Zgoda rodzica na adopcję ze wskazaniem

Boisz się żmudnego procesu adopcyjnego. Chcesz przygarnąć maleństwo, o które możesz dbać od najwcześniejszych dni. Albo – jesteś matką, która nie może podjąć się wychowania dziecka, ale chce przekazać je od razu w ręce przyszłych rodziców i oszczędzić tułaczki po domach dziecka. Możesz skorzystać z adopcji ze wskazaniem.

Ta adopcja to przeciwieństwo adopcji blankietowej, w której matka wyraża zgodę na adopcję anonimowo. 

Adopcja ze wskazaniem budzi wiele kontrowersji – z reguły dobiera się rodziców do dziecka, a nie odwrotnie. Przeciwnicy wskazują, że adopcja ze wskazaniem wyklucza pośrednictwo ośrodka adopcyjnego i tym samym stwarza ryzyko, że dziecko trafi do rodziców, którzy tylko pozornie stwarzają wrażenie szczęśliwej pary.

Tymczasem te obawy nie są do końca uzasadnione. Orzeczenie o adopcji zawsze wydaje sąd i jeśli poweźmie jakieś wątpliwości co do kandydatów na rodziców, może poprosić o opinię ośrodek opiekuńczy. 

Jeszcze inni podnoszą, że adopcje ze wskazaniem mogą zachęcać do zakulisowego opłacania matek. Tymczasem dla jej zwolenników adopcja ze wskazaniem to instytucja, dzięki której dziecko szybciej odnajduje upragniony dom.

Zadaj pytanie na Forum

Adopcja ze wskazaniem zbawienna dla rodziców i dziecka?

W sytuacjach granicznych, gdy matka nie jest w stanie utrzymać załóżmy już kolejnego dziecka, a chce urodzić, woli zatroszczyć się o jego los zanim dojdzie do porodu. Często rodzice wyrzekający się maleństwa nie chcą, aby te cierpiało później w domach dziecka, gdzie będzie tylko jednym z wielu wychowanków. 

W adopcji ze wskazaniem upatrują jedyną drogę, aby upewnić się, że dziecko trafi do konkretnej rodziny. Poza tym, liczą na to, że dziecko po porodzie nie trafi do pogotowia opiekuńczego, gdzie często zaniedbywane będzie czekać na poprawę losu.

Zobacz również: Adopcja ze wskazaniem

Gdy dziecko trafia do ośrodka opiekuńczego prosto ze szpitala musi najpierw czekać, aż ktoś się nim zainteresuje. Jeśli los ześle kandydata na rodzica, należy się liczyć z nawet kilkuletnim procesem adopcyjnym, wydłużanym nie tylko przez szkolenia i badania kwalifikacyjne, ale też procedury doboru dziecka do adoptujących. 

Adopcja ze wskazaniem znacznie skraca czas oczekiwania na dziecko i nie naraża na tułanie się po placówkach dla sierot.

Jak wszcząć procedurę adopcji ze wskazaniem

Nie wszyscy rodzice zdają sobie sprawę, że adopcja ze wskazaniem jest legalna. Jest to przede wszystkim wina ośrodków adopcyjnych, które trzymają się kurczowo standardowych formalności i przekonują zainteresowanych, że adopcja ze wskazaniem jest obejściem procedury kwalifikacyjnej.

Tymczasem o sukcesie takiej adopcji decyduje zawsze sąd. Do skutecznej adopcji potrzebna jest zgoda rodziców biologicznych. W przypadku każdej procedury należy ją złożyć przed sądem.

1. Rodzice biologiczni powinni złożyć do sądu (wydział rodzinny) oświadczenie o zrzeczeniu się praw do ich dziecka na rzecz konkretnej rodziny/rodzica. Do wniosku należy dołączając metrykę urodzenia rodziców dziecka i akt urodzenia dziecka. Taką zgodę mogą wyrazić dopiero 6 tygodni po porodzie.

2. Jednocześnie rodzina adopcyjna składa wniosek o pełne przysposobienie tego dziecka. Jeśli wniosek składa małżeństwo należy do niego dołączyć odpis aktu małżeństwa, w innym przypadku odpis aktu urodzenia.

Dobrze dołączyć zaświadczenia o stanie majątkowym i zdrowotnym, choć sąd może ich żądać dopiero na późniejszym etapie.

Teraz wszystko leży w rękach sądu.

Nie zawsze unikniesz kontaktu z ośrodkami adopcyjnymi

Zobacz również: Adopcja dziecka – vademecum

Zanim sąd wyda albo odmówi zgody na przysposobienie musi zbadać, czy adopcja jest zgodna z dobrem dziecka. W tym celu może odesłać Państwa w celu wykonania badań psychologicznych i wywiadu środowiskowego do ośrodka opiekuńczego. 

