Gdy małżonek się zadłuża – zniesienie wspólności ustawowej z datą wsteczną

Piszę w sprawie mojej siostry – chciałabym jej pomóc. Rok temu moja siostra odkryła, że jej mąż ma do spłacenia wiele pożyczek (40 łącznie) – znalazła pełne worki upomnień, ponagleń i różnych tego typu karteluszek. Doszło do tego, że komornik chciał zająć dom. Rodzina zmobilizowała się i częściowo spłaciła długi.

Szwagier obiecywał, że nigdy więcej tego nie zrobi. Niestety już dwa miesiące później zaciągnął nowe pożyczki ( chwilówki) nie przyznając się do tego. Jakiś miesiąc temu siostra przypadkiem znalazła nowe upomnienia. 6 czy 8 następnych pożyczek. Szwagier wykrada jej pieniądze z domu, pożycza u znajomych i do niczego się nie przyznaje.

Oskarża dzieci (już dorosłe) o to, że to one lub ich przyjaciele wykradają pieniądze, a swoja żonę wyzywa od wariatek. Siostra jest strzępkiem nerwów i ciągle kombinuje skąd wziąć pieniądze na spłatę długów (pomaga jej tez jego rodzina, ale nie zwracają mu uwagi, ze robi źle, dają tez mu pieniądze za plecami siostry).

Niestety nikt nie wie na co są przeznaczone te pożyczki, prawdopodobnie na jakieś gry, może to hazard? Siostra zabrała mu dowód osobisty, telefon, kartek do bankomatu – nic nie pomogło, bo wziął pożyczki przez internet. Przychodzą teraz też upomnienia przez telefon – kiedy siostra zabrała szwagrowi telefon dowiedziała się również tego.

Szwagier z nikim nie chce rozmawiać, wypiera się wszystkiego, chowa się przed ludźmi. Mieszkają w jednorodzinnym domu, na który siostra zapracowała za granicą. Mają obecnie ok. 100 tys. długu. Słyszałam, ze siostra mogłaby zrobić rozdzielność majątkową z datą wsteczną.

Jakie byłyby to koszty? Co mogłaby jeszcze zrobić, żeby pozbyć się jego długów i żeby szwagier przestał brać nowe pożyczki?

Niestety w rozwiązaniu tego niezwykle złożonego problemu rodzinnego i zdrowotnego prawnik będzie mógł pomóc tylko w ograniczonym stopniu. Rozwiązanie problemów uzależnione jest przede wszystkim od postawy męża siostry.

  • Co do zasady kiedy między małżonkami obowiązuje ustrój wspólności majątkowej małżeńskiej, każdy z małżonków odpowiada sam za zaciągane przez siebie zobowiązania, na które nie wyraził zgody drugi małżonek, lub tez nie służyły one zaspokojeniu potrzeb rodziny. Jeśli więc mąż siostry zaciągał te zobowiązania bez jej zgody wtedy wierzyciel co do zasady może skierować żądanie spłaty tego zobowiązania przede wszystkim do:
  • 1. majątku osobistego małżonka ( co do zasady majątku posiadanego przed ślubem, otrzymanego w spadku lub darowiźnie)
  • 2. wynagrodzenia za pracę lub z dochodów uzyskanych przez małżonka z innej działalności zarobkowej,
  • 3. korzyści uzyskanych z jego praw autorskich, praw pokrewnych, praw własności przemysłowej i innych praw twórcy,

Każde z małżonków z ważnych powodów może domagać się przed sądem orzeczenia o rozdzielności majątkowej. W takiej sytuacji nawet przy braku zgody męża będzie to możliwe.

W wyjątkowych przypadkach (zwłaszcza, gdy małżonkowie żyli osobno) można także wnosić o to, by orzeczenie rozdzielności nastąpiło z datą wcześniejszą niż wniesienie powództwa. Ustawy nie zawierają definicji ważnych powodów, ale np. Sąd Najwyższy w wyroku dnia 31 stycznia 2003 r. w/s o sygn.

akt: IV CKN 1710/00 wskazał, iż „Przez ważne powody, dające podstawę do zniesienia tej wspólności, przyjęło się rozumieć wytworzenie się takiej sytuacji, która w konkretnych okolicznościach faktycznych wywołuje stan pociągający za sobą naruszenie lub poważne zagrożenie interesu majątkowego jednego z małżonków i z reguły także dobra rodziny” Gdyby zatem przyczynami dla których zadłużał się mąż siostry było niekontrolowane przez niego uzależnienie od hazardu jest szansa na zniesienie wspólności majątkowej być może także z datą wcześniejszą niż moment wytoczenia powództwa przed Sądem. Opłata od pozwu o zniesienie wspólności majątkowej wnosi 200,00 zł, możliwe że w tej konkretnej sytuacji faktycznej konieczne będzie zatrudnienie także pełnomocnika procesowego wtedy należy uwzględnić także koszty jego wynagrodzenia. Sąd będzie badał również czy strony nie chcą pozornie dokonać rozdzielności majątkowej by pokrzywdzić wierzycieli.

Gdy małżonek się zadłuża – zniesienie wspólności ustawowej z datą wsteczną adw. Łukasz WieszczeczyńskiTabędzka – Wieszczeczyński – Zagierskawww.adwokaci-twz.pl

Podstawa prawna:

Art. 33-43, art. 52 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ( tj. Dz. U. z 2015 r. poz. 583 ze zm.)

Rozdzielność majątkowa z datą wsteczną. Na czym polega?

Rozdzielność majątkowa z datą wsteczną to wyjątkowa sytuacja, w której sąd orzeka, że rozdzielność powstała jeszcze przed dniem wytoczenia powództwa. Może zostać orzeczona wyłącznie z ważnych powodów.

Jednakże zagadnienie to jest ściśle związane z tematem małżeńskich ustrojów majątkowych. Zacznijmy zatem od wyjaśnienia na czym one polegają.

