Czy uczęszczanie dziecka do przedszkola wyklucza urlop wychowawczy?

Urlop wychowawczy w 2021 r. udzielany jest na dotychczasowych zasadach.

Co to jest? Ile trwa? Do kiedy można z niego skorzystać? Czy jest płatny? Co w przypadku zajścia w ciążę podczas urlopu wychowawczego? Jak urlop ten wpływa na wymiar urlopu wypoczynkowego? czy w czasie urlopu wychowawczego można posyłać dziecko do przedszkola? Czy można przerwać urlop? Czy zalicza się go do okresu składkowego? Pobierz wzór wniosku.

Urlop wychowawczy to jeden z urlopów, które przysługują rodzicom dziecka udzielanych w celu sprawowania osobistej opieki nad nim. Do urlopowych uprawnień rodzicielskich należą jeszcze:

  • Urlop macierzyński,
  • Urlop rodzicielski,
  • Urlop ojcowski.

Urlop wychowawczy jest wykorzystywany najpóźniej, licząc od narodzin dziecka. Komu przysługuje więc ten urlop? Odpowiedź na to pytanie przynosi art. 186 Kodeksu pracy.

Aby móc skorzystać z tego urlopu, należy przede wszystkim spełnić warunek co najmniej 6-miesięcyznego zatrudnienia, czy to na pełnym, czy na niepełnym etacie (zalicza się także poprzednie okresy zatrudnienia).

Przysługuje tylko pracownikom, a więc osobom zatrudnionym na podstawie umowy o pracę.

Wynagrodzenie – czy jest płatny?

Czy urlop wychowawczy jest płatny? Nie. Jako jedyny z wymienionych urlopów jest niepłatny. Wybierając się więc na ten urlop, trzeba liczyć się z brakiem comiesięcznych wpływów na konto w postaci zasiłku macierzyńskiego (jak jest w przypadku urlopu macierzyńskiego, rodzicielskiego i ojcowskiego).

Wyjątkiem jest osoba na urlopie wychowawczym pobierająca zasiłek rodzinny. Dla takiej osoby, która pobiera zasiłek rodzinny, przewidziano wsparcie pieniężne w postaci dodatku do zasiłku rodzinnego: Dodatek do zasiłku rodzinnego za czas urlopu wychowawczego 2020/2021.

Dodatkowo jeśli jest to samotna matka, może liczyć na dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Należy pamiętać o tym, że zasiłek rodzinny przysługuje tylko przy spełnieniu warunku niskich dochodów na członka rodziny. Obecnie kryterium dochodowe wynosi 674 zł.

Polecamy: Uprawnienia rodziców w pracy

Ile trwa?

Zgodnie z prawem pracy urlop wychowawczy wynosi maksymalnie 36 miesięcy.

Czy jest ustalony minimalny okres urlopu wychowawczego, z jakiego można skorzystać? Czy urlop wychowawczy na bliźniaki lub dziecko niepełnosprawne jest dłuższy? W przypadku dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, kiedy wymaga ono osobistej opieki rodzica przysługuje dodatkowy urlop wychowawczy udzielony urlop również w wymiarze do 36 miesięcy.

Podany wymiar urlopu wychowawczego przysługuje łącznie obojgu rodzicom dziecka.

Ile części?

Urlop wychowawczy może być udzielony maksymalnie w 5 częściach, przy czym każdorazowo składa się wniosek. Nie określono przy tym minimalnej ani maksymalnej długości jednej części. Pracownik ma więc w tym przedmiocie dowolność.

Liczba niewykorzystanych bezpośrednio po urlopie macierzyńskim części urlopu rodzicielskiego pomniejsza odpowiednio liczbę części urlopu wychowawczego.

Ważne jest, aby pamiętać, że 1 miesiąc z puli 36 miesięcy urlopu wychowawczego należy się drugiemu z rodziców. Każdy z nich ma bowiem niezbywalne prawo do jednego miesiąca.

Jeśli więc tylko jeden z rodziców zdecyduje się na urlop wychowawczy będzie mógł maksymalnie wykorzystać 35 miesięcy, a 1 miesiąc przepada.

Istnieją wyjątki, kiedy jeden z rodziców może wykorzystać pełną pulę 36 miesięcy. Należą do nich następujące sytuacje:

  1. drugi rodzic dziecka nie żyje,
  2. drugiemu rodzicowi dziecka nie przysługuje władza rodzicielska,
  3. drugi rodzic dziecka został pozbawiony władzy rodzicielskiej albo taka władza uległa ograniczeniu lub zawieszeniu.

Podobnie dzieje się, gdy dziecko pozostaje pod opieką tylko jednego opiekuna.

Powstaje pytanie, czy rodzice mogą korzystać z tego urlopu jednocześnie – tak. Prawo dopuszcza taką możliwość. Wówczas wykorzystane przez nich wspólnie miesiące liczy się podwójnie.

Małżonkowie byli na urlopie wychowawczym od początku stycznia do końca czerwca 2021 r. Ile urlopu wychowawczego na swoje dziecko wykorzystali? Należy pomnożyć 6 miesięcy x 2, co daje wynik 12 miesięcy.

Polecamy: Kodeks pracy 2021. Praktyczny komentarz z przykładami

Czy można przedłużyć?

Jak już zostało opisane, urlop wychowawczy może trwać maksymalnie 36 miesięcy i można wykorzystać je w 5 częściach.

Jeśli więc początkowo dana osoba zdecyduje się na krótszy wymiar, już po jego wykorzystaniu może złożyć kolejny wniosek o urlop wychowawczy. Będzie to stanowiło przedłużenie urlopu.

Należy jednak pamiętać przy tym o wieku dziecka, który stanowi maksymalny termin na skorzystanie z tego uprawnienia.

