Zabezpieczenie majątku inną drogą niż intercyza

  • Publikacja: 2021-09-13
  • Aktualizacja: 2022-01-29
  • r.pr. Eliza Polachowska

Każdy z nas słyszał zapewne o pojęciu intercyzy. Kojarzy się ona z umową zawieraną przed ślubem i z brakiem majątku wspólnego. Jednakże w ujęciu prawnym intercyza rozumiana jest szerzej, o czym mowa w dzisiejszym artykule.

Zabezpieczenie majątku inną drogą niż intercyza

Intercyza w trakcie małżeństwa – pojęcie i rodzaje intercyzy

Generalna zasada w prawie rodzinnym jest taka, że z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa.

Obejmuje ona przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. Przedmioty nieobjęte wspólnością należą do majątku osobistego każdego z małżonków.

Wyróżniamy zatem trzy rodzaje mas majątkowych: majątek wspólny, majątek osobisty męża i majątek osobisty żony.

Kodeks rodzinny i opiekuńczy (K.r.o.) wymienia przykładowo, co wchodzi do majątku wspólnego.

Jest to pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej; dochody z majątku wspólnego i z majątków osobistych każdego z małżonków; środki zgromadzone na rachunkach funduszy emerytalnych.

Natomiast do majątku osobistego należą przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej, czyli przed zawarciem małżeństwa, oraz przedmioty wymienione w art. 33 K.r.o.

Przepisy prawne dopuszczają zawarcie przez małżonków umowy, mocą której mogą wspólność ustawową rozszerzyć, ograniczyć albo ustanowić rozdzielność majątkową lub rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków. Umowa taka wymaga formy aktu notarialnego i może poprzedzać zawarcie małżeństwa bądź być zawierana w jego trakcie.

Jak widać, pojęcie intercyzy nie odnosi się tylko do rozdzielności majątkowej, lecz może dotyczyć także modyfikacji wspólności ustawowej.

Rozszerzenie wspólności polega na włączeniu do niej przedmiotów majątkowych, które normalnie należałyby do majątku osobistego każdego z małżonków.

Natomiast jej ograniczenie polega na wyłączeniu z majątku wspólnego przedmiotów, które zgodnie z prawem by do niego należały.

Kodeks rodzinny w art. 49 § 1 wylicza przedmioty, na które nie można rozszerzyć wspólności.

Należą do nich przykładowo przedmioty, które przypadną małżonkowi z tytułu dziedziczenia, zapisu lub darowizny bądź przedmioty służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków. Umowa taka może być przez małżonków zmieniana albo rozwiązana.

W przypadku jej rozwiązania małżonkowie wracają do ustroju wspólności ustawowej. Rozdzielność majątkowa może zostać ustanowiona w drodze umowy, jak również na mocy orzeczenia sądowego.

WAŻNE!

Pojęcie intercyzy odnosi się nie tylko do ustroju rozdzielności majątkowej między małżonkami.

Intercyza w trakcie małżeństwa – intercyza umowna a sądowa

Intercyza umowna jest w istocie dobrowolnym porozumieniem obojga małżonków, które może być w każdym czasie zmienione albo rozwiązane. Natomiast intercyza sądowa określana jest jako przymusowy ustrój majątkowy ustanawiany przez sąd na żądanie każdego z małżonków i po zaistnieniu ważnych powodów.

Jako przykład ważnego powodu wymienia się sytuacje, gdy dalsze trwanie wspólności zagraża interesom majątkowym drugiego małżonka i dobru rodziny.

Do takich sytuacji zalicza się także trudności w zarządzaniu majątkiem wspólnym, trwonienie majątku, alkoholizm, hazard, narkomania, dokonywanie ryzykownych operacji finansowych.

Każdy przypadek oceniany jest przez sąd indywidualnie, czy zachodzi ważny powód do ustanowienia rozdzielności majątkowej. Pojęcie to nie zostało bowiem w prawie zdefiniowane.

Zasadniczo rozdzielność powstaje z dniem oznaczonym w wyroku, który ją ustanawia. Jednakże w wyjątkowych wypadkach może to być dzień wcześniejszy niż dzień wytoczenia powództwa, w szczególności, jeżeli małżonkowie żyli w rozłączeniu.

Ustanowienie rozdzielności przez sąd nie wyłącza zawarcia przez małżonków umowy majątkowej małżeńskiej, którą zniosą oni rozdzielność majątkową. Jest to uzasadnione faktem ustania ważnych powodów leżących u podstaw ustanowienia przymusowej intercyzy. Opłata stała od pozwu w tej sprawie wynosi 200 zł.

Ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej może żądać także wierzyciel jednego z małżonków. Musi on jednak uprawdopodobnić, że zaspokojenie roszczenia stwierdzonego wyrokiem wymaga dokonania podziału majątku wspólnego małżonków.

Zgodnie bowiem z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego – wierzyciel małżonka nie może w czasie trwania wspólności ustawowej żądać zaspokojenia z udziału, który przypadnie temu małżonkowi w majątku wspólnym w razie jego ustania. Kodeks rodzinny przewiduje również przypadki powstania rozdzielności majątkowej z mocy prawa.

Należą do nich ubezwłasnowolnienie, ogłoszenie upadłości jednego z małżonków, orzeczenie separacji.

WAŻNE!

Kodeks rodzinny wyróżnia intercyzę umowną, sądową i powstałą z mocy prawa.

Konsekwencje intercyzy w trakcie małżeństwa

W momencie ustanowienia rozdzielności majątkowej umownie albo w drodze orzeczenia sądu wspólność ustawowa między małżonkami ustaje.

Do majątku nią objętego i jego podziału stosuje się odpowiednio przepisy o wspólności majątku spadkowego i o dziale spadku, które odsyłają do odpowiedniego stosowania przepisów o współwłasności w częściach ułamkowych.

Od tego momentu każdy z małżonków posiada majątek osobisty i połowę udziału w majątku wspólnym.

