Czy należą się alimenty na utrzymanie domu?

Czy należą się alimenty na utrzymanie domu?

  • Dorota Kraskowska
  • /
  • 23 maja 2020

Zanim odpowiemy na pytanie, kiedy w trakcie trwania małżeństwa można wystąpić o wypłatę świadczenia na utrzymanie rodziny, przyjrzyjmy się, co Kodeks rodzinny i opiekuńczy (KRiO) mówi na temat praw i obowiązków małżeńskich. Zgodnie z art. 23 KRiO, małżonkowie mają równe prawa i obowiązki. Te ostatnie mogą mieć charakter zarówno niemajątkowy, jak i majątkowy.

KRiO wymienia następujące obowiązki małżeńskie: wspólne pożycie, wzajemną pomoc, wierność oraz do współdziałanie dla dobra rodziny, którą przez swój związek małżonkowie założyli. 

Wspólne pożycieto zarówno współżycie cielesne małżonków, jak i utrzymywanie więzi uczuciowej, a także prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego.Obowiązek wzajemnej pomocy dotyczy wielu obszarów: gospodarstwa domowego, wychowywania dzieci, pomocy materialnej, a także wzajemnego wsparcia w trudnych sytuacjach, np. w chorobie.

Sąd kierując się obowiązkiem świadczenia wzajemnej pomocy nie wyda orzeczenia o separacji, gdy jedno z małżonków zachorowało na ciężką chorobę i separacja byłaby dla niego rażącą krzywdą i pozbawieniem realnej pomocy. Takie orzeczenie byłoby również sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Obowiązek zachowania wiernościto powstrzymywanie się od utrzymywania kontaktów seksualnych z osobami trzecimi oraz kontraktów o charakterze erotycznym, nawet jeśli nie doszło do zbliżenia cielesnego.

Współdziałanie dla dobra rodziny to nie tylko wspólne podejmowanie ważnych decyzji dotyczących rodziny, ale również obowiązek przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny  — adekwatnie do swoich sił, możliwości zarobkowych i majątkowych.

CZYTAJ TEŻ Czym różni się separacja od rozwodu?

Kiedy można wystąpić o alimenty w trakcie trwania małżeństwa?

O “alimenty bez rozwodu” można wystąpić w sytuacji, kiedy jedno ze współmałżonków przestaje zaspokajać potrzeby rodziny. Działaniami na niekorzyść rodziny, które stanowią podstawę do wystąpienia o wypłatę świadczenia na zaspokojenie podstawowych potrzeb rodziny, będą na przykład:

  • Brak zainteresowania gospodarstwem domowym. 
  • Nieuczestniczenie w wychowaniu dzieci.
  • Niedokładanie się do budżetu domowego.

Ale nie zawsze niedokładanie się do budżetu domowego będzie przesłanką do wystąpienia o wypłatę takiego świadczenia.

Jeśli jedno z rodziców pracuje zarobkowo, a drugie wychowuje dzieci i zajmuje się domem — wtedy oboje w sposób prawidłowy zaspokajają potrzeby rodziny.

Ustawodawca mówi o tym, że małżonkowie mają realizować obowiązek współdziałania na rzecz dobra rodziny odpowiednio do swoich sił, zdolności oraz możliwości zarobkowych.

Pozew o wypłatę świadczenia na utrzymanie rodziny należy złożyć do sądu rejonowego właściwego dla miejsca zamieszkania strony składającej pozew. Jest on zwolniony z opłaty sądowej.

W pozwie należy podać swoje żądanie (wypłata świadczenia alimentacyjnego względem rodziny) i wskazać wszelkie okoliczności na poparcie tego żądania.

Małżonek dochodzący roszczeń może również wystąpić z wnioskiem o przesłuchanie świadków.

Dołączony do pozwu materiał dowodowy (w postaci zaświadczeń o zarobkach, faktur, paragonów i rachunków) może okazać się pomocny w wydaniu przez sąd orzeczenia w sprawie.

Nie mamy dzieci. Czy w takiej sytuacji mogę wystąpić o alimenty bez rozwodu?

Zgodnie z art. 27 KRiO, małżonek może dochodzić zaspokajania potrzeb zarówno wtedy, gdy rodzina składa się z małżonków oraz ich dzieci będących na ich utrzymaniu, jak również — kiedy w rodzinie nie ma dzieci. Małżonkowie bezdzietni również mają obowiązek współdziałania dla dobra rodziny. 

Brak dzieci nie jest przeszkodą do dochodzenia swoich roszczeń alimentacyjnych w sytuacji, kiedy jedno z małżonków przestaje zaspokajać potrzeby rodziny — nie z powodu przyczyn obiektywnych (choroba lub utrata pracy), ale z racji rażąco niewłaściwego postępowania (np. konflikt z prawem) czy intencjonalnego uchylania się od podjęcia pracy zarobkowej.

Alimenty bez rozwodu. Wysokość świadczenia

Sąd ustalając wysokość świadczenia weźmie pod uwagę możliwości majątkowe i zarobkowe strony zobowiązanej do płacenia alimentów, a także usprawiedliwione potrzeby dzieci i uprawnionego współmałżonka.

Świadczenie będzie ustalone na zasadzie równej stropy, co oznacza, że małżonkowie mają prawo do życia na takim samym poziomie — strona zarabiająca mniej lub w ogólne nie powinna żyć w małżeństwie na gorszym poziomie niż strona lepiej zarabiająca, a stopa życiowa dzieci ma być adekwatna do poziomu życia rodziców.

Sąd ustalając wysokość świadczenia weźmie pod uwagę wszystkie koszty utrzymania rodziny oraz wysokość finansowego wkładu strony pozwanej z czasów, kiedy adekwatnie do swoich możliwości zapewniała środki na utrzymanie rodziny i gospodarstwa domowego.

Sąd może również orzec, aby dochody strony pozwanej były w całości lub w części wypłacane bezpośrednio współmałżonkowi dochodzącemu roszczenia.

