na okres kilku lat.

Trudno więc oczekiwać od niego realnej, bieżącej partycypacji w podejmowaniu decyzji dotyczących dziecka, na równi z matką.

Istotnie, jak wskazuje na to autorka listu, może dochodzić do sytuacji, w których brak „niezwłocznej” zgody ojca (lub co gorsza niemożność jej uzyskania w ogóle, z uwagi na brak kontaktu z osobą przebywającą za granicą) może utrudniać załatwienie spraw niezwykle istotnych z perspektywy dobra małoletniego – jak choć przeprowadzenie poważniejszego zabiegu operacyjnego bez zgody obojga rodziców i inne.

O ile zatem stan ten, pomimo często odczuwanych trudności w bieżącym, samodzielnym decydowaniu o kwestiach dotyczących małoletniego, udaje się rodzicowi pozostałemu w kraju, sporadycznie „przezwyciężać” (głównie w przypadku spraw o mniejszym znaczeniu), o tyle pozostaje on całkowicie niedopuszczalny z perspektywy decyzji istotnych dla osoby i majątku dzieci. W ostatnich z wyżej wymienionych sytuacji, brak zgody rodzica obecnego w kraju na określone zabiegi, czy procedury dotyczące małoletnich, może okazać się dalece niekorzystny w skutkach, dla samych małoletniego.

Pozbawienie władzy rodzicielskiej nad małoletnim, rodzica pozostającego za granicą, jest jednak rozwiązaniem najdalej ingerującym w sferę jego praw i obowiązków rodzicielskich. Bywa więc, iż w przypadku rodziców czasowo przebywających za granicą, sąd opiekuńczy zawiesza jedynie ich władzę rodzicielską.

 Zgodnie z przepisami prawa rodzinnego i opiekuńczego, zawieszenie władzy rodzicielskiej możliwe jest w razie przemijającej przeszkody w jej wykonywaniu.

Jak wynika to z ugruntowanej linii orzecznictwa Sądu Najwyższego, „przeszkodę taką może stanowić pobyt w więzieniu czy też długotrwały pobyt za granicą. Podobnie może powstać konieczność zawieszenia władzy w razie długotrwałego pobytu w szpitalu.

Przyczyna zawieszenia władzy rodzicielskiej leży po stronie rodziców” (Postanowienie SN z dnia 8 października 1964 r., II CR 418/64 (w:) J. Gudowski, Kodeks rodzinny…, s. 376; postanowienie SN z dnia 8 października 1964 r., II CR 410/64 (w:) J. Gudowski, Kodeks rodzinny…, s. 376).

Co ciekawe, zdarza się jednak, iż nawet w przypadku rodzica nie czasowo, a „stale” przebywającego za granicą, Sąd stosuje rozwiązanie mniej ingerujące w sferę jego władzy rodzicielskiej. Tak też w wyroku SN z dnia 29 listopada 1999 r.

(III CKN 483/98, LEX nr 1232431), Sąd ten stwierdził, iż podstawą uzasadniającą zawieszenie władzy rodzicielskiej może być stały pobyt za granicą rodzica.

 Jak widać, wiele zależy więc od deklaracji rodzica przebywającego za granicą, dotyczących tego jak widzi swoją przyszłość poza granicami kraju i czy przebywa poza terytorium Polski, z zamiarem osiedlenia się na obczyźnie na stałe.

Indywidualne okoliczności danej sprawy mogą jednak sprawić, iż nawet na wypadek występowania po stronie rodzica zamiaru osiedlenia się za granicą na stałe, Sąd może czasowo zastosować względem niego rozwiązanie mniej kategoryczne w skutkach, polegające na zawieszeniu, nie zaś pozbawieniu go władzy rodzicielskiej nad dzieckiem.

Pozdrawiam, Adwokat Dagmara Jagodzińska

Wyjazd zagraniczny dziecka a zgoda rodzica | Adwokat Rodacki – Blog

Poruszałem już na blogu podobne zagadnienie dotyczące kwestii wyrobienia paszportu dla małoletniego dziecka.

Niemniej jednak samo wyrobienie paszportu nie jest jeszcze równoznaczne ze zgodą obojga rodziców na wyjazd zagraniczny.

Dlatego warto w osobnym wpisie omówić kwestię samego wyjazdu zagranicznego dziecka, tym bardziej, że w praktyce spotyka się coraz więcej problemów z tym związanych.

A więc po kolei. Co do zasady na wyjazd zagraniczny małoletniego dziecka wymagana jest zgoda obojga rodziców. Fakt, że oboje rodzice wyrazili zgodę na wyrobienie paszportu dla dziecka nie przesądza jeszcze o tym, że oboje zgadzają się na konkretny wyjazd zagraniczny. Dlatego taka zgoda jest wymagana przy każdym pojedynczym wyjeździe.

