Niedokonany podział majątku a śmierć współwłaściciela

Niedokonany podział majątku a śmierć współwłaściciela

Odejście bliskiej osoby, zwłaszcza rodziców, zawsze jest trudnym i bolesnym czasem oraz przeżyciem. Niestety często oprócz żałoby musimy mierzyć się także z załatwianiem formalności związanych ze sprawami majątkowymi. Wiąże się to często z koniecznością dokonania podziału majątku. Jednak w pierwszej kolejności należy dokonać tzw. stwierdzenia nabycia spadku, ma to na celu usankcjonowanie sytuacji prawnej majątku, która powstała po otwarciu spadku (czyli po śmierci konkretnej osoby). Stwierdzenia nabycia spadku można dokonać sądownie lub u notariusza, który sporządzi akt poświadczenia dziedziczenia. W późniejszym czasie przeważnie przeprowadza się tzw. dział spadku, zwłaszcza, gdy spadek jest znaczny, a spadkobierców jest wiele.

Sądowe stwierdzenie nabycia spadku po śmierci rodziców

Stwierdzenie nabycia spadku to postępowanie nieprocesowe przeprowadzone przez sąd.

Co prawda, nie ma obowiązku przeprowadzania tego postępowania, jednak jego dokonanie leży w interesie spadkobierców, bowiem jest prawnym potwierdzeniem, iż spadek należy się właśnie im, taki dokument- prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku może przydać się np.

w banku, w którym zmarły posiadał rachunek bankowy. Często należy je tam okazać jeśli chcemy dokonać formalności w banku po śmierci rodziców. Może być również przydatne, gdy zmarły pozostawił nieruchomość i należy przeprowadzić odpowiednie zmiany w księgach wieczystych.

Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po rodzicach

Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku składa się do tzw. sądu spadku- będzie to sąd właściwy dla ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy, czyli mówiąc potocznie- dla ostatniego miejsca zamieszkania zmarłego.

Jeśli nie będzie możliwe ustalenie tego sądu, właściwym będzie sąd, w którym znajduje się majątek spadkowy lub jego część. Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku powinien zawierać jak najwięcej informacji na temat spadkobierców zmarłego, czyli- kto po nim dziedziczy, czyli np.

czy miał dzieci, czy był w małżeństwie. W sytuacji, gdy posiadamy testament zmarłego, należy go dołączyć do takiego wniosku i zawrzeć żądanie o otwarcie i ogłoszenie testamentu.

W postępowaniu tym nie wskazuje się co wchodzi w skład masy spadkowej, ważne jest tu tylko ustalenie kręgu spadkobierców.

Wniosek należy opłacić w wysokości 100 zł, można tego dokonać przelewem lub kupując znak opłaty sądowej, który przykleja się na pierwszą stronę wniosku.

Uczestnikami postępowania będą: wnioskodawca oraz uczestnicy- czyli najczęściej inni spadkobiercy, którzy są zainteresowani wynikiem postępowania.

Co ważne, takie postępowanie może wszcząć również wierzyciel zmarłego, który ma interes prawny w uzyskaniu stwierdzenia nabycia spadku, by mógł dochodzić wierzytelności zmarłego od jego następców.

Stwierdzenie nabycia spadku po rodzicach u notariusza

Jak wskazano powyżej, jest także możliwość dokonania formalności związanych ze spadkiem u notariusza. W takim wypadku jednak, do kancelarii notarialnej muszą udać się wszystkie osoby, które są spadkobiercami testamentowymi lub ustawowymi.

Co niezwykle istotne, wszystkie te osoby muszą posiadać takie same stanowisko co do tego, kto dziedziczy po zmarłym krewnym. Nie może tu być wątpliwości, ponieważ notariusz nie będzie mógł wtedy dokonać aktu poświadczenia dziedziczenia.

Takie postępowanie przed notariuszem jest zdecydowanie szybsze, zamyka się bowiem w jednym spotkaniu w kancelarii i przeważnie tańsze, jednak w przypadku jakichkolwiek konfliktów w rodzinie na tle dziedziczenia po konkretnym zmarłym należy dokonać stwierdzenia nabycia spadku przed sądem, który to bada i wydaje orzeczenie sądowe.

Testament – czy jest ważny w podziale majątku po śmierci rodziców?

To, czy zmarły pozostawił testament jest kwestią bardzo istotną, bowiem w przypadku dziedziczenia testamentowego, zmarły sam określa kto i w jakiej części będzie po nim dziedziczył, mogą to też być też osoby zupełnie niespokrewnione, czy np. instytucje charytatywne.