CZYTAJ TEŻ Jak samodzielnie napisać pozew o rozwód bez orzekania o winie?

Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca. Jeśli chcesz być na bieżąco z
informacjami prawnymi, zapraszamy do naszego serwisu ponownie!Jeżeli podobał Ci
się
artykuł podziel się z innymi udostępniając go w mediach społecznościowych – poniżej
masz
szybkie linki do udostępnień.

Czy ten artykuł był przydatny?

Wysokość obowiązku alimentacyjnego

Od czego uzależniona jest wysokość obowiązku alimentacyjnego?. Artykuł ten wyjaśnia kwestie, kto jest uprawniony, w jakiej wysokości można żądać alimentów, czy też jaka wysokość nie jest nadmierna.

Kto może żądać alimentów?

Zgodnie z art. 128 k.r.o. obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Ustawodawca dopuszcza możliwość realizowania świadczeń np.

przez dziadków małoletniego. Nie jest też wykluczone, że  alimenty przysługiwać będą rodzicom od ich dzieci.

Każda sytuacja jest indywidualna i każdorazowo należy ocenić wszelkie kwestie wpływające tak na sam obowiązek alimentacyjny jak i jego wysokość.

Co wlicza się w koszty alimentów?

Zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego (art. 135 k.r.i.o). Czym zatem są usprawiedliwione potrzeby?.

Są te wszelki uzasadnione koszty, takie jak: wyżywienie, leki, odzież, podręczniki, art.

szkolne, koszty leczenia, środki higieny osobistej, środki czystościowe, a także wydatki związane z hobby, czy rozrywką (kino, teatr, zajęcia sportowe, czy intelektualne).

Czy w koszt alimentów wlicza się koszt mieszkania?

Niewątpliwie osoba uprawniona do świadczenia alimentacyjnego (np. dziecko) musi gdzieś mieszkać.

Zazwyczaj mieszka z jednym z rodziców, który dla przykładu wynajmuje mieszkanie i ponosi z tym związane koszty mediów (ogrzewanie, prąd, gaz etc.).

Istnieje rozbieżność w orzecznictwie i część Sądów uznaje koszt zamieszkania (np. czynszu, odstępnego) za usprawiedliwiony koszt, jednakże znajdują się Sądy w Polsce, który mają odmienny pogląd.

Jak wskazał Sąd Rejonowym w Toruniu oczywistym jest, że niezależnie od posiadania dzieci matka i tak musiałaby gdzieś mieszkać, więc udział dziecka w czynszu nie powinien być brany pod uwagę (wyrok Sądu Rejonowego w Toruniu, III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 29 czerwca 2017 r., sygn.

akt III RC 275/17). Z kolei jak wskazał Sąd Apelacyjny w Krakowie, I Wydział Cywilny, w wyroku z dnia 23 marca 2016 r. , sygn. I Aca 1755/15 , Zdaniem Sądu Apelacyjnego brak podstaw do wliczania do obowiązku alimentacyjnego kosztów mieszkania i jego utrzymania .

W kwocie alimentów należy uwzględnić niejako ryczałtowo koszty zużycia wody, prądu, gazu do gotowania i ogrzania wody użytkowej dla dzieci.

Jednak koszt utrzymania i ogrzania mieszkania obciąża rodzica któremu powierzono wykonywanie władzy rodzicielskiej i zobowiązany jest zapewnić dla siebie takie mieszkanie, które umożliwia pobyt z nim dzieci.

         Rodzice, w zależności od swych możliwości, są obowiązani zapewnić dziecku środki do zaspokojenia zarówno jego potrzeb fizycznych (wyżywienia, mieszkania, odzieży, higieny osobistej, leczenia w razie choroby), jak i duchowych (kulturalnych), także środki wychowania (kształcenia ogólnego, zawodowego) według zdolności, dostarczania rozrywek i wypoczynku. Przy ocenie, które z potrzeb uprawnionego powinny być uznane za potrzeby usprawiedliwione, należy z jednej strony brać pod uwagę możliwości zobowiązanego, z drugiej zaś zakres i rodzaj potrzeb. Będzie to mieć wpływ na rozstrzygnięcie, w jakiej mierze możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego będą wzięte pod uwagę przy oznaczaniu zakresu obowiązku alimentacyjnego.

        Zawsze jednak każde dziecko musi mieć zapewnione podstawowe warunki egzystencji w postaci wyżywienia zapewniającego jego prawidłowy rozwój fizyczny, stosowną do wieku odzież, środki na ochronę zdrowia, kształcenie podstawowe i zawodowe oraz na ochronę jego osoby i majątku. Wyjście poza wymienione potrzeby zależy już tylko od osobistych cech dziecka oraz od zamożności i przyjętego przez zobowiązanego modelu konsumpcji.

       Usprawiedliwione potrzeby dziecka winny być ocenione nie tylko na podstawie wieku, lecz również miejsca pobytu dziecka, jego środowiska, możliwości zarobkowych osób zobowiązanych do jego utrzymania oraz całego szeregu okoliczności każdego konkretnego wypadku.

W szczególności pojęcia usprawiedliwionych potrzeb nie można odrywać od pojęcia zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego.

Pojęcia te w praktyce pozostają we wzajemnej zależności i obie przesłanki wzajemnie na siebie rzutują, zwłaszcza przy ustalaniu przez sąd wysokości alimentów (wyrok Sądu Najwyższego- Izba Cywilna z 21 maja 1975r., III CRN 72/75).

Co oznaczają możliwości zarobkowe zobowiązanego?

Najczęściej sytuacja dotyczy ojca, który jest zobowiązany do świadczenia alimentacyjnego na rzecz dziecka. Sąd ustalając wysokość alimentów nie tylko bierze pod uwagę aktualne dochody (a więc zaświadczenie o zarobkach), ale także możliwości zarobkowe zobowiązanego.