Jeśli uzna to za konieczne, zbada sytuację życiową potencjalnych rodziców. Wtedy procedura się wydłuży, ale wszystkie te działania są podejmowane w interesie dziecka. Jeśli rodzice uzyskają pozytywną opinię, sąd powinien bez problemu przyznać im prawo do dziecka.

Czy można zabrać dziecko ze szpitala?

Należy pamiętać, że rodzic biologiczny może w ciągu 6 tygodni się rozmyślić i mimo deklarowanej zgody na oddanie dziecka, wycofać się ze swych obietnic.

Rodzice biologiczni nie mogą wyrazić tej zgody przed upływem 6 tygodni od narodzin. Co dzieje się z dzieckiem w tym czasie?

Dziecko może zabrać matka naturalna, ale jeśli tego nie chce, kandydaci na rodziców powinni złożyć wniosek o ustanowienie ich rodziną zastępczą do czasu uregulowania sytuacji prawnej dziecka.

Do zakończenia postępowania można się starać o uzyskanie zarządzenia tymczasowego zezwalającego na umieszczenie dziecka na czas postępowania u kandydatów na rodzinę zastępczą. Takie zarządzenie wydaje sąd w trakcie postępowania na wniosek rodziców.

  • Zarządzenie jest natychmiast wykonalne i obowiązuje tylko do prawomocnego zakończenia sprawy.
  • Zobacz również serwis: Adopcja
  • Więcej informacji, o tym jak zostać rodziną zastępczą znajdziesz tutaj

Zgoda rodzica na adopcję ze wskazaniem

Opisz nam swój problem i wyślij zapytanie.

Wycena w ciągu godziny.

Adopcja ze wskazaniem – odwołanie zgody na przysposobienie

W przypadku przysposobienia ze wskazaniem osoby przysposabiającego zastosowanie znajdzie art. 119 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 ze zmianami, dalej zwanej „K.r.o.”). Zgodnie z tym przepisem:

„§ 1. Do przysposobienia jest potrzebna zgoda rodziców przysposabianego, chyba że zostali oni pozbawieni władzy rodzicielskiej lub są nieznani albo porozumienie się z nimi napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody.

§ 2. Sąd opiekuńczy może, ze względu na szczególne okoliczności, orzec przysposobienie mimo braku zgody rodziców, których zdolność do czynności prawnych jest ograniczona, jeżeli odmowa zgody na przysposobienie jest oczywiście sprzeczna z dobrem dziecka”.

Przepisy milczą jednak o skutkach prawnych sytuacji, w której biologiczni rodzice przysposabianego odwołają uprzednią zgodę na przysposobienie swojego dziecka. Właśnie w tym przypadku z pomocą przychodzi doktryna prawa cywilnego.

Zatem za K. Gromek („Komentarz do art. 118” [w:] K. Gromek, Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, 2009 rok, C. H. Beck) należy stwierdzić, iż zgoda na przysposobienie nie stanowi oświadczenia woli, które jest skierowane do innej osoby.

Do wyrażenia zgody na przysposobienie nie ma zatem zastosowania art. 61 K.c. ograniczający skuteczność odwołania złożonego oświadczenia woli. Skoro tak jest w istocie rzeczy, to zgodę na przysposobienie zarówno pełne, jak i niepełne można odwołać.

Wynika to nie tylko z braku możliwości ograniczenia odwołania przesłankami przewidzianymi w przepisie art. 61 K.c.

, ale również z faktu, że wyrażenie zgody na przysposobienie jest prawem osobistym rodziców i w konsekwencji tego nie można ograniczać możliwości odwołania tej zgody w sposób bezwzględny (zob. ibidem).

Kodeks rodzinny i opiekuńczy nie określa terminu, w jakim rodzice mogą odwołać zgodę na przysposobienie, wyrażoną już w postępowaniu o przysposobienie. Skoro zgoda na przysposobienie w takim przypadku wyrażona jest na rozprawie przed sądem w postępowaniu o przysposobienie, to odwołanie jej powinno nastąpić w ten sam sposób. Wyrażenie zgody i odwołanie tej zgody jest także czynnością procesową i jako taka (wobec braku szczególnych ograniczeń) może ona nastąpić zarówno w postępowaniu przed sądem I instancji, jak i w postępowaniu przed sądem odwoławczym, czyli aż do zamknięcia rozprawy w instancji odwoławczej (zob. ibidem).

Mając na względzie powyższe wyjaśnienia, stwierdzam, że biologiczni rodzice mogą cofnąć zgodę udzieloną uprzednio na przysposobienie ich dziecka.

W przypadku przysposobienia ze wskazaniem przysposabiającego zgoda udzielona przez biologicznych rodziców dziecka może być przez nich cofnięta w każdym czasie, przy czym z uwagi na proceduralne aspekty postępowania w sprawie przysposobienia i skutki, jakie wywołuje prawomocne orzeczenie przysposobienia, cofnięcie zgody nie jest dopuszczalne po zamknięciu rozprawy w instancji odwoławczej.