Do kiedy? Do jakiego wieku dziecka?

Częstym pytaniem stawianym w kontekście urlopu wychowawczego jest – do ilu lat dziecka można wykorzystać urlop? Nic dziwnego, ponieważ wiek dziecka stanowi limit czasowy, do którego można korzystać z tego rodzaju urlopu. Zgodnie z art. 186 § 2 Kodeksu pracy granicą tą jest ukończenie przez dziecko 6. roku życia.

Warto jednak podkreślić, że nie chodzi tutaj o dzień ukończenia przez dziecko 6 lat. Ostatnim dniem wykorzystywania urlopu wychowawczego jest bowiem ostatni dzień roku kalendarzowego, w którym dane dziecko skończyło 6 lat.

W przypadku dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności terminem, do którego można skorzystać z dodatkowego urlopu wychowawczego jest ukończenie przez dziecko 18. roku życia.

Dziecko urodziło się 3 lutego 2021 r. Do kiedy należy wykorzystać urlop wychowawczy? Urlop ten można wykorzystać do 31 grudnia 2027 r.

Czy można przerwać?

Jak najbardziej urlop wychowawczy można w każdej chwili przerwać za zgodą pracodawcy i wrócić do pracy. Drugą możliwością jest rezygnacja z urlopu po uprzednim zawiadomieniu o tym pracodawcy najpóźniej na 30 dni przed terminem zamierzonego podjęcia pracy.

Urlop wychowawczy a praca

Bardzo ważnym zagadnieniem pod kątem podjęcia decyzji o urlopie wychowawczym jest możliwość pracy w czasie tego urlopu. Czy jest ona dozwolona? Tak.

W czasie urlopu wychowawczego można pracować na rzecz dotychczasowego lub innego pracodawcy. Dopuszcza się także podjęcie innej działalności, nauki lub szkolenia.

Jedynym warunkiem jest niewyłączanie poprzez tego typu zajęcia możliwości sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Jest to bowiem istota urlopu wychowawczego.

Umowa zlecenie jest więc jak najbardziej dopuszczalna. Można na jej podstawie wykonywać np. pracę w domu przez 2 godziny dziennie, co z pewnością nie przeszkadza w sprawowaniu opieki nad dzieckiem.

Czy okres ten wlicza się do stażu pracy?

Czas urlopu wychowawczego wlicza się do okresu zatrudnienia, od którego zależą uprawnienia pracownicze.

Czy to okres składkowy?

Urlop wychowawczy jest okresem składkowym. ZUS finansuje składki rentowe, emerytalne i zdrowotne. Czas urlopu liczy się więc do emerytury.

Czy można zwolnić pracownika na urlopie wychowawczym?

Podczas urlop wychowawczego funkcjonują przepisy o ochronie stosunku pracy. Osoba przebywająca na tym urlopie jest chroniona przed zwolnieniem już od dnia złożenia wniosku do dnia zakończenia urlopu.

Kodeks pracy przewiduje rozwiązanie stosunku pracy w czasie urlopu wychowawczego jedynie w przypadku ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy bądź wystąpienia przesłanek uzasadniających rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika.

Powrót do pracy po urlopie wychowawczym może wiązać się z przyjęciem na dotychczasowe stanowisko, a gdy jest to niemożliwe – na stanowisko równorzędne lub inne stanowisko odpowiadające kwalifikacjom zawodowym pracownika. Zapewnione wynagrodzenie nie może być niższe niż wynagrodzenie za pracę przysługujące pracownikowi w dniu podjęcia pracy na stanowisku zajmowanym przed tym urlopem.

Czy warto przejść na urlop wychowawczy?

Aby odpowiedzieć sobie na to pytanie, należy wziąć pod uwagę szereg elementów, takich jak:

  • dobro dziecka,
  • brak wynagrodzenia za czas urlopu,
  • rozwój zawodowy,
  • kontakt ze współpracownikami,
  • możliwość pracy w czasie urlopu,
  • urlop wychowawczy jako okres nieskładkowy,
  • ochrona przed zwolnieniem,
  • ewentualność ponownego zajścia w ciążę na wychowawczym.

Każda osoba rozważająca skorzystanie z urlopu wychowawczego powinna również zapoznać się z możliwością wnioskowania o obniżony wymiar czasu pracy.

Obniżony wymiar czasu pracy

Osoba, która uprawniona jest do skorzystania z urlopu wychowawczego posiada również prawo do wnioskowania o pracę w obniżonym wymiarze czasu pracy. Pracodawca zobowiązany jest do zaakceptowania niższego czasu pracy.

Nie może być on jednak niższy od połowy pełnego etatu. Co ciekawe, nie jest jednoznaczne czy uprawnienie do obniżenia wymiaru czasu pracy jest odrębnym prawem, czy skorzystanie z niego powoduje odpowiednie pomniejszenie urlopu wychowawczego.

Więcej na ten temat: Niższy wymiar czasu pracy a urlop wychowawczy.

Urlop wychowawczy a urlop wypoczynkowy

Urlop wychowawczy czasami ma wpływ na pomniejszenie puli dni urlopu wypoczynkowego.

Zasadą jednak jest, że wcześniejsze nabycie prawa do urlopu, czy to 20- czy 26-dniowego, z dniem 1 stycznia, a następnie wykorzystanie urlopu wychowawczego np.

od maja tego samego roku, nie powoduje proporcjonalnego obniżenia urlopu wypoczynkowego. Więcej na ten temat: Urlop wypoczynkowy po urlopie wychowawczym 2020

Urlop wychowawczy a ciąża

Często zdarza się, że pracownica będąc na urlopie wychowawczym z jednym dzieckiem, zachodzi w ciążę z drugim. Co w takim przypadku? Czy może iść na l4? Aby przejść na płatne zwolnienie lekarskie, pracownica musi przerwać urlop wychowawczy i otrzymać zwolnienie lekarskie. Wówczas za czas niezdolności do pracy będzie pobierała wynagrodzenie chorobowe, a następnie zasiłek chorobowy.

