Pozorna umowa sprzedaży między byłymi małżonkami

Podczas trwania małżeństwo wspólnie z mężem kupiliśmy auto. Zostało zarejestrowane na mnie. Od roku jesteśmy rozwiedzeni, a majątek nie został podzielony. Na sprawie rozwodowej deklarowaliśmy podział majątku między sobą. Przed dwoma miesiącami podpisałam umowę kupna–sprzedaży auta.

Były mąż chciał mieć czas na przerejestrowanie auta i poprosił mnie, żebym nie wpisywała daty kupna sprzedaży auta. Od momentu wysłania umowy nie otrzymałam jej podpisanej przez niego z powrotem, od tego też czasu nie wpływają od niego na moje konto pieniądze za ubezpieczenie.

Obecnie mieszkam za granicą, nie jestem użytkownikiem tego auta. Z samochodu korzysta w Polsce były mąż. Ta umowa miała być tylko formą doprowadzenia do końca podziału majątku. Nie umawialiśmy się na żadne pieniądze z tytułu sprzedaży auta.

Między sobą ustaliliśmy, że auto będzie jego własnością, ale w tej sytuacji chciałam unieważnić umowę. Czy jest to możliwe i jakie konsekwencje prawne mogę ponieść, jeśli nie doszło do podziału majątku?

Należy zaznaczyć, że kwestie przynależności przedmiotów majątkowych do majątków osobistych bądź wspólnego małżonków są uregulowane w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym (K.r.io.).

Stosownie do art. 31 § 1 K.r.io. „z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny).

  • Do majątku wspólnego należą w szczególności:
  • 1) pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków,
  • 2) dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków,
  • 3) środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków,

4) kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

  1. Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków”.
  2. Zgodnie z art. 33 tej ustawy „do majątku osobistego każdego z małżonków należą:
  3. 1) przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej,
  4. 2) przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił,
  5. 3) prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom,
  6. 4) przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków,
  7. 5) prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie,
  8. 6) przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość,
  9. 7) wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków,
  10. 8) przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków,
  11. 9) prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy,
  12. 10) przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej”.

Z Pani opisu wynika, iż samochód wchodzi do majątku wspólnego Pani i Pani byłego męża. Konieczny jest więc podział tego przedmiotu.

W jakiej formie przeprowadza się podział majątku?

Podział majątku może być przeprowadzony w drodze umowy (w przypadku samochodu może się to odbyć w zwykłej formie pisemnej), jeżeli istnieje zgoda byłych małżonków co do podziału.

Jeżeli nie ma zgody co do podziału pomiędzy byłymi małżonkami, to jedynym sposobem na dokonanie podziału majątku jest droga postępowania sądowego.

W postępowaniu takim sąd rozstrzygnie, które przedmioty majątkowe należały do majątku osobistego małżonków, a które wchodzą w skład majątku wspólnego, a ponadto, w razie potrzeby, orzeknie o odpowiednich spłatach i dopłatach między byłymi małżonkami.

Umowa w zwykłej formie pisemnej dotycząca podziału majątku wspólnego, nie powinna przyjmować formy umowy kupna-sprzedaży ani żadnej innej umowy np.

darowizny, a jedynie stwierdzenie, że jest to umowa o podział majątku wspólnego pomiędzy tą a tą osobą dotycząca określonego przedmiotu w wyniku, której strony oświadczają, że dzielony przedmiot przypadnie na własność np. Pani byłego męża za spłatą określonej kwoty na rzecz Pani lub bez takiej spłaty.

Powinny znaleźć się również postanowienia o podmiocie, który ponosi koszty tej umowy oraz, że przedmiot podziału został już tej osobie wydany. Więcej postanowień jest co do zasady zbędnych.

Zobacz również: Jak przepisać auto po rozwodzie?

Obowiązek ubezpieczenia pojazdu

Obecnie nie znam zamiarów Pani męża. Jednak to Pani jako podmiot, na którego pojazd jest zarejestrowany, powinna uiszczać opłaty za ubezpieczenie (tzn. ubezpieczyciel od Pani będzie żądał zapłaty, pomimo że samochód jest wspólny).

Zgodnie z obowiązującą ustawą z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, jej art.