See also:  Zmniejszenie alimentów na dziecko

Reasumując, istotą rozprawy, w której Państwo uczestniczyli, była zgoda na adopcję (adopcja ze wskazaniem), a nie zrzeczenie się praw rodzicielskich przez rodziców biologicznych dziecka. To bowiem zgoda rodziców przysposabianego na adopcję jest przesłanką adopcji.

Jeżeli nie mamy do czynienia z przysposobieniem bez wskazania (a tak jest w naszym przypadku), to zgodę biologiczni rodzice dziecka mogą cofnąć w każdym czasie przed zakończeniem postępowania w instancji odwoławczej.

Pytanie tylko, czy cofnięcie zgody będzie zgodne z interesem przysposabianego i jeżeli będzie ono prowadziło – w ocenie sądu – do pokrzywdzenia przysposabianego, to cofnięcie takiej zgody nie będzie miało wpływu na przysposobienie. Ale o tym ostatecznie jest władny orzec sąd opiekuńczy.

Odnosząc się do pytania, jak mają się Państwo zachować w przypadku, gdy w Państwa mieszkaniu pojawi się rodzic dziecka z żądaniem jego wydania – otóż powinni Państwo zawiadomić Policję.

Po jej przybyciu należy okazać dokument, w którym rodzice dziecka wyrażają zgodę na sprawowanie przez Państwa osobistej pieczy nad dzieckiem.

To, w powiązaniu z jeszcze nieodwołaną (przypominam, że musi to zostać dokonane przed sądem) zgodą adopcyjną, aktualnie chroni Państwa interesy.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej  ▼▼▼

Adopcja ze wskazaniem

Adopcja ze wskazaniem to legalna, choć nieujęta bezpośrednio w przepisach forma adopcji, która umożliwia skrócenie procesu adopcyjnego z kilku lat do kilku tygodni lub miesięcy.

Według niektórych jest to obchodzenie przepisów, ale według innych jest to działanie pozwalające dziecku trafić jak najszybciej do rodziców, którzy chcą je zaadoptować, zamiast przebywać w instytucjach opiekuńczych aż do momentu zakończenia wszelkich formalności, w tym szukania odpowiedniej rodziny.

1. Co to jest adopcja ze wskazaniem?

Skrócenie czasu oczekiwania na dziecko oraz pobytu dziecka w placówkach opiekuńczych jest możliwe dzięki temu, że adopcja ze wskazaniem pozwala rodzicom biologicznym od razu wybrać rodziców adopcyjnych dla ich dziecka. Zaznaczają to we wniosku do sądu, pomijając procedury wyboru rodziców adopcyjnych dla dziecka przez instytucje opiekuńcze.

1.1. Adopcja ze wskazaniem – prawo

Adopcja ze wskazaniem nie jest ujęta bezpośrednio w przepisach, ale nie istnieje przepis jej zabraniający.

Zgoda na adopcję ze strony rodziców biologicznych dziecka musi być wyrażona po 6 tygodniach od urodzenia dziecka. Do tego czasu wszelkie umowy osób chcących adoptować dziecko z rodzicami biologicznymi są nieważne. Jeśli początkowo rodzice się zgodzili, do 6 tygodni od urodzenia mogą zmienić zdanie bez żadnych konsekwencji.

1.2. Adopcja ze wskazaniem – procedura

Adopcja ze wskazaniem z założenia skraca czas poświęcany na procedury. Umożliwia dziecku bardzo szybkie trafienie do adopcyjnych rodziców – już po 6 tygodniach od urodzenia można rozpocząć procedury adopcyjne.

Rodzice biologiczni składają do wydziału rodzinnego sądu:

  • oświadczenie o zrzeczeniu się praw do dziecka, z zaznaczeniem, kto ma je adoptować,
  • metryki urodzenia rodziców dziecka,
  • akt urodzenia dziecka.

Rodzice adopcyjni składają równocześnie do sądu;

  • wniosek o pełne przysposobienie dziecka,
  • odpis aktu małżeństwa w przypadku rodziców adopcyjnych,
  • odpis aktu urodzenia, jeśli adoptuje osoba samotna,
  • zaświadczenie o stanie majątkowym,
  • zaświadczenie o stanie zdrowotnym.

Adopcja ze wskazaniem w rodzinie lub wśród najbliższych przyjaciół nie powinna wywołać dodatkowych formalności.

Jednak w przypadku, kiedy matka chce oddać dziecko obcym osobom, sąd zwykle bada dokładniej całą sprawę. Może więc:

  • odesłać potencjalnych rodziców dziecka na badania psychologiczne,
  • zalecić wywiad środowiskowy przeprowadzony przez ośrodek opiekuńczy,
  • zbadać sytuację życiową chętnej do adoptowania dziecka pary.