Zasadą jest, że udziały w majątku są równe. Jednakże przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego dopuszczają możliwość ustalenia nierównych udziałów zarówno w umowie, jak również w drodze orzeczenia sądowego.

W umowie należy podać powody ustalenia nierównych udziałów, bowiem jej zapisy powinny być zgodne z przepisami prawa i zasadami współżycia społecznego. Wielkość udziałów ustalona w umowie zawsze może zostać zmieniona w drodze orzeczenia sądowego.

Wynika to wprost z treści art. 501 K.r.o.

Ważne powody z umowy powinny być zgodne z art. 43 § 2 K.r.o. Jednak przepis ten nie definiuje pojęcia „ważnych powodów”, co odsyła nas do utrwalonej wykładni.

Otóż w literaturze podaje się, że chodzi tutaj o ocenę osobistego zachowania jednego z małżonków, który w sposób rażący i uporczywy nie wykonuje obowiązków wobec rodziny, nie przyczynia się do zwiększania majątku wspólnego, pomimo że ma ku temu możliwości.

Głównym motywem ustanowienia w trakcie małżeństwa rozdzielności majątkowej jest uchylenie się od odpowiedzialności za długi zaciągnięte przez jednego z małżonków.

Należy jednak pamiętać, że zasadniczo odpowiedzialność majątkiem wspólnym za zobowiązania zaciągnięte przez jednego z małżonków powstaje w sytuacji, gdy drugi z małżonków wyraził zgodę na zaciągnięcie zobowiązania oraz gdy zobowiązanie zostało zaciągnięte w sprawach wynikających z zaspokajania zwykłych potrzeb rodziny.

Ponadto wierzyciel w postępowaniu klauzulowym musi wykazać dokumentem urzędowym lub prywatnym, że stwierdzona tytułem egzekucyjnym wierzytelność powstała z czynności prawnej dokonanej za zgodą małżonka dłużnika. Tytułami egzekucyjnymi są między innymi prawomocne orzeczenia sądu – wyroki, postanowienia, nakazy zapłaty oraz inne tytuły wymienione w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego.

WAŻNE!

Zgodnie z uchwałą SN z dnia 17 kwietnia 2015r., III CZP 9/15, wierzyciel jednego z małżonków, poszukując zaspokojenia z majątku wspólnego po ustaniu wspólności małżeńskiej, może skierować egzekucję do udziału swojego dłużnika w majątku wspólnym.

Podsumowując: intercyza to nie tylko rozdzielność majątkowa. Można ją ustanowić przed zawarciem małżeństwa, jak również w jego trakcie. Przepisy dopuszczają intercyzę umowną, sądową i powstałą z mocy prawa. W praktyce opisane zagadnienie może nastręczać więcej problemów, z którymi warto się zwrócić do doświadczonego prawnika.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej  ▼▼▼

Co to jest intercyza, do czego służy, jak ją przygotować i kiedy warto?

Intercyza jest umową, która zyskuje na popularności, gdyż coraz więcej osób decyduje się na ustanowienie rozdzielności majątkowej w małżeństwie, dzięki której przedmioty nabyte w trakcie trwania małżeństwa należą do majątku osobistego każdego ze współmałżonków. Daje ona małżonkom znaczną niezależność finansową, a w razie rozwodu nie wymaga przeprowadzenia podziału majątku.

Co to jest intercyza?

Klienci mojej Kancelarii, często zadają pytania: co to jest intercyza małżeńska?

Intercyza, czyli umowa majątkowa małżeńska jest instytucją regulowaną przez przepisy prawa rodzinnego. Jej celem jest wyłączenie lub modyfikacja ustawowej wspólności majątkowej, powstającej pomiędzy małżonkami z mocy samego prawa, z chwilą kiedy dochodzi do skutku akt małżeństwa.

Ustawowa wspólność małżeńska

  • Na jej mocy, z nielicznymi wyjątkami, przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania małżeństwa przez oboje małżonków lub przez jednego z nich, stają się przedmiotem wspólności, zaś majątek jest zarządzany przez nich łącznie.
  • Obejmuje to nawet środki zgromadzone w trakcie trwania małżeństwa na koncie pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków oraz rachunku otwartego.
  • Z kolei wszelkie przedmioty majątkowe nabyte przed zawarciem małżeństwa lub w trakcie jego trwania w drodze darowizny lub spadku stanowią majątki osobiste każdego z małżonków, zarządzanego odrębnie, w związku z czym drugi małżonek nie posiada do nich żadnych praw.

Czemu służy intercyza?

Po co intercyza? Umożliwia ona stronom swobodne kształtowanie panujących pomiędzy nimi stosunków majątkowych i dostosowanie ich do potrzeb życiowych osób zawierających związek małżeński.

Co bardzo ważne, jej zawarcie jest możliwe nie tylko po ślubie, ale także zanim przyszli współmałżonkowie wstąpią w związek małżeński (tzw. intercyza przedmałżeńska).

Jak ustanowić intercyzę?

Umowa intercyzy musi mieć formę aktu notarialnego. Zawarta w innej postaci, np. stwierdzona jedynie pismem, jest nieważna z mocy samego prawa, w związku z czym nie wywołuje żadnych skutków prawnych. Aby więc podpisać intercyzę, musisz najpierw udać się do notariusza, oczywiście wraz ze swoim współmałżonkiem, jako drugą stroną przyszłej umowy.

Pamiętaj, że żadna ze stron takiego kontraktu, nie może być ubezwłasnowolniona i musi mieć pełną zdolność do czynności prawnych.

Ponieważ przedmiotem intercyzy jest odpowiednie ukształtowanie ustroju majątkowego pomiędzy przyszłymi współmałżonkami, jeżeli z jakichś powodów do ślubu nie dojdzie, taki dokument staje się nieważny.

Umowa taka staje się skuteczna dopiero z chwilą wstąpienia w związek małżeński.

Musisz pamiętać, że wszelkie zmiany oraz uzupełnienia intercyzy muszą być sporządzone w formie aktu notarialnego, inaczej będą pozbawione jakiejkolwiek ważności.