See also:  Dzieci pojechały na wakacje do matki i nie chcą wrócić - co zrobić?

Pracownica może zdecydować, że do końca ciąży pozostanie na wychowawczym (bezpłatnym), a od dnia porodu przysługiwał będzie jej urlop macierzyński.

Urlop wychowawczy a przedszkole

Czy uczęszczanie dziecka do żłobka lub przedszkola podczas przebywania na urlopie wychowawczym może doprowadzić do utraty urlopu wychowawczego? Zdaniem MRPiPS kilkugodzinne przebywanie dziecka w przedszkolu nie stoi w sprzeczności ze sprawowaniem osobistej opieki nad dzieckiem, a więc jest dopuszczalne.

Wniosek

Na urlop wychowawczy można przejść złożywszy uprzednio stosowny wniosek. Czy prawo pracy przewiduje konkretny termin złożenia wniosku? Kodeksy pracy w art. 186 § 7 reguluje minimalny termin złożenia wniosku przed planowanym rozpoczęciem korzystania z urlopu. Jest to 21 dni.

Wniosek o urlop wychowawczy można więc złożyć dużo wcześniej, jednak nie później niż na 21 dni przed terminem rozpoczęcia urlopu wskazanym we wniosku. Co stanie się, jeśli wniosek zostanie złożony za późno? Kodeks pracy przewiduje jedynie sytuację późniejszego rozpoczęcia urlopu.

Pracodawca nawet w takim przypadku nie może odmówić udzielenia urlopu wychowawczego – może jedynie przesunąć termin jego rozpoczęcia najpóźniej na 21 dni od przedstawienia mu wniosku o urlop.

Zwykle po urlopie rodzicielskim kobiety wykorzystują urlop wypoczynkowy. Przemawia za tym wynagrodzenie, które otrzymuje się za czas urlopu wypoczynkowego, a którego nie otrzymuje się za czas urlopu wychowawczego.

Między urlopem rodzicielskim a wychowawczym wykorzystuje się więc zwykle zaległy i bieżący urlop wypoczynkowy, a następnie składa się wniosek o urlop wychowawczy rozpoczynany bezpośrednio po urlopie wypoczynkowym.

Wniosek składa się do pracodawcy w formie pisemnej. Jest nią także forma elektroniczna z bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu. Pobierz wzór wniosku >>>

Czy uczęszczanie dziecka do przedszkola wyklucza urlop wychowawczy?

Wniosek o urlop wychowawczy

Wzór

Wniosek powinien zawierać następujące elementy:

  1. imię i nazwisko pracownika;
  2. imię i nazwisko dziecka, na które ma być udzielony urlop wychowawczy albo jego część;
  3. wskazanie okresu, na który ma być udzielony urlop wychowawczy albo jego część na dane dziecko;
  4. wskazanie okresu urlopu wychowawczego, który dotychczas został wykorzystany na dane dziecko;
  5. określenie liczby części urlopu wychowawczego, z których dotychczas skorzystano na dane dziecko.

Czy pracodawca może odmówić?

Co istotne, pracodawca nie może odmówić pracownikowi udzielenia urlopu wychowawczego. Zakazuje się tego nawet, gdyby miało to zaburzać organizację pracy w danym zakładzie pracy. Więcej na ten temat: Czy pracodawca może odmówić udzielenia urlopu wychowawczego, jeżeli spowoduje to dezorganizację pracy

Dopuszcza się możliwość cofnięcia wniosku o urlop wychowawczy. Najpóźniej można to zrobić w na 7 dni przed planowaną datą rozpoczęcia korzystania z urlopu. W tym celu składa się pracodawcy pisemne oświadczenie.

Dokumenty

Do wniosku o urlop wychowawczy należy dołączyć następujące dokumenty:

  1. oświadczenie pracownika dotyczące korzystania z części urlopu rodzicielskiego na dane dziecko w terminie nieprzypadającym bezpośrednio po wykorzystaniu poprzedniej części urlopu rodzicielskiego albo zasiłku za okres odpowiadający okresowi części urlopu rodzicielskiego, ze wskazaniem liczby części urlopu wykorzystanych w taki sposób;
  2. oświadczenie pracownika o braku zamiaru korzystania przez drugiego rodzica albo opiekuna dziecka z urlopu wychowawczego przez okres wskazany we wniosku albo o okresie, w którym drugi rodzic albo opiekun dziecka zamierza korzystać z urlopu wychowawczego w okresie objętym wnioskiem; oświadczenie nie jest wymagane w razie ograniczenia drugiemu rodzicowi albo pozbawienia drugiego rodzica władzy rodzicielskiej albo ograniczenia albo zwolnienia z opieki drugiego opiekuna dziecka;
  3. w przypadku, o którym mowa w pkt 2 – kopię prawomocnego orzeczenia sądu o ograniczeniu albo pozbawieniu drugiego rodzica władzy rodzicielskiej albo o ograniczeniu albo zwolnieniu z opieki drugiego opiekuna dziecka albo dokumenty lub oświadczenie pracownika, że zachodzą niedające się usunąć przeszkody do uzyskania informacji od drugiego rodzica lub opiekuna dziecka o braku zamiaru korzystania z urlopu wychowawczego przez okres wskazany we wniosku albo o okresie, w którym drugi rodzic lub opiekun dziecka zamierza korzystać z urlopu wychowawczego w okresie objętym wnioskiem;
  4. kopię prawomocnego orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności dziecka, na które ma być udzielony urlop wychowawczy, w przypadku, o którym mowa w art. 186 § 3 Kodeksu pracy;
  • w przypadku wnioskowania o udzielenie urlopu wychowawczego w wymiarze 36 miesięcy albo o udzielenie części urlopu wychowawczego, której wymiar łącznie z dotychczas wykorzystanym wymiarem urlopu wychowawczego wyniesie 36 miesięcy:
  • a) skrócony odpis aktu zgonu drugiego rodzica dziecka, w przypadku, o którym mowa w art. 186 § 9 pkt 1 Kodeksu pracy, albo
  • b) kopię prawomocnego orzeczenia sądu o ubezwłasnowolnieniu drugiego rodzica dziecka albo dokument potwierdzający niepełnoletność drugiego rodzica dziecka, gdy rodzice nie są małżeństwem, albo kopię prawomocnego orzeczenia sądu o ustaleniu ojcostwa, w którym sąd nie przyznał ojcu władzy rodzicielskiej, w przypadku, o którym mowa w art. 186 § 9 pkt 2 Kodeksu pracy, albo
  • c) kopię prawomocnego orzeczenia sądu o pozbawieniu drugiego rodzica władzy rodzicielskiej albo o jej ograniczeniu lub zawieszeniu, w przypadku, o którym mowa w art. 186 § 9 pkt 3 Kodeksu pracy, albo