Częstokroć zaświadczenia o dochodach nie odzwierciedlają rzeczywistej sytuacji finansowej zobowiązanego, bądź też osoba ta dopiero co podjęła lub zakończyła stosunek pracy. Wówczas Sąd na podstawie sytuacji rynkowej, wykształcenia, doświadczenia zawodowego etc.

See also:  Podejrzenia żony i opróżnienie kont

może ocenić możliwości zarobkowe zobowiązanego.

Czy po wyroku można zmienić wysokość alimentów?

 Tak, oczywistym jest, że z biegiem czasu potrzeby ulegają zmianie. Na przykład alimenty były orzeczone, gdy dziecko chodziło do przedszkola, a aktualnie uczęszcza do szkoły podstawowej, czy średniej. Co wysoce prawdopodobne koszty jego utrzymania wzrosły.

Możliwa jest także sytuacja odwrotna, gdzie koszty te maleją.  Wówczas należy złożyć pozew o podwyższenie alimentów lub pozew o obniżenie alimentów.

  W takiej sytuacji będzie brany pod uwagę w głównej mierze okres po uprawomocnieniu się orzeczenia zasądzającego alimenty do dnia złożenia nowego pozwu o podwyższenie lub obniżenie alimentów.

Wysokość opłat sądowych w sprawie o alimenty?

Co do zasady osoba uprawniona jest zwolniona od kosztów sądowych w sprawach o alimenty.

Zatem składając pozew o alimenty, a także o zabezpieczenie alimentów na czas postępowania – osoba składająca pozew jest zwolniona z opłat.

Jednakże jeżeli składamy pozew o obniżenie alimenty (jako osoba zobowiązana) będziemy musieli ponieść 5% opłaty sądowej wg. wzoru (12 x miesięczna kwota żądania o obniżenie alimentów = np. 1200 zł x 5%).

Gdzie składa się pozew o alimenty lub pozew o podwyższenie alimentów?

Zgodnie z art. 32 k.p.c. powództwo o roszczenie alimentacyjne o wytoczyć można według miejsca zamieszkania osoby uprawnionej, a więc w sytuacji małoletniego dziecka, będzie to jego miejsce zamieszkania.

Pozew składamy do Sądu Rejonowego, Wydziału Rodzinnego i Nieletnich. W przypadku Sądu Rejonowego w Wadowicach jest to III Wydział Rodzinny i Nieletnich. Sąd Rejonowy w Wadowicach terytorialnie właściwy jest dla gmin: Andrychów, Brzeźnica, Kalwaria Zebrzydowska, Lanckorona, Mucharz, Spytkowice, Stryszów, Tomice, Wadowice, Wieprz.

Odsetki? Czy się należą?

Tak, w roszczeniu alimentacyjnym, tak jak w każdym innym roszczeniu finansowym – możemy się zabezpieczyć poprzez wskazanie, że świadczenie ma być płacone do dnia np. 10-go każdego miesiąca do rąk matki wraz z ustawowymi odsetkami w razie uchybienia terminowi płatności którejkolwiek z należności.

Jak wykazać usprawiedliwione koszty?

Istotnymi dokumentami są potwierdzenia ponoszonych kosztów, a więc rachunki (najlepiej imienne), wydruki z konta, z kart płatniczych, czy zaświadczenia o ponoszonych kosztach. Można także powołać świadków (np. członków rodziny). Możliwe jest także zobowiązanie strony przeciwnej do okazania konkretnych dokumentów.

Artykuł sporządził mgr Przemysław Babiarz, Kancelaria Adwokacka. W ramach działalności oferujemy analizę sytuacji Klienta, czy spełnia przesłanki do wniesienia pozwu o alimenty (podwyższenie, obniżenie). Sporządzamy również pozwy do sądów oraz pomagamy przejść przez całe postępowanie, aż do momentu wyegzekwowania alimentów. Więcej informacji pod numerem kontaktowym 732-732-739.

Alimenty a osobiste starania jednego z rodziców

Obowiązek alimentacyjny jest instytucją prawną mającą zapewnić uprawnionemu środki utrzymania, a w miarę potrzeby, w przypadku dziecka, także i wychowania.

Obowiązek ten i powiązane z nim uprawnienie do alimentów dotyczy osób pozostających w stosunku prawnorodzinnym i jest wyrazem idei solidarności rodzinnej.

W stosunku między rodzicami a dzieckiem stanowi on jeden z prawnych przejawów realizacji zasady ochrony dobra dziecka i jest środkiem przeciwdziałającym ujemnym majątkowym skutkom rozłączenia z jednym z rodziców.

Pojęcie „alimenty” pochodzi od łacińskiego słowa alimentum oznaczającego pożywienie, żywność, pokarm, środki do życia (łącznie z mieszkaniem i utrzymaniem).

Początkowo odnosiło się ono do utrzymywania kogoś przez żywienie, z czasem jednak pojęciu temu nadano szersze znaczenie dotyczące dostarczania różnych środków utrzymania, a w odniesieniu do małoletnich dzieci także wychowania.

Inaczej ujmując, alimenty to świadczenia, które stanowią realizację obowiązku alimentacyjnego.

Podstawa prawna zasądzania alimentów od rodziców na rzecz dziecka

Podstawę prawną zasądzania alimentów od rodziców na rzecz dziecka stanowi art. 133 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej KRO). Przepis ten stanowi, że:
Rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania.

Ważne!
Obowiązek alimentacyjny obciąża rodziców dziecka niezależnie od tego, czy rodzicom tym przysługuje władza rodzicielska. Pozbawienie rodzica władzy rodzicielskiej NIE zwalnia go z obowiązku przekazywania dziecku alimentów.

Ustalanie, czy dziecko może utrzymać się samodzielnie, oznacza ocenę jego możliwości zarobkowych oraz majątkowych i ocenę, czy ich wykorzystanie pozwala na osiągnięcie dochodu wystarczającego na zaspokojenie jego potrzeb życiowych (np. w zakresie wyżywienia, odzieży, edukacji i rozrywki).