Rodzaje małżeńskich ustrojów majątkowych

Ustawowa wspólność majątkowa

Jeżeli małżonkowie nie podejmą żadnych kroków prawnych (czyli nie sporządzą stosownej umowy), to w chwili zawarcia małżeństwa powstaje pomiędzy nimi ustrój małżeńskiej wspólności majątkowej.

Polega on na tym, że przedmioty majątkowe nabyte w czasie jego trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich wchodzą w skład małżeńskiej wspólności ustawowej. Z kolei przedmioty majątkowe nieobjęte tą wspólnością należą do majątku osobistego każdego z małżonków.

Do majątku wspólnego małżonków należą:

  • pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków,
  • dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków,
  • środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków,
  • środki zgromadzone na subkoncie emerytalnym.

To, co nie wchodzi w skład majątku wspólnego, należy do majątku osobistego każdego z małżonków. Co do zasady są to przedmioty majątkowe nabyte jeszcze przed powstaniem wspólności ustawowej. Jednakże zaliczamy do nich również m.in.

przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę (chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił), przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków czy też uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia.

Więcej szczegółowych informacji na temat tego co zalicza się do majątku osobistego każdego z małżonków znajdziesz w artykule pt. “Podział majątku wspólnego pomiędzy byłymi małżonkami – na czym polega?”

Rozdzielność majątkowa

Co w sytuacji, gdy małżonkowie chcą inaczej ukształtować panujące pomiędzy nimi stosunki majątkowe?

Mogą to zrobić w formie małżeńskiej umowy majątkowej, niejednokrotnie zwanej intercyzą. Warto pamiętać, że aby taka umowa była ważna, musi zostać zawarta w formie aktu notarialnego. Co więcej – wbrew powszechnej opinii można ją zawrzeć nie tylko przed zawarciem związku małżeńskiego, ale także w jego trakcie.

Małżonkowie mogą zatem:

  • rozszerzyć wspólność ustawową,
  • ograniczyć wspólność ustawową,
  • ustanowić rozdzielność majątkową,
  • ustanowić rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków.

Jeżeli natomiast małżonkowie nie są zgodni w kwestii rozdzielności majątkowej, to pozostaje im droga sądowa.

Ustanowienie rozdzielności majątkowej na drodze sądowej

Każdy z małżonków może wystąpić z powództwem o ustanowienie rozdzielności majątkowej przez sąd. Istnieje jednak pewien warunek, bez którego nie będzie to możliwe – muszą zaistnieć ku temu ważne powody.

Przez ważne powody należy rozumieć takie okoliczności, które sprawiają, że w konkretnej sytuacji wspólność majątkowa nie służy ani dobru drugiego z małżonków, ani też dobru założonej przez nich rodziny.

Najczęściej występujące w praktyce to alkoholizm oraz trwonienie wspólnego majątku przez jednego z małżonków np. na skutek uzależnienia od gier hazardowych.

Za ważny powód nie zostanie uznana okoliczność niezawiniona lub też niezależna od woli małżonka, jak np. długotrwała choroba.

Sąd Najwyższy za ważny powód przemawiający za zniesieniem wspólności majątkowej małżeńskiej uznaje separację małżonków uniemożliwiającą im współdziałanie w zarządzie majątkiem wspólnym (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 czerwca 2004 roku, sygn. akt III CK 126/03).

Oczywiście wskazywane przez siebie ważne powody należy odpowiednio udowodnić. W tym celu należy załączyć do pozwu odpowiednie dokumenty. Dobrym rozwiązaniem będzie również złożenie wniosku o przesłuchanie wskazanych osób w charakterze świadków.

Gdy małżonek się zadłuża – zniesienie wspólności ustawowej z datą wsteczną

Z powództwem o ustanowienie rozdzielności majątkowej należy wystąpić do sądu rejonowego. Właściwym miejscowo sadem rejonowym jest sąd, w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie wspólne miejsce zamieszkania, jeżeli choć jedno z nich w okręgu tym jeszcze stale przebywa.

Jeśli nie można na tej podstawie określić właściwego sądu rejonowego, to pozew należy skierować do sądu miejsca zamieszkania strony pozwanej.

Gdy jednakże w dalszym ciągu nie uda się określić właściwego sądu, to w ostateczności pozew należy wnieść do sądu miejsca zamieszkania powoda.

Pozew o ustanowienie rozdzielności majątkowej podlega opłacie stałej w wysokości 200 złotych.

Rozdzielność majątkowa powstaje co do zasady z dniem oznaczonym w wyroku, który ją ustanawia. Jednak w pewnych sytuacjach sąd może ustanowić rozdzielność majątkową z datą wsteczną.

Rozdzielność majątkowa z datą wsteczną – kiedy można żądać jej ustanowienia?

Wyobraźmy sobie następującą sytuację: państwo X od kilku lat żyją osobno, pozostając w tzw. faktycznej separacji. Oznacza to, że nie istnieje wyrok sądu orzekający o separacji, ale już od dawna każde z nich żyje własnym życiem.

Z uwagi na panujący pomiędzy nimi konflikt nie są w stanie podjąć wspólnie żadnej decyzji. Od tak prozaicznej, jak codzienne zakupy spożywcze do bardziej poważnych, jak zakup samochodu. Dlatego też każde z nich samodzielnie gospodaruje pieniędzmi.

See also:  Zniesienie współwłasności po rozwodzie z Niemcem

Aż pewnego dnia Pani X odbiera listo od komornika, z którego dowiaduje się, że jej mąż przez ostatnie kilka lat porządnie się zadłużył.

Pomimo, że nie miała o niczym pojęcia, to z uwagi na panujący pomiędzy nią a jej mężem ustrój małżeńskiej wspólności majątkowej ona także poniesie konsekwencje niespłaconych długów męża.

Na szczęście Pani X nie jest na straconej pozycji. W szczególnych wypadkach sąd może bowiem ustanowić rozdzielność majątkową z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa. Jest to tzw.

rozdzielność majątkowa z datą wsteczną. Za taki szczególny przypadek można uznać sytuację, gdy małżonkowie faktycznie żyli w rozłączeniu.