d) kopię prawomocnego orzeczenia sądu o przyznaniu opieki nad dzieckiem jednemu opiekunowi albo zwolnieniu drugiego opiekuna z opieki, w przypadku, o którym mowa w art. 186 § 10 zdanie pierwsze Kodeksu pracy.

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dziennik Ustaw rok 2020 poz. 1320)

Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 grudnia 2015 r. w sprawie wniosków dotyczących uprawnień pracowników związanych z rodzicielstwem oraz dokumentów dołączanych do takich wniosków (Dziennik Ustaw rok 2015 poz. 2243)

Mama na wychowawczym, a dziecko w przedszkolu?

  1. Proszę o wyjaśnienie co to znaczy trwale zaprzestać sprawowania opieki? Czy jeśli dziecko idzie na kilka godzin do przedszkola, to jest to trwałe zaprzestanie opieki? A jeśli regularnie będę zostawiać dziecko z babcią na kilka godzin, to czy to też będzie trwałe zaprzestanie opieki?Co w przypadku gdy mam pracę zmianową, a przedszkole jest czynne tylko za dnia? Czy jak dziecko pójdzie do przedszkola, to pracodawca również ma prawo wezwać mnie do pracy?
  2. W chwili obecnej przebywam na urlopie wychowawczym. W marcu zamierzam zapisać synka do przedszkola. Chciałabym żeby synek przebywał w przedszkolu tylko kilka godzin dziennie (3 może 4). Tak, żeby miał kontakt z innymi dziećmi, przy czym nie chcę rezygnować z urlopu wychowawczego. Chcę, żeby regularnie chodził do przedszkola państwowego, ale w niewielkim wymiarze godzin.Co w takim razie z moim urlopem wychowawczym, czy powinnam z niego zrezygnować, czy pracodawca może mnie odwołać z urlopu?

Urlop wychowawczy ma na celu umożliwienie rodzicom sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Prawo do skorzystania z urlopu wychowawczego przysługuje pracownikowi zatrudnionemu co najmniej przez okres 6 miesięcy, czyli matce bądź ojcu dziecka. (por. art. 186 § 1 k.p.)

Podczas urlopu wychowawczego pracownik może podjąć pracę. Może świadczyć pracę na podstawie stosunku pracy, zarówno u dotychczasowego, jak i u innego pracodawcy. Może też rozpocząć inną działalność zarobkową (np.

działalność gospodarczą lub zatrudnić się na podstawie umowy cywilnoprawnej). Jak również może podjąć w tym czasie naukę lub szkolenie.

Jednak żadna z tych aktywności nie może wyłączać możliwości sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem.

Ustawodawca nie wskazał ani minimalnego, ani maksymalnego wymiaru czasu pracy, w jakim praca może być świadczona. Mając jednak na uwadze cel urlopu wychowawczego, należy uznać, że wymiar czasu pracy powinien być tak ustalony, aby nie uniemożliwiał sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem.

Osoba przebywająca na urlopie wychowawczym jednocześnie zatrudniona na podstawie umowy o pracę u innego pracodawcy, czy też na podstawie umowy zlecenia jest obowiązana poinformować płatnika składek o ustaleniu prawa do emerytury lub renty albo o podleganiu ubezpieczeniom społecznym z innego tytułu niż przebywanie na urlopie wychowawczym. Wówczas nie będzie ona podlegać z tego tytułu (urlop wychowawczy) obowiązkowi ubezpieczeń społecznych. Zostanie nim objęta z tytułu zawartej umowy o pracę, czy też zlecenia.

Trwałe zaprzestanie sprawowania opieki nad dzieckiem

W każdym przypadku trwałego zaprzestania sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem pracodawca ma prawo wezwać pracownika do stawienia się do pracy. W terminie przez siebie wskazanym, nie wcześniej niż po upływie 3 dni od dnia wezwania. Może to jednak uczynić nie później niż w ciągu 30 dni od dnia, gdy się o tym dowiedział.

Jeśli pracownik nie stawi się na wezwanie pracodawcy z powodów nieusprawiedliwionych, to sytuacja taka może być potraktowane jako ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych.

Uzasadnionym wówczas stanie się rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika (art. 52 § 1 pkt 1 k.p.).