Po podpisaniu intercyzy, można ją w każdym czasie zmienić lub rozwiązać, oczywiście jedynie w formie notarialnej. Jeżeli strony nie zaznaczyły w umowie inaczej, rozwiązanie intercyzy w czasie trwania małżeństwa, skutkuje powstaniem wspólności ustawowej pomiędzy małżonkami.

See also:  Prawa dziecka po rozwodzie rodziców

Czy intercyza może mieć moc wsteczną w ustanowieniu rozdzielności majątkowej?

Umowa intercyzy absolutnie nie może mieć mocy wstecznej – sytuacja taka jest przez obowiązujące prawo wykluczona.

Nie może więc być sposobem na ucieczkę przed długami zaciągniętymi po ślubie, gdyż pomimo jej sporządzenia i ustanowienia rozdzielności majątkowej, zasadą jest wspólna odpowiedzialność małżonków z tytułu zobowiązań powstałych przed datą jej podpisania.

Jakie są rodzaje intercyzy?

Jakie są rodzaje intercyzy? Wyróżnić możemy cztery rodzaje intercyzy:

  • wyłączająca wspólność majątkową pomiędzy małżonkami, a więc intercyza ustanawiająca rozdzielność majątkową albo też rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków,
  • rozszerzająca ustrój wspólności majątkowej małżeńskiej,
  • ograniczająca ustrój wspólności majątkowej małżeńskiej,
  • przywracająca wspólność ustawową małżeńską.

Oprócz tego istnieje przymusowa rozdzielność majątkowa, ustanawiana przez sąd, jednakże z punktu widzenia prawnego nie jest to intercyza.

Czy intercyza to rozdzielność majątkowa? Odpowiadam: oczywiście tak, ale nie w każdym przypadku, może ona bowiem nawet rozszerzyć wspólność majątkową, a więc prowadzić do zupełnie przeciwnego skutku.

Intercyza wprowadzająca pełną rozdzielność majątkową pomiędzy małżonkami

Intercyza, jako umowa wprowadzająca rozdzielność majątkową pomiędzy małżonkami, powoduje że każdy z nich zachowuje w swoim odrębnym posiadaniu zarówno majątek nabyty przed jej zawarciem, jak i ten który został nabyty później. Wyłącza ona wspólność majątkową, w miejsce której powstaje rozdzielność majątkowa, zaś każdy z małżonków sprawuje samodzielny zarząd swoimi aktywami.

Wraz z zawarciem intercyzy tego rodzaju, przestaje powstawać majątek wspólny o charakterze dorobkowym, zaś każdy z małżonków zostaje wyposażony w prawo do samodzielnego dysponowania składnikami swojego majątku, co obejmuje wszelkie przedmioty majątkowe.

W przypadku rozwodu, z punktu widzenia majątkowego, pomiędzy małżonkami nic się nie zmienia, ponieważ już wcześniej nastąpiło ustanowienie rozdzielności majątkowej, w związku z czym nie ma potrzeby przeprowadzenia podziału majątku.

Intercyza a wspólność ustawowa i umowna

Musisz wiedzieć, że intercyza tego rodzaju może dotyczyć zarówno wyłączenia istnienia pomiędzy małżonkami ustroju wspólności ustawowej, jak i umownej, kiedy to nowa intercyza, wchodzi w miejsce tej, która została zawarta uprzednio.

W takim wypadku, umowa wprowadzająca rozdzielność majątkową, może zostać zawarta dopiero po dokonaniu formalnego podziału dotychczasowego majątku wspólnego, ponieważ odrębna własność każdego z małżonków dotyczy nie tylko majątku nabytego po zawarciu takiej umowy, ale także tego, który został wspólnie wypracowany przed zawarciem kontraktu. Oczywiście ma to zastosowanie także do istniejącego majątku osobistego.

Intercyza ustanawiająca pomiędzy małżonkami rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków

Zawarcie intercyzy mającej ustanowić rozdzielność majątkową pomiędzy małżonkami z wyrównaniem dorobków ma dokładnie takie same skutki prawne, jakie powstają wskutek ustanowienia pełnego ustroju rozdzielności majątkowej. Stan taki trwa do czasu, gdy umowa taka wiąże jej strony.

Dopóki trwa rozdzielność majątkowa, nie ma majątku wspólnego, a każdy z małżonków posiada prawo do swojego majątku osobistego. Z chwilą jednak, gdy następuje ustanie ustroju rozdzielności majątkowej, poprzez rozwód, małżonek znajdujący się w gorszej sytuacji majątkowej, może wystąpić o wyrównanie dorobku.

Co należy rozumieć pod pojęciem dorobku?

Dorobkiem każdego z małżonków jest wzrost wartości jego majątku, który nastąpił od zawarcia intercyzy do jej ustania.

Jaki jest cel wyrównania dorobku?

Celem wyrównania dorobku jest ochrona interesów tego małżonka, który znajduje się się w gorszej sytuacji finansowej. Taka sytuacja może mieć miejsce, gdy w ustroju rozdzielności majątkowej, jeden ze współmałżonków z powodu np. sprawowania opieki nad małoletnimi dziećmi, bądź niespodziewanej, ciężkiej choroby, nie mógł powiększać swojego majątku osobistego.

Czego nie wlicza się do dorobku?

Jeżeli umowa intercyzy nie stanowi inaczej, do dorobku nie wlicza się zaliczanych do majątku osobistego przedmiotów nabytych przed zawarciem umowy majątkowej i odziedziczonych przez małżonka, przekazanych mu w drodze darowizny lub zapisu, praw niezbywalnych, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie (np. prawa odkupu, prawa pierwokupu, prawo dożywocia, służebności osobiste), przedmiotów uzyskanych z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków. Zasada ta rozciąga się także na prawa autorskie oraz prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy, jak również nabyte w zamian za wszystkie te prawa majątkowe.

Co się dolicza do dorobku?