2. Jak skrócić czas oczekiwania na dziecko?

Czas ponad 6 tygodni czekania na dziecko można skrócić:

  • rodzice adopcyjni: od razu po urodzeniu dziecka składając wniosek o ustanowienie rodziną zastępczą dziecka, aż do czasu, kiedy będzie można uregulować sytuację prawną dziecka – czyli do 6 tygodni po urodzeniu,
  • rodzice biologiczni: składając wniosek o umieszczenie dziecka u rodziców adopcyjnych do czasu zakończenia procesu adopcyjnego.

Adopcja ze wskazaniem, jeśli jest przemyślana i przeprowadzana dla dobra dziecka, jest dobrym rozwiązaniem. Im wcześniej dziecko będzie adoptowane, tym mniej czasu spędzi w domach dziecka czy innych instytucjach, a więcej z kochającą rodziną.

adopcja dzieci adopcja w polsce dzieci do adopcji rodziny adopcyjne

Przysposobienie dziecka – rodzaje, warunki i skutki adopcji

Przysposobienie, czyli adopcja dziecka wymaga spełnienia szeregu formalności. Jej skutki zależą od tego, czy dokonano adopcji pełnej czy niepełnej. W wyniku adopcji co do zasady ustaje władza rodzicielska dotychczasowych rodziców.Czy na adopcję musi się zgodzić dziecko? Kto powinien płacić alimenty na dziecko? Co z dziedziczeniem? 

Zgoda sądu na przysposobienie

Adoptować, czyli przysposobić można osobę małoletnią, tylko dla jej dobra. Wymaganie małoletności powinno być spełnione w dniu złożenia wniosku o przysposobienie.

Przysposobienie następuje przez orzeczenie sądu opiekuńczego, na żądanie przysposabiającego.

Przysposobić może osoba mająca pełną zdolność do czynności prawnych, jeżeli jej kwalifikacje osobiste uzasadniają przekonanie, że będzie należycie wywiązywała się z obowiązków przysposabiającego. Osoba ta powinna posiadać tzw. opinię kwalifikacyjną oraz świadectwo ukończenia szkolenia organizowanego przez ośrodek adopcyjny, chyba że obowiązek ten jej nie dotyczy.

Między przysposabiającym a przysposobionym powinna istnieć odpowiednia różnica wieku.

Zgoda dziecka na adopcję

Sąd opiekuńczy, który ma zdecydować o adopcji, powinien zapytać dziecko, czy chce być adoptowane. Wynika to z art. 118 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Jeśli dziecko ukończyło 13 lat, potrzebna jest jego zgoda na przysposobienie.

Nie wystarczy więc samo zapytanie o opinię. Jeśli dziecko nie ukończyło 13 lat, to jego zgoda na adopcję nie jest potrzebna. Sąd opiekuńczy powinien jednak przed podjęciem decyzji wysłuchać takie dziecko, jeśli jest ono w stanie pojąć znaczenie przysposobienia.

Jeśli dziecko ukończyło 13 lat, na adopcję potrzebna jest jego zgoda.

Są przypadki, kiedy sąd opiekuńczy może orzec przysposobienie bez żądania zgody dziecka (które ukończyło 13 lat) lub bez wysłuchania dziecka (które nie ukończyło 13 lat). Jakie to przypadki?

  • jeżeli dziecko nie jest zdolne do wyrażenia zgody, lub
  • jeżeli z oceny stosunku między przysposabiającym a przysposabianym wynika, że uważa się on za dziecko przysposabiającego, a żądanie zgody lub wysłuchanie byłoby sprzeczne z dobrem dziecka.
  • Zobacz też:

Zgoda rodziców na adopcję ich dziecka

Zasadą jest, że na adopcję dziecka potrzebna jest zgoda rodziców dziecka. Powinna być to zgoda na przysposobienie go przez konkretną osobę. Od tej zasady są jednak wyjątki.

Kiedy zgoda rodziców na przysposobienie ich dziecka nie jest potrzebna?

  • gdy rodzice zostali pozbawieni władzy rodzicielskiej, lub
  • gdy rodzice są nieznani, lub
  • gdy porozumienie się z rodzicami napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody.

Zgoda rodziców na przysposobienie dziecka nie może być wyrażona wcześniej niż po upływie sześciu tygodni od urodzenia się dziecka (art. 1192 K.r.o.)

Co z rodzicami, którzy nie zostali pozbawieni władzy rodzicielskiej, ale których władza rodzicielska została ograniczona? Czy jest potrzebna ich zgoda na adopcję ich dziecka? co do zasady – tak.

Ale sąd opiekuńczy może, ze względu na szczególne okoliczności, orzec przysposobienie mimo braku zgody rodziców, których zdolność do czynności prawnych jest ograniczona. Chodzi tu o ograniczenie zdolności do czynności prawnych (w praktyce więc oboje rodzice muszą być częściowo ubezwłasnowolnieni, np. z powodu choroby).