Zezwolenie Sądu na wyjazd zagraniczny dziecka

Co jeśli jeden z rodziców nie zgadza się na wyjazd zagraniczny dziecka z drugim z rodziców? Jeżeli oboje mają pełną władzę rodzicielską, to wówczas rodzic, który chce wyjechać z dzieckiem zagranicę może wystąpić do Sądu opiekuńczego o udzielenie mu zezwolenia na taki wyjazd. Prawomocne orzeczenie o zezwoleniu Sądu zastępuje wtedy zgodę drugiego rodzica.

 „Na wyjazd zagranicę na pobyt stały małoletniego wraz z jednym z rodziców, któremu w wyroku rozwodowym powierzono wykonywanie władzy rodzicielskiej, potrzebne jest zezwolenie sądu opiekuńczego, jeżeli drugi z rodziców, któremu powierzono nadzór nad wychowaniem dziecka, nie złożył oświadczenia wyrażającego zgodę na wyjazd dziecka”. (Uchwała  Sądu Najwyższego z dnia 11 listopada 1971 r. , sygn. akt: III CZP 69/71)

Ewentualnie ten rodzic (chcący wyjechać zagranicę) może także wystąpić do Sądu o ograniczenie władzy rodzicielskiej drugiego z rodziców bądź pozbawienie władzy rodzicielskiej, ale muszą być wtedy koniecznie spełnione ustawowe przesłanki.  Gdyby doszło do pozbawienia władzy rodzicielskiej, to wówczas rodzic z pełnią władzy rodzicielskiej mógłby już samodzielnie decydować o losie dziecka i nie potrzebowałby zezwolenia Sądu (np. na wyjazd zagraniczny z dzieckiem).

Wyjazd zagraniczny dziecka a ograniczenie władzy rodzicielskiej

Jeżeli chodzi o ograniczenie władzy rodzicielskiej, to tutaj sytuacja jest nieco bardziej skomplikowana.

Aby odpowiedzieć na pytanie czy na wyjazd zagraniczny dziecka jest potrzebna zgoda rodzica, który ma ograniczoną władzę rodzicielską, należałoby sięgnąć do konkretnego wyroku Sądu.

Trzeba by bowiem sprawdzić w jaki sposób władza rodzicielska została rodzicowi ograniczona.

Sądy często stosują zapis, że: „Sąd ogranicza władzę rodzicielską rodzica do współdecydowania o istotnych sprawach dziecka”. Jeżeli Sąd poprzestał na takim stwierdzeniu, to wówczas należałoby przyjąć, że wyjazd zagraniczny jest istotną sprawą dziecka i zgoda każdego z rodziców w dalszym ciągu będzie wymagana.

„wyjazd dziecka zagranicę w celu spędzenia tam wakacji, jako należący do istotnych spraw dziecka wymaga zgody obojga rodziców, wykonujących władzę rodzicielską, a w braku takiej zgody orzeczenia sądu opiekuńczego” (Postanowienie Sądu Najwyższego  z dnia 6 marca 1985 r. sygn. akt: III CRN 19/85)

Niemniej jednak zdarza się, że Sąd w sentencji wyroku ograniczającego władzę rodzicielską rodzica dodaje jeszcze wyliczenie konkretnych spraw, w których ten rodzic ma w dalszym ciągu prawo współdecydowania (np. zdrowie, edukacja itd.). Powstaje zatem pytanie o charakter takiego wyliczenia.

Jeśli przyjmiemy, że jest to wyliczenie jedynie przykładowe, to dalej zgoda obojga rodziców na wyjazd zagraniczny będzie wymagana.

Jeśli natomiast wyliczenie będzie miało charakter konkretny i pośród spraw istotnych nie będzie wymieniony wyjazd zagraniczny, to wówczas można by opowiedzieć się za poglądem, że rodzic posiadający pełnię władzy rodzicielskiej będzie mógł samodzielnie zdecydować o wyjeździe zagranicznym dziecka, bez zgody drugiego z rodziców.

Na koniec pozostaje jeszcze kwestia formy w jakiej powinna być wyrażona zgoda rodzica na wyjazd zagraniczny dziecka. W praktyce stosowana jest tutaj analogia do przepisów dotyczących wyrobienia paszportu dziecka, gdzie pod zgodą rodzica wymagany jest jego podpis poświadczony przez notariusza bądź organ paszportowy.

W związku z powyższym, aby zabezpieczyć się przed negatywnymi konsekwencjami, rodzice powinni zadbać o to, aby oświadczenie o zgodzie na wyjazd zostało podpisane przed notariuszem. Pozwoli to w przyszłości uniknąć wątpliwości, czy zgoda została udzielona w sposób prawidłowy i przez właściwą osobę.

  • ***
  • Kancelaria Adwokacka Maciej Rodacki, zakres usług: prawo rodzinne (rozwód, alimenty, podział majątku, władza rodzicielska, kontakty z dzieckiem, sprawy przeciwko nieletnim) oraz inne.
  • tel: 693 253 807
  • e-mail: [email protected]

Podobne artykuły:

Leave a Reply

Your email address will not be published.