Do dorobku dolicza się darowizny dokonane przez jednego z małżonków, z wyłączeniem darowizn na rzecz ich wspólnych zstępnych oraz drobnych zwyczajowo przyjętych darowizn na rzecz innych osób, usług świadczonych osobiście przez jednego z małżonków na rzecz majątku drugiego małżonka, nakładów i wydatków na majątek jednego małżonka dokonanych z majątku drugiego z nich.

Jak się oblicza dorobek?

Dorobek oblicza się według stanu majątku z chwili ustania rozdzielności majątkowej i według cen z chwili rozliczenia.

W jaki sposób następuje wyrównanie dorobków?

Gdy ustaje rozdzielność majątkowa, wówczas małżonek, którego dorobek jest mniejszy niż ten, który należy do drugiego z nich i stanowi jego majątek osobisty, może żądać wyrównania dorobków. Dokonuje się to przez zapłatę w odpowiedniej wysokości lub przeniesienie prawa. Dzięki temu, wraz z wyrównaniem dorobków, następuje usunięcie dysproporcji pomiędzy majątkami małżonków.

Małżonek, na którym ciąży obowiązek wyrównania dorobków, może zgłosić drugiemu żądanie jego ograniczenia jedynie z ważnych powodów. W razie braku porozumienia między stronami co do sposobu lub wysokości wyrównania, w sprawie rozstrzyga sąd.

Czy roszczenie o wyrównanie dorobków podlega dziedziczeniu?

Powinieneś wiedzieć, że roszczenie o wyrównanie dorobków podlega dziedziczeniu. W związku z tym, w razie śmierci jednego ze współmałżonków, do wyrównania dochodzi pomiędzy jego spadkobiercami a małżonkiem pozostałym przy życiu.

Z kolei spadkobiercy takiego małżonka są również uprawnieni do wystąpienia z żądaniem zmniejszenia zakresu swojego obowiązku, jednakże jest to dopuszczalne tylko i wyłącznie wtedy, gdy spadkodawca wytoczył uprzednio powództwo o unieważnienie małżeństwa albo o rozwód lub wystąpił o orzeczenie separacji.

Intercyza rozszerzająca ustrój wspólności majątkowej małżeńskiej

Intercyza, która powoduje, że ustawowa wspólność majątkowa pomiędzy małżonkami zostaje rozszerzona, ma ten skutek prawny, że majątek osobisty jednego z małżonków, który został nabyty jeszcze przed zawarciem związku małżeńskiego, wchodzi w skład majątku wspólnego małżonków. Majątek osobisty drugiego małżonka również staje się częścią majątku wspólnego. W razie rozwodu, kiedy przestaje istnieć wspólność ustawowa i powstaje ustrój rozdzielności majątkowej, konieczny jest podział majątku wspólnego.

Wyłączenia z majątku wspólnego

Musisz wiedzieć, że nie wszystkie składniki majątku osobistego każdego małżonka mogą zostać włączone do wspólnoty majątkowej i stanowić majątek wspólny. Zawarciu umowy majątkowej nie może towarzyszyć rozszerzenie zakresu majątku wspólnego na:

  • przedmioty majątkowe, które przypadną małżonkowi z tytułu dziedziczenia, zapisu lub darowizny,
  • prawa majątkowe, wynikające ze wspólności łącznej, podlegającej odrębnym przepisom,
  • prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie,
  • wierzytelności z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia, o ile nie wchodzą one do wspólności ustawowej, jak również wierzytelności z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę,
  • niewymagalne jeszcze wierzytelności o wynagrodzenie za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej każdego z małżonków.

Istnieje domniemanie, że przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków również nie zostały włączone do majątku wspólnego małżonków.

Intercyza powodująca ograniczenie wspólności majątkowej małżeńskiej

Intercyza jako umowa mająca na celu ograniczyć wspólność ustawową w zakresie majątku, powoduje wyłączenie pewnych, określonych w niej składników majątkowych z majątku, który obejmuje wspólność majątkowa.

Z tego powodu, umowa ograniczająca wspólność majątkową musi precyzyjnie wskazywać jakie prawa lub przedmioty są nią objęte i mają pozostać majątkiem osobistym małżonków, nie będąc objęte przez majątek wspólny.

W razie rozwodu konieczny będzie podział majątku.

Intercyza przywracająca wspólność ustawową małżeńską

Na podstawie takiej umowy, następuje ustanie pomiędzy małżonkami powstałej uprzednio rozdzielności majątkowej, wskutek czego majątki odrębne małżonków zostają znowu objęte wspólnością. W razie rozwodu, znowu będzie musiało dojść do podziału majątku.

Intercyza a dziedziczenie

Czasami klient zadaje pytanie: czy intercyza po mojej śmierci działa?

Na takie pytanie trzeba odpowiedzieć, że zawarcie umowy majątkowej z małżonkiem w żaden sposób nie wpływa na dziedziczenie ustawowe każdego z małżonków.

W przypadku śmierci jednego z nich, do ustalenia praw do spadku stosuje się ogólne regulacje prawa spadkowego, a intercyza nie stanowi przeszkody, aby dana osoba dziedziczyła wszelkie przedmioty majątkowe po swoim zmarłym współmałżonku.

Intercyza a długi

Wiele osób zadaje sobie pytanie: czy intercyza, w przypadku ustanowienia rozdzielności majątkowej, chroni przed długami małżonka?

W przypadku rozdzielności majątkowej, chroni ona przed długami małżonka, ale tylko wtedy, gdy strony intercyzy zdołały zawrzeć umowę jeszcze przed powstaniem takich zobowiązań, a wierzyciele małżonka zostali uprzednio powiadomieni o fakcie jej zawarcia.

Jakie są koszty intercyzy?

Klienci zastanawiają się także, ile kosztuje rozdzielność majątkowa u notariusza oraz ile kosztuje akt notarialny intercyzy?