Z kolei w przypadku, gdy nie mamy testamentu, zastosowanie będą mieć przepisy kodeksu cywilnego odnośnie dziedziczenia. W pierwszej kolejności po rodzicach dziedziczą ich dzieci w częściach równych oraz małżonek. Jeśli dana osoba miała dzieci i małżonka, to część spadku przypadająca na małżonka nie może być mniejsza niż ¼ całego spadku.

Jeśli któreś z dzieci w momencie śmierci rodzica nie żyło, udział spadkowy przypadać będzie jego dzieciom, czyli wnukom zmarłego.

Należy pamiętać, że jeśli zmarły pozostawił testament, w którym pominął osoby, które ustawowo dziedziczyłyby po nim, osoby te mają prawo domagać się od spadkobierców testamentowych tzw. zachowku. Zachowek wynosi najczęściej ½ udziału w spadku, który by przypadał spadkobiercy ustawowemu w przypadku braku sporządzenia testamentu przez spadkodawcę.

Śmierć rodziców a dział spadku

Gdy posiadamy już postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym bądź akt poświadczenia dziedziczenia sporządzony u notariusza, dalszym krokiem jest dokonanie działu spadku. Działu tego możemy dokonać poprzez zawarcie umowy, którą podpisują spadkobiercy lub na drodze postępowania sądowego w postępowaniu o dział spadku.

Oczywiście umowa może być podpisana tylko wtedy, gdy wszyscy spadkobiercy są zgodni co do podziału majątku. Co prawda, umowa może mieć zwykłą formę pisemną, jednak dla bezpieczeństwa lepiej zawrzeć ją przed notariuszem, z kolei w przypadku, gdy w skład spadku wchodzi też nieruchomość, wtedy forma aktu notarialnego jest koniecznością.

W przypadku dziedziczenia po rodzicach nie ma obowiązku opłacenia podatku od spadku.

Trzeba jednak złożyć deklarację podatkową do właściwego urzędu skarbowego ze wskazaniem zwolnienia podmiotowego od podatku.

W przypadku niedokonania tego w ciągu 6 miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia stwierdzającego nabycie spadku, trzeba będzie dokonać opłaty tak, jakby zwolnienie nie przysługiwałoby.

Niedokonany podział majątku a śmierć współwłaściciela

Podział spadku – Zawiślak & Partners in Law

Niedokonany podział majątku a śmierć współwłaścicielaKodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. poz. 93) w przepisie art. 922 § 1 stanowi, że: „Prawa i obowiązki zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów księgi niniejszej”. W momencie otwarcia spadku (a zatem z chwilą śmierci spadkodawcy) spadkobiercy wchodzą łącznie w całokształt sytuacji prawnej spadkodawcy. Oznacza to, że spadkobiercy stają się współwłaścicielami całego majątku, który należał do spadkodawcy. Podjęcie działu spadku ma doprowadzić do zerwania więzi powstałej między spadkobiercami. Założeniem działu spadku jest rozdysponowanie rzeczy i praw składających się na spadek tak, aby trafiły one do poszczególnych spadkobierców. Dział spadku wiąże się także ze zmianą w zakresie odpowiedzialności za długi spadkowe.

Od chwili działu spadku każdy z dotychczasowych współspadkobierców ponosi samodzielnie odpowiedzialność za długi spadkowe wobec wielkości udziału, jaki mu przypada  w spadku, o czym stanowi przepis art. 1034 § 2 KC. Przed działem spadku, a jednocześnie do momentu przyjęcia spadku, spadkodawca odpowiada za całość długów spadkowych z własnego majątku.

Przedmiotem działu spadku pozostają tylko aktywa spadkowe, czyli ogół dodatnich składników majątku. Warto więc podkreślić, że do przedmiotu działu spadku nie wchodzą długi spadkowe. Podział pasywów między współspadkobierców stanowi tylko rezultat podziału aktywów.

W postępowaniu o dział spadku nie jest możliwe dzielenie długów spadkowych ze skutkiem w stosunku osób trzecich (w szczególności wierzycieli z długów spadkowych).

Współspadkobiercy mogą wymienić w umowie o dział spadku, kto spośród nich i za jakie zobowiązania odpowiada, albo w jakiej wysokości ponoszą odpowiedzialność za różne długi.

Tego rodzaju umowa nie ma jakiegokolwiek wpływu na prawa znajdujące się po stronie osób trzecich (wierzycieli) – skutki prawne zachodzą wyłącznie pomiędzy spadkobiercami dokonującymi działu spadku.