Poziom usprawiedliwionych potrzeb dziecka zależy od wieku małoletniego, jego stanu zdrowia i zainteresowań. Wynika z tego, że wysokość zasądzonych alimentów ma charakter indywidualny.

Z perspektywy małoletniego dziecka usprawiedliwione są wszystkie potrzeby, których zaspokojenie pozwoli dziecku osiągnąć poziom równej stopy życiowej z rodzicami, co oznacza, że rodzice powinni zapewnić dziecku warunki materialne odpowiadające tym, w których sami żyją.

Wysokość alimentów na rzecz dziecka powinna być ustalona w stosunku do obecnych potrzeb dziecka, nie mogą być uwzględnione potrzeby przewidywane dopiero w przyszłości. W razie późniejszego wzrostu potrzeb dziecka, alimenty mogą zostać podwyższone (zob. art. 138 KRO).

Zdolność samodzielnego utrzymania się z reguły oznacza podjęcie przez dziecko odpowiedniej dla niego pracy zarobkowej i uzyskiwanie z niej dochodów.

Nie można też wykluczyć sytuacji, w której dziecko uzyska zdolność samodzielnego utrzymania się na skutek nabycia majątku, np. w drodze dziedziczenia.

Jeżeli środki pochodzące z tego majątku pozwalają na zaspokajanie usprawiedliwionych potrzeb dziecka, to brak uzasadnienia dla kontynuowania obowiązku alimentacyjnego rodziców.

Inaczej mówiąc, jeżeli dziecko uzyskuje własne dochody ze swojego majątku i wystarczają one na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania, rodzice są zwolnieni z obowiązku świadczeń alimentacyjnych na rzecz dziecka.

Ważne!
Obowiązek alimentacyjny względem dziecka NIE ustaje automatycznie z chwilą osiągnięcia przez niego pełnoletności.

Alimenty – w jakiej formie?

Alimenty mogą przybrać postać zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej. Dopuszczalne jest także określenie obowiązku alimentacyjnego przez zasądzenie stosownej kwoty w walucie obcej.

Poza możliwością kwotowego określenia wysokości alimentów, można je także określić w postaci procentu (ułamka) dochodów uzyskiwanych przez zobowiązanego rodzica.

Taki procentowy wymiar obowiązku alimentacyjnego dopuszcza się w przypadkach, w których uprawniony (dziecko) i zobowiązany (rodzic) korzystają z podobnej stopy życiowej, a ponadto, gdy wynagrodzenie za pracę albo inne świadczenie o zbliżonej funkcji, jest w zasadzie jedynym źródłem dochodów zobowiązanego rodzica.

Możliwa jest również alimentacja in natura poprzez dostarczanie żywności, odzieży i innych niezbędnych do utrzymania środków. Alimentacja może też polegać na podejmowaniu przez osobę zobowiązaną (rodzica) osobistych starań względem osoby uprawnionej (dziecka), takich jak np.:

– pielęgnacja w chorobie,

przygotowywanie posiłków,
– odprowadzanie na zajęcia szkolne,
– pomoc w nauce,
– dbanie o czystość,
– wspólne zabawy,
– codzienna troska i

wychowanie – co polega na zapewnieniu odpowiedniego kształcenia, rozwoju i rozrywek.

Prawidłowy przebieg procesu wychowawczego, polegającego na oddziaływaniu na osobowość dziecka uzależniony jest zarówno od zapewnienia środków utrzymania, jak i od osobistego starania o wychowanie dziecka. Stąd też ustawodawca uznał, że obowiązek alimentacyjny może polegać także na osobistych staraniach o utrzymanie i wychowanie dziecka.

Podstawę prawną w powyższym zakresie stanowi art.

135 § 2 KRO, zgodnie z którym:
Wykonanie obowiązku alimentacyjnego względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie może polegać w całości lub w części na osobistych staraniach o utrzymanie lub o wychowanie uprawnionego; w takim wypadku świadczenie alimentacyjne pozostałych zobowiązanych polega na pokrywaniu w całości lub w części kosztów utrzymania lub wychowania uprawnionego.

Wybór formy alimentów powinien odpowiadać celowi, któremu służy obowiązek alimentacyjny i uwzględniać okoliczności każdego przypadku.

Właściwe określenie formy świadczeń alimentacyjnych jest istotne z punktu widzenia obu stron. Ma stanowić efektywny środek zaspokajający potrzeby uprawnionego dziecka, a tym samym realizować zasadę ochrony jego dobra i jednocześnie nie być zbyt dotkliwy dla zobowiązanego rodzica.

Zgodnie ze stanowiskiem zawartym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 grudnia 2018 r., sygn. I OSK 251/17, art.

135 § 2 KRO stwarza jedynie możliwość dla osoby zobowiązanej (rodzica) do alimentów, aby wykonała swój obowiązek alimentacyjny poprzez osobiste starania (czy to w całości, czy w części).

Nie oznacza to jednak, że ta forma realizacji obowiązku alimentacyjnego ma zawsze pierwszeństwo przed obowiązkiem pokrywania kosztów utrzymania i wychowania uprawnionego (dziecka).

W wyroku zasądzającym alimenty najczęściej jednak jednego z rodziców zobowiązuje się do łożenia na rzecz dziecka określonej kwoty pieniężnej, a drugiego do zaspokajania pozostałych potrzeb małoletniego w części lub w całości poprzez osobiste starania.

Przykład:
Jeżeli sąd oceni, że całkowite koszty utrzymania dziecka wynoszą 1 500 zł, a dziecko mieszka z matką, która podejmuje osobiste starania o jego wychowanie, może zasądzić od ojca na rzecz dziecka kwotę 1 000 zł, przyjmując, że matka realizować będzie swój obowiązek w części przez osobiste starania, a w części przez pokrywanie pozostałych kosztów utrzymania małoletniego. Może również zdarzyć się tak, że ojciec zostanie zobowiązany do pokrywania kosztów utrzymania dziecka w całości, w kwocie 1.500 zł, a matka do realizowania swojego obowiązku w całości przez osobiste starania. Proporcje te mogą ulec zmianie, w sytuacji uregulowania szerokich kontaktów ojca z małoletnim. Wówczas bowiem, ponosi on nie tylko koszty spotkań z dzieckiem, ale czyni osobiste starania o jego wychowanie.