Pozwoliłoby to Pani X uniknąć odpowiedzialności za długi męża powstałe od czasu, gdy zaczęli funkcjonować osobno.

Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego ustanowienie przez sąd rozdzielności majątkowej między małżonkami, którzy pozostawali we wspólności ustawowej lub umownej, z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa jest dopuszczalne w zasadzie tylko wtedy, gdy z powodu separacji faktycznej (życia w rozłączeniu) niemożliwe było już w tym dniu ich współdziałanie w zarządzie majątkiem wspólnym (zobacz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2008 roku, sygnatura akt II CSK 371/08). http://sn.pl/Sites/orzecznictwo/Orzeczenia1/II%20CSK%20371-08-1.pdf

Czy mogę się nie zgodzić na rozdzielność majątkową z datą wsteczną?

Warto wiedzieć, że sąd nie potrzebuje zgody pana X na orzeczenie rozdzielności majątkowej z datą wsteczną. Może ją ustanowić nawet wbrew jego woli.

Jednakże zawsze będzie badał, czy wydanie takiego orzeczenia nie nastąpi z pokrzywdzeniem wierzycieli zadłużonego małżonka.

Wynika to stąd, że niejednokrotnie małżonkowie chcą ustanowić rozdzielność majątkową z datą wsteczną wyłącznie po to, aby uniknąć egzekucji długów.

Więcej informacji na temat rozdzielności majątkowej z datą wsteczną możesz znaleźć w artykule pt. Rozdzielność majątkowa z datą wsteczną – kiedy jest możliwa?

Odpowiedzialność za długi małżonka – czy żona zawsze odpowiada za długi męża i odwrotnie?

  • Publikacja: 2021-01-15
  • Aktualizacja: 2022-01-05
  • Marcin Sądej

Zagadnienie odpowiedzialności małżonka za długi współmałżonka jest od zawsze tematem, który wzbudza spore zainteresowanie.

Nie może to zresztą dziwić, skoro każdy z małżonków dba o zabezpieczenie swoich interesów majątkowych.

W rezultacie warto odpowiedzieć sobie na podstawowe pytanie, czy żona zawsze odpowiada za długi męża, a mąż za długi żony? W poniższym artykule postaramy się przedstawić ten temat w różnych możliwych konfiguracjach.

Gdy małżonek się zadłuża – zniesienie wspólności ustawowej z datą wsteczną

Ustrój majątkowy małżeński a kwestia odpowiedzialności za długi współmałżonka

Pierwsza kwestia, która wpływa na zakres odpowiedzialności za długi, to rodzaj ustroju majątkowego istniejącego pomiędzy małżonkami.

Najpowszechniejszym ustrojem jest wspólność majątkowa małżeńska, która oznacza, że wszelkie składniki majątkowe nabyte i uzyskane w trakcie małżeństwa stanowią wspólną własność małżonków. Co ważne, w tym przypadku mamy do czynienia ze współwłasnością łączną, która ma charakter bezudziałowy.

W tym wariancie każdy z małżonków ma pełne prawo do każdego składnika majątku wspólnego, zatem nie jest możliwe wyznaczenie i określenie udziałów.

Pamiętajmy, że wspólność majątkowa powstaje z chwilą zawarcia małżeństwa. Do majątku wspólnego nie zaliczamy zatem składników majątku nabytych przed ślubem. Dodatkowo w art.

33 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (K.r.o.) ustawodawca zawarł obszerny katalog składników, które nawet w trakcie małżeństwa wchodzą do majątku osobistego małżonka (np.

przedmioty i prawa nabyte w drodze spadku lub darowizny).

WAŻNE!

W przypadku ustroju wspólności małżeńskiej mamy do czynienia z trzema majątkami: majątkiem wspólnym oraz z majątkami osobistymi każdego z małżonków.

Z drugiej strony pomiędzy małżonkami może istnieć także ustrój rozdzielności majątkowej. Powstaje on na skutek zawarcia umowy wyłączającej wspólność majątkową. W tym przypadku należy przede wszystkim pamiętać, że taka umowa (intercyza) nie wywołuje skutku wstecz. Nie ma możliwości zawarcia rozdzielności majątkowej z datą wsteczną.

W ramach rozdzielności małżeńskiej również możliwe jest nabywanie przedmiotów na współwłasność, jednakże w tym wypadku będziemy mówić o współwłasności ułamkowej. W konsekwencji każdy z małżonków będzie właścicielem 50% danej rzeczy (chyba że małżonkowie określą inne proporcje).

WAŻNE!

Jeśli pomiędzy małżonkami zostaje zawarta rozdzielność majątkowa, mamy do czynienia wyłącznie z dwoma majątkami osobistymi małżonków. W tym przypadku nie występuje majątek wspólny, choć należy wskazać, że małżonkowie mają prawo powrotu do wspólności małżeńskiej.

Możliwość egzekucji z majątku małżonka długów współmałżonka

Jeśli w małżeństwie funkcjonuje ustrój rozdzielności majątkowej, to każdy z małżonków odpowiada za długi swoim majątkiem osobistym. Natomiast bardziej skomplikowany jest przypadek, gdy małżonkowie pozostają w ustroju wspólności małżeńskiej. W tym przypadku możemy mieć do czynienia z trzema możliwymi sytuacjami:

  1. Małżonkowie wspólnie zaciągają dług – odpowiadają majątkiem wspólnym oraz swoimi własnymi majątkami osobistymi.
  2. Jeden z małżonków zaciąga dług za zgodą drugiego małżonka – odpowiadają majątkiem wspólnym, natomiast majątkiem osobistym odpowiada tylko ten małżonek, który dług zaciągnął.
  3. Jeden z małżonków zaciągnął dług bez zgody drugiego małżonka – odpowiada tylko małżonek, który zaciągnął dług, swoim majątkiem osobistym (w postaci wynagrodzenia za pracę, dochodów z innej zarobkowej działalności, korzyści uzyskanych z przysługujących mu praw autorskich i pokrewnych, praw własności przemysłowej oraz innych praw twórcy).