Warunkiem dodatkowym jest to, aby odmowa zgody na przysposobienie była oczywiście sprzeczna z dobrem dziecka (art. 119 § 2 K.r.o.).

See also:  Czy lepiej złożyć wniosek o separację czy rozwód?

Blankietowa zgoda na przysposobienie

Możliwe jest wyrażenie przez rodziców dziecka tzw. blankietowej zgody na przysposobienie dziecka w przyszłości, bez wskazania osoby, która dziecko adoptuje. Taką zgodę wyraża się przed sądem opiekuńczym. Ma ona daleko idące konsekwencje:

  • rodzicom przestaje przysługiwać władza rodzicielska,
  • rodzice tracą prawo do kontaktów z dzieckiem,
  • zgodę mogą odwołać przez oświadczenie złożone przed sądem opiekuńczym, nie później jednak niż przed wszczęciem sprawy o przysposobienie.

Sąd może zastosować przepisy o przysposobieniu za zgodą blankietową również wtedy, gdy rodzice dziecka są nieznani albo nie żyją.

Zgoda ze wskazaniem osoby przez rodziców

Rodzice dziecka mogą wskazać osobę, która ma adoptować ich dziecko. Jest tu jednak ważne ograniczenie, które ma zapobiec przypadkom oddawania dzieci w adopcję z zamian za korzyści finansowe. Rodzice mogą wskazać tylko:

  • swojego małżonka, lub
  • swoich krewnych.

Przysposobienie pełne i niepełne

Przysposobienie może być pełne lub niepełne. Na czym polega różnica?

Przysposobienie pełne:

  • powoduje powstanie między adoptującym a adoptowanym takiego stosunku, jak między rodzicami a dziećmi;
  • skutki przysposobienia pełnego rozciągają się też na krewnych adoptującego, co ma znaczenie np. w kwestiach dziedziczenia;
  • ustają prawa i obowiązki przysposobionego wynikające z pokrewieństwa względem jego krewnych, jak również prawa i obowiązki tych krewnych względem niego; ma to znaczenie np. przy żądaniu alimentów;
  • skutki przysposobienia pełnego rozciągają się też na potomków adoptowanego dziecka.

Przysposobienie niepełne:

  • powoduje powstanie między adoptującym a adoptowanym takiego stosunku, jak między rodzicami a dziećmi; ustaje dotychczasowa władza rodzicielska;
  • skutki przysposobienia niepełnego nie rozciągają się na krewnych adoptującego;
  • nie ustają prawa i obowiązki przysposobionego wynikające z pokrewieństwa względem jego krewnych, jak również prawa i obowiązki tych krewnych względem niego.
  • skutki przysposobienia niepełnego rozciągają się też na potomków adoptowanego dziecka.

Przykład 1.

Dziecko zostało adoptowane, orzeczono jednak przysposobienie niepełne. Rodzice adopcyjni dziecka po jakimś czasie rozwiedli się. Matka adopcyjna w imieniu dziecka zażądała alimentów w pierwszej kolejności od ojca adopcyjnego.

Ten się z tego obowiązku nie wywiązuje i uzyskanie od niego alimentów jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami (art. 132 K.r.o.).

W tej sytuacji można żądać alimentów od krewnych dziecka (od rodziców naturalnych poczynając).

Przysposobienie wspólne

Przysposobić dziecko wspólnie mogą tylko małżonkowie. Przysposobienie ma skutki przysposobienia wspólnego także wtedy, gdy osoba przysposobiona przez jednego z małżonków zostaje następnie przysposobiona przez drugiego małżonka.

Co, jeśli małżonkowie nie decydują się na przysposobienie wspólne? Potrzebna jest zgoda małżonka na przysposobienie dziecka.

Przysposobienie przez jednego z małżonków nie może nastąpić bez zgody drugiego małżonka, chyba że ten nie ma zdolności do czynności prawnych albo że porozumienie się z nim napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody (art. 116 K.r.o.)

Przysposobienie pasierba

Możliwe jest oczywiście również przysposobienie dziecka małżonka (czyli pasierba).

Jeżeli jeden z małżonków adoptował dziecko drugiego małżonka, władza rodzicielska przysługuje obojgu małżonkom wspólnie.

Małżonek, którego dziecko zostało adoptowane przez drugiego małżonka, nie traci władzy rodzicielskiej, nie ustają też prawa i obowiązki adoptowanego dziecka wobec krewnych tego małżonka.

Kto ma płacić alimenty na adoptowane dziecko?

Przy przysposobieniu pełnym sprawa alimentów jest prosta. Adoptowane dziecko jest traktowane tak samo, jak dziecko biologiczne osób, które je adoptowały i na takich samych zasadach może żądać alimentów od rodziców adopcyjnych i od ich krewnych. Przysposobiony sam ma również obowiązek alimentacyjny wobec tych osób. 