See also:  Zamiana i wykup mieszkania po ślubie a podział majątku

Dział spadku może zostać przeprowadzony dwojako:

  • w umowie – jest to wówczas umowny dział spadku,
  • w drodze postępowania przed sądem – sądowy dział spadku.

Dojście do skutku umownego działu spadku wymaga ścisłej zgody między współspadkobiercami w zakresie wszystkich aspektów związanych z działem spadku.

Współspadkobiercy muszą pozostawać jednomyślni, iż sam dział jest zasadniczo niezbędny, w jaki sposób zostanie zrealizowany, a także w jakiej formie będzie przeprowadzony.

Osoby zainteresowane działem spadku powinny być zgodne w takich aspektach jak:

  • jakie przedmioty lub prawa należą się dla poszczególnych spadkobierców?
  • w jakiej części ma to nastąpić?
  • czy podział spadku ma polegać na podziale faktycznym (przyznanie rzeczy lub prawa pewnej osobie), czy też na podziale cywilnym (sprzedaż i podział uzyskanej sumy między spadkobierców)?

Ważne jest również wypracowanie porozumienia w zagadnieniach odnoszących się do wysokości, terminu i sposobu zapłaty wszelkich możliwych spłat oraz dopłat.

Brak zgodny jest jednoznaczny z niemożnością zawarcia umowy.

Ponadto, jeżeli nawet jeden ze współspadkobierców będzie domagał się rozstrzygnięcia sposobu działu przez sąd, to nie można go przymusić, czy zdyscyplinować do przeprowadzenia umownego działu spadku.

Sama umowa o dział spadku może zostać zawarta w dowolnej formie, również w formie ustnej. Z praktyki wynika, że w przypadku, gdy nie jest oczekiwane przez ustawodawcę zawarcie umowy w innej formie, to stosuje się zawieranie umów o dział spadku w zwykłej formie pisemnej.

Ustawa może jednak przewidywać obowiązek zachowania formy szczególnej. Wówczas umowa o dział spadku musi zostać zawarta w takiej właśnie formie. Jako przykład można podać, że gdy w skład spadku wchodzi nieruchomość, to umowa powinna zostać zawarta w formie aktu notarialnego (zgodnie z treścią przepisu art. 1037 § 2 Kodeksu cywilnego).

Chociaż wskazany przepis Kodeksu cywilnego traktuje tylko o nieruchomości, to forma aktu notarialnego musi zostać zachowana również dla dokonania umownego działu spadku, gdy umowa odnosi się do prawa, dla którego przeniesienia konieczne jest zachowanie formy aktu notarialnego.

Jest to ważne przy prawach rzeczowych na nieruchomościach, a także przy własnościowym spółdzielczym prawie do lokalu.

W przypadku, kiedy przepisy prawa przewidują możliwość rozporządzania rzeczą lub prawem w formie surowszej, niż forma pisemna, to wtedy taka forma powinna zostać zastosowana także w stosunku do działu spadku względem takiej rzeczy lub prawa.

Sytuacja tego rodzaju ma miejsce, gdy w skład spadku wchodzi przedsiębiorstwo zdefiniowane w przepisie art. 551 Kodeksu cywilnego jako zorganizowany zespół składników niematerialnych i materialnych przeznaczony do prowadzenia działalności gospodarczej. Wówczas na podstawie przepisu art.

751 Kodeksu cywilnego umowa o dział spadku powinna być zawarta w formie pisemnej i z podpisem notarialnie poświadczonym.

Sposób dokonania podziału spadku i jego zasady przeprowadzenia zależą od tego, jak poszczególne kwestie zostaną uregulowane przez samych spadkobierców w umowie. Sami zainteresowani mają w tym obszarze dużą swobodę.

Powinni jednak pamiętać, że treść umowy musi pozostawać w zgodzie z ogólnymi regułami prawa cywilnego, czyli zasadą swobody umów, w świetle której strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swojego uznania, byleby jego treść lub cel nie znajdowały się w sprzeczności z właściwością (naturą) stosunku, ustawą lub zasadami współżycia społecznego.

Realizując umowny podział spadku, spadkobiercy powinni ustalić wszystkie kwestie wynikające z podjętego podziału. Powinni przeliczyć darowizny i zapisy windykacyjne              na podstawie reguł określonych w przepisach art.

1039-1034 Kodeksu cywilnego, jak również zaliczyć udziały w spadkowym gospodarstwie rolnym na poczet udziałów w całości spadków (o czym stanowi przepis art. 1079 Kodeksu cywilnego).

W umowie strony powinny ująć postanowienia mówiące o wzajemnych roszczeniach między współspadkobiercami z tytułu posiadania przedmiotów spadkowych, pobranych oraz nierozliczonych pożytków, a także poniesionych nakładów.