29, posiadacz pojazdu jest obowiązany zawrzeć umowę ubezpieczenia OC najpóźniej w dniu rejestracji pojazdu mechanicznego, z wyjątkiem pojazdów historycznych.

Natomiast w razie nabycia pojazdu mechanicznego zarejestrowanego, którego zbywca wbrew obowiązkowi nie zawarł umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, nabywca jest obowiązany zawrzeć umowę ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych w dniu nabycia pojazdu mechanicznego.

Umowa ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, w momencie zakupu przechodzi na nabywcę pojazdu. W ustawie nie ma żadnej wzmianki na temat konieczności zmiany danych na polisie po zakupie pojazdu, jest jedynie mowa o konieczności rekalkulacji składki przez ubezpieczyciela na prośbę właściciela pojazdu.

Niezgłoszenie nabycia pojazdu i jego przerejestrowania 

Obecnie więc zapewne Pani mąż nie zgłosił nabycia pojazdu i jego przerejestrowania, co oznacza, że w praktyce to od Pani ubezpieczyciel będzie żądał zapłaty, bowiem to na Panią pojazd jest zarejestrowany.

Umowa sprzedaży pojazdu w Pani przypadku nie może zostać zastosowana, bowiem nie Pani jest jedynym właścicielem pojazdu (pojazd wchodzi do majątku wspólnego, w którym co do zasady każdy z małżonków ma równe udziały). Mogła Pani sprzedać jedynie udział w tym samochodzie za określoną cenę – sąd uznałby wtedy zapewne, że doszło do podziału majątku przez przyznanie rzeczy Pani byłemu mężowi ze spłatą dla Pani.

Obecnie trudno mi powiedzieć, jak sąd się odniesie do takiej umowy. Zależeć to będzie od postawy Pani byłego męża i jego kwestionowania tej umowy. Może Pani próbować uznać ją za niebyłą wobec jej niewykonania i wnosić do sądu wniosek o podział majątku wspólnego.

Jest to o tyle ryzykowne, że po pierwsze od wniosku należy uiścić opłatę w wysokości 1000 zł, a po drugie gdy sąd ustali, że umowa była umową o podział majątku, to uzna samochód za majątek osobisty Pani byłego męża (wtedy ewentualnie podzieli resztę majątku wspólnego).

Wypowiedzenie umowy podziału majątku

Do wypowiedzenia umowy podziału majątku nie może dojść, gdyż nie ma takiej instytucji. Jednak jeżeli umowa była umową sprzedaży (pozorność jedna ze stron musi udowodnić), to należałoby próbować od niej odstąpić w trybie ustawowym. Ustawowe prawo odstąpienia dotyczy – co do zasady – umów wzajemnych, w ramach których obie strony są zobowiązane do świadczeń wzajemnych.

Zgodnie z art.

491 § 1 Kodeksu cywilnego „jeżeli jedna ze stron dopuszcza się zwłoki w wykonaniu zobowiązania z umowy wzajemnej, druga strona może wyznaczyć jej odpowiedni dodatkowy termin do wykonania z zagrożeniem, iż w razie bezskutecznego upływu wyznaczonego terminu będzie uprawniona do odstąpienia od umowy”. Może również bądź bez wyznaczenia terminu dodatkowego, bądź też po jego bezskutecznym upływie żądać wykonania zobowiązania i naprawienia szkody wynikłej ze zwłoki.

Jeżeli więc umowa rzeczywiście była umową sprzedaży (jest zaznaczona na niej cena) i Pani mąż nie ma dowodów na jej pozorność, to należałoby od niej odstąpić, na podstawie powyższego przepisu. Potrzebne byłoby jednak uprzednie wezwanie Pani męża do zapłaty ceny z umowy.

See also:  Rozwód bez orzekania o winie i opieka nad dziećmi

Ukryta czynność podziału majątku

Moje obawy budzi pozorność umowy sprzedaży jako wada oświadczenia woli. Zgodnie z art. 83 Kodeksu cywilnego:

„§ 1. Nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. Jeżeli oświadczenie takie zostało złożone dla ukrycia innej czynności prawnej, ważność oświadczenia ocenia się według właściwości tej czynności.