Brak sprawowania osobistej pieczy nad dzieckiem wpływa zatem na zakres obowiązku alimentacyjnego rodzica w tym sensie, że będzie on zobowiązany do świadczeń alimentacyjnych w wyższej wysokości, niż rodzic, który sprawuje pieczę nad dzieckiem i swój obowiązek alimentacyjny wykonuje w części lub w całości poprzez osobiste starania o utrzymanie i wychowanie dziecka.

See also:  Niekorzystna dla żony umowa o rozdzielność majątkową

Osobiste starania posiadają bowiem oprócz niewymiernej wartości moralnej i uczuciowej, określoną wartość materialną, którą daje się niejako przeliczyć na „formę” pieniężną.

Ocena, czy osobiste starania względem dziecka wyczerpują obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w całości, czy tylko częściowo, zależy przede wszystkim od wieku dziecka.

Jeżeli kilkuletnie dziecko wymaga stałej pieczy oraz osobistych starań rodzica, który wskutek tego nie może wykonywać pracy zarobkowej lub może ją wykonywać w ograniczonym zakresie, to najczęściej cały ciężar dostarczania środków materialnych na utrzymanie dziecka poniesie drugi rodzic.

A co w sytuacji, gdy w wyroku rozwodowym sąd powierzył wykonywanie władzy rodzicielskiej nad jednym dzieckiem matce, a nad drugim ojcu?

W wyroku rozwodowym sąd ma obowiązek unormować kwestię alimentacji w stosunku do każdego dziecka z osobna.

Jeżeli zatem sąd powierzył wykonywanie władzy rodzicielskiej nad jednym dzieckiem matce, a nad drugim ojcu, to również w takim wypadku orzeka się z osobna dla każdego dziecka i z osobna od każdego z rodziców, o tym w jakiej wysokości rodzice są zobowiązani do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dzieci.

  • Nie można wykluczyć sytuacji, że jeden rodzic ponosić będzie całkowite koszty utrzymania jednego dziecka, a ponadto przyczyniać się w określonej kwocie do ponoszenia kosztów utrzymania drugiego.
  • Jeżeli okaże się, że jeden z rodziców w ogóle nie jest w stanie spełnić ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, ciężar zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb dziecka spoczywa na drugim rodzicu.
  • Gdy jeden z rodziców nie żyje, obowiązek przechodzi w całości na drugiego rodzica.

Uwagi praktyczne

  • Określenie wysokości świadczeń alimentacyjnych, uwarunkowanych kosztami utrzymania uprawnionego dziecka (wyżywienie, mieszkanie, odzież, leczenie) i wychowania (pielęgnacja, opieka, dbałość o fizyczny i intelektualny rozwój) jest domeną ustaleń na podstawie dowodów z uwzględnieniem zasad doświadczenia życiowego. Oznacza to, że korzystanie z wiedzy specjalistycznej (biegłych) w tym względzie jest na ogół zbędne.
  • Na zakres świadczeń alimentacyjnych NIE wpływa m.in. świadczenie wychowawcze, o którym mowa w ustawie z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tzw. 500 plus). Oznacza to, że sąd nie bierze pod uwagę tego, który z rodziców otrzymuje to świadczenie.
  • dr Daniela Wybrańczyk
  • ***
  • Konkurs Kancelaria Przyjazna Dziecku

Zapraszamy środowisko adwokatów i radców prawnych do włączenia się w akcję propagowania i stosowania zasad, mających na celu zminimalizowanie negatywnych emocji, jakie towarzyszą dziecku podczas procedur prawnych związanych z rozstaniem rodziców. Konkurs organizowany jest przez Komitet Ochrony Praw Dziecka w ramach projektu „Standardy pomocy dziecku w sytuacji rozstania rodziców”. Patronat nad konkursem objął portal Infor.pl.

Alimenty bez rozwodu, czyli środki od małżonka na utrzymanie rodziny

Małżonkowie są wzajemnie zobowiązani do wspólnego pożycia, wzajemnej pomocy, wierności i współdziałania. W trakcie trwania związku małżeńskiego nie jest możliwe uzyskanie alimentów – te może przyznać sąd dopiero wraz z rozwodem.

Jednak jeśli w trakcie trwania małżeństwa jeden z małżonków nie łoży na zaspokojenie podstawowych potrzeb rodziny – wówczas możliwe jest sądowe nakazanie przekazywania części jego dochodów do ręki drugiego małżonka.

Prawa i obowiązki w związku małżeńskim reguluje przede wszystkim kodeks rodzinny i opiekuńczy (skrót: krio).

Wynika z niego, że współmałżonkowie winni są sobie wspólne pożycie, wierność, współdziałanie i pomoc wzajemną. Prawa i obowiązki dotyczą w równym stopniu obu małżonków. Z zasady pomocy wzajemnej pochodzi obowiązek pomocy materialnej. Oznacza on wymóg współfinansowania wspołnego gospodarstwa domowego i partycypowania w kosztach utrzymania wspólnych dzieci.

W ramach kodeksowych obowiązków mąż i żona zobligowani są również do wykonywania czynności życia codziennego we wspólnym domu oraz do sprawowania pieczy nad dziećmi i ponoszenia trudów ich wychowania.

Zdarza się jednak, że jeden z małżonków uchyla się od takich obowiązków: nie udziela pomocy materialnej, nie pomaga w gospodarstwie domowym i nie sprawuje pieczy nad dzieckiem.

Takim zachowaniem narusza kodeksowe zobowiązania, które włożył na siebie wchodząc w związek małżeński.