Od powyższych reguł istnieje tylko jeden wyjątek, który został określony w art. 30 K.r.o. W myśl tego przepisu małżonkowie odpowiadają solidarnie z tytułu zobowiązań zaciągniętych w sprawach wynikających z zaspokajania zwykłych potrzeb rodziny.

Co ciekawe, nie ma tu znaczenia, czy drugi z małżonków wyraził zgodę na zaciągnięcie długu w tym zakresie.

Ponadto taka solidarna odpowiedzialność powstaje nie tylko w przypadku małżonków pozostających we wspólności małżeńskiej, ale także wobec małżonków w ustroju rozdzielności majątkowej.

Oczywiście nie ma legalnej definicji pojęcia wydatków na zaspokajanie zwykłych potrzeb rodziny. Jedynie przykładowo możemy tu wymienić typowe koszty odnoszące się do wyżywienia, zapewnienia dachu nad głową, odzieży, wychowania i wykształcenia dzieci, ochrony zdrowia, zapewnienia mediów w gospodarstwie domowym itp.

Warto również zwrócić uwagę, że od przedstawionej zasady przewidziano jeden istotny wyjątek. Otóż sąd na skutek wystąpienia ważnych powodów może na żądanie jednego z małżonków postanowić, że za dług będzie odpowiedzialny tylko ten z małżonków, który dług zaciągnął. Takim ważnym powodem może być przykładowo lekkomyślne działanie małżonka, który pochopnie zaciągnął spory dług.

WAŻNE!

Możliwość egzekucji z majątku małżonka za długi zaciągnięte przez drugiego małżonka jest uwarunkowana bardzo wieloma czynnikami. W grę wchodzi zarówno to, w jakim ustroju małżeńskim pozostają małżonkowie, oraz to, czy wyrażona została zgoda na zaciągnięcie zobowiązania, a także czy dług dotyczył zaspokajania zwykłych potrzeb rodziny.

Rozwód a odpowiedzialność za długi byłego męża

Wiele osób zastanawia się, czy rozwód jest dobrym rozwiązaniem w kontekście możliwości uniknięcia odpowiedzialności za długi małżonka.

W tym przypadku należy bardzo wyraźnie podkreślić, że rozwód nie niweluje uprzednio zaciągniętych zobowiązań. Te funkcjonują nadal i choć w przypadku rozwodu najczęściej dochodzi do podziału majątku małżonków, to wierzyciele nadal mogą domagać się spłaty.

Jeżeli dług został zaciągnięty w ramach majątku wspólnego, to po rozwodzie wierzyciel może domagać się spłaty długu w równych częściach od rozwiedzionych małżonków. Może także domagać się spłaty długu od jednego z nich, a dalsze rozliczenie następuje pomiędzy byłymi małżonkami.

Jeśli natomiast dług zaciągnął jeden małżonek bez zgody drugiego, to po rozwodzie wierzyciel będzie mógł prowadzić egzekucję wyłącznie wobec tego małżonka, który dług zaciągnął.

Były małżonek, który nie wyraził zgody na zaciągnięcie zobowiązania, nie będzie odpowiadał za dług byłego męża (żony).

Ta sama reguła będzie odnosić się do długów zaciągniętych jeszcze przed zawarciem związku małżeńskiego.

WAŻNE!

To, w jakich warunkach zostaje zaciągnięty dług, rzutuje następnie na kwestie odpowiedzialności współmałżonka po rozwodzie. Możliwe są jednak takie sytuacje, w których po rozwodzie małżonek nie będzie odpowiadał za długi byłego męża lub żony.

Podsumowując, wskazać należy, że zagadnienie odpowiedzialności za długi zaciągnięte przez małżonka, jest bardzo złożone i rozbudowane.

Analiza prawa nie daje możliwości wskazania jednego prostego rozwiązania pozwalającego na uniknięcie odpowiedzialności, ponieważ kwestia ta uzależniona jest od bardzo wielu czynników.

Warto zatem zwrócić się w takiej kwestii o pomoc do profesjonalnego doradcy.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej  ▼▼▼

Odpowiedzialność za długi współmałżonka – co zrobić, żeby nie odpowiadać za długi męża

Może się zdarzyć, że Twój współmałżonek zaciągnie kredyt bez Twojej wiedzy, np. w instytucji szybkopożyczkowej. Albo firma, którą prowadzi, wpadnie w kłopoty finansowe. Jak w takiej sytuacji nie odpowiadać za długi współmałżonka? Wszystko zależy od stanu prawnego naszego związku.

Wspólnota majątkowa, a długi

Wspólnota majątkowa po ślubie to w Polsce standardowe, najpowszechniejsze podejście do małżeńskich finansów. W przypadku braku innych umów między małżonkami jest ona ustanawiana automatycznie. Oznacza to, że od dnia ślubu małżeństwo dysponuje majątkiem wspólnym.

Oczywiście każdy z małżonków może dysponować swoim osobistym majątkiem, który zgromadził przed ślubem. Wygląda to więc tak, że jest majątek wspólny, majątek męża i majątek żony. Ale nawet wtedy, kiedy małżeństwo posiada wspólnotę majątkową, nie zawsze będziesz odpowiadać za długi współmałżonka.

Mamy to na Totalmoney.pl: Wybierz kredyt gotówkowy. Zdobądź gotówkę na dowolny cel!

See also:  Dzieci pojechały na wakacje do matki i nie chcą wrócić - co zrobić?

Jeśli dług został zaciągnięty bez Twojej wiedzy przez żonę/męża, to nie będziesz ponosić za niego odpowiedzialności własnym majątkiem.

Nawet środki pochodzące z Waszego majątku wspólnego nie będą mogły w całości zostać użyte do spłacenia zadłużenia.

Twój współmałżonek za swoje długi odpowiada własnym majątkiem – wpływami z umowy o pracę, zlecenia, o dzieło, etc.