Spadkobiercy mogą także ograniczyć dział spadku tylko do części spadku. W takiej sytuacji będzie możliwe dokonanie podziału pozostałej części spadku w przyszłości, ale jego dokonanie nie będzie obligatoryjne (naturalnie, tak samo dokonanie działu spadku nie jest obowiązkowe).

W świetle przepisu art. 1045 Kodeksu cywilnego można uchylić się od skutków prawnych umowy o dział spadku zawartej pod wpływem błędu wyłącznie wtedy, gdy błąd ten odnosił się do stanu faktycznego, który strony uznały za niewątpliwy.

Umowa o dział spadku jest nieważna, kiedy jakaś ze stron tej umowy działa w stanie wyłączającym świadome, albo swobodne podjęcie decyzji i wyrażenie woli.

Tak samo będzie przy zawarciu umowy o dział spadku dla pozoru oraz przy możliwości uchylenia się od skutków prawnych działu spadku na skutek działania pod wpływem groźby.

W ramach postępowania o sądowy dział spadku określany jest przez sąd skład majątku spadkowego, a także jego wartość. Odpowiednie ustalenia w tym obszarze umożliwiają wyliczenie wartości udziałów przysługujących spadkobiercom, w tym wydzielenie tzw. sched spadkowych, a także wysokości spłat oraz dopłat.

Za zasadę trzeba przyjąć, że określony w inwentarzu skład stanu czynnego spadku jest podstawą przeprowadzanego działu. Jeśli w spisie inwentarza nie ma wszystkich przedmiotów wchodzących w skład spadku, to można dokonać jego uzupełnienia.

W przypadku, kiedy nie dokonano spisu inwentarza, to sąd może ustalić skład spadku na podstawie wyjaśnień uczestników.

Kluczową rolę przy ustaleniu stanu majątku spadkowego ma chwila otwarcia spadku, zaś dla określenia wartości poszczególnych przedmiotów, chwila dokonywania działu.

Gdy uczestnicy postępowania zgodnie wskazują wartość przedmiotu podlegającego podziałowi, to ta wartość staje się dla sądu wiążąca. Wszelka rozbieżność w tej materii powoduje, że to sąd samodzielnie lub przy wykorzystaniu opinii biegłego ustala stan majątku spadkowego lub ustala wartość poszczególnych przedmiotów.

Sąd w postępowaniu działowym rozstrzyga również o:

  • istnieniu zapisów zwykłych, które mają za przedmiot rzeczy lub prawa należące do spadku,
  • o wzajemnych roszczeniach między współspadkobiercami z tytułu posiadania przedmiotów spadkowych, pobranych użytków, czy poczynionych nakładów.

Wybór sposobu podziału majątku spadkowego ma miejsce po ustaleniu składu i wartości przedmiotów wchodzących w skład majątku spadkowego. I tak:

  • przedmioty majątku spadkowego można podzielić fizyczniei przyznać je poszczególnym spadkobiercom w stosunku do wielkości ich udziałów. Możliwe jest przy tym ustalenie dopłat, jeśli wartość przyznanych części nie odpowiada wielkości udziałów osób uprawnionych,
  • oprócz tego możliwe jest przyznanie przedmiotów w całościjednemu lub niektórym spadkobiercom. Z reguły mają oni obowiązek dokonania spłaty na rzecz pozostałych. Można również przyznać jakiś przedmiot lub przedmioty dwóm lub więcej współspadkobiercom jako współwłasność w częściach ułamkowych. Dojdzie do tego w oparciu o ich żądanie (o czym stanowi przepis art. 1044 Kodeksu cywilnego).

Należy zaznaczyć, że dział spadku może zostać przeprowadzony długo po śmierci spadkodawcy. Niedokonanie działu spadku utrzymuje przedmioty majątkowe należące do spadku w postaci majątku spadkowego, co wiąże się z zarządem nad tym majątkiem.

Dział spadku jest więc ustaleniem wartości całego majątku pozostawionego przez spadkodawcę wraz z określeniem wielkości schedy każdego ze spadkobierców. Z chwilą dokonania działu spadku kończy się wspólność ustawowa.

Na każdym etapie sprawy o dział spadku możliwe jest zawarcie ugody, tak więc warto skorzystać ze wsparcia specjalisty, który pomoże osobie zainteresowanej z jednoczesnym zachowaniem najwyższych standardów w zakresie obsługi prawnej.