Zgodnie z przepisami o taksie notarialnej, za sporządzenie aktu notarialnego potwierdzającego zawartą umowę majątkową małżeńską, jeśli jej stronami są narzeczeni, notariusz pobierze 400 zł netto. Do tego należy doliczyć trzeba 23% VAT oraz podatek od czynności cywilnoprawnych, co łącznie daje ponad 550 zł.

See also:  Alimenty na córkę która urodziła dziecko i zamieszkała z partnerem

Ile kosztuje intercyza w trakcie małżeństwa?

Zawarcie intercyzy podczas trwania małżeństwa niesie za sobą większe koszty, gdyż opłata notarialna jest wyliczana na podstawie łącznej wartości majątku, którego dotyczy akt notarialny.

Ile kosztuje cofnięcie intercyzy?

Rozwiązanie intercyzy pociąga za sobą dokładnie taki sam koszt, jak jej ustanowienie.

Czy warto zawrzeć intercyzę?

Wszystko zależy od potrzeb stron takiej umowy. Z całą pewnością daje ona współmałżonkom dużą autonomię finansową oraz chroni przed odpowiedzialnością za długi małżonka powstałe po jej ustanowieniu. Często z tego rozwiązania korzystają osoby prowadzące działalność gospodarczą, ponieważ wierzyciele będą mogli zaspokoić się jedynie z majątku tego małżonka, który ją wykonuje.

W ostatecznym rozrachunku, to Ty sam musisz ocenić, czy intercyza jest dla Ciebie rozwiązaniem korzystnym, czy też nie.

Intercyzy, czyli umowy małżeńskie

Zawarcie małżeństwa niesie wiele zmian, ponieważ wiąże się nie tylko ze zmianą sytuacji osobistej dwojga ludzi, ale rodzi skutki w sferze majątkowej. Wiele osób rozważa podpisanie intercyzy. Czym ona jest i jakie skutki za sobą niesie? O tym przeczytacie w naszym artykule.

Punkt wyjścia – wspólność ustawowa małżeńska

Przed zawarciem związku małżeńskiego przyszli małżonkowie dysponują odrębnymi majątkami osobistymi, do których należą przedmioty majątkowe nabyte przed zawarciem małżeństwa.

Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (tzw.

wspólność ustawowa), która obejmuje zasadniczo pobrane przez małżonków wynagrodzenia lub  dochody z innej działalności oraz dochody z majątku wspólnego, a także dochody z majątku osobistego każdego małżonków (np. przychód z najmu nieruchomości zakupionej przed ślubem).

Jest to tak zwany majątek wspólny małżonków, do którego zaliczamy również przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich, z dochodów pobranych w trakcie trwania małżeństwa.

Gdy małżonkowie podejmą decyzję, że w ich małżeństwie będzie obowiązywał domyślny majątkowy ustrój małżeński (wspólność małżeńska), powinni stosować się do ustalonych zasad zarządu majątkiem wspólnym.

Małżonkowie są więc zobowiązani m.in.

do współdziałania w zarządzie majątkiem wspólnym, w szczególności do udzielania sobie wzajemnie informacji o stanie majątku wspólnego, o wykonywaniu zarządu majątkiem wspólnym oraz o zobowiązaniach obciążających majątek wspólny.

Mogą także sprzeciwić się czynności zarządu majątkiem wspólnym zamierzonej przez drugiego małżonka, z wyjątkiem czynności w bieżących sprawach życia codziennego lub zmierzającej do zaspokojenia zwykłych potrzeb rodziny albo podejmowanej w ramach działalności zarobkowej. Na część czynności z kolei konieczna jest zgoda drugiego małżonka (np. darowizny z majątku wspólnego).

Majątek osobisty małżonków

Zawarcie małżeństwa nie oznacza, że majątki osobiste małżonków nagle przestają istnieć. Przeciwnie, zarówno mąż jak i żona zachowują swoje majątki osobiste, do których oprócz przedmiotów majątkowych nabytych przed zawarciem małżeństwa wchodzą również m.in.

przedmioty nabyte przez dziedziczenie, zapis, darowiznę (o ile spadkodawca lub darczyńca nie postanowią inaczej), przedmioty które służą wyłącznie do zaspokajania potrzeb osobistych jednego z małżonków, prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać wyłącznie jednej osobie.

Pełną listę składników majątku osobistego małżonków znajdziemy w art. 33 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy.

Inne ustroje majątkowe małżeńskie

Wspólność ustawową należy uznać za podstawowy ustrój majątkowy małżeński, który trwa, chyba że małżonkowie inaczej postanowią.

Aby uregulować umowny sposób ustroju majątkowego pomiędzy małżonkami konieczne jest zawarcie umowy majątkowej małżeńskiej w formie aktu notarialnego (inaczej umowa będzie nieważna).

Taka umowa może zostać zawarta przed wstąpieniem w związek małżeński, ale może być również zawarta w trakcie trwania małżeństwa.

Co ważne, majątkową umowę małżeńską można zmienić albo w razie potrzeby rozwiązać.

O co warto zapytać dewelopera przed kupnem mieszkania?

Intercyza – rozwiązanie popularne czy rozsądne?

W polskim społeczeństwie intercyzy są coraz bardziej popularne i traktowane jako wyraz rozsądku.

Bardzo często powodem zawarcia umowy majątkowej małżeńskiej jest prowadzona przez jednego z małżonków działalność gospodarcza, która wiąże się ze zwiększonym ryzykiem finansowym.

W przypadku wspólności ustawowej, mamy do czynienia ze wspólną odpowiedzialnością za długi, więc zawarcie intercyzy jest sposobem na zabezpieczenie tych ryzyk.

W drodze umowy majątkowej małżeńskiej możemy rozszerzyć albo ograniczyć wspólność ustawową. W sytuacji umowy skutkującej rozszerzeniem wspólności majątkowej małżeńskiej, należy pamiętać o ograniczeniach wynikających z art. 49 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który zawiera katalog składników majątkowych, na które nie można rozszerzyć wspólności majątkowej małżeńskiej.