W przypadku długu firmy mogą zostać zajęte sprzęty do niej należące. Ale jeśli np. samochód czy telewizor został kupiony wspólnie, to te rzeczy nie będą mogly zostać Wam zabrane.

Jeżeli dług został zaciągnięty za Twoją wiedzą, a Twój partner nie jest w stanie go spłacić, będziesz ponosić częściową odpowiedzialność za ten dług.

Częściową, bo bank może sięgnąć do majątku wspólnego, jednak nie do naszego osobistego.

Co więcej – jeżeli bank chce zażądać spłaty długu ze wspólnego majątku, powinien udowodnić, że współmałżonek wiedział o istnieniu zobowiązania kredytowego.

Prawo nie definiuje, od jakiej wysokości kredyt/pożyczka musi być udzielana za zgodą współmałżonka. Wedle kodeksu cywilnego Twój współmałżonek może sam podejmować decyzje dotyczące finansów w ramach zwyczajnego gospodarowania budżetem domowym.

Podsumowując: jeśli komornik próbuje zająć Wasz wspólny majątek, czy majątek osobisty partnera/ki, w sytuacji, gdy druga strona o kredycie nic nie wiedziała – łamie prawo. Gdy współmałżonek wyraził zgodę na zobowiązanie, komornik ma prawo ściągać dług z majątku wspólnego, ale nie z osobistego.

Jeszcze jedno – niezależnie od tego, czy kredyt został zaciągnięty z wiedzą i zgodą współmałżonka czy też nie, bank nie ma prawa wyjawić nam informacji dotyczących kredytu zaciągniętego przez współmałżonka. Wyjawienie tej informacji równałoby się złamaniu przepisów z ustawy o ochronie danych osobowych.

Dla przykładu – jeśli żona weźmie kredyt gotówkowy, to mąż, w chwili, gdy dowiedział się o nim, nie może oczekiwać, że bank poinformuje go o  wysokości zadłużenia.

Rozdzielność majątkowa a długi – co warto wiedzieć?

Odpowiedzialność za długi małżonka przy rozdzielności majątkowej zwyczajnie nie istnieje. Ustrój rozdzielności majątkowej powoduje, że każdy z małżonków we własnym zakresie zarządza swoim majątkiem osobistym i nie istnieje żaden majątek wspólny, tak jak ma to miejsce we wspólnocie majątkowej.

Każdy ze współmałżonków sam zaciąga ewentualne zobowiązania, jak również sam odpowiadam za swoje długi. Okazuje się jednak, że nie zawsze intercyza wygląda tak samo. W prawie polskim wyróżnia się cztery rodzaje umów małżeńskich majątkowych. Są to:

  • intercyza ograniczająca wspólność majątkową,
  • intercyza całkowicie wyłączająca wspólność majątkową – wprowadza rozdzielność majątkową lub rozdzielność z wyrównaniem dorobków,
  • intercyza rozszerzająca wspólność majątkową – wspólność majątkowa może zostać rozszerzona np. o dobra nabyte przez małżonka przed ślubem,
  • intercyza przywracająca wspólność majątkową.

Rozdzielność majątkowa a długi męża – jak to wygląda w praktyce? Mąż odpowiada wyłącznie swoim majątkiem osobistym za wszystkie długi powstałe w wyniku działań prawnych, tak samo za zobowiązania podatkowe. Żona zatem w żaden sposób nie odpowiada za zaległości wobec Urzędu Skarbowego i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych męża.

Intercyza – co to jest?

Z chwilą zawarcia małżeństwa zostaje ustalona wspólnota majątkowa. Może ona zostać zmodyfikowana u notariusza – wystarczy, że spiszecie małżeńską umowę majątkową –  intercyzę.

Intercyza kojarzy się to z rozdzieleniem majątków i bardzo chłodnym podejściem do kwestii finansów w związku, a nawet z brakiem zaufania czy ubezpieczaniem się (na wypadek rozwodu) już na samym początku związku, ale to mity.

Małżeńska umowa majątkowa może mieć o wiele więcej zastosowań.

Rodzaje intercyzy:

  • umowa wyłączająca wspólność majątkową (wprowadzająca rozdzielność majątkową albo rozdzielność z wyrównaniem dorobków),
  • umowa rozszerzająca wspólność majątkową,
  • umowa ograniczająca wspólność majątkową,
  • umowa przywracająca wspólność ustawową.

Intercyzę możecie zawrzeć w dowolnym momencie – zarówno przed, jak i po ślubie. Jeśli myślisz o intercyzie, pamiętaj, że jak każdy akt prawny, nie działa ona wstecz.

Co więcej, pełny zakres wyłączenia wzajemnej odpowiedzialności za długi jest realizowany tylko przy ustanowieniu jednej z form rozdzielności majątkowej.

Intercyza nie jest ostateczna – można ją w dowolnym momencie unieważnić.

Przeczytaj też: Intercyza – czy warto ją podpsiać przed ślubem? Dowiedz się

To, co jest szczególnie ważne przy podpisywaniu intercyzy, której celem ma być zabezpieczenie się przed długami współmałżonka, to zapis z art. 47 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego: “Małżonek może powoływać się względem innych osób na umowę majątkową małżeńską, gdy jej zawarcie oraz rodzaj były tym osobom wiadome.”

Jeśli więc prowadzisz firmę i chcesz, by ewentualne długi firmy nie ciążyły na Twojej rodzinie, to bank musi wiedzieć, że w razie problemów ze spłatą kredytu czy innych należności masz podpisaną intercyzę i odpowiadasz tylko majątkiem firmy, a nie własnym. Nie musisz informować banku o szczegółach umowy, ale o samym fakcie jej istnienia już powinieneś.

Jeśli wierzyciel nie wiedział o intercyzie w momencie zawierania z nami umowy, to jest ona bezskuteczna. Oznacza to, że w świetle prawa w tym konkretnym przypadku traktuje się, jakby jej nie było, w związku z czym małżeństwo odpowiada całym swoim wspólnym majątkiem.