Porady

W chwili obecnej – po śmierci Pani byłego męża współwłaścicielami domu jest Pani w 1/2 udziału oraz spadkobiercy Pani byłego męża. Spadkobiercy byłego męża stali się współwłaścicielami nieruchomości w chwili jego śmierci.

See also:  Dzieci pojechały na wakacje do matki i nie chcą wrócić - co zrobić?

Spadkobiercami Pani byłego męża mogą być:

  • osoby wskazane przez niego w testamencie, jeżeli były mąż przed śmiercią sporządził testament (spadkobranie testamentowe)
  • osoby wskazane w Kodeksie cywilnym w sytuacji, w której zmarły nie pozostawił testamentu (spadkobranie ustawowe)

Jeżeli były mąż nie pozostawił testamentu to w chwili jego śmierci miało miejsce dziedziczenie ustawowe. Zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego w pierwszej kolejności dziedziczą dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek.

Jeżeli więc Pani były mąż miał syna to jest on jego spadkobiercą, a jednocześnie współwłaścicielem nieruchomości. Z tym, iż syn dziedziczy jeżeli Pani były mąż uznał go lub jego ojcostwo zostało ustalone przez sąd w toku postępowania o ustalenie ojcostwa.

W pytaniu pisze Pani, że syn nie miał nazwiska ojca – taka informacja nie przesądza o tym, że dziecko byłego męża nie jest prawnie uznane za jego dziecko.

Istnieje możliwość, że Pani były mąż uznał swoje ojcostwo lub to ojcostwo ustalił sąd, ale dziecko nosi nazwisko matki.

Jeżeli Pani mąż nie uznał syna lub nie miało miejsce sądowe ustalenie ojcostwa to biologiczny syn męża nie jest według prawa jego synem i nie jest on brany pod uwagę jako spadkobierca męża.

W takiej sytuacji spadek po Pani byłym mężu (w sytuacji, w której były mąż w chwili śmierci nie miał dzieci i małżonka) nabyli jego rodzice (o ile żyli w chwili jego śmierci) oraz rodzeństwo.

Przyjmując, że syn Pani byłego męża nie był przez niego uznany lub nie miało miejsca sądowe postępowanie o ustalenie ojcostwa, a rodzice byłego męża w chwili jego śmierci nie żyli to spadkobiercami jest jego troje rodzeństwa, każdy w udziale po 1/3. W takiej sytuacji sytuacja własnościowa domu wygląda tak, że Pani ma udział 1/2 we współwłasności nieruchomości, a dwie siostry i brat byłego męża mają udziały każdy po 1/6.

Pani jako współwłaściciel nieruchomości ma prawo do wystąpienia do sądu z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku po byłym mężu. Orzeczenie w takiej sprawie – postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku – będzie określało kto i na jakiej podstawie nabył spadek po Pani mężu.

Warto w Pani przypadku zapoznać się z aktualną treścią księgi wieczystej nieruchomości, której jest Pani współwłaścicielką. Istnieje bowiem możliwość, że postępowanie spadkowe po Pani byłym mężu było już przeprowadzone, a spadkobiercy Pani byłego męża są ujawnieniu w księdze wieczystej.

Obecnie istnieje możliwość zapoznania się z treścią księgi wieczystej przez internet pod adresem  http://ekw.ms.gov.pl/

W drugim pytaniu zapytuje Pani czy ma Pani szansę coś odzyskać. Należy wskazać, iż nie musi Pani nic „odzyskiwać” ponieważ była Pani i nadal Pani jest współwłaścicielką nieruchomości. Udział 1/2 w nieruchomości jest Pani.

Pani pytanie rozumiem tak czy jest w Pani w stanie uzyskać za swój udział w nieruchomości pieniądze.

Jako współwłaścicielka nieruchomości może Pani:

  • żądać zniesienia współwłasności nieruchomości
  • zbyć swój udział we współwłasności
  • zbyć nieruchomość wspólnie ze wszystkimi współwłaścicielami

Stosownie do art. 46 Kodeksu rodzinnego, w sprawach nieunormowanych w Kodeksie od chwili ustania wspólności ustawowej do majątku, który był nią objęty, jak również do podziału tego majątku, stosuje się odpowiednio przepisy o wspólności majątku spadkowego i o dziale spadku.

Stosownie do art. 1037 § 1 Kodeksu cywilnego, dział spadku (a także podział majątku wspólnego) może nastąpić bądź na mocy umowy między wszystkimi spadkobiercami (małżonkami, spadkobiercami małżonka), bądź na mocy orzeczenia sądu na żądanie któregokolwiek ze spadkobierców.

Według § 2 art. 1037 Kodeksu cywilnego, jeżeli do spadku należy nieruchomość, umowa o dział powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.