Pracownik może jednakże nie zgodzić się z wezwaniem pracodawcy i wystąpić do sądu pracy z powództwem o ustalenie dalszego prawa do urlopu wychowawczego.

Definicja

Przepisy kodeksu pracy nie definiują „trwałego zaprzestania sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem”.

W literaturze tematu podkreśla się, że sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem nie oznacza, że kontakt z dzieckiem musi być ciągły, nieprzerwany. Z kolei osobę sprawującą opiekę nad dzieckiem można czasami zastąpić w wykonywaniu czynności opiekuńczych ktoś na przykład z domowników.

See also:  Wyjazd dziecka za granicę z matką mimo sprzeciwu ojca

Decydująca i wskazująca na trwałe zaprzestanie sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem może natomiast być cykliczność, powtarzalność takiej rozłąki.

Na przykład codzienne powierzanie dziecka na kilka godzin opiekunce, zostawianie dziecka na kilka godzin w przedszkolu, żłobku itp.

Raz jeszcze podkreślić należy, że zgodnie z przepisami opieka nad dzieckiem ma być sprawowana osobiście przez pracownika.

Przykładem wskazującym jednoznacznie na trwałe zaprzestanie sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem jest przykład pracownicy, która w okresie urlopu wychowawczego wyjeżdża za granicę w celach zarobkowych. Pozostawiając wówczas dziecko pod opieką małżonka lub dziadków.

Przeczytaj także: Urlop wychowawczy – wszystko co musisz wiedzieć

W orzecznictwie dominuje pogląd, zgodnie z którym trwałe zaprzestanie sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem następuje w przypadku podjęcia zatrudnienia przez pracownika na ½ etatu. To wyrok NSA z dnia 25 marca 2011 r.

, I OSK 2066/10, LEX nr 1079748: „(…) nadrzędnym celem urlopu wychowawczego jest sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem przez pracownika… W konsekwencji należy przyjąć, że podjęcie zatrudnienia w okresie korzystania przez pracownika z urlopu wychowawczego jest dopuszczalne wyjątkowo wtedy, gdy nie doprowadzi do wyłączenia możliwości sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem…”

Na podstawie ww. orzeczenia przyjęto za „bezpieczne” podejmowanie zatrudnienia przez pracownika podczas urlopu wychowawczego w wymiarze niższym niż ½ etatu.

W orzecznictwie utrwalił się jednak pogląd, że nie ma podstaw do przerwania urlopu wychowawczego pracownicy, która przebywa wraz z dzieckiem za granicą. Ponieważ bez znaczenia jest miejsce, w jakim sprawowana jest opieka nad dzieckiem. Pozostaje to bez wpływu na prawo do urlopu.

Natomiast inaczej omawianą kwestię prezentuje ZUS na swojej stronie internetowej. W rubryce z pytaniami dotyczącymi ubezpieczeń społecznych osób sprawujących osobistą opiekę nad dzieckiem.

Na pytanie, czy jeżeli dziecko uczęszcza do klubu dziecięcego na 4 godziny dziennie, to osoba sprawująca nad nim opiekę może być objęta ubezpieczeniami społecznymi udzielono następującej odpowiedzi:„Tak, o ile spełnia wszystkie warunki do objęcia ubezpieczeniami.

Dziecko może uczęszczać do przedszkola, żłobka, klubu dziecięcego albo szkoły. Nie jest istotna ilość godzin, przez które tam przebywa. Ważne jest aby nie nastąpiło trwałe zaprzestanie sprawowania opieki”.

ZUS wskazał więc, że sytuacja taka jest jedynie „przejściowym”, a nie „trwałym” zaprzestaniem sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem.

Resumując, z uwagi na brak jednoznacznej definicji pojęcia „trwałego zaprzestania sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem”, pracodawca każdy przypadek oceniać będzie indywidualnie. I w taki też sposób podejmował będzie decyzję o przerwaniu urlopu wychowawczego pracownika.

Przeczytaj także: Składki ZUS na urlopie wychowawczym – co musisz wiedzieć

Urlop Wychowawczy a Przedszkole

Wielu rodziców przebywających na urlopie wychowawczym zastanawia się czy może posłać dziecko do przedszkola bez ryzyka utraty urlopu wychowawczego.

Urlop wychowawczy jest przecież udzielany celem sprawowania przez rodzica osobistej opieki nad dzieckiem a posłanie dziecka do przedszkola oznacza codzienną przerwę w sprawowaniu tej opieki. Czy w takim przypadku w myśl Art.

1862 § 2 Kodeksu pracy możemy zostać przez pracodawcę wezwani do stawienia się w pracy i tym samym urlop wychowawczy zostanie nam odebrany? Czy posłanie dziecka do przedszkola rozumiane jest jako trwałe zaprzestanie sprawowania nam nim opieki?

Niestety przepisy Kodeksu pracy nie dają jednoznacznej odpowiedzi na powyższe pytania. Również opinie ekspertów od prawa pracy są w tym temacie bardzo różne i dodatkowo zwiększają niejasność zagadnienia.

Część z nich uważa, że posłanie dziecka do przedszkola stanowi zaprzestanie sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem i przesłankę uzasadniającą przerwanie pracownikowi urlopu wychowawczego.

Inni warunkują utratę urlopu wychowawczego od liczby godzin jakie dziecko spędza w przedszkolu.

Serwis proRodzinny postanowił wyjaśnić zagadnienie i wystosował w tej sprawie zapytanie do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS). Odpowiedź jaką uzyskaliśmy jest korzystna dla rodziców. Zdaniem Departamentu Prawa Pracy MRPiPS  nie ma przeszkód prawnych, aby w czasie urlopu wychowawczego pracownika dziecko mogło uczęszczać do żłobka lub przedszkola.