Inaczej wygląda sytuacja w przypadku przysposobienia niepełnego. Tutaj powstaje stosunek tylko między przysposabiającym a przysposobionym. Nie ustają prawa i obowiązki przysposobionego wynikające z pokrewieństwa względem jego krewnych, jak również prawa i obowiązki tych krewnych względem niego. Zatem może on żądać alimentów również od swoich biologicznych krewnych. Zasady są tu następujące:

  • w pierwszej kolejności alimenty na przysposobione dziecko powinny płacić osoby, które dziecko przysposobiły (czyli rodzice adopcyjni);
  • dopiero gdy uzyskanie od nich alimentów nie jest możliwe lub jest utrudnione, powinni je płacić rodzice dziecka a w dalszej kolejności jego rodzeństwo;
  • osoba, która została przysposobiona (przysposobienie niepełne) może mieć obowiązek alimentacyjny wobec swoich krewnych biologicznych (czyli sama płacić na nich alimenty); ale obowiązek alimentacyjny względem wstępnych (czyli rodziców, dziadków, pradziadków) i rodzeństwa obciąża przysposobionego dopiero w ostatniej kolejności, gdy nie ma innych zobowiązanych do alimentów osób.

Na skróty

Rozliczaj wygodnie swoją firmę online!

  • Księgowość – Fakturowanie – CRM
  • Wysyłka elektroniczna deklaracji VAT i JPK
  • Kadry i płace zintegrowane z e-ZUS

Załóż bezpłatne konto

Zacznij bezpłatny 30 dniowy okres próbny bez żadnych zobowiązań!

Adopcja a sprawy spadkowe

Jaki wpływ ma przysposobienie na sprawy spadkowe? Przy przysposobieniu pełnym, przysposobione dziecko dziedziczy na takich samych zasadach, jak dziecko biologiczne. Działa to w dwie strony, bo dziedziczyć po przysposobionej osobie będzie jego nowa, adopcyjna rodzina, a nie rodzina biologiczna.

Inaczej wygląda dziedziczenie przy przysposobieniu niepełnym. Stosuje się tu następujące zasady (art. 937 Kodeksu cywilnego):

  • przysposobiony dziedziczy po przysposabiającym na równi z jego dziećmi, a potomkowie przysposobionego dziedziczą po przysposabiającym na tych samych zasadach co dalsi zstępni spadkodawcy;
  • przysposobiony i jego potomkowie nie dziedziczą po krewnych przysposabiającego, a krewni przysposabiającego nie dziedziczą po przysposobionym i jego potomkach;
  • rodzice przysposobionego nie dziedziczą po przysposobionym, a zamiast nich dziedziczy po przysposobionym przysposabiający; 
  • poza tym przysposobienie nie narusza powołania do dziedziczenia wynikającego z pokrewieństwa, więc poza tymi przypadkami, możliwe jest dziedziczenie po krewnych biologicznej rodziny.

Nazwisko adoptowanego dziecka

Jakie nazwisko będzie nosić dziecko po adopcji? Zasadą jest, że przysposobiony otrzymuje nazwisko przysposabiającego. Jeżeli został przysposobiony przez małżonków wspólnie albo jeżeli jeden z małżonków przysposobił dziecko drugiego małżonka, to dostaje takie nazwisko, które noszą albo nosiłyby dzieci zrodzone z tego małżeństwa.

Możliwe jest też nadanie dziecku nazwiska dwuczłonowego, złożonego z dotychczasowego nazwiska i nazwiska przysposabiającego. Następuje to na żądanie osoby, która ma być przysposobiona, i za zgodą przysposabiającego.

O takim nazwisku powinien wówczas orzec sąd opiekuńczy w orzeczeniu o przysposobieniu.

Jeśli dotychczasowe nazwisko dziecka lub nazwisko przysposabiającego jest już dwuczłonowe, to są rozstrzyga, który człon tego nazwiska wejdzie w skład nowego nazwiska dziecka. 

Można też zmienić imię dziecka. Na wniosek przysposabiającego sąd opiekuńczy może w orzeczeniu o przysposobieniu zmienić imię lub imiona przysposobionego. Jeżeli przysposobiony ukończył lat trzynaście, może to nastąpić tylko za jego zgodą. 

Odpowiedź na interpelację w sprawie adopcji ze wskazaniem

  • Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości – z upoważnienia ministra –
  • na interpelację nr 16110
  • w sprawie adopcji ze wskazaniem

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację pana posła Andrzeja Pałysa w sprawie adopcji ze wskazaniem, przesłaną przy piśmie Marszałka Sejmu z dnia 27 maja 2010 r., nr SPS-023-16110/10, ministrowi pracy i polityki społecznej, który z kolei przekazał ją w dniu 4 czerwca 2010 r. – według właściwości – ministrowi sprawiedliwości, uprzejmie przedstawiam, co następuje.