Podział majątku wspólnego może być dokonany w każdym czasie. Stosownie bowiem do art. 210 Kodeksu cywilnego, każdy ze współwłaścicieli może żądać zniesienia współwłasności.

Uprawnienie to może być wyłączone przez czynność prawną na czas nie dłuższy niż lat pięć.

Jednakże w ostatnim roku przed upływem zastrzeżonego terminu dopuszczalne jest jego przedłużenie na dalsze lat pięć; przedłużenie można ponowić.

Skoro nie ma Pani żadnego kontaktu z rodziną byłego męża to zapewne zgodny podział majątku nie będzie możliwy. W takiej sytuacji pozostanie Pani przeprowadzić postępowanie o podział nieruchomości na drodze sądowej.

Podział nieruchomości może być dokonany w następujące sposoby:

  1. sąd dokona podziału fizycznego nieruchomości i przyzna nowo powstałe nieruchomości dotychczasowym współwłaścicielom (zasadzając ewentualne spłaty i dopłaty). Taki podział zostanie dokonany o ile nieruchomość da się fizycznie podzielić
  2. sąd przyzna własność nieruchomości jednemu ze współwłaścicieli i zarządzi spłatę odpowiadającą wartości udziałów pozostałych współwłaścicieli
  3. sąd może orzec o sprzedaży nieruchomości i podziale kwoty uzyskanej ze sprzedaży pomiędzy małżonków odpowiednio do ich udziałów w majątku

Uczestnikami ewentualnego postępowania o podział nieruchomości będzie Pani oraz spadkobiercy Pani byłego męża.

Wiąże się to z tym, iż ci spadkobiercy muszą być znani, a więc najlepiej przed postępowaniem działowym spróbować ustalić czy postępowanie spadkowe po byłym mężu było przeprowadzane (np.

czy spadkobiercy są wpisani do księgi wieczystej), a jeżeli nie to przeprowadzić postępowanie spadkowe po Pani byłym mężu – w tym postępowaniu sąd ustali kto i w jakim udziale nabył spadek po Pani byłym mężu.

Reasumując, najlepiej byłoby, aby w pierwszej kolejności zostało ustalone kto jest wraz z Panią współwłaścicielem nieruchomości, a więc przeprowadzić postępowanie spadkowe po byłym mężu, a następnie przeprowadzić postępowanie o podział nieruchomości.

Jak już wspomniałem może Pani zbyć swój udział w nieruchomości, np. sprzedać go, ale jeżeli stan prawny nieruchomości będzie nieznany to zapewne trudno będzie Pani znaleźć nabywcę.

Pisze Pani w pytaniu, że dom był zadłużony. Trudno powiedzieć jakie zobowiązania i na kim ciążą zobowiązania, które doprowadziły do wszczęcia postępowania egzekucyjnego z nieruchomości. Mogły to być zobowiązania Pani byłego męża lub Pani.

Bardzo możliwe, że postępowanie zostało wszczęte ze względu na zaległości w podatku od nieruchomości – pisze Pani, że w domu nikt nie mieszka, nie wiadomo zatem czy podatek był płacony.

Tu wskażę, że obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży również na Pani jako współwłaścicielu nieruchomości.

Trudno też stwierdzić na jakiej zasadzie komornik umorzył postępowanie egzekucyjne – bardzo możliwe, że na skutek tego, że egzekwował zobowiązania Pani byłego męża,  a komornik zakończył postępowanie kiedy dowiedział się o śmierci Pani byłego męża.

Informacja o postępowaniu egzekucyjnym lub o roszczeniach w stosunku do współwłaścicieli może być ujawniona w księdze wieczystej związanej z nieruchomością.

Warto więc zapoznać się z aktualną treścią księgi wieczystej i czy są w niej wzmianki o roszczeniach w stosunku do współwłaścicieli.

Warto również zwrócić się do gminy miejsca położenia z pytaniem czy na Pani nie ciąży zaległość podatkowa w zakresie podatku od nieruchomości i czy ktoś opłaca ten podatek.

Jeżeli będzie Pani chciała przeprowadzić postępowanie spadkowe po byłym mężu lub postępowanie o zniesienie współwłasności nieruchomości to ze względu na Pani zamieszkanie poza granicami Polski może to być dość uciążliwe.

See also:  Jak zmniejszyć lub znieść alimenty na byłą żonę?

W Pani sprawie, jeżeli będzie prowadzone postępowanie sądowe, zapewne koniecznym okaże się ustanowienie pełnomocnika procesowego lub pełnomocnika do doręczeń.