Zdaniem Departamentu, sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem nie oznacza, że kontakt z dzieckiem musi być ciągły, nieprzerwany, że sprawująca taką opiekę osoba nie może zostać zastąpiona w wykonywaniu czynności opiekuńczych przez domowników czy inne osoby przez krótsze okresy.

Sprawowania opieki osobiście nie można utożsamiać z dzwudziestoczterogodzinnym i nieprzerwanym przebywaniem z dzieckiem.

W odpowiedzi Departament zastrzega, że Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie jest uprawnione do wydawania powszechnie obowiązującej wykładni przepisów prawa pracy a podglądy prawne Departamentu nie są wiążące dla stron sporu, inspektorów pracy i sądów. Departament informuje również, że prezentowane przez niego opinie nie mają charakteru wiążącego dla pracowników, pracodawców, organów kontroli ani sądów.

Poniżej publikujemy pełną treść naszego listu do MRPiPS oraz odpowiedź Departamentu Prawa Pracy Ministerstwa.

Pełna treść odpowiedzi Departamentu Prawnego, Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie możliwości posłania dziecka do przedszkola przez rodzica przebywającego na urlopie wychowawczym

W odpowiedzi na Pana list z dnia 14 listopada br. Departament Prawa Pracy uprzejmie informuje, że na podstawie art. 1862 § 1 Kodeksu pracy w czasie urlopu wychowawczego pracownik na prawo podjąć pracę zarobkową u dotychczasowego lub innego pracodawcy albo inną działalność a także naukę lub szkolenie, jeżeli nie wyłącza to możliwości sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem.

Regulacja ta przewiduje możliwość przerw w sprawowaniu bezpośredniej i osobistej opieki, nie pozbawiając sprawowanej przez takiego opiekuna opieki szczególnego charakteru wynikającego z przeznaczenia urlopu wychowawczego. Biorąc zatem pod uwagę ten przepis można przyjąć, że kilkugodzinne przebywanie dziecka w przedszkolu nie stoi w sprzeczności ze sprawowaniem osobistej opieki nad dzieckiem.

Zdaniem Departamentu, sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem nie oznacza, że kontakt z dzieckiem musi być ciągły, nieprzerwany, że sprawująca taką opiekę osoba nie może zostać zastąpiona w wykonywaniu czynności opiekuńczych przez domowników czy inne osoby przez krótsze okresy. Sprawowania opieki osobiście nie można utożsamiać z dzwudziestoczterogodzinnym i nieprzerwanym przebywaniem z dzieckiem.

Podobne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Apelacyjny z Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z dnia 21 maja 2014 r. (sygn.

akt II SA/Go 311/14, LEX nr 1485741), w którym stwierdził, że „Jedynie umieszczenie dziecka w placówce zapewniającej całodobową opiekę nad dzieckiem w okresie dłuższym niż 5 dni w tygodniu uzasadnia odmowę przyznania dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego określonemu w Art 10 ust 1 u.ś.r. (ustawa o świadczeniach rodzinnych).

Natomiast fakt korzystania przez dziecko z opieki dziennej w placówce szkolno-wychowawczej, takiej jak żłobek czy też przedszkole nie mogą stanowić bezpośredniej podstawy do odmowy przyznania tego świadczenia. W takiej sytuacji niezbędnym jest wykazanie, iż uniemożliwia to sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem.

Sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem nie oznacza, że kontakt z dzieckiem musi być ciągły, nieprzerwany, że sprawująca taką opiekę osoba nie może zostać zastąpiona w wykonywaniu czynności opiekuńczych przez domowników czy inne osoby przez krótsze okresy.

Sprawowanie opieki osobiście nie można utożsamiać z dzwudziestoczterogodzinnym i nieprzerwanym przebywaniem z dzieckiem, bowiem w przepisie art. 10 ust. 5 pkt 3 czy pkt 4 u.ś.r. ustawodawca ewidentnie przewiduje możliwość przerw w sprawowaniu bezpośredniej i osobistej opieki, nie pozbawiając sprawowanej przez takiego opiekuna opieki szczególnego charakteru wynikającego z przeznaczenia urlopu wychowawczego”.

  • Biorąc pod uwagę powyższe, w ocenie Departamentu, nie ma przeszkód prawnych, aby w czasie urlopu wychowawczego pracownika dziecko mogło uczęszczać do żłobka lub przedszkola.
  • Przedstawiając powyższe Departament informuje, że  Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie jest upoważnione do rozstrzygania indywidualnych spraw pracowniczych i zajmowania stanowiska w sprawach wymagających badania i oceny okoliczności faktycznych oraz analizowania i wydawania opinii dotyczących konkretnych lub przykładowych stanów faktycznych oraz dokonywania ich oceny pod względem zgodności z przepisami prawa pracy.
  • Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie jest także uprawnione do wydawania powszechnie obowiązującej wykładni przepisów prawa pracy a podglądy prawne Departamentu nie są wiążące dla stron sporu, inspektorów pracy i sądów.

Jednocześnie Departament informuje, że prezentowane opinie nie mają charakteru wiążącego dla pracowników, pracodawców, organów kontroli ani sądów.

Organem uprawnionym do udzielania porad prawnych jest Państwowa Inspekcja Pracy (ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy Dz. U. z 2017 r., poz. 786).

W razie dalszych wątpliwości w tej lub innych sprawach związanych z prawem pracy radzimy zwrócić się do właściwego Okręgowego Inspektoratu Pracy w Warszawie, Płocka 11/13, tel. 22/425-11-94

Pełna treść zapytania skierowanego przez serwis proRodzinny do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie możliwości posłania dziecka do przedszkola przez rodzica przebywającego na urlopie wychowawczym

Serwis internetowy proRodzinny (www.prorodzinny.pl) zajmuje się tematyką ciąży i rodzicielstwa w świetle przepisów prawa, głównie Kodeksu pracy. W serwisie publikowane są artykuły wyjaśniające stosowanie wybranych przepisów w szczególności w zakresie rozwiązań jakie prawo pracy przewiduje dla rodzin.