Jeśli pomiędzy małżonkami utrzymane jest wspólne pożycie i jedna ze stron nie łoży na utrzymanie oraz nie pomaga w domu – wówczas możliwe jest złożenie do sądu pozwu o zaspokojenie potrzeb rodziny.

Co można uzyskać w takiej sytuacji w sądzie? Sąd może w takim przypadku orzec, że cykliczne dochody (np. pensja, dochody z najmu, itp.) małżonka uchylającego się od swoich obowiązków, będą wypłacane w części lub w całości do ręki drugiego małżonka.

Postępowanie w takich sprawach jest prostsze niż proces o alimenty. Sąd wysłuchuje obie strony (powoda i pozwanego) i po ocenie materiału dowodowego wydaje orzeczenie. Strona, która ubiega się o takie świadczenie powinna jako dowody w sprawie załączyć do pozwu m.in. rachunki i inne potwierdzenia ponoszonych na utrzymanie rodziny kosztów.

By potrzebne na zaspokojenie potrzeb rodziny pieniądze trafiły na konto małżonka-powoda jeszcze przed wydaniem orzeczenia warto w pozwie wpisać wniosek o zabezpieczenie powództwa.

Jeśli uzyskanie świadczenia wyda się sądowi prawdopodobne – wówczas może wydać na początku sprawy postanowienie o nakazie comiesięcznej wypłaty na rzecz małżonka pozywającego.

Opinia

Aneta Naworska, radca prawny z Kancelarii Naworska Marszałek Jarzembska sp.k:

Zgodnie z art. art.

27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego: „oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym”.

Separacja faktyczna, czyli sytuacja w której małżonkowie nie mieszkają razem, ale nie są rozwiedzeni ani też nie pozostają w separacji orzeczonej przez sąd, nie wyłącza obowiązku wzajemnego przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny zgodnie z art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Ponadto zgodnie z art. 28 ustawy kodeks rodzinny i opiekuńczy: „jeżeli jeden z małżonków pozostających we wspólnym pożyciu nie spełnia ciążącego na nim obowiązku przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, sąd może nakazać, ażeby wynagrodzenie za pracę albo inne należności przypadające temu małżonkowi były w całości lub w części wypłacane do rąk drugiego małżonka”.

Oznacza to, że gdy jeden z małżonków nie przekazuje środków pieniężnych na rzecz zaspokajania podstawowych potrzeb rodziny – mimo że pracuje, uzyskuje wynagrodzenie, ale nie przekazuje w ogóle środków na rzecz utrzymania rodziny, sąd na żądanie drugiego z małżonków może zobowiązać pracodawcę, aby co miesiąc cześć jego wynagrodzenia była przekazywana na rzecz rodziny.

Alimenty na Żonę | Obowiązujące zasady – Ile i jak długo będziesz płacić?

Alimenty, a więc obowiązek dostarczania środków utrzymania, wbrew pozorom obejmuje nie tylko dzieci. Rozciąga się on również na dotychczasowych współmałżonków, co ściśle wiąże się z rozstrzygnięciem sądu w przedmiocie stopnia winy każdego z nich oraz uznania za wyłącznie winnego rozkładu pożycia. Alimenty na byłą żonę lub męża są jednym z istotnych elementów wyroku rozwodowego.

Na pytanie: czy mąż może płacić alimenty na żonę, odpowiedź brzmi: jak najbardziej tak, jeśli dojdzie do orzeczenia rozwodu przez sąd!

Alimenty na żądanie, a nie z urzędu

Kwestia alimentów na rzecz współmałżonka, jest jednym z najważniejszych zagadnień do rozstrzygnięcia w toku postępowania rozwodowego.

Sąd, dokonując orzeczenia rozwodu, zamieści w wyroku rozwodowym rozstrzygnięcie dotyczące alimentów na rzecz byłego małżonka, ale tylko na jego wniosek.

Sąd nie będzie orzekał w tym przedmiocie z urzędu, tak jak dzieje się to w przypadku alimentów na dziecko. W przypadku takiego żądania, alimenty na byłą żonę bądź męża, muszą zostać zawarte w wyroku sądowym.

Wina a alimenty na żonę, męża w wyniku orzeczenia rozwodu

Wielu klientów pyta mnie czy po rozwodzie trzeba płacić żonie alimenty? To zależy przede wszystkim, od indywidualnych uwarunkowań danej sprawy, co jednak nie oznacza, iż nie istnieją w tym zakresie żadne reguły, które muszą być stosowane przez sąd.

Musisz wiedzieć, że polskie prawo wyróżnia kilka istotnych zasad związanych z tym zagadnieniem. Różnią się one w zależności od tego, czy któryś z małżonków (a jeśli tak, to który) ponosi winę za rozkład pożycia.

Jak ustala się wysokość alimentów?

Kwestia winy w doprowadzeniu do rozpadu pożycia jest bezpośrednio powiązana z zakresem roszczeń alimentacyjnych wobec byłego małżonka, a więc także z ich wysokością. Zazwyczaj małżonek wyłącznie winny obowiązany jest do płacenia alimentów.

Brak wyłącznej winy – brak małżonka wyłącznie winnego rozkładu pożycia

W przypadku żądania wydania wyroku rozwodowego bez orzekania o winie w rozkładzie pożycia, każdy z małżonków może żądać od drugiego małżonka dostarczania mu środków do życia tylko w przypadku, jeśli popadnie w niedostatek na skutek rozwodu.

Niedostatek, to inaczej brak możliwości utrzymania siebie w niezbędnym zakresie (czyli pełne zaspokojenie usprawiedliwionych potrzeb).

Zatem ten małżonek, który popadnie w niedostatek, może żądać środków do życia od drugiego małżonka przy orzeczeniu rozwodu.

Wysokość tego żądania jest uzależniona od majątkowych i zarobkowych zdolności małżonka zobowiązanego oraz  musi odpowiadać usprawiedliwionym potrzebom uprawnionego.

Małżonek, jako uprawniony powinien jednak w pełni wykorzystywać swoje zdolności majątkowe i zarobkowe celem zaspokojenia swoich usprawiedliwionych potrzeb.