Kolejną z możliwości jest zawarcie umowy, która będzie skutkować wprowadzeniem rozdzielności majątkowej, która polega na tym, że każdy z małżonków zachowuje zarówno majątek nabyty przed zawarciem umowy, jak i majątek nabyty później i każdy z małżonków zarządza swoim majątkiem samodzielnie.

Rozdzielność majątkowa z wyrównaniem dorobków

Następną z możliwości jest ustanowienie pomiędzy małżonkami rozdzielności z wyrównaniem dorobków. Za dorobek każdego z małżonków uważa się wzrost wartości jego majątku po zawarciu umowy majątkowej.

Po ustaniu rozdzielności majątkowej ten małżonek, którego dorobek jest niższy w porównaniu do dorobku drugiego małżonka, może żądać wyrównania dorobków np. przez zapłatę. Takie rozwiązanie ma na celu zniwelowanie różnic między majątkami małżonków w sytuacji gdy np. żona zajmowała się prowadzeniem domu, wychowaniem dzieci i w tym czasie nie pracowała zawodowo.

Małżonkowie mają wpływ na ukształtowanie wzajemnych relacji majątkowych w małżeństwie na wiele sposobów, w zależności od stanu finansów, potrzeb własnych oraz rodziny, którą tworzą.

Sprawdź także:

Rachunek wspólny w banku. Na co zwrócić uwagę?

Wady i zalety intercyzy. Czy taka umowa się opłaca?

Przed wstąpieniem w związek małżeński, mało kto zastanawia się nad tym, jakie skutki faktycznie wywoła ów fakt. A małżeństwo zmienia nie tylko Twój stan cywilny, ale wywołuje też inne, określone skutki prawne.

Także w sferze finansowej. Z chwilą jego zawarcia, pomiędzy małżonkami powstaje wspólność majątkowa małżeńska, która wpływa na stosunki majątkowe małżonków.

Od tego momentu, w zasadzie wszystko, co zostanie przez nich nabyte stanowi ich majątek wspólny. 

Zasada ta jednak może ulec zmianie, jeśli dojdzie do podpisania intercyzy. 

Temat intercyzy wciąż wzbudza sporo kontrowersji. Szczególnie wśród osób, które kierują się przekonaniem, że małżeństwo winno przeżywać wszelkie wzloty i upadki razem. A intercyza to przejaw braku zaufania do drugiego małżonka, dlatego podpisują ją Ci, u których występuje znaczna dysproporcja w majątku. Ale to nie do końca tak. 

I dlatego chcę Ci trochę o niej opowiedzieć. Także o wadach i zaletach takiego rozwiązania. 

Dowiesz się m.in.: 

  • Czym jest intercyza?
  • Jakie możliwości daje taka umowa i jakie są jej rodzaje?
  • Kiedy można ją podpisać i jakie wiążą się z tym skutki?
  • Czy zawarcie intercyzy wpływa na zasady odpowiedzialności za długi w małżeństwie?
  • Czy można ją podpisać z datą wsteczną?
  • Jakie są wady i zalety intercyzy?
  • Ile to kosztuje?

Co to jest intercyza?

Intercyza jest umową zawieraną pomiędzy małżonkami (lub przyszłymi małżonkami) w formie aktu notarialnego. 

Celem małżeńskiej umowy majątkowej jest ustanowienie ustroju majątkowego kształtującego stosunki majątkowe między małżonkami w sposób odmienny od przewidzianego w przepisach o wspólności ustawowej.

Treść takiej umowy sprowadza się więc bądź do wyłączenia wspólności ustawowej i zastąpienia jej ustrojem rozdzielności majątkowej, bądź też do określenia zasad przynależności poszczególnych rodzajów praw majątkowych do majątku wspólnego i majątków osobistych małżonków.

Innymi słowy, na jej podstawie dochodzi do zmiany ustroju majątkowego obowiązującego w małżeństwie. Umowa taka może go wyłączyć (doprowadzić do rozdzielności majątkowej) lub też go zmodyfikować.

Nie można jednak w ten sposób całkowicie dowolnie kształtować wzajemnych stosunków majątkowych. A zatem np.

jednocześnie częściowo rozszerzyć (co do pewnych przedmiotów majątkowych), a częściowo ograniczyć (co do innych przedmiotów) wspólności ustawowej.

Katalogu możliwych wariantów został precyzyjnie określony. 

  • Dzięki intercyzie, małżonkowie mogą:
  • rozszerzyć wspólność małżeńską (będzie to już wspólność umowna, a nie ustawowa);
  • ograniczyć wspólność małżeńską
  • ustanowić rozdzielność majątkową (z czym najczęściej kojarzy nam się intercyza); 
  • ustanowić rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków

Kiedy można podpisać intercyzę?

Intercyzę możecie sporządzić zarówno w trakcie trwania małżeństwa jak i przed jego zawarciem. 

Umowa podpisana przed ślubem, wejdzie w życie z chwilą zawarcia związku małżeńskiego. Jeśli zdecydujecie się na to później, skutkiem jej zawarcia będzie ustanie wspólności majątkowej małżeńskiej, która powstała z chwilą ślubu (wspólności ustawowej) i wprowadzenie nowych zasad ustroju małżeńskiego. Chwila, z którą to nastąpi powinna być określona w samej umowie.

W każdym momencie możecie oczywiście też zmienić treść takiej umowy lub całkowicie z niej zrezygnować. Każdorazowo oczywiście podpisując stosowny akt notarialny. W przypadku rozwiązania takiej umowy, pomiędzy małżonkami powstanie automatycznie wspólność ustawowa, chyba że postanowicie inaczej.

Co równie ważne, nie można jej podpisać z datą wsteczną. Co ma szczególne znaczenie, ponieważ częstym powodem,, który skłania małżonków do takiej decyzji są zobowiązania finansowe i próba ochrony majątku przed egzekucją.

Na czym polega rozszerzenie wspólności majątkowej?