Niniejszym pismem zwracam się do Państwa z prośbą o opinię w sprawie która wywołuje wśród rodziców (czytelników naszego serwisu) powszechne niezrozumienie oraz niepewność stosowania. Chodzi o wyjaśnienie czy rodzic, który jest na urlopie wychowawczym może bez ryzyka utraty tego urlopu posłać dziecko do przedszkola.

See also:  Zniesienie współwłasności po rozwodzie z Niemcem

Celem urlopy wychowawczego jest sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem. O utracie urlopu wychowawczego mówimy wówczas gdy pracodawca który udzielił tego urlopu ustali, że pracownik trwale zaprzestał sprawowania tej opieki (Art. 1862 § 2 k.p.). W takim przypadku zobowiązany jest on wezwać pracownika do stawienia się w pracy w terminie wskazanym w Kodeksie pracy.

W związku z powyższym powstaje wątpliwość czy postanie dziecka do przedszkola należy traktować jako trwałe zaprzestanie sprawowania nad nim opieki.

Stanowiska ekspertów od prawa pracy w powyższej sprawie są bardzo różne i niejednoznaczne i tym samym zwiększają niejasność zagadnienia. Większość z nich wyraża ostrożnościowy pogląd jakoby posłanie dziecka do przedszkola stanowiło zaprzestanie sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem i przesłankę uzasadniającą przerwanie pracownikowi urlopu wychowawczego.

Wśród nich można spotkać opinie mniej lub bardzo radykalne warunkujące utratę urlopu wychowawczego od liczby godzin jakie dziecko spędza w przedszkolu.

W kontrze do tych opinii stoi natomiast komentarz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który nie widzi przeszkód do objęcia ubezpieczeniem obowiązującym w okresie urlopu wychowawczego również osób które w czasie sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem poślą dziecko do przedszkola, żłobka, klubu dziecięcego albo szkoły niezależnie od liczby godzin pobytu dziecka w tych placówkach.

Niezrozumienie tematu potęguje fakt, że Kodeks pracy dopuszcza przerwy w kontakcie z dzieckiem w trakcie urlopu wychowawczego dając możliwość podjęcia w tym czasie pracy a także nauki lub szkolenia o ile nie wyłącza to możliwości sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem (Art. 1862 § 1 k.p.).

Ustawodawca wskazał tym samym, że opieka ta nie musi mieć charakteru ciągłego i nieprzerwanego. Nie ma natomiast do końca jasności co jest granicą uznania danej przerwy w kontakcie z dzieckiem za trwałe zaprzestanie opieki.

Kodeks pracy nie sprecyzował tego zagadnienia, w szczególności nie określił ram czasowych przerwy w kontakcie z dzieckiem których przekroczenie oznaczałoby możliwość utraty urlopu wychowawczego. Eksperci od prawa pracy wskazują, że każdy indywidualny przypadek wymaga samodzielnej oceny dokonanej przez pracodawcę co dodatkowo rodzi niepewność wśród rodziców. Nie ma wszak warunków brzegowych czy też wytycznych wg których ocena taka mogłaby zostać dokonana stąd decyzje pracodawców mogą mieć charakter uznaniowy.

W związku z powyższym zwracam się z uprzejmą prośba do Państwa o wskazanie czy posłanie dziecka do przedszkola przez rodzica będącego na urlopie wychowawczym należy rozumieć jako trwałe zaprzestanie sprawowania przez niego osobistej opieki nad dzieckiem.

Jeżeli tak nie jest to prosimy o wskazanie czy jest to uzależnione od ilości godzin pozostawania dziecka w tej placówce.

Jeżeli istnieje taka zależność prosimy o wskazanie jaka ilość godzin przebywania dziecka w przedszkolu nie będzie uznana jako trwałe zaprzestanie sprawowania przez rodzica osobistej opieki nad dzieckiem.

Wyjaśnienie powyższej kwestii i uzyskanie odpowiedzi na postawione powyżej pytania wydają się niezwykle istotne biorąc pod uwagę fakt, że okres urlopu wychowawczego przypada właśnie na okres przedszkolny w życiu dziecka (urlop ten może trwać do 36 miesięcy w terminie do końca roku kalendarzowego w którym dziecko kończy 6 rok życia) stąd należy założyć, że opisany powyżej dylemat dotyka zasadniczo każdego rodzica który przebywa na urlopie wychowawczym. Wyjaśnienie problemu będzie zatem na korzyść rodziców dając im pewność postępowania zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

W opinii serwisu internetowego proRodzinny oddanie dziecka do przedszkola nie stanowi trwałego zaprzestania sprawowania nad nim opieki niezależnie od ilości godzin jaką dziecko przebywa w przedszkolu.

Należy uznać, że sytuacja ta stanowi jedynie przejściową (zamiast trwałą) przerwę w tej opiece podobnie jak ma to miejsce kiedy rodzic w okresie urlopu wychowawczego podejmuje pracę, naukę lub szkolenie.

Natomiast trwałym zaprzestaniem sprawowania opieki nad dzieckiem byłyby przypadki kiedy rodzic na dłużej traci kontakt z dzieckiem na przykład wyjeżdżając na kilku dni poza miejsce zamieszkania pozostawiając dziecko pod opieką innej osoby.

W powyższej sprawie należy również spojrzeć na stronę praktyczną. Zapisanie dziecka do przedszkola nie oznacza, że będzie ono przebywać w tej placówce 250 dni roboczych w roku 8 godzin dziennie i tym samym w pełnym wymiarze tych godzin zastępować rodzica w opiece nad dzieckiem.