Roszczenie alimentacyjne przysługuje dopiero wówczas, gdy pomimo pełnego wykorzystania tych zdolności oraz sił fizycznych i zdolności umysłowych, nadal istnieje stan niedostatku.

Uzależnione to jest więc od sytuacji materialnej i usprawiedliwionych potrzeb małżonka niewinnego.

See also:  Ubezwłasnowolnienie chorego męża

Jeśli więc ktoś uzyskuje niskie dochody, a jego zdolności zarobkowe predestynują go do osiągania większych zarobków, choćby poprzez wykonywanie lepiej płatnej pracy, wówczas nie dochodzi do ustania bądź ograniczenia rozmiaru obowiązku alimentacyjnego na żądanie uprawnionego. Tym samym, obowiązek płacenia alimentów będzie uzależniony nie od rzeczywistych zarobków zobowiązanego, a od dochodów, jakie powinien on osiągać.

Te same zasady obowiązują w przypadku, gdy sąd w wyroku rozwodowym stwierdzi, że obie strony są winne rozkładu pożycia lub że żadna ze stron nie ponosi za to winy. Co ważne- nie może domagać się środków do życia były małżonek, który popadł w niedostatek, jeśli został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia.

Stwierdzenie wyłącznej winy w rozkładzie pożycia a obowiązek alimentacyjny

W sytuacji, kiedy sąd uzna jednego z małżonków za wyłącznie winnego rozkładu pożycia, małżonek niewinny na skutek rozwodu może domagać się zasądzenia na jego rzecz alimentów od byłego małżonka nawet w wypadku, gdy nie znajduje się w niedostatku. Wystarczającym powodem uzasadniającym żądanie małżonka niewinnego jest okoliczność, że rozwód skutkuje istotnym pogorszeniem się jego sytuacji materialnej.

Wysokość alimentów w tym przypadku także odpowiadać możliwościom zarobkowym i majątkowym zobowiązanego oraz usprawiedliwionym potrzebom uprawnionego. Zgodnie z przyjętym orzecznictwem, jeśli rozwód pociąga za sobą istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego, zakres jego usprawiedliwionych potrzeb jest nieco większy.

Co oznacza pojęcie „istotne pogorszenie sytuacji materialnej”?

W takim wypadku, musi zostać udowodnione, że po rozwodzie małżonek niewinny uprawniony będzie miał sytuację materialną gorszą niż w małżeństwie, oraz, że to pogorszenie ma charakter istotny, czyli odczuwalny, a nawet znajdzie się w stanie niedostatku. Uprawniony może zaspokajać swoje usprawiedliwione potrzeby, a nawet potrzeby wyższego rzędu i to na poziomie wyższym niż przeciętny w społeczeństwie, ale jednocześnie na poziomie niższym niż dotychczas w małżeństwie.

Jak długo będę płacić alimenty na rzecz byłego małżonka?

Pisałem wcześniej o zasadach przyznawania alimentów na rzecz byłego małżonka w wyroku rozwodowym. Teraz wyjaśnię jak długo trwa orzeczony w ten sposób obowiązek alimentacyjny.

Obowiązek dostarczania środków do życia zawsze wygaśnie w sytuacji, kiedy uprawniony wstąpi w kolejny związek małżeński.

W takim przypadku prawo do otrzymywania alimentów zawsze ustaje i to niezależnie od tego, który z małżonków został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia. Co ważne, chodzi o ponowne wstąpienie w związek małżeński małżonka uprawnionego do alimentów.

Zawarcie przez małżonka nowego małżeństwa nie powoduje wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego, jednak może być argumentem w toku ewentualnego procesu o zmniejszenie zakresu alimentów.

Obowiązek zapłaty alimentów na rzecz byłego małżonka nie wygasa w wypadku, gdy uprawniony małżonek pozostaje w konkubinacie. Okoliczność ta jednak również może skutkować żądaniem przez drugiego małżonka obniżenia wysokości alimentów.

Dalsze zasady ustalania długości okresu, na jaki przyznawane są świadczenia alimentacyjne zależy bezpośrednio od tego, który z małżonków wskutek orzeczenia rozwodu, został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia.

Żaden z małżonków nie ponosi winy lub sąd nie orzekał o winie

Z takim rozstrzygnięciem mamy do czynienia, gdy sąd na zgodny wniosek stron dokonał orzeczenia rozwodu, jednak nie wskazał przy tym, który z małżonków ponosi winę za rozwód, a także wówczas gdy nie udało się ustalić małżonka winnego.

W takim wypadku obowiązek alimentacyjny jest ograniczony 5 letnim terminem, który biegnie od daty prawomocności wyroku rozwodowego. Oznacza to, że po 5 latach o dnia uprawomocnienia się wyroku orzekającego rozwód, obowiązek dostarczania środków do życia wygasa.

Nie jest potrzebne tutaj żadne dodatkowe orzeczenie sądu. Sam upływ czasu powoduje ustnie konieczności zapłaty alimentów.

Przepisy kodeksu rodzinnego dają jednak możliwość przedłużenia tego okresu.

Ze względu na wyjątkowe okoliczności sąd na wniosek uprawnionego małżonka może wydłużyć okres, w którym może on żądać alimentów.

Te wyjątkowe okoliczności to na przykład choroba albo inwalidztwo byłego małżonka, które w wydatny sposób ogranicza jest zdolności zarobkowe i ma wypływ na zakres jego usprawiedliwionych potrzeb.

Czy alimenty na małżonka mogą być dożywotnie?