Długi – kto za nie odpowiada? 

Małżonkowie wspólnie odpowiadają za długi zaciągnięte na potrzeby indywidualne członków rodziny. Zazwyczaj wymienia się tutaj:

  • wyżywienie,
  • ubranie,
  • mieszkanie,
  • ochronę zdrowia,
  • rozwój duchowy i kulturalny,
  • wychowywanie dzieci,
  • opłaty za mieszkanie,
  • korzystanie z energii elektrycznej, gazu, wody,
  • naprawę urządzeń domowych.

Tepotrzeby zostały określone jako specjalne, ponieważ stanowią wyjątek, kiedy to małżonkowie odpowiadają razem – nawet jeśli kredyt zaciągała tylko jedna osoba.

Są sytuacje, w których sąd może uchylić wspólną odpowiedzialność. Jako powody odejścia od wspólnej odpowiedzialności wymienia się lekkomyślność, rozrzutność czy nieudolność współmałżonka – zachowania, które szkodzą rodzinie. Co więcej, możesz także wystąpić o sądową pomoc, gdy postępowanie Twojego współmałżonka zagraża stabilności finansowej Waszej rodziny.

Czy żona odpowiada za długi męża?

Sytuacja nieco komplikuje się, gdy współmałżonek prowadzi działalność gospodarczą. Wtedy warto rozważyć możliwość zawarcia intercyzy. Dlaczego? Ponieważ dzięki intercyzie żona nie odpowiada za firmowe zobowiązania męża, podobnie w drugą stronę.

Czy żona odpowiada za długi męża z działalności gospodarczej w ustroju majątkowej wspólności małżeńskiej? W razie wyrażenia zgody na zaciągnięcie firmowego zobowiązania żona ponosi taką samą odpowiedzialność za długi, co mąż. Nie odpowiada za nie jedynie swoim majątkiem osobistym. W przeciwnym razie – nie.

Może się zdarzyć, że współmałżonkowi prowadzącemu firmę w biznesie powinie się noga i będzie zmuszony ogłosić upadłość. Czy długi męża przechodzą na żonę w takiej sytuacji? W przypadku posiadania intercyzy małżeńskiej – nie. Wyjątkiem jest sytuacja, kiedy to umowa o rozdzielności została zawarta wcześniej niż dwa lata przed ogłoszeniem upadłości.

Czy mąż odpowiada za długi żony w razie upadku firmy? Jeśli nie zawarł z nią intercyzy, to niestety tak, bo, jak wiadomo, takiej umowy nie można podpisać z datą wsteczną. Jedyną możliwością na ustanowienie rozdzielności majątkowej z datą wsteczną, jest wyrok sądu.

Podsumowując, jedyną szansą uchronienia się przed odpowiedzialnością za długi małżonka-przedsiębiorcy, gdy samemu nie prowadzi się działalności gospodarczej, jest wprowadzenie w związku rozdzielności majątkowej.

Kiedy odpowiada się za długi współmałżonka?

Przy wspólnocie majątkowej małżonek do zaciągnięcia jakiegokolwiek zobowiązania finansowego potrzebuje zgody swojego partnera. Jeśli takowej nie uzyskał, a mimo to zdecydował się skorzystać z finansowania, jego współmałżonek nie odpowiada za jego długi. Od tej zasady są jednak wyjątki.

Małżonek odpowiada za tzw. zobowiązania zaciągnięte w celu zaspokojenia zwykłych potrzeb rodziny, co zresztą zostało już wcześniej wspomniane, mimo braku zgody na zaciągnięcie np. kredytu przez drugiego małżonka. Mowa tutaj o wydatkach na żywność, odzież, drobne przedmioty do domu czy regulowaniu bieżących opłat za media.

W takiej sytuacji, chcąc się uchronić przed odpowiedzialnością za dług męża lub żony, trzeba wejść na ścieżkę sądową. Aby wygrać sprawę w sądzie, muszą zaistnieć naprawdę ważne powody, które jednoznacznie przemawiają za zwolnieniem od odpowiedzialności. Wśród najczęściej uznawanych przed sądy jest wpływ lekkomyślności czy nieudolności na podejmowanie decyzji o zadłużeniu.

Jak sprawdzić długi małżonka?

W Polsce działa sześć baz, do których można trafić w przypadku problemów ze spłatą zadłużenia. Są to:

  • Biuro Informacji Kredytowej (BIK),
  • Krajowy Rejestr Długów (KRD),
  • BIG InfoMonitor,
  • ERIF Biuro Informacji Gospodarczej S.A. (ERIF BIG S.A.),
  • Krajowa Informacja Długów Telekomunikacyjnych (KIDT BIG S.A.),
  • Krajowy Rejestr Dłużników Niewypłacalnych.

To w nich najłatwiej sprawdzić, czy dana osoba ma długi. Jest tylko jeden haczyk – chcąc sprawdzić na którejś ze wspomnianych platform, czy współmałżonek nie ma problemu z wypłacalnością, trzeba się wcześniej zarejestrować lub zalogować na konto. A może to zrobić jedynie osoba, której dług dotyczy.

Zatem rejestracja w imieniu kogoś innego jest łamaniem prawa i nie ma tutaj znaczenia fakt, że chodzi o osobę z rodziny. Dlatego najlepiej spytać współmałżonka wprost, czy ma na koncie jakiś dług i liczyć na to, że będzie z nami szczery.

See also:  Czy zdrada żony ma wpływ na podział majątku?

Co zrobić, żeby nie odpowiadać za długi męża?

W chwili zawarcia małżeństwa, tak jak zostało wspomniane na początku, zostaje ustalona wspólnota majątkowa.

W praktyce oznacza to, że cały majątek zgromadzony w czasie trwania wspólności zarówno przez oboje małżonków, jak i przez jednego z nich, jest majątkiem wspólnym. Wszystkie przedmioty zgromadzone przed ślubem stanowią majątek osobisty.

Odpowiedzialność za długi w małżeństwie zasadniczo zależy od sytuacji, w jakiej powstały. Jeśli dane zobowiązanie zaciągnięte zostało wspólnie lub przez jedną ze stron, ale po uzyskaniu zgody drugiej, za ewentualny dług oboje małżonków odpowie majątkiem wspólnym.

Ponadto w pierwszym przypadku obie strony odpowiedzą dodatkowo majątkami osobistymi (po równo), a w drugim majątkiem osobistym odpowie tylko osoba, która faktycznie to zobowiązanie zaciągnęła. Może zaistnieć jeszcze trzecia sytuacja, kiedy mąż lub żona zaciąga zobowiązanie bez zgody drugiej strony, wtedy samodzielnie za nie odpowiada.

Ale jest pewien wyjątek, a mianowicie jeśli małżonek zaciągnie zobowiązanie bez wiedzy drugiego małżonka w „sprawach wynikających z zaspokajania zwykłych potrzeb rodziny”, to w takim przypadku małżonkowie odpowiadają w jednakowym stopniu. Pojawia się więc pytanie, jak nie odpowiadać za długi męża?

Aby nie odpowiadać za długi współmałżonka, wystarczy znieść wspólnotę majątkową. Można to zrobić w dowolnym momencie – zarówno przed, jak i po ślubie. Do zniesienia wspólnoty majątkowej wymagana jest zgoda obojga małżonków. Po ustanowieniu jednej z form rozdzielności majątkowej następuje pełny zakres wyłączenia odpowiedzialności za długi współmałżonka.

Jednocześnie trzeba pamiętać, że intercyza nie działa wstecz, zatem nie uchroni przed odpowiedzialnością za długi współmałżonka, które powstały jeszcze przed jej podpisaniem.

Terminy przedawnienia długu różnią się w zależności od rodzaju roszczeń. Ale z jednym, ważnym wyjątkiem. Termin przedawnienia roszczenia stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem sądu wynosi 10 lat.

Nie ma znaczenia, o jaki rodzaj roszczenia chodzi – taki termin obowiązuje niezależnie do tego, czy podstawą roszczenia był brak spłaty kredytu, niezapłacony rachunek za telefon, czy mandat, który dostałeś. W pozostałych przypadkach długi, zarówno Twoje jak i długi współmałżonka, przedawniają się najpóźniej po 3 latach.

Po jakim czasie przedawniają się długi?

Po 3 latach z tytułu:

  • roszczeń o świadczenia okresowe termin przedawnienia,
  • należności z tytułu weksli,
  • długi spadkowe.

Po 2 latach z tytułu:

  • roszczeń z tytułu umowy o dzieło (licząc od dnia, w którym nastąpiło oddanie dzieła albo w którym oddanie dzieła powinno nastąpić),
  • nieuregulowanej płatności za fakturę,
  • odsetek za nieterminowe rozliczenie faktury.

Po 1 roku z tytułu:

  • umowy przewozu osób czy mienia,
  • zawarcia umowy przedwstępnej,
  • roszczeń wynajmującego przeciwko najemcy o naprawę uszkodzonego mienia,
  • roszczeń najemcy przeciwko wynajmującemu o zwrot nakładów za użytkowane rzeczy (kaucja).

Kiedy i jak można ustanowić rozdzielność majątkową małżeńską z datą wstecz? | Adwokat Lublin tel. 500-506-506, Adam Bernau

Przepis artykułu 52 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego dopuszcza możliwość ustanowienia rozdzielności majątkowej przed sądem (dawniej zniesienie wspólności majątkowej małżeńskiej) – o ile istnieją ważne powody.

Dodatkowo istnieje możliwość starania się o ustanowienie takiej rozdzielności z datą wsteczną przed sądem – o ile istnieją wyjątkowe okoliczności.

Z żądaniem takim może również wystąpić wierzyciel któregoś z małżonków, jednak to nie będzie przedmiotem tego artykułu. Tutaj rozważymy sytuację, gdy z żądaniem ustanowienia rozdzielności majątkowej występuje jeden z małżonków.

  • Prawnik podkreśla, że wskazany przepis kodeksu rodzinnego i opiekuńczego reguluje ustanowienie rozdzielności majątkowej przez sąd w czasie trwania małżeństwa, ponieważ uprawomocnienie się wyroku orzekającego rozwód wyłącza możliwość ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej, skoro wspólność małżeńska i majątkowa ustała już wskutek ustania małżeństwa.
  • Tak samo będzie w przypadku separacji.
  • Nie jest dopuszczalne wytoczenie powództwa o ustanowienie rozdzielności z mocą wsteczną po prawomocnym orzeczeniu rozwodu, to jednak małżonek może wystąpić z takim żądaniem do chwili prawomocnego rozwiązania małżeństwa przez rozwód, a w konsekwencji popierać to żądanie także po uprawomocnieniu się wyroku rozwodowego.

Ustanowienie rozdzielności majątkowej wbrew woli jednego z małżonków jest dopuszczalne jedynie w razie istnienia ważnych ku temu powodów.

Celem tego unormowania jest zapewnienie ochrony interesów małżonka słabszego ekonomicznie przed dowolnym uchylaniem ustroju wspólności majątkowej, który najpełniej realizuje zasadę równych praw obojga małżonków w dziedzinie stosunków majątkowych, stanowiących materialną podstawę funkcjonowania rodziny.

Dlatego też przez ważne powody rozumie się najogólniej takie okoliczności, które sprawiają, że w konkretnej sytuacji faktycznej wspólność majątkowa nie służy dobru drugiego z małżonków oraz dobru założonej przez małżonków rodziny, a nawet prowadzi do sytuacji sprzecznej z zasadami prawa rodzinnego.

Przez ważne powody rozumie się nie tylko okoliczności natury majątkowej, jak np. trwonienie przez jednego z małżonków zarobkówstanowiących ich wspólny dorobek, powodowanie uszczerbku w majątku wspólnym itp.