Jeżeli strona postępowania sądowego mieszka, tak jak Pani, poza granicami Polski to należy pamiętać, iż sąd nie będzie doręczać korespondencji sądowej za granicę.

Przepisy prawa wskazują, że strona mieszkająca poza granicami kraju musi wskazać pełnomocnika do doręczeń – tej właśnie osobie będzie doręczana korespondencja sądowa ze skutkiem takim jakby doręczenie nastąpiło do rąk strony postępowania.

Art. 1135[5] § 1 KPC wskazuje, iż strona mająca miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu albo siedzibę za granicą, jeżeli nie ustanowiła pełnomocnika do prowadzenia sprawy zamieszkałego w Rzeczypospolitej Polskiej, obowiązana jest wskazać w Rzeczypospolitej Polskiej pełnomocnika do doręczeń.

Stosownie do § 2 art. 1135[5], w razie niewskazania pełnomocnika do doręczeń, przeznaczone dla tej strony pisma sądowe pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia.

Stronę należy o tym pouczyć przy pierwszym doręczeniu.

Strona powinna być również pouczona o możliwości złożenia odpowiedzi na pismo wszczynające postępowanie i wyjaśnień na piśmie oraz o tym, kto może być ustanowiony pełnomocnikiem.

Pełnomocnikiem do doręczeń, w przeciwieństwie do pełnomocnika procesowego, może być dowolna osoba – może to być adwokat, członek rodziny, ale także jakakolwiek inna osoba. Pełnomocnika do doręczeń nie trzeba ustanawiać jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika procesowego – zgodnie z przepisami jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika to korespondencja z sądu jest mu doręczana.

Natomiast jeżeli chodzi o pełnomocnika procesowego to art.

87 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego wskazuje, iż pełnomocnikiem może być adwokat lub radca prawny, a w sprawach własności przemysłowej także rzecznik patentowy, a ponadto osoba sprawująca zarząd majątkiem lub interesami strony oraz osoba pozostająca ze stroną w stałym stosunku zlecenia, jeżeli przedmiot sprawy wchodzi w zakres tego zlecenia, współuczestnik sporu, jak również rodzice, małżonek, rodzeństwo lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia.

Tylko osoby wymienione w art. 87 § 1 KCP mogą Panią reprezentować przed sądem w toku postępowania. Aby osoby te mogły Panią reprezentować musi im Pani udzielić pełnomocnictwa – wystarczy zwykła forma pisemna.

W pełnomocnictwie należy wskazać, że jest to pełnomocnictwo procesowe – do reprezentacji przed sądem. Opłata skarbowa od pełnomocnictwa wynosi 17 zł.

Nie trzeba jej uiszczać jeżeli pełnomocnikiem procesowym ustanowiony jest członek rodziny wymieniony w przepisie.

Może Pani również spróbować skontaktować się z rodziną byłego męża i ustalić czy postępowanie spadkowe było przeprowadzone oraz spróbować ustalić kwestie dotyczące współwłasności.

Ugodowe załatwienie spraw związanych ze współwłasnością nieruchomości spowoduje, że łatwiej będzie ustalić wszystkie kwestie dotyczące nieruchomości, zobowiązań i ewentualnego podziału nieruchomości.

Może się okazać, że któryś ze spadkobierców Pani byłego męża jest zainteresowany przejęciem Pani udziału – wówczas może Pani zbyć swój udział na jego rzecz za stosowaną odpłatnością.

Jeżeli nie będzie kontaktu i porozumienia pomiędzy współwłaścicielami nieruchomości to wówczas, może się okazać, że uciążliwa (dla Pani) droga sądowa jest jedynym wyjściem, aby wyjaśnić wszelkie sprawy własnościowe, zobowiązań oraz dokonać podziału nieruchomości.

Stan prawny na dzień 22.02.2013 r.

Niedokonany podział majątku a śmierć współwłaściciela

Podział majątku po śmierci współmałżonka

Często wydaje nam się oczywiste, że dorobek naszego wspólnego życia np. dom należeć będzie po śmierci małżonka do nas i będziemy nim swobodnie dysponować. Jednak czasami  w życiu zdarza się tak, że w wieku np. 60 lat zostajemy bez małżonka i na dodatek w obliczu podziału majątku z jego rodziną.

Z podwórka mediatora

Małżeństwo bezdzietne, małżonek nie pozostawił po sobie testamentu, jego rodzice już nie żyją, ale żyje jego siostra. Po śmierci małżonka połowa majątku, w tym przypadku połowa domu (wynikająca z ustawowej wspólności majątkowej) jest masą spadkową, która podlega dziedziczeniu. W świetle przepisów prawa (Art931 do 940k.c.) żyjącej siostrze należy się spadek po śmierci brata.