§ 2. Pozorność oświadczenia woli nie ma wpływu na skuteczność odpłatnej czynności prawnej, dokonanej na podstawie pozornego oświadczenia, jeżeli wskutek tej czynności osoba trzecia nabywa prawo lub zostaje zwolniona od obowiązku, chyba że działała w złej wierze”.

Jeżeli więc w sprawie o podział majątku wspólnego, sąd ubocznie ustali, że zamiast pozornej umowy sprzedaży doszło do ukrytej czynności podziału majątku, to oddali wniosek dotyczący samochodu.

Należy zaznaczyć, że pozorność czynności może być udowodniona za pomocą zeznań świadków i przesłuchania stron również między uczestnikami tej czynności.

Pozorność jest bowiem wadą oświadczenia woli, a wady oświadczenia woli mogą być udowodnione wszelkimi środkami i dlatego ograniczenia dowodowe przewidziane w art. 247 Kodeksu postępowania cywilnego nie mają tu zastosowania (por.

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18.03.1966 r., sygn. akt VCR 123/66, OSNC 1967,2.2, poz. 22).

Obecnie więc powinna Pani wezwać byłego męża albo do wykonania umowy pod rygorem odstąpienia, albo skierować sprawę o podział majątku. Należy robić to szybko, gdyż ewentualny wypadek tym samochodem spowoduje pobranie odszkodowania z Pani OC pojazdu.

Sprawa nie jest prosta, bowiem nie wiadomo, za jaką czynność prawną sąd uzna pozorną umowę sprzedaży. Nie ma jednak możliwości, aby sąd uznał ją nieważną, chyba że Pani mąż jej nie podpisze.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej  ▼▼▼

Portal Orzeczeń
Sądu Okręgowego we Wrocławiu

Dnia 8.07.2014 r.

  • Sąd Okręgowy we Wrocławiu II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym:
  • PrzewodniczącySędzia SO Urszula Kubowska- Pieniążek
  • Sędzia SO Monika Kuźnar (spr)
  • Sędzia SSR del. Anna Stawikowska
  • Protokolant: Katarzyna Dudejcz
  • po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2014 r. we Wrocławiu
  • na rozprawie

sprawy z powództwa Z. K.

przeciwko F. M.

  1. o ustalenie
  2. na skutek apelacji pozwanego
  3. od wyroku Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Krzyków we Wrocławiu
  4. z dnia 15 kwietnia 2013 r.
  5. sygn. akt VI C 790/11
  6. I. oddala apelację;
  7. II. zasądza od pozwanego na rzecz powoda 1200 zł kosztów postępowania apelacyjnego;

III. nakazuje pozwanemu aby uiścił na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego we Wrocławiu 1212,90 zł tytułem zwrotu poniesionych wydatków.

Sygn. akt II Ca 822/13

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2013 roku Sąd Rejonowy dla Wrocławia – Krzyki we Wrocławiu w pkt I ustalił, że umowa z dnia 24 lutego 2007 roku zawarta między Z. K. a F. M. o zbycie siedemdziesięciu udziałów w Przedsiębiorstwie (…) Sp. z o.o. we W.

jest nieważna w całości; w pkt II zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 2417 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego; w pkt III nakazał pozwanemu uiścić na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego dla Wrocławia – Krzyki kwotę 1750zł tytułem brakujących kosztów sądowych.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o następujący stan faktyczny.

W dniu 24 lutego 2007 r. powód Z. K. zawarł z pozwanym F. M. umowę sprzedaży udziałów, na mocy której powód sprzedał pozwanemu 70 udziałów Przedsiębiorstwa (…) Sp. z o.o. z siedzibą we W. za łączną kwotę 35 000 zł. Umowa ta została zawarta w czasie toczącego się między Z. K. a A. K. postępowania o podział majątku wspólnego. A. K.

nie wyraziła zgody na zbycie powyższych udziałów. Postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2008 r., sygn. akt I Ns 961/05, Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Krzyków Wydział I Cywilny ustalił, że w skład majątku wspólnego A. K. i Z. K. wchodzi m.in. kwota 850 163,25 zł stanowiąca równowartość 75 udziałów Przedsiębiorstwa (…) Sp. z o.o. we W.

oraz ustalił, że udziały w majątku wspólnym A. K. i Z. K. są równe. Pozwem z dnia 30 kwietