Obniżenie alimentów do momentu znalezienia pracy

Odpowiedź na to pytanie znajdziemy dość szybko w art. 136 KRO

„Jeżeli w ciągu ostatnich trzech lat przed sądowym dochodzeniem świadczeń alimentacyjnych osoba, która była już do tych świadczeń zobowiązana, bez ważnego powodu zrzekła się prawa majątkowego lub w inny sposób dopuściła do jego utraty albo jeżeli zrzekła się zatrudnienia lub zmieniła je na mniej zyskowne, nie uwzględnia się wynikłej stąd zmiany przy ustalaniu zakresu świadczeń alimentacyjnych.”

Do szerszego objaśnienia przesłanek zawartych w wyżej wskazanym przepisie odsyłam do niżej zaprezentowanego komentarza do art. 136 kro pod red. Osajda 2020, wyd. 8/J. Pawliczak

„Przewidziane w art. 136 KRO pojęcie “zatrudnienie” należy w obecnych warunkach społeczno-gospodarczych rozumieć elastycznie. Jest to każda forma prowadzenia działalności zarobkowej (w tym gospodarczej), bez względu na jej podstawę prawną (np. umowa o pracę, zlecenie, dzieło, tzw. kontrakt menadżerski).

Wykładając komentowany artykułu należy brać pod uwagę, że ma on na celu między innymi utrudnienie zobowiązanemu unikania świadczenia alimentów przez ucieczkę w tzw. szarą strefę lub niewykazywanie rzeczywistych dochodów.

W przypadku zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, przez jego “zrzeczenie się” należy rozumieć zarówno wypowiedzenie przez zobowiązanego umowy o pracę, jak i danie podstaw do wypowiedzenia tej umowy przez pracodawcę z winy pracownika.

Jeżeli dokonane przez pracodawcę wypowiedzenie nie jest spowodowane zachowaniem dłużnika albo jest decyzją względem jego zachowania nieadekwatną, art. 136 KRO nie znajduje zastosowania.

  • Zmiana zatrudnienia “na mniej zyskowne” to podjęcia gorzej płatnej pracy zarówno w innym przedsiębiorstwie, jak i u dotychczasowego pracodawcy.
  • Komentowany przepis znajduje zastosowanie, gdy dłużnik alimentacyjny bez ważnego powodu “zlikwiduje prowadzoną przez siebie firmę, zaprzestanie de facto działalności w obrocie, ograniczy liczbę przyjmowanych zamówień”
  • “Ważnym powodem” zrzeczenia się zatrudnienia lub zmiany zatrudnienia na mniej zyskowne może być – w danych okolicznościach – pogorszenie się stanu zdrowia zobowiązanego, utrata kwalifikacji, konieczność zmiany miejsca zamieszkania, perspektywa upadłości przedsiębiorstwa itp.
  • Ocena zaistnienia “ważnego powodu” zależy od tego, “czy przyczyna zmiany lub zaniechania zatrudnienia sama przez się lub w powiązaniu z innymi okolicznościami usprawiedliwia zmniejszenie zakresu obowiązku alimentacyjnego lub przerzucenie go w całości lub w części na inne osoby współzobowiązane do alimentacji lub zobowiązane dopiero w dalszej kolejności.

Jest rzeczą oczywistą, że ważnym powodem. jest np. utrata sił, kwalifikacji, zdolności do zajmowanego dotychczas stanowiska lub dotychczasowego sposobu zarobkowania. Nie będą natomiast ważnym powodem przejściowe trudności lub nawet trwałe, jeżeli nie powodują poważnej szkody w osobistych dobrach zobowiązanego”.

Zaprzestanie pracy zarobkowej dla studiów wyższych może wchodzić w rachubę jako ważny powód. Ale tylko wówczas, gdy nie pociągnie to za sobą dotkliwego uszczerbku dla uprawnionego do alimentacji i nie będzie stanowić takiego dodatkowego obciążenia innych zobowiązanych, któremu nie są w stanie sprostać.

Okoliczności, w których niejednokrotnie zastosowanie znajduje art. 136 KRO, obrazuje sprawa rozstrzygnięta wyr. SO w Nowym Sączu.

W wyroku tym ustalono, że “Przed wniesieniem powództwa o obniżenie alimentów powód zlikwidował działalność gospodarczą, zarejestrował się jako bezrobotny i oficjalnie nie posiada żadnych dochodów.

(…) Zważywszy na treść zacytowanych wyżej art. 136 i 138 k.r.o.

oraz obowiązującą w procesie zasadę, że ciężar wykazania faktów spoczywa na osobie, która z faktów tych wywodzi skutki prawne należy stwierdzić, że warunkiem uwzględnienia powództwa głównego było udowodnienie przez powoda, że zlikwidowanie działalności gospodarczej było konieczne z uwagi na brak zleceń (brak pracy do wykonania).

Innymi słowy powód winien był wykazać, że zlikwidował działalność z przyczyn obiektywnych, którym nie zawinił.

Okoliczności te nie zostały wykazane. (…) Jeśli rzeczywiście jako elektryk nie jest w stanie zarobić na utrzymanie swoje i dzieci, to winien podjąć się również innego zatrudnienia, chociażby jako niewykwalifikowany pomocnik budowlany. Jest przecież osobą młodą i zdolną do pracy.

Może też postarać się o dodatkowe kwalifikacje (kursy zawodowe itp.). Dokumenty przedłożone przez powoda do akt a dotyczące jego sytuacji materialnej są zupełnie niewiarygodne.

Z dowodów tych wynika bowiem, że powód od stycznia 2012 r. nie osiąga żadnych dochodów a mimo to do końca grudnia 2012 r. utrzymywał się i opłacał alimenty.

Fakt, że powód pracuje i osiąga dochody wynika chociażby z jego zeznań. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że powództwo o obniżenie alimentów w żadnej części nie zasługiwało na uwzględnienie i w tym zakresie zarzuty apelacji okazały się zasadne”.

“Istnienie ważnego powodu do zmiany zatrudnienia na mniej zyskowne powodującej zmniejszenie się zarobków zobowiązanego do alimentacji może stanowić podstawę do żądania obniżenia alimentów na podstawie art.

138 KRO, chyba, że pogorszeniu się sytuacji zarobkowej zobowiązanego do alimentacji odpowiada równoznaczny wzrost potrzeb uprawnionych do alimentacji, a zasądzone na rzecz uprawnionych alimenty nie przekraczają możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego” (tak wyr.

SN z 12.3.1973 r., III CRN 6/73, Legalis).

Obniżenie alimentów do momentu znalezienia pracy

III RC 403/16 Szczegóły orzeczenia – System Analizy Orzeczeń Sądowych – SAOS

Dnia 29 września 2016 r.

Sąd Rejonowy w. T. III Wydział Rodzinny i Nieletnich w składzie:

Przewodniczący SSR Ewa Zawacka

Protokolant st. sekr. sądowy Alina Pokorska

po rozpoznaniu w dniu 29 września 2016 r. w. T.

sprawy z powództwa:

B. B.

przeciwko:


małoletniej N. B. działającej przez matkę Ż. B.

o: obniżenie alimentów

I.  oddala powództwo;

II.  zasądza od powoda na rzecz strony pozwanej kwotę 1.(…) zł ( jeden tysiąc dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sygn. akt III RC 403/16

W dniu 17 maja 2016 r. do tut. Sądu wpłynął pozew powoda B. B. przeciwko małoletniej N. B. działającej przez matkę Ż. B. o obniżenie alimentów z kwoty po 800 zł miesięcznie do kwoty po 400 zł miesięcznie, poczynając od 1 czerwca 2016 r.

W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że w chwili zawierania ugody aż do stycznia 2016 r. wykonywał pracę na terenie N. i jego dochody wynosiły średnio (…) zł. Od lutego do kwietnia 2016 r. przebywał na zasiłku chorobowym, który wynosił ok. (…) zł miesięcznie.

Z dniem 15 kwietnia 2016 r. jego umowa o pracę została rozwiązana. Powodem był brak terminu rozpoczęcia następnego kontraktu oraz miejsce jego wykonywania, co w połączeniu z systemem pracy powodowałoby uciążliwości związane z dojazdem do pracy.

Do tej pory powód korzystał z auta firmowego.

Powód wskazał też, że jego stan zdrowia, a konkretnie pozrywane mięśnie ręki nie pozwalają mu na wykonywanie tak ciężkiej pracy. Od 23 maja 2016 r. rozpocznie pracę w (…) sp. z o.o. w T. na stanowisku motorniczego tramwaju, gdzie otrzymał umowę o pracę na ½ etatu w okresie próbnym,, a następnie na ¾ etatu oraz stawkę 12 zł brutto na godzinę.

Wraz z żoną I. B. spłacają kredyt, którego rata wynosi(…) zł miesięcznie, koszt utrzymania ich mieszkania wynosi 650 zł. Żona powoda osiąga dochód (…) zł netto miesięcznie z czego część pochłaniają koszty leków oraz środków diabetologicznych.

W odpowiedzi na pozew z dnia 20 lipca 2016 r. pełnomocnik strony powodowej wniósł o oddalenie powództwa w całości.

W uzasadnieniu wskazano m.in., że sytuacja małoletniej N. nie uległa zasadniczej zmianie od momentu ostatniego orzeczenia o obowiązku alimentacyjnym. Dodatkowo od października 2016 r. potrzeby małoletniej zwiększą się z uwagi na rozpoczęcie nauki w szkole średniej o profilu pedagogicznym.

Matka małoletniej zarabia ok. (…) euro miesięcznie, otrzymuje też zapomogę ok. (…) euro, (…) (…) euro oraz alimenty na mał. N. 200 euro. Koszty utrzymania wynoszą: czynsz 755 euro, prąd 103 euro, telefon mał. N. 121 euro, bilety miesięczny dla małoletniej 84 euro, siłownia N. 19 euro, wyżywienie 600 euro, środki czystości 100 euro, inne wydatki 50 euro.

Na rozprawie w dniu 21 lipca 2016 r. powód podtrzymywał swoje stanowisko, pełnomocnik pozwanej wnosił o oddalenie powództwa.

W dalszym toku postępowania strony podtrzymały swoje stanowiska.


Sąd ustalił, co następuje:

Małoletnia N. B., ur. (…) jest dzieckiem ze związku małżeńskiego B. B. i Ż. B.. Rodzice małoletnich rozwiedli się w dniu 25 kwietnia 2012 r.

See also:  Czego może żądać żona przy podziale majątku - czy muszę jej zapewnić mieszkanie?

/okoliczność bezsporna/

Ostatni raz obowiązek alimentacyjny powoda względem małoletniej pozwanej uregulowany został ugodą zawartą przed Sądem Rejonowym w. T. w dniu 30 grudnia 2014 r. w sprawie (…) Na mocy tej ugody B. B. zobowiązał się do płacenia alimentów na rzecz małoletniej N. B. w kwocie po 800 zł miesięcznie.

/okoliczność bezsporna, a ponadto dowód:

– ugoda – k. 26 akt sprawy (…)

W momencie zawierania ugody B. B. pracował jako(…) w delegacjach na terenie N. i zarabiał ok. (…) zł netto miesięcznie. Mieszkał wraz z żoną w T. przy ul. (…).

Małoletnia N. B. miała wówczas (…) lat. Pozostawała pod opieką matki z którą zamieszkiwała na terenie N.

/dowód: k. 2-4, 26 akt (…)

Obecnie B. B. ma (…) lat. Z zawodu jest (…) jednak w wyuczonym zawodzie nigdy nie pracował. Zatrudniony był w polskiej firmie na stanowisku (…) zajmował się przygotowywaniem form do prefabrykacji elementów betonowych. Pracował w delegacjach na terenie N.w odległości ok.

550 km od T., pracował przez 10 dni a następnie miał 5 dni wolnego. Mieszkał w wynajętym mieszkaniu wspólnie z innymi osobami i to pracodawca pokrywał koszty najmu. Dysponował samochodem służbowym, jednak paliwo musiał kupować we własnym zakresie. Zarabiał ok. (…

) zł netto miesięcznie.

Z uwagi na problemy z łokciem w okresie od lutego do kwietnia 2016 r. przebywał za zasiłku chorobowym.

Powód powziął od kolegów informację, że po zakończeniu aktualnego kontraktu, w ramach kolejnego pracowałby w innym zakładzie położonym w okolicy S., tj. ponad 1000 km od T.. Musiałby jechać 140 km sam a następnie wspólnie z kolegami busem, kierując na zmianę.

Pracowałby dwa tygodnie a następnie miał tydzień wolnego. Łącznie pracowałby przez 12-13 dni roboczych w miesiącu i jego zarobki wynosiłyby ok. (…) zł netto miesięcznie, jednak z kwoty tej musiałby pokryć jeszcze koszty dojazdu.

Powód obawiał się dojazdów do nowego miejsca pracy bo miały już miejsce sytuacje, że z przemęczenia wjechał do rowu.

Z uwagi na fakt, że warunki nowego kontraktu byłyby inne od dotychczasowych, powód zrezygnował z pracy na terenie N. Rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło z jego inicjatywy za porozumieniem stron. Powód uznał, że chce zamieszkać w Polsce z żoną.

Od maja 2016 r. B. B. pracuje jako (…) w (…) sp. z o.o. w T.. Pierwotnie zatrudniony był na ½ etatu na okres próbny, obecnie zatrudniony jest na pełen etat i jego zarobki wynoszą ok. (…)zł netto miesięcznie. Wynagrodzenie powoda uzależnione jest od przepracowanych godzin, nadgodzin, godzin nocnych oraz sprzedanych biletów.

Powód nie poszukiwał pracy w Polsce jako (…)

B. B. mieszka razem z żoną, I. B. i córką żony w T. w mieszkaniu przy ul. (…). Na zakup mieszkania zaciągnął kredyt hipoteczny, który spłaca w ratach po 1070,19 zł. Jest też właścicielem samochodu C. (…) o wartości 5000 zł. Nie posiada oszczędności.

Miesięcznie koszty utrzymania mieszkania wynoszą: czynsz 539,65 zł, prąd ok. 102 zł, telewizja i internet 95 zł. Dodatkowo powód pokrywa koszty dojazdów do pracy w wysokości 80 zł miesięcznie, ubezpieczenie 130 zł miesięcznie, konieczny jest też zakup leków i insuliny dla żony za 160 zł miesięcznie. Na żywność powód wydaje 600 zł miesięcznie.

Leczy się z powodu problemów ze stawami w przychodni wojskowej. W trakcie leczenia jego stan poprawił się i od 16.04.2016 r. uzyskał ponownie zdolność do pracy.

I. B. zatrudniona jest w firmie (…) na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony i zarabia ok. (…) zł netto miesięcznie. Dodatkowo otrzymuje alimenty na córkę w wysokości 600 zł miesięcznie.

Powód regularnie płaci alimenty na rzecz małoletniej w kwocie po 800 zł miesięcznie. Ma rzadki kontakt z córką, ostatni raz widział ją ok. półtora roku temu.

/dowód:

– umowa o pracę powoda k. 32-32v.

– rachunki za media k. 33-35

– zaświadczenie o zarobkach k. 47-47v.

– umowa o pracę I. B. k.46

– rachunki za prąd k. 36-39

– umowa ubezpieczenia k. 44-45

– faktura za lekarstwa I. B. k. 43

– informacja o wysokości raty kredytu hipotecznego k. 42

– informacja z SM Na (…) k. 40-41

– historia zdrowia i choroby powoda k. 52-53v.

– zeznania powoda k. 54-55 /

Małoletnia N. B. ma obecnie(…)lat. Zaczyna naukę w szkole średniej o profilu pedagogicznym. Razem z matką i bratem mieszka na terenie N.

Matka małoletniej Ż. B. zatrudniona jest w N. w firmie (…) i zarabia ok. (…) euro netto miesięcznie. Dodatkowo otrzymuje zapomogę w wysokości (…) euro oraz zasiłek (…) po (…) euro na każde z dzieci, tj. łącznie (…)euro

Na koszty utrzymania składają się następujące wydatki: czynsz za mieszkanie 755 euro, prąd 103 euro, telefon N. 121 euro, bilet miesięczny małoletniej 84 euro, wyżywienie 600 euro, środki czystości 100 euro, abonament za siłownię 19 euro.

/okoliczności bezsporne a ponadto dowód:

– decyzja o przyznaniu (…) k. 18-19

  • – rachunek za prąd k. 20-21

  • – rachunek za telefon k. 22

  • – informacja o wysokości czynszu k. 23

– zaświadczenie dot. opłat za przejazdy k. 24

  1. – umowa z siłownią k. 25

  2. – informacja o wypłaconych zasiłkach k. 26

  3. – umowa o pracę k. 27/


  4. Sąd zważył, co następuje:

Przedstawiony stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o dowody z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, akta sprawy (…) Sądu Rejonowego w. T., a także przesłuchanie powoda.

Sąd przyjął za wiarygodne dowody w postaci dokumentów złożonych przez strony do akt sprawy, albowiem nie było podstaw do ich podważenia. Strony również nie kwestionowały ich wiarygodności i autentyczności.

Zgodnie z art. 230 kpc uznano za bezsporne okoliczności faktyczne zawarte w pozwie, pismach procesowych złożonych w sprawie, którym strona przeciwna nie zaprzeczyła, gdyż nie budziły wątpliwości co do zgodności z prawdziwym stanem rzeczy i znalazły, w odpowiednim zakresie, potwierdzenie w pozostałym materiale procesowym.

W ocenie Sądu zeznania złożone przez powoda należało uznać za wiarygodne. Jego zeznania były logiczne i spójne. Większość okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy znalazło potwierdzenie w dokumentach lub wyjaśniło się w toku przesłuchania powoda.

Sąd miał na uwadze, że strony starały się w sposób jak najbardziej dla siebie korzystny przedstawić okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.

Powód B. B. wniósł pozew przeciwko swojej córce, małoletnim N. B., o obniżenie wysokości świadczenia alimentacyjnego z kwoty po 800 zł miesięcznie do kwoty po 400 zł miesięcznie. Jako podstawę swojego roszczenia powołał fakt, iż jego możliwości zarobkowe i majątkowe zmniejszyły się w porównaniu z okresem, kiedy ustalana była kwota alimentów.

Zgodnie z art. 133 § 1 kro rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest w stanie utrzymać się samodzielnie także wtedy, gdy nie znajduje się w niedostatku. W myśl § 1 art. 135 kro zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego.

Rodzice, w zależności od swych możliwości, są obowiązani zapewnić dziecku środki do zaspokojenia zarówno jego potrzeb fizycznych (wyżywienia, mieszkania, odzieży, higieny osobistej, leczenia w razie choroby), jak i duchowych (kulturalnych), także środki wychowania (kształcenia ogólnego, zawodowego) według zdolności, dostarczania rozrywek i wypoczynku.

Przy ocenie, które z potrzeb uprawnionego powinny być uznane za potrzeby usprawiedliwione, należy z jednej strony brać pod uwagę możliwości zobowiązanego, z drugiej zaś zakres i rodzaj potrzeb. Będzie to mieć wpływ na rozstrzygnięcie, w jakiej mierze możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego będą wzięte pod uwagę przy oznaczaniu zakresu obowiązku alimentacyjnego.

Zawsze jednak każde dziecko musi mieć zapewnione podstawowe warunki egzystencji w postaci wyżywienia zapewniającego jego prawidłowy rozwój fizyczny, stosowną do wieku odzież, środki na ochronę zdrowia, kształcenie podstawowe i zawodowe oraz na ochronę jego osoby i majątku.

Wyjście poza wymienione potrzeby zależy już tylko od osobistych cech dziecka oraz od zamożności i przyjętego przez zobowiązanego modelu konsumpcji.

Usprawiedliwione potrzeby dziecka winny być ocenione nie tylko na podstawie wieku, lecz również miejsca pobytu dziecka, jego środowiska, możliwości zarobkowych osób zobowiązanych do jego utrzymania oraz całego szeregu okoliczności każdego konkretnego wypadku.

W szczególności pojęcia usprawiedliwionych potrzeb nie można odrywać od pojęcia zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Pojęcia te w praktyce pozostają we wzajemnej zależności i obie przesłanki wzajemnie na siebie rzutują, zwłaszcza przy ustalaniu przez sąd wysokości alimentów (por.

wyrok SN- Izba Cywilna z 21 maja 1975r., III CRN 72/75).

Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 138 kro, w razie zmiany stosunków zarówno uprawniony, jak i zobowiązany mogą żądać zmiany orzeczenia dotyczącego obowiązku alimentacyjnego. Przy orzekaniu w tym przedmiocie Sąd bierze więc pod uwagę czy do takiej zmiany rzeczywiście doszło.

Przez zmianę stosunków, o której mowa w art. 138 kro rozumie się istotne zwiększenie lub zmniejszenie możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego do alimentacji, istotne zwiększenie się lub zmniejszenie usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego
(por. Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, pod red. K. Piaseckiego, Warszawa 2006).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, w ocenie Sądu nie doszło do zmiany stosunków określonej w art. 138 kro.

Decyzja powoda o odejściu z pracy, w której zarabiał (…) zł była jego własną decyzją, nie otrzymał on wypowiedzenia od swojego pracodawcy tylko sam je złożył, w efekcie czego umowa została rozwiązana za porozumieniem stron.

Podejmując tę decyzję miał on świadomość ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Podjął on pracę w (…) sp. z o.o. w T. jako motorniczy, z której uzyskuje teraz wynagrodzenie w kwocie ok.(…) zł netto miesięcznie.

Nie podjął jednak po powrocie do Polski próby znalezienia lepiej płatnej pracy ani prób podjęcia dodatkowego zatrudnienia.

W trakcie sprawy powód powoływał się na fakt, iż jego stan zdrowia nie pozwalał mu na dalsze wykonywanie pracy jako zbrojarz-betoniarz. W ocenie Sądu nie zostało to przez niego udowodnione.

Jak wynika z załączonej do akt historii choroby powód faktycznie cierpiał na problemy z łokciem, przedramieniem i piętą jednak w wyniku leczenia jego stan zdrowia poprawił się i 16 kwietnia 2016 r.

otrzymał dalszą zdolność do pracy.

Powód podawał, że zrezygnował z pracy z uwagi na fakt, że miały ulec zmianie na mniej korzystne jego dotychczasowe warunki zatrudnienia.

Informacja ta nie została jednak poparta jakimikolwiek dowodami, informacje te powód uzyskał od kolegów. Nie podjął on nawet próby zatrudnienia na nowych warunkach aby przekonać się, jakie one faktycznie będą.

Powód nie dysponował materiałem dowodowym, który wskazywałby, że jego zarobki po zmianie kontraktu rzeczywiście zmniejszyłyby się.

W ocenie Sądu podstawą do obniżenia alimentów nie może być decyzja powoda o zmianie pracy z powodów życiowych (jak sam podawał, chciał zamieszkać w Polsce z żoną) albowiem taka sytuacja istniała również w 2014 r. w momencie zawierania ugody odnośnie alimentów na rzecz mał. N. B..

Powód ma prawo do podejmowania własnych decyzji życiowych takich jak zmiana miejsca zamieszkania czy też zmiana miejsca pracy, jednak mając świadomość istniejącego obowiązku alimentacyjnego nie powinien on był liczyć na to, że tego rodzaju decyzja stanowić będzie podstawę do tego aby obniżyć jego obowiązek alimentacyjny względem córki.

Tymczasem powód zakończył pracę w dotychczasowej firmie w kwietniu 2016 r. a już 17 maja 2016 r. złożył pozew o obniżenie alimentów choć wiedział, że od 23 maja 2016 r. podejmie zatrudnienie w (…) w T..

Nie spróbował zweryfikować, czy wynagrodzenie, które będzie uzyskiwał, będzie pozwalało mu na płacenie alimentów w dotychczasowej wysokości, przyjął, że sam fakt zmiany praca na gorzej płatną będzie wystarczającą podstawą do obniżenia jego obowiązku alimentacyjnego.

Dodatkowo powód nie wykazał aby nastąpiła zmiana okoliczności po stronie pozwanej jak np. zmniejszenie się kosztów utrzymania czy też wydatków związanych z jej usprawiedliwionymi potrzebami. Na rozprawie w dniu 29 września 2016 r. podczas zeznań sam przyznał, że uważa, że koszty utrzymania córki od momentu ostatniego ustalenia obowiązku alimentacyjnego nie zmieniły się.

Zdaniem Sądu choć zarobki powoda faktycznie zmalały, to nie zmniejszyły się jednak jego możliwości zarobkowe.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd uznał, iż nie zachodzą przesłanki do obniżenia świadczenia alimentacyjnego powoda względem pozwanej.

Mając na względzie przedstawione okoliczności, Sąd oddalił powództwo, na podstawie art. 138 kro a contrario.

O kosztach procesu orzeczono zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy wyrażona w art. 98 kpc, obciążając nimi powoda, który w całości przegrał sprawę.

Obniżenie i podwyższenie alimentów – co trzeba o tym wiedzieć?

Wysokość alimentów na dziecko nie musi być stała przez cały okres, w którym one przysługują. W uzasadnionych okolicznościach może zostać zmieniona – zarówno na wyższą kwotę, jak i na niższą. Warunkiem jest wystąpienie okoliczności, które uzasadniają złożenie do sądu pozwu o podwyższenie lub obniżenie alimentów przez którąś z zainteresowanych stron.

Podwyższenie alimentów – kiedy jest możliwe?

O podniesienie alimentów można ubiegać się w momencie, gdy potrzeby dziecka wzrastają i gdy znacznie zmieni się sytuacja majątkowa bądź zarobkowa rodzica zobowiązanego do ich płacenia. Każdą jednak z podanych okoliczności trzeba udowodnić przed sądem. Stosunkowo proste jest to w pierwszym z wymienionych przypadków.

Wraz z wiekiem potrzeby dziecka w naturalny sposób stają się szersze. Niezbędne są środki na dodatkowe lekcje, korepetycje, rozwijanie pasji czy spotkania z rówieśnikami w kinie, na meczu itp. Samo to jest dla sądu w wielu przypadkach wystarczającym argumentem.

Oprócz tego jednak o podwyższenie alimentów można też wnieść w momencie, gdy dziecko zachoruje na przewlekłą chorobę lub ulegnie wypadkowi, po którym potrzebna jest długa i kosztowna rehabilitacja. Uzasadnieniem do podwyższenia alimentów jest poprawa sytuacji zarobkowej lub majątkowej zobowiązanego do ich wypłacania.

Najczęściej jest ona spowodowana otrzymaniem przez niego lepiej płatnej pracy, ale przyczyny mogą być też inne.

Sąd może uznać za słuszne podwyższenie alimentów również wtedy, gdy na przykład w znaczny sposób zmniejszą się stałe wydatki rodzica płacącego alimenty – chociażby gdy spłaci on kredyt lub inne jego dzieci staną się niezależne finansowo. Argumentem przed sądem będzie także wygranie przez zobowiązanego dużej sumy lub otrzymanie przez niego znacznego spadku.

O podwyższenie alimentów może wnieść rodzic, który sprawuje opiekę, a gdy dziecko osiągnie pełnoletność – ono samo, oczywiście tylko w przypadku, gdy alimenty nadal mu przysługują. Może to zrobić, gdy nie jest w stanie samo się utrzymać – na przykład z powodu kalectwa.

Obniżenie alimentów – możliwe powody

Istnieje jednak także możliwość, by zobowiązany do płacenia alimentów wniósł pozew do sądu o ich obniżenie. Może to zrobić na przykład w sytuacji, gdy narodzą się kolejne jego dzieci.

W takim wypadku w oczywisty sposób wzrastają wydatki na utrzymanie, a zgodnie z prawem rodzinnym każde z dzieci musi być traktowane równo. Innym argumentem dla sądu będzie utrata pracy przez rodzica płacącego alimenty i niemożność znalezienia innej, w której zarobki są porównywalne.

Sąd uzna jednak ten powód tylko wtedy, gdy utrata pracy miała miejsce z przyczyn niezależnych od zobowiązanego – na przykład na skutek redukcji etatów.

Alimenty mogą zostać obniżone również wtedy, gdy płacący je rodzic przewlekle zachoruje i będzie musiał liczyć się z kosztami leczenia lub rehabilitacji.

Pozew można złożyć także, jeśli zmieniła się sytuacja finansowa dziecka – na przykład gdy dostało stałą pracę lub otrzymało znaczny spadek albo darowiznę.

Oczywiście również w tym wypadku konieczne jest udowodnienie przed sądem zaistniałych zmian.

Kiedy Sąd obniży alimenty?

Jesteś zobowiązany do uiszczania co miesięcznie alimentów, ale Twoja sytuacja życiowa i zawodowa od momentu, gdy orzeczono alimenty się zmieniła, albo też dziecko już dorosło, a nadal nie utrzymuje się samodzielnie? Zastanów się nad tym czy nie pora pomyśleć o obniżeniu alimentów, albo złożenia pozwu o wygaśnięciu alimentów (o czym będzie w odrębnym poście). Obniżenie alimentów jest możliwe….

  • jak wskazuje dość lakonicznie art. 138 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego
  • ,,W razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego.”
  • Zmiana stosunków może polegać na obniżeniu możliwości zarobkowych i majątkowych osoby zobowiązanej do uiszczania alimentów lub na zmianie potrzeb osoby uprawnionej.

Zgodnie ze stanowiskiem SN (wyr. z 26.3.1969 r., III CRN 54/69) przy ocenie, czy zachodzą przesłanki do zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego w myśl art. 138 KRO, należy brać pod uwagę wszelkie okoliczności mogące świadczyć o zmianie stosunków, a zwłaszcza możliwości zarobkowych i majątkowych stron.

  1. W jakich sytuacjach Sądy mogą przychylić się do dobrze uargumentowanego i sporządzonego pozwu?
  2. W tym miejscu należy wskazać, że Sądy biorą pod uwagę całokształt okoliczności sprawy.
  3. Przede wszystkim Sąd weryfikuje jak zmieniły się możliwości zarobkowe zobowiązanego, co nie dotyczy tylko faktycznie uzyskiwanych dochodów, ale także możliwości zarobkowych.
  4. PRZYKŁAD 1

Powód prowadząc działalność gospodarczą popadł w długi, zyski z działalności znacznie się zmniejszyły. Wymienione wynikało w części z błędnych decyzji w ramach działalności, w części z pogorszenia koniunktury.

Wymienione uzasadnia co do zasady obniżenie alimentów.

Cytując jeden z wyroków Sądu rozpatrującego apelację w sprawie o obniżenie alimentów:

,,W ocenie Sądu jest zrozumiałe, że każda działalność gospodarcza objęta jest dużą dozą ryzyka, ale długi jakie ma powód świadczą o ogromnym braku roztropności. Sąd podkreślił, iż pozwany nie miał nic wspólnego z działalności ojca i przerzucanie obecnie na niego skutków tej działalności poprzez obniżenie alimentów jest nie do zaakceptowania.”

Ponadto na zmianę orzeczenia o alimentach wpływ może mieć również fakt urodzenia się dzieci z nowego związku, z tym, że przesłankę tę należy każdorazowo badać w odniesieniu do również pozostałych okoliczności np. zwiększenia się potrzeb osoby uprawnionej do alimentów.

Wskazuję przykładowo na następując rozstrzygnięcia Sądów:

,,Sąd Rejonowy wziął natomiast pod uwagę zmiany w sytuacji rodzinnej powoda – to że zawarł on nowe mieszkanie, ma dwoje nowych dzieci.

Zdaniem Sądu Rejonowego element ten nie może być traktowany w izolacji od pozostałych elementów stanu faktycznego. Obecna żona powoda uzyskuje bowiem sensowne dochody w wysokości 1600,- zł brutto.

Zdaniem Sądu Rejonowego nowa rodzina powoda to fakty istotne, ale nie mogą być traktowane jako jednostronnie przemawiające za obniżeniem alimentów.”

Dla przykładu odmiennie:

,,Jednakże po stronie powoda zaistniała istotna zmiana okoliczności, która powstała już po poprzednim ustaleniu jego obowiązku alimentacyjnego wobec pozwanej, a która obniża jego możliwości w zakresie finansowego łożenia na utrzymanie J. G..

Jest nią konieczność utrzymywania jeszcze dwójki małoletnich dzieci powoda. Zaznaczenia wymaga przy tym, że, co do zasady, również matka tych dzieci ma obowiązek łożyć na ich utrzymanie, a nie jedynie powód.

Należy podkreślić, że powód nie ujawnił zbyt szczegółowo sytuacji rodzinnej i majątkowej swojej nowej rodziny, jednakże w ocenie Sądu Okręgowego, będzie on w stanie łożyć na utrzymanie małoletniej J. G.

 obniżone alimenty w kwocie 600 zł miesięcznie, przy niezmienionych możliwościach zarobkowych i równoczesnym obowiązku partycypacji w kosztach utrzymania pozostałych dzieci.”

Warto wskazać, że powiększające się zadłużenie oraz faktyczna niemożność znalezienia pracy może stanowić podstawę do obniżenia alimentów:

,,Na powodzie spoczywają zobowiązania finansowe wynikające z zakupu mieszkania, w czasie, kiedy pozostawał w związku z przedstawicielką ustawową małoletniego, jak też z kredytu na jego częściowe urządzenie. Z tytułu kredytu mieszkaniowego powód spłaca miesięcznie po 613 zł.

Są to wydatki usprawiedliwione wynikające z potrzeby zaspokojenia własny potrzeb życiowych. Pomimo starań apelujący nie jest w stanie uzyskać stałego zatrudnienia odpowiadającego posiadanym kwalifikacjom i utrzymuje się jedynie z prac dorywczych. Nie może również liczyć na wsparcie finansowe ze strony rodziców.

Z tego względu Sąd II instancji ocenił, że narastające zadłużenie finansowe, w tym związane także z utrzymaniem lokalu mieszkalnego oraz obecna sytuacja zarobkowa stanowią zmianę okoliczności w rozumieniu art. 138 k.r.o.

 Spowodowały one, że obowiązek alimentacyjny obciążający powoda w kwocie 400 zł ocenić należało jako nadmierny, który uniemożliwia powodowi zaspokojenie jego własnych potrzeb życiowych.”

W pewnym podsumowaniu Sąd bada:

  1. Jak zwiększyły się dochody i wydatki zobowiązanego do uiszczania alimentów,
  2. Czy zwiększyły się/zmniejszyły potrzeby osoby uprawnionej do alimentów.

W przypadku, gdybyś potrzebował porady prawnej w w/w, lub też innym zakresie, lub chciał zlecić poprowadzenie sprawy sądowej, w szczególności w sprawie o:  ograniczenie władzy rodzicielskiej, pozbawienie władzy rodzicielskiej, ustanowienie opiekuna, ubezwłasnowolnienie, podwyższenie alimentów, obniżenie alimentów, ustalenie kontaktów, rozwód zachęcam do kontaktu.

Obniżenie albo zniesienie alimentów na studiującą i pracującą córkę

Ustawodawca nie wskazał w przepisach, do jakiego dokładnie momentu na rodzicach spoczywa obowiązek alimentacyjny względem dziecka. Istnieje on tak długo, jak długo obiektywnie dziecko nie jest w stanie własnymi siłami zabezpieczyć swoich podstawowych potrzeb.

Brak przepisów w tej materii rekompensuje orzecznictwo sądów, a w szczególności wytyczne Sadu Najwyższego – w uchwale z dnia 16 grudnia 1987 r. (sygn. akt III CZP 91/86, OSNC 1988/4/42), Sąd Najwyższy wskazał, że „osiągnięcie pełnoletniości przez uprawnionego samo przez się nie wyłącza obowiązku alimentacyjnego”.

Wskazał też jednak, że „w razie rażąco niewłaściwego postępowania osoby uprawnionej do alimentów, budzącego powszechną dezaprobatę, dopuszczalne jest oddalenie powództwa w całości lub w części ze względu na zasady współżycia społecznego (art. 5 K.c. [Kodeksu cywilnego]).

Nie może to nastąpić, gdy uprawnionym jest małoletnie dziecko”.

Innymi słowy, jeżeli dziecko po osiągnięciu pełnoletniości może samodzielnie zaspokoić swoje potrzeby, tzn. jest zdrowe i może podjąć pracę, to utrzymywanie obowiązku jego alimentacji przez rodzica byłoby nieuzasadnione, a nawet stałoby w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego.

Dopóki dziecko się uczy, z reguły nie jest w stanie samo się utrzymywać, ma więc prawo do alimentów od swoich rodziców. Orzekając alimenty lub też utrzymując już zasądzone, sąd bierze jednak pod uwagę, czy dziecko rzeczywiście się uczy, czy tylko zapisało się na zajęcia, aby uzyskać status studenta i móc dalej otrzymywać alimenty od rodziców.

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 14 listopada 1997 r. (sygn. akt III CKN 257/97) wskazał, że „przy orzekaniu o obowiązku alimentacyjnym rodziców wobec dzieci, które osiągnęły pełnoletniość, brać należy także pod uwagę, czy wykazują one chęć dalszej nauki oraz czy ich osobiste zdolności i cechy charakteru pozwalają na rzeczywiste kontynuowanie przez nie nauki”.

Reasumując: jeżeli Pana córka kontynuuje edukację, to mimo że jest już pełnoletnia, ciąży na Panu jako rodzicu obowiązek alimentacyjny.

Jeżeli jednak udowodni Pan, że uprawniony do alimentów dodatkowo pracuje, to może wystąpić do sądu rodzinnego z pozwem przeciw swojemu dziecku o obniżenie lub nawet wygaśnięcie obowiązku alimentacyjnego (w trybie art. 138 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego; skrótowo: K.r.o.).

Przedłużanie studiów w celu dalszego pobierania alimentów lub podjęcie pracy i jednoczesne pobieranie alimentów jest niewątpliwie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i uzasadnia pozew o stwierdzenie obniżenia czy też wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego. 

W trakcie postępowania o obniżenie bądź całkowite zniesienie alimentów będzie Pan musiał jednak wykazać, że sytuacja córki pozwala jej na samodzielne utrzymanie się i że osiągnęła ona samodzielność życiową. Jeśli córka pracuje na czarno, będzie trudno to udowodnić w sądzie.

Może Pan postarać się o oświadczenia świadków, którzy np. widują córkę wychodzącą codziennie do pracy, ewentualnie zrobić zdjęcia córki w czasie jej pracy. Może Pan również wskazać na zakupy, jakich ostatnio dokonała córka (np. laptop, drogi telefon komórkowy, samochód, markowe ubrania).

Wiadomo, że nie stać na takie zakupy kogoś, kto otrzymuje tylko 400 zł alimentów i nigdzie więcej nie dorabia.

Ponadto może Pan zarzucić córce, że charakter studiów, na które uczęszcza, pozwala jej na pracę (a tak jest zwykle przy studiach zaocznych). Powinien Pan wskazać, że córka może podjąć pracę albo chociaż zarejestrować się w urzędzie pracy (co świadczyłoby o jej chęci znalezienia pracy).

Może Pan również zaznaczyć, że utrzymanie dorosłej córki wiąże się z nadmiernym dla Pana uszczerbkiem majątkowym (ma Pan na utrzymaniu własną rodzinę), a poza tym Pańska córka nie dokłada starań w celu uzyskania możności samodzielnego utrzymania się. Sytuacja, w której pełnoletnie dziecko żąda alimentów od rodzica i nie stara się usamodzielnić, tworzy złe wzorce zachowania i jest etycznie nieusprawiedliwione.

Powinien Pan wykazać wszystkie okoliczności wskazujące na możliwość podjęcia pracy i samodzielnego utrzymywania dziecka (jeżeli nie uda się Panu udowodnić córce pracy na czarno), a także opisać jej dotychczasowy tryb życia.  

Leave a Reply

Your email address will not be published.