Przepisy Art. 931 do 940 k.c. określają dziedziczenie ustawowe w 6 grupach. Dziedziczenie przez kolejną z grup może odbyć się dopiero w przypadku braku osób należących do poprzedniej:

  1. Małżonek i dzieci spadkodawcy ( zstępni spadkodawcy, jeżeli dziecko nie dożyło otwarcia spadku)
  2. Małżonek i rodzice spadkodawcy ( rodzeństwo spadkodawcy, jeżeli rodzic nie dożył otwarcia spadku; zstępni rodzeństwa, jeżeli rodzeństwo nie dożyło otwarcia spadku)
  3. Dziadkowie spadkodawcy ( zstępni dziadka, jeżeli dziadek nie dożył otwarcia spadku)
  4. Pasierbowie spadkodawcy (czyli dzieci ich małżonków)
  5. Gmina ostatniego zamieszkania spadkodawcy
  6. Skarb Państwa, jeżeli ostatniego miejsca zamieszkania w Polsce nie da się ustalić albo ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy znajdowało się za granicą.

W jakiej sytuacji znalazła się żona ?

Niestety nie udało się jej uzyskać kredytu, aby spłacić szwagierkę, ze względu na wiek i brak odpowiedniego zabezpieczenia kredytu. Dom nie może być zabezpieczeniem ani nie można  go sprzedać, ponieważ należy również do siostry męża, żona nie ma prawa  aby swobodnie nim dysponować. Zaproponowana kwota z odłożonych oszczędności nie satysfakcjonuje szwagierki i dochodzi do sprawy sądowej.

Po rozpoczęciu sprawy sądowej sędzia kieruje sprawę do mediacji. Strony po kilku posiedzeniach mediacyjnych osiągają porozumienie i zostaje podpisane porozumienie będące projektem ugody.

Ważne zarówno dla stron jak i mediatora:  

Należy pamiętać, że pozasądowe przeniesienie własności nieruchomości dla swojej ważności wymaga formy aktu notarialnego. (art. 158 k.c.).

Dopiero z aktem notarialnym możemy przekazać dokumenty do sądu wnioskując o ich zatwierdzenie i umorzenie postępowania sądowego.

Drugim rozwiązaniem jest spisanie porozumienia zawierającego uzgodnienia stron oraz zapis, że strony zobowiązują się do zgodnego potwierdzenia wspólnych uzgodnień przed sądem podczas rozprawy.

W naszym przypadku mediacyjnym, sprawa zakończyła się pomyślnie. Wiele jest takich spraw w których małżonek lub małżonka osoby zmarłej zmaga się z dużym kłopotem po wizycie u notariusza i  stwierdzeniu nabycia spadku.

Przez kilka lat osoba taka posiada w domu czy mieszkaniu własnościowym nowych lokatorów, czy chociażby współwłaścicieli , którzy wizytują administrację sprawdzając terminowość opłat czynszu, niekoniecznie przejmując się partycypacją w kosztach.

Nawet współwłasność pojazdu, okazuje się kłopotliwa, gdy pojawia się współwłaściciel, który egzekwuje swoje prawo do użytkowania. Sprawy sądowe trwają długo, pojazd traci na wartości, a koszty przeglądu, ubezpieczenia, napraw trzeba ponosić.

Jeżeli małżonek pozostawiłby testament, w którym wskazałby żonę jako spadkobiercę, to tym samym  pozostawiłby dom do jej wyłącznej dyspozycji. Oczywiście przepisy prawa chronią najbliższą rodzinę tzw.

spadkobierców ustawowych, ale przysługuje im wtedy prawo ubiegania się o zachowek. (Art. 991 k.c.) od osoby, która przyjęła spadek na mocy testamentu.

Stwarza to jednak mniej kłopotów, bo roszczenie o zachowek ma zawsze formę pieniężną, więc swobodnie można dysponować mieniem w trakcie toczącego się postępowania.

Rozporządzajmy więc swoim majątkiem zgodnie z własną wolą, znajdźmy czas na wizytę u notariusza i zachęcajmy do tego innych.

Możemy przekazać notariuszowi dyspozycję bezpłatnego umieszczenia informacji o naszym testamencie do NORT czyli Notarialnego Rejestru Testamentów, który prowadzą notariusze. Do NORT trafia informacja, że dana osoba sporządziła testament i w której konkretnie kancelarii notarialnej.  Dane z rejestru możemy sprawdzić u dowolnego notariusza. 

Leave a Reply

Your email address will not be published.