W rzeczywistości obecność dziecka w przedszkolu bywa znacznie niższa zwłaszcza w pierwszym roku uczęszczania dziecka do tej placówki.

Wysokie absencje mają miejsce przede wszystkim w okresie jesienno-zimowych czyli w czasie kiedy dzieci generalnie chorują (wg różnych statystyk dzieci uczęszczające do przedszkola chorują średnio od 6 do 12 razy w roku).

W tym czasie opiekę nad dzieckiem może zapewnić rodzic na przykład pozostając na urlopie wychowawczym. Trudno zatem w takich okolicznościach mówić, że posłanie dziecka do przedszkola oznacza trwałe zaprzestanie przez rodzica sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem.

Należy również uwzględnić fakt, że przedszkole jest uważane za naturalny etap w procesie rozwoju dziecka i zdaniem wielu ekspertów korzystne jest posłanie dziecka do przedszkola już po ukończeniu przez niego 3 roku życia.

Nie bez powodu wiek ten jest wskazywany przez przepisy Ustawy prawo oświatowe jako czas kiedy rozpoczyna się wychowanie przedszkolne. Możliwość skorzystania z edukacji przedszkolnej nie powinna być zatem warunkowana tym czy rodzic danego dziecka przebywa na urlopie wychowawczym czy też wrócił do pracy.

Przyjęcie takiego warunku pozbawi część dzieci ważnego etapu w ich rozwoju i będzie oznaczało nierówne ich traktowanie w stosunku do dzieci których rodzice uczęszczają do pracy.

Zwracam również uwagę, że przyjęcie zasady zgodnie z którą posłanie dziecka do przedszkola oznacza automatycznie brak możliwości skorzystania w tym czasie z urlopu wychowawczego oznacza kolizję pomiędzy przepisami Kodeksu pracy a przepisami Ustawy prawo oświatowe. Zgodnie bowiem z prawem oświatowym (Art.

31 ust 4, oraz 5) dziecko w wieku 6 lat jest obowiązane odbyć roczne przygotowanie przedszkolne a obowiązek ten rozpoczyna się z początkiem roku szkolnego w roku kalendarzowym w którym dziecko kończy 6 rok życia. Jednocześnie zgodnie z prawem pracy (Art.

186 § 2) urlop wychowawczy może być udzielony na okres nie dłuższy niż do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 rok życia. To oznacza, że z uwagi na obowiązek przedszkolny nie byłoby możliwe skorzystanie w pełni z wymiaru urlopy wychowawczego przewidzianego w Kodeksie pracy.

Problem dotyczy urlopu wychowawczego w 6 roku życia dziecka (w okresie od początku roku szkolnego w roku kalendarzowym w którym dziecko kończy 6 rok życia do końca tego roku kalendarzowego).

Obowiązek posłania w tym czasie dziecka do przedszkola oznaczałby konieczność przerwania udzielonego uprzednio urlopu wychowawczego i bezwarunkowego powrotu rodzica do pracy.

Trudno doszukać się również trafnych argumentów uzasadniających wyznaczenie maksymalnego wymiaru czasu jakie dziecko może dziennie spędzić w przedszkolu, które nie spowoduje uznania, że rodzic zaprzestał sprawowania opieki. W opinii niektórych ekspertów od prawa pracy limitem tym jest wymiar 4 godzin dziennie jako odpowiednik pół etatu pracy.

Odnoszą się oni przez analogię do sytuacji wykonywania pracy w trakcie urlopu wychowawczego gdzie istnieje pogląd, że granicą wymiaru czasy pracy który nie stanowi trwałego zaprzestania sprawowania opieki nad dzieckiem jest wymiar do pół etatu.

O takim wymiarze mówi się między innymi w informatorach Państwowej Inspekcji Pracy gdzie można przeczytać, że „W piśmiennictwie z zakresu prawa pracy powszechnie akceptuje się pogląd, iż podjęcie pracy w granicach do połowy etatu, co do zasady, nie narusza obowiązku sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem”.

Pogląd taki wynika z faktu, że Kodeks pracy przyznaje rodzicom mającym prawo do urlopu wychowawczego jeszcze jeden przywilej. Mogą oni zamiast urlopu wychowawczego wrócić do pracy na część etatu znajdując w ten sposób jednocześnie czas na zajmowanie się dzieckiem (Art. 1867 § 1 k.p.).

Kodeks wskazuje przy tym, że pracownik może wnioskować o obniżenie wymiaru czasu pracy do wymiaru nie niższego niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy.

Stąd właśnie wniosek, że pracę do pół etatu można wykonywać pozostając jednocześnie na urlopie wychowawczym natomiast pracę w wymiarze większym niż pół etatu można wykonywać wyłącznie poza urlopem wychowawczym wracając po prostu do firmy. Przeniesienie tej zasady przez analogię do przypadku posłania dziecka do przedszkola jest zbyt dużym uproszczeniem.

Pamiętajmy, że podjęcie pracy w wymiarze pól etatu nie oznacza, że brak kontaktu rodzica z dzieckiem wynosi dokładnie połowę pełnego wymiaru czasu pracy czyli zwyczajowo 4 godziny dziennie. Należy uwzględnić fakt np. dojazdów do pracy lub innych czynników mających miejsce poza pracą które mogą znacznie wydłużyć czas kiedy rodzic pozostaje poza domem. Z tego powodu interpretacja jakoby dziecko mogło przebywać w przedszkolu do 4 godzin dziennie bez ryzyka utraty przez rodzica urlopu wychowawczego jest w dużej mierze nietrafiona.

Leave a Reply

Your email address will not be published.