Ważnym powodem mogą być także okoliczności stwarzające sytuację, w której wykonywanie zarządu przez każdego z małżonków ich wspólnym majątkiem jest niemożliwe lub znacznie utrudnione.

Ważne powody, uzasadniające ustanowienie rozdzielności majątkowej na żądanie jednego z małżonków, mają miejsce, gdy drugi z nich wskutek zaniedbywania obowiązków względem rodziny lub ulegania nałogom nie przyczynia się do powstania majątku wspólnego albo majątek ten marnotrawi.

  1. Przez ważne powody do ustanowienia rozdzielności majątkowej przez sąd należy również rozumieć takie wytworzenie się sytuacji, która w konkretnych okolicznościach wywołuje stan pociągający za sobą naruszenie lub poważne zagrożenie interesu majątkowego jednego z małżonków i dobra rodziny. Dlatego zadając pytania przed sądem, tak ważne jest ustalenie:
  2. – sytuacji majątkowej stron,
  3. – wielkości majątku wspólnego, zadłużenia stron i okoliczności ich powstania,
  4. – wielkości majątku odrębnego i sposobu wykonywania zobowiązań,
  5. – a nawet kwestia utrzymania i wychowania dzieci.

W jakim kierunku powinno być prowadzone postępowanie sądowe?

W odniesieniu do sfery stosunków majątkowych małżeńskich ocena istnienia lub braku ważnych powodów do ustalenia rozdzielności majątkowej przez sąd może być wyrażona po dokonaniu ustaleń co najmniej w odniesieniu do: wielkości majątku wspólnego, istnienia zadłużenia jednego lub obojga małżonków, rozmiarów tego zadłużenia i okoliczności jego powstania, majątku odrębnego dłużnika oraz sposobu, wykonywania przez niego zobowiązania, a także kwestii związanych z utrzymaniem i wychowaniem małoletnich dzieci stron. (…)

Wymaga to szczególnej wnikliwości.

Szczególna ostrożność w ocenie istnienia ważnych powodów wymaga sytuacja, gdy między małżonkami zachwiana jest równowaga ekonomiczna, zwłaszcza wtedy, gdy żądanie ustanowienia rozdzielności majątkowej jest skierowane przeciwko małżonkowi, który do zaspokajania potrzeb rodziny przyczynia się osobistymi staraniami o wychowanie dzieci oraz pracą we wspólnym gospodarstwie domowym.

Ważnymi powodami do ustanowienia rozdzielności majątkowej przez sąd będzie trwałe zerwanie wszelkich stosunków majątkowych oraz brak możliwości podejmowania wspólnych decyzji gospodarczych, będące konsekwencją uprzedniego ustania więzi rodzinno-prawnych i powstania trwałego stanu separacji faktycznej.

Nie można jednak uznać za ważne powody okoliczności niezawinionych przez małżonka bądź też niezależnych od jego woli, w szczególności długotrwałej choroby.

Ważny powód ustanowienia rozdzielności majątkowej może stanowić stan separacji małżonków, jeżeli nie ma charakteru przejściowego, lecz stanowi skutek trwałego rozkładu pożycia małżonków.

Ważnym powodem nie jest każda postać (przejaw) separacji faktycznejmałżonków, lecz tylko taka, która zarazem uniemożliwia im lub znacznie utrudnia współdziałanie w zarządzie ich majątkiem wspólnym.

Ustalenie jednak takiej separacji nie zwalnia od rozważenia, czy ustanowienie rozdzielności majątkowej nie pozostaje w sprzeczności z dobrem rodziny.

Dobro to mogłoby sprzeciwić się ustanowieniu rozdzielności w szczególności wtedy, gdy z żądaniem jej zniesienia występuje małżonek, który porzucił rodzinę lub w inny sposób ze swej winy spowodował rozkład pożycia i powstanie separacji, uwzględnienie zaś tego żądania byłoby szkodliwe dla interesów małżonka.

Dopuszczalne jest uznanie za ważny powód ustanowienia (także z datą wsteczną) rozdzielności majątkowej, faktu prowadzenia, a nawet samej możliwości prowadzenia egzekucji z majątku wspólnego, jeżeli przemawia za tym dobro rodziny lub dobro współmałżonka dłużnika, szczególnie wówczas, gdy małżonkowie od dłuższego czasu pozostają w faktycznej separacji.

Oznaczenie w wyroku, który ustanawia rozdzielność majątkową, dnia jej ustania następuje z urzędu.

 Oznaczenie wcześniejszego dnia ustanowienia rozdzielności może być wskazane zwłaszcza w wypadku długotrwałej separacji faktycznej, zapobiega bowiem traktowaniu dorobku jednego z małżonków w okresie separacji jako majątku wspólnego, gdy drugi z małżonków, który porzucił rodzinę i prowadziłlekkomyślny tryb życia, nie przyczynił się do jego powstania.

Ustanowienie przez sąd rozdzielności majątkowej między małżonkami, którzy pozostawali we wspólności ustawowej lub umownej, z datą wcześniejszą niż dzień wytoczenia powództwa, jest dopuszczalne w zasadzie tylko wtedy, gdy z powodu separacji faktycznej (życia w rozłączeniu) niemożliwe było już w tej dacie ich współdziałanie w zarządzie majątkiem wspólnym. Warto wiedzieć, że nie jest jednak dopuszczalne oznaczenie chwili ustanowienia rozdzielności z dniem późniejszym od daty uprawomocnienia się wyroku znoszącego tę wspólność.

W razie nieoznaczenia przez sąd daty ustanowienia rozdzielności majątkowej strona może w trybie art. 351 § 1 kodeksu postępowania cywilnego wnosić o stosowne uzupełnienie wyroku.

Sprawy o ustanowienie rozdzielności majątkowej rozpatrywane są przez sądy rejonowe.

Na koniec adwokat podkreśla, że nowe przepisy umożliwiają zawarcie przez małżonków umowy majątkowej nawet po ustanowieniu przez sąd takiej rozdzielności majątkowej (wyłączenia wspólności ustawowej).

Leave a Reply

Your email address will not be published.