Czasami moi klienci zadają pytanie: czy alimenty na żonę są dożywotnio? Takie rozwiązanie jest możliwe, jeśli w toku postępowania jeden z małżonków został uznany za wyłącznie winnego i zobowiązany do wypłaty alimentów, lub sąd uznał go jak współwinnego rozkładu pożycia, co oznacza, iż w tym wypadku sąd stwierdza, że winę za rozkład pożycia ponoszą obie strony. W takich wypadkach obowiązek dostarczania środków do życia drugiemu małżonkowi jest dożywotni. Wygasa on ze śmiercią któregokolwiek z byłych małżonków, zarówno uprawnionego, jak i zobowiązanego. Uprawniony małżonek nie może dochodzić alimentów od spadkobierców zobowiązanego małżonka, tak samo spadkobiercy małżonka uprawnionego nie mogą żądać zapłaty alimentów od małżonka, który został zobowiązany do dostarczania zmarłemu środków utrzymania.

  • Oczywiście także w tym wypadku obowiązek dostarczania środków utrzymania wygaśnie z chwilą wstąpienia uprawnionego małżonka w kolejny związek małżeński.
  • Warto zwrócić uwagę, że w wypadku nie orzekania o winie małżonków, obowiązek alimentacyjny utrzymuje się co do zasady przez 5 lat, zaś w wypadku, gdy sąd jednak będzie orzekał o winie, ale stwierdzi, że oboje małżonkowie są współwinni, obowiązek alimentacyjny jest dożywotni.
  • Zatem w warto się zastanowić, czy zawsze opłaca się forsować rozstrzygnięcie o winie, w szczególności, że wystarczy, aby jeden z małżonków przyczynił się do rozkładu pożycia tylko w niewielkim zakresie, aby sąd uznał go za współwinnego rozpada małżeństwa, co spowoduje możliwość zasądzenia od niego dożywotnich alimentów.

Ponowny ślub i świadczenia alimentacyjne na rzecz byłej żony (męża)

Rozwód uznawany jest za koniec pewnego etapu w życiu, ale również jako początek czegoś nowego. Myślę, że najbardziej pozytywnym „nowym początkiem” jest wstąpienie w kolejny związek małżeński.

Czy zawarcie nowego małżeństwa coś zmienia w zakresie orzeczonego już obowiązku alimentacyjnego?

Największa zmiana dotyczy tego małżonka, który był uprawniony do alimentów. W przypadku, gdy uprawniony małżonek wstępuje w nowy związek małżeński, obowiązek alimentacyjny wygasa i to wygasa bezpowrotnie.

Wygaśnięcie tego obowiązku następuje z mocy prawa, czyli automatycznie.

Nie ma możliwości zachowania tego uprawnienia nawet, jeśli wstąpienie w nowy związek małżeński nie zmieniło lub nawet pogorszyło sytuację majątkową dotychczas uprawnionego małżonka.

Na wysokość oraz istnienie obowiązku alimentacyjnego ma również wpływ zawarcie nowego małżeństwa przez osobę zobowiązaną do świadczeń na rzecz byłego małżonka.

Nie ma tu jednak takiego automatyzmu, jak w poprzednim przypadku. Zmiana rozmiaru świadczenia alimentacyjnego będzie wymagała inicjatywy ze strony osoby zobowiązanej do płacenia alimentów.

Taka osoba musi złożyć do sądu pozew o obniżenie alimentów.

Kluczem do wyjaśnienia związku pomiędzy zawarciem małżeństwa przez osobę zobowiązaną do świadczeń alimentacyjnych, a rozmiarem tego zobowiązania jest zasada, w myśli której w przypadku zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczących obowiązku alimentacyjnego.

Wysokość oraz istnienie tego obowiązku określa się mając na uwadze usprawiedliwione potrzeby uprawnionego, a także zdolności majątkowe i zarobkowe zobowiązanego.

Zawarcie nowego małżeństwa przez osobę zobowiązaną do płacenia alimentów będzie miało z reguły wpływ na jej możliwości zarobkowe.

Jeśli zobowiązanemu małżonkowi uda się w toku postępowania o obniżenie alimentów wykazać, że nowo zawarty przez niego związek małżeński doprowadził do pogorszenia sytuacji majątkowej jego i członków rodziny, sąd prawdopodobnie zmniejszy rozmiar tego obowiązku.

Konkubinat to nie małżeństwo

W związku z tym, że zawarcie nowego związku małżeńskiego przez osobę uprawnioną do alimentów powoduje wygaśniecie obowiązku alimentacyjnego, wiele par decyduje się na życie poza formalnym związkiem. Pozostawanie w takim związku (nawet długotrwałym) nie jest jednoznaczne z zawarciem nowego małżeństwa.

W niektórych przypadkach jednak nawet nieformalny związek może mieć wpływ na wysokość lub nawet istnienie obowiązku alimentacyjnego.

Należy jednak zauważyć, że utrata prawa do świadczeń alimentacyjnych nie następuje tu automatycznie, jak w przypadku wstąpienia w związek małżeński uprawnionego.

Pozostawanie w nieformalnym związku z reguły ma wpływ na zakres uzasadnionych potrzeb uprawnionego do alimentów, co – w toku odpowiedniego postępowania sądowego – może być argumentem uzasadniającym zmianę wysokości alimentów, a nawet całkowite zniesienie tego obowiązku.

„Alimenty” na współmałżonka w trakcie trwania małżeństwa

W trakcie trwania małżeństwa również możliwe jest uzyskanie w drodze wyroku sądowego świadczeń pieniężnych od współmałżonka. Potocznie zwane są one „alimentami bez rozwodu”.

Podstawą zgłaszania takiego żądania, jest spoczywający na każdym małżonku obowiązek zaspokajania potrzeb rodziny odpowiednio do swoich sił, zdolności oraz możliwości zarobkowych.

Jest to więc obowiązek alimentacyjny istniejący w trakcie trwania małżeństwa.

Gdy więc jeden ze współmałżonków nie wywiązuje się z przedmiotowego obowiązku, wówczas drugi z nich może złożyć pozew o wypłatę świadczenia na utrzymanie rodziny, do sądu rejonowego właściwego dla miejsca zamieszkania strony składającej pozew. Jest on zwolniony z opłaty sądowej.

Leave a Reply

Your email address will not be published.