See also:  Czy mogę starać się o część majątku po rozwodzie?

   W interpelacji pan poseł podnosi zastrzeżenia dotyczące funkcjonowania w obecnym stanie prawnym instytucji tzw. adopcji ze wskazaniem.

   Na wstępie należy zauważyć, że pojęcie ˝adopcja ze wskazaniem˝ nie jest terminem prawnym. Tym pojęciem określa się niekiedy podstawową formę adopcji wymagającą zgody rodziców wyrażanej w postępowaniu o przysposobienie ich dziecka.

Ponieważ w postępowaniu biorą udział kandydaci na przysposabiających, zgoda rodziców na adopcję obejmuje z istoty rzeczy zarówno zgodę na przysposobienie dziecka, jak i akceptację konkretnych osób przysposabiających.

Sięgając do historii tej instytucji prawnej, należy stwierdzić, że to właśnie ta forma adopcji jest podstawowa i pierwotna, a wyjątkiem od niej – ukształtowanym dopiero w ostatnich dziesięcioleciach – jest adopcja całkowita, polegająca na adopcji dziecka przez nieznaną rodzicom naturalnym rodzinę adopcyjną. W tej postaci adopcji zgoda rodziców ma charakter blankietowy.

   Zgodnie z art. 1191 § 1 K.r.o., rodzice mogą przed sądem opiekuńczym wyrazić zgodę na przysposobienie swego dziecka w przyszłości bez wskazania osoby przysposabiającego. Zgodę tę mogą odwołać przez oświadczenie złożone przed sądem opiekuńczym, nie później jednak niż przed wszczęciem sprawy o przysposobienie.

   Po wyrażeniu tej zgody rodzice nie biorą już udziału w postępowaniu sądowym o przysposobienie.

Po zgodzie blankietowej możliwe jest utajnienie adopcji, przy czym w stosunku do dziecka utajnienie to jest ograniczone w czasie, bowiem po dojściu dziecka do pełnoletność może ono w aktach stanu cywilnego poznać swoje rzeczywiste pochodzenie.

Ponadto jest to adopcja nierozwiązywalna. Z tych wszystkich względów adopcja ta jest określana jako całkowita. Współcześnie uznaje się, że ta forma adopcji jest najkorzystniejsza dla dziecka.

   Funkcjonowanie tej formy adopcji wymaga istnienia instytucji zajmujących się pośrednictwem adopcyjnym (ośrodki adopcyjno-opiekuńcze), które prowadzą zbiór danych o dzieciach zakwalifikowanych do adopcji oraz kwalifikują kandydatów na rodziców adopcyjnych, jak również pośredniczą w nawiązaniu kontaktu między nimi a dzieckiem.

   Ponieważ przy tej formie adopcji ustawodawca posługuje się określeniem ˝bez wskazania osoby przysposabiającego˝, to w przeciwieństwie do niej podstawową formę adopcji zwykło się niekiedy określać mianem ˝adopcji ze wskazaniem˝.

   Mimo wprowadzenia adopcji całkowitej, zwykła adopcja pełna, jak też adopcja niepełna (niezrywająca więzi prawnych z krewnymi) pozostały w naszym systemie prawnym, podobnie jak w wielu innych współczesnych systemach prawnych.

Umożliwiają one bowiem realizację funkcji, których nie spełnia adopcja całkowita. Taką funkcją jest np. pozostawienie więzi z rodziną naturalną. Przede wszystkim jednak taka forma adopcji umożliwia rodzicom, którzy np.

z powodu ciężkiej choroby nie są w stanie zapewnić dziecku opieki, osobiście zatroszczyć się o odpowiednich kandydatów na przysposabiających.

   Nowym zjawiskiem jest kojarzenie za pośrednictwem Internetu osób chcących przysposobić dziecko z rodzicami chcącymi oddać dziecko do adopcji.

Łatwość i anonimowość przekazywania informacji za pośrednictwem tego medium mogą wpływać na rozpowszechnienie adopcji ze wskazaniem, również wśród osób całkowicie sobie obcych. Kontrowersje związane z tym zjawiskiem spowodowane są zagrożeniami, jakie mogą się pojawić w takich sytuacjach.

Zagrożenia te mogą jednak zostać zminimalizowane w wypadku należytego stosowania obowiązujących przepisów odnoszących się do instytucji przysposobienia.

   Instytucja ta w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym została oparta m.in. na zasadach: dobra dziecka, niemajątkowego charakteru przysposobienia i niekontraktowej formy powstania przysposobienia, a więc na mocy orzeczenia sądowego, a nie w drodze czynności prawnej.

   Przesłanką dopuszczalności adopcji jest zawsze dobro dziecka. Adopcja ze wskazaniem może być przeprowadzona tylko wtedy, gdy służy temu dobru.