Polega to na objęciu lub włączeniu do wspólności majątkowej małżeńskiej tych składników, które należały do Waszych majątków osobistych. Będzie to np. kawalerka zakupiona przez Ciebie przed ślubem. Ale umowa może też określać kategorie praw lub składników, które dopiero w przyszłości zostaną objęte taką wspólnością. 

  1. Przepisy przewidują jednak wyjątki, na które nie można intercyzą rozszerzyć Waszej wspólności. A są to:
  2. – przedmioty majątkowe, które w przyszłości przypadną małżonkowi z tytułu dziedziczenia, zapisu lub darowizny; 
  3. – prawa majątkowe, które wynikają ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom (np. prawa majątkowe związane ze spółką cywilną); 
  4. – prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie (według części poglądów – spółka osobowa prawa handlowego, np. spółka jawna, ale i prawo do alimentów, służebności osobistej czy dożywocia); 
  5. – wierzytelności z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia, o ile nie wchodzą one do wspólności ustawowej, jak również wierzytelności z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; 
  6. – niewymagalne jeszcze wierzytelności o wynagrodzenie za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej każdego z małżonków. 
See also:  Wyjazd za granicę a ograniczenie lub pozbawienie władzy rodzicielskiej

Na czym polega ograniczenie wspólności majątkowej?

Ma to miejsce wówczas, gdy część przedmiotów objętych ustawowym majątkiem wspólnym zostaje włączona do majątków osobistych małżonków.

W intercyzie można więc wskazać konkretne rzeczy lub prawa, które mają zostać włączone do Waszych majątków osobistych, a także te, które w przyszłości nie zostaną objęte wspólnością majątkową.

Nie ma w tym zakresie żadnych wyłączeń, czy ograniczeń jak w wypadku zasad dotyczących wspólności majątkowej rozszerzonej. 

Na czym polega rozdzielność majątkowa?

Jeżeli intercyza wprowadzająca ustrój rozdzielności majątkowej zostanie zawarta jeszcze przed ślubem, to majątek wspólny nigdy nie powstanie. Każde z Was zachowa majątek osobisty zgromadzony przed ślubem. W jego skład wejdą także składniki nabyte już po zawarciu małżeństwa. 

Umowa taka może zostać podpisana także w trakcie trwania małżeństwa. Od tego momentu, składniki nabywane przez każdego z małżonków zasilają jego majątek osobisty. Jeżeli przed jej zawarciem istniał majątek wspólny, to intercyza daje możliwość jego podziału. Nawet, gdy małżeństwo jeszcze trwa. 

Czym jest rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków?

Polega ona na tym, że w trakcie trwania małżeństwa funkcjonuje rozdzielność majątkowa, a zatem każde z małżonków dysponuje swoim majątkiem osobistym. Nie powstaje majątek wspólny.

Natomiast w przypadku rozwodu, małżonek którego sytuacja finansowa jest gorsza, może domagać się od swojego współmałżonka tzw. wyrównania dorobku.

Może to polegać na przekazaniu wybranych składników majątku lub zapłacie określonej sumy pieniężnej. 

Ten rodzaj intercyzy, jest często wybierany w sytuacji, gdy jeden lub oboje małżonków są aktywni zawodowo. A umowy niejednokrotnie bardzo skomplikowane, dopasowane do indywidualnej sytuacji małżonków. 

Zalety intercyzy

Przyczyn, dla których małżonkowie decydują się na intercyzę jest całkiem sporo. Tym bardziej, że już wiesz, że nie polega ona jedynie na ustanowieniu rozdzielności majątkowej. 

Obiegowa opinia jest taka, że powodem jej zawarcia jest znaczna dysproporcja majątków pomiędzy małżonkami już “na starcie związku”. I obawa, by nie dzielić się nim z małżonkiem, w przypadku gdyby doszło do rozwodu. Niemniej, przekonanie to jest błędne. To jeden z mitów, jakie krążą wokół tematu. I napiszę o tym kiedy indziej.

Najczęściej jednak, intercyza jest przejawem zaufania i troski o rodzinę, szczególnie gdy jeden z małżonków lub oboje prowadzą biznes. Jest chęcią jej ochrony przed ryzykiem finansowym i długami, które mogą się pojawić.

Aczkolwiek, nie zawsze też jest to dobre rozwiązanie. Za każdym razem, decyzję tę powinna poprzedzać wnikliwa analiza wszystkich wad i zalet takiego rozwiązania. W tym, konkretnym przypadku.  Waszym.

O czym mowa?

Niezależność finansowa

W przypadku rozdzielności majątkowej, powstaje niezależność finansową każdej ze stron. Każdy z małżonków zarządza własnym majątkiem osobistym. Ma swobodę podejmowania decyzji i dysponowania nim.

W sytuacji rozstania, szczególnie gdy przebiega ono burzliwie, nie powstają dodatkowe problemy z podziałem majątku. Ponieważ ten nigdy nie powstał. A spory na tym tle, bywają jednymi z najdłuższych i najbardziej wyczerpujących emocjonalnie.

Zaraz obok rozwodu, czy innych kwestii tzw. okołorozwodowych. 

Poza tym, musisz wiedzieć, że intercyza nie wyłącza obowiązku przyczyniania się do zaspakajania potrzeb rodziny (tzw. obowiązku alimentacyjnego w małżeństwie) tego z małżonków, któremu powodzi się lepiej, na rzecz tego, którego sytuacja finansowa jest gorsza. 

Ochrona przed długami współmałżonka

W pewnych sytuacjach intercyza zapewnia ochronę. Zależy to jednak od kilku czynników.  W pierwszej kolejności od rodzaju intercyzy. 

W przypadku rozdzielności, jej zakres będzie większy niż w przypadku rozdzielności rozszerzonej czy ograniczonej, kiedy to jednak mamy do czynienia z majątkiem wspólnym. 

Poza tym, ewentualna ochrona zależy również od rodzaju zobowiązania (długu) i okoliczności jego powstania. Tego, czy wynika on z umowy, czy też np. z innego zdarzenia (np. jest skutkiem przestępstwa).