O ile przy kwalifikowaniu do adopcji przez ośrodek adopcyjny w pierwszej kolejności bierze się pod uwagę interes dziecka (ośrodki adopcyjne diagnozują dziecko, a następnie, po ustaleniu jego potrzeb, dobierają rodzinę odpowiednią dla niego), o tyle przy adopcji ze wskazaniem to rodzina adopcyjna wybiera dziecko pod kątem swoich potrzeb.

W niektórych ogłoszeniach zamieszczanych przez osoby poszukujące dzieci do adopcji wskazywany jest preferowany wiek dziecka, jego płeć – zgodnie z oczekiwaniami osób pragnących je zaadoptować.

   W każdym przypadku przysposobienia, w tym adopcji ze wskazaniem, na sądzie orzekającym spoczywa obowiązek ustalenia, czy przysposobienie nastąpi dla dobra dziecka.

Ewentualna umowa dotycząca ˝zakupu dziecka˝ pomiędzy osobą sprawującą pieczę nad dzieckiem a inną osobą, która taką pieczę chce sprawować, w świetle prawa cywilnego jest bezwzględnie nieważna i nie wywołuje zamierzonych przez strony skutków prawnych.

W tym miejscu należy podkreślić, że w każdej sytuacji dla dokonania skutecznego prawnie przysposobienia konieczne jest orzeczenie sądu.

   Sąd opiekuńczy jest zawsze zobligowany do zbadania i stwierdzenia występowania przesłanek przysposobienia określonych w prawie materialnym (w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym), w tym m.in.

odnoszących się do kwalifikacji osobistych przysposabiającego – jego poziomu umysłowego, moralnego, wyrobienia obywatelskiego, zdolności wychowawczych.

Dodatkowo – jako jedną z gwarancji prawidłowego ustalenia tych przesłanek – prawo procesowe nakłada na sąd obowiązek zasięgnięcia opinii ośrodka adopcyjno-opiekuńczego lub innej specjalistycznej placówki (art. 586 § 4 K.p.c.).

   W ramach tego obowiązku sąd zwraca się do ośrodka adopcyjno-opiekuńczego o wyrażenie opinii o kandydatach na przysposabiających.

Placówki te, wydając opinię o kandydatach, mogą porównać kwalifikacje wnioskodawców z kwalifikacjami osób przygotowanych i oczekujących na adopcję w tych ośrodkach. Obowiązek zasięgnięcia opinii ośrodka (z art. 586 § 4 K.p.

c.) jest skutecznym zabezpieczeniem przed ryzykami związanymi z adopcją ze wskazaniem.

   Podkreślić należy, że adopcja ze wskazaniem jest w Polsce legalną formą adopcji i nie wydaje się, żeby wprowadzenie zakazu tej formy adopcji było właściwym rozwiązaniem. Może ona spełniać pożądane społecznie funkcje. Brak takiej formy adopcji odbierałby rodzicom prawo do decydowania o przyszłości swojego dziecka. Byłoby to zbyt daleko posuniętą ingerencją państwa w sferę praw obywateli.

   Jednakże, jeżeli np. okaże się, że do przysposobienia zainteresowani doprowadzili wyłącznie w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, istnieje możliwość wystąpienia do sądu o rozwiązanie tego przysposobienia.

W takiej sprawie powództwo o rozwiązanie przysposobienia może wytoczyć prokurator (art. 127 K.r.o.).

Ponadto, gdyby w konkretnej sprawie rodzice swoim postępowaniem godzili w interesy dziecka, sąd rodzinny, kierując się zasadą dobra dziecka, może takich rodziców pozbawić władzy rodzicielskiej.

   Należy również podnieść, że uchwalona w dniu 20 maja 2010 r. ustawa o zmianie ustawy Kodeks karny, ustawy o Policji, ustawy Przepisy wprowadzające Kodeks karny oraz ustawy Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 98, poz. 626), która wejdzie w życie z dniem 8 września 2010 r., przewiduje kryminalizację handlu dziećmi (art. 189a § 1 i § 2).

Gdyby zatem zostały ujawnione okoliczności wskazujące na faktyczny zamiar seksualnego lub innego bezprawnego wykorzystania dziecka, którego dotyczy przysposobienie, to istnieje podstawa do wszczęcia postępowania karnego.

Równocześnie wymieniona wyżej okoliczność powinna być sygnałem do rozwiązania przysposobienia, gdyby takie orzeczenie już zapadło.

   Powołana wyżej ustawa z dnia 20 maja 2010 r. przewiduje również możliwość pociągnięcia do odpowiedzialności karnej osoby organizującej adopcję, mającej na celu osiągnięcie korzyści majątkowej (art. 211a K.k.).

  1.    Z wyrazami szacunku
  2.    Podsekretarz stanu
  3.    Zbigniew Wrona
  4.    Warszawa, dnia 7 lipca 2010 r.

Leave a Reply

Your email address will not be published.