Tego, czy dług powstał w trakcie trwania wspólności majątkowej małżeńskiej, czy też przed. Czy jako małżonek wspólnie podpisywałeś się pod konkretną umową (np.

kredytem), czy jedynie wyrażaleś na niego zgodę jako współmałżonek, a może o długu w ogóle nic nie wiedziałeś. 

Krótko mówiąc, od tzw. ogólnych zasad odpowiedzialności za długi w małżeństwie. Inaczej Twoja sytuacja będzie wyglądać w przypadku długów prywatnych, odmiennie w przypadku zobowiązań związanych z prowadzoną przez małżonka działalnością. A jeszcze inaczej, w sytuacji, gdy o długi upomni się ZUS lub fiskus. 

Zachęcam Cię do prześledzenia poprzednich artykułów na ten temat na moim Blogu. Bo temat nie jest aż tak oczywisty, jakby się zdawało. 

Przeczytasz o tym tutaj:

1) Odpowiedzialność za długi małżonka. Czyli, czy komornik może zająć samochód żony za długi męża.

2) Twój małżonek prowadzi działalność? Możesz odpowiadać za jego długi.

3) Sprawdź, kiedy odpowiesz za długi podatkowe małżonka.

Należy też pamiętać, że małżonek może powoływać się względem innych osób na umowę majątkową małżeńską, gdy jej zawarcie oraz rodzaj były tym osobom wiadome.

Co oznacza, że jeśli na przykład małżonek nie poinformuje swojego kontrahenta przed zawarciem umowy, że w jego małżeństwie panuje np.

ustrój rozdzielności majątkowej małżeńskiej wprowadzony intercyzą, to nie będzie mógł później z tego argumentu skorzystać. 

Nie można zatem najpierw podpisać umowy z kontrahentem, a dopiero później poinformować go o tym, że została zawarta umowa majątkowa małżeńska. Takie zawiadomienie nie odniesie skutku w postaci ochrony przed egzekucją. 

Intercyza działa “na przyszłość”. Będzie skuteczna w odniesieniu do czynności prawnych, zawieranych już po jej podpisaniu.  

Musisz też wiedzieć, że jeżeli wierzytelność (dług) powstała przed rozszerzeniem wspólności, wierzyciel, którego dłużnikiem jest tylko jeden małżonek, może żądać zaspokojenia także z tych przedmiotów majątkowych, które należałyby do majątku osobistego dłużnika, gdyby wspólność majątkowa nie została rozszerzona. Zawarcie umowy majątkowej małżeńskiej, na podstawie której rozszerzono wspólność majątkową, nie wyłącza zatem prowadzenia egzekucji z tych składników majątku, które należałyby do majątku osobistego dłużnika, gdyby umowy takiej nie zawarto.

Nie oznacza to jednak, że dłużnik i jego małżonek nie może się przed tym bronić np. w drodze powództw przeciwegzekucyjnych, jeżeli umowa majątkowa małżeńska była skuteczna wobec wierzyciela. A zatem, gdy o niej wiedział i była podpisana przed zawarciem umowy z kontrahentem. 

Wady intercyzy

Twój majątek zależy tylko od Ciebie

Decyzja o intercyzie, w przypadku ustanowienia rozdzielności powoduje, że każde z małżonków godzi się na to, że samodzielnie będzie przyczyniać się do powstania swojego majątku – majątku osobistego.

Jeżeli nie zdecydujemy się na rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobku, to istnieje potencjalne zagrożenie, że po rozwodzie zostaniemy z niczym.

Dotyczy to szczególnie osób, które zrezygnowały z własnej aktywności zawodowej, na rzecz prowadzenia domu czy zajmowania się dziećmi. 

Intercyza nie działa wstecz

Oznacza to, że wywołuje jedynie skutki na przyszłość. Nie uchroni Cię od odpowiedzialności za długi, które powstały przed jej zawarciem.  

Intercyza a podatki

Zawarcie intercyzy uniemożliwia również wspólne rozliczanie się małżonków. 

Ile kosztuje zawarcie intercyzy?

Umowę taką należy sporządzić przed notariuszem, co wiąże się z określonym wydatkiem. W tym, tzw. taksą notarialną. Aczkolwiek jest to tańsze przed zawarciem małżeństwa niż w jego trakcie.

Przed ślubem maksymalna opłata notarialna wynosi 400 zł. Trzeba do tego doliczyć 23% podatku VAT i opłatę za wypisy umowy.

Natomiast po zawarciu małżeństwa, opłata za sporządzenie intercyzy może zostać powiązana z wartością Waszego majątku, który ma ulec podziałowi w jej wyniku. 

Kwota ta waha się wówczas między 100 zł a 10.000 zł. Tu również należy doliczyć 23% podatku VAT i opłatę za wypisy umowy.

Istotne jest jednak to, że są to tzw. taksy maksymalne. Dlatego warto dopytać o cenę u różnych notariuszy, ponieważ może się ona wahać. 

***

Jak widzisz temat jest dość złożony. Warto jednak przemyśleć skorzystanie z możliwości jakie daje nam intercyza. Każdy przypadek jest bowiem inny.

Czasem, jej podpisanie zwyczajnie się nie opłaca, w innym natomiast może być doskonałym zabezpieczeniem sytuacji finansowej Twojej i Twojej rodziny.

Jeśli nie masz pewności jak postąpić, jaki rodzaj intercyzy wybrać, zapraszam Cię serdecznie na konsultację. Porozmawiamy i poszukamy rozwiązania dostosowanego do Twoich indywidualnych potrzeb. 

***

Jeśli masz pytania, potrzebujesz pomocy lub indywidualnej konsultacji skontaktuj się ze mną.

Jeżeli spodobał Ci się ten artykuł lub uważasz go za wartościowy, to będzie mi bardzo miło, jeśli podzielisz się nim z innymi. Daj mi znać w rozwiązaniu jakich problemów mogę Ci jeszcze pomóc.

Leave a Reply

Your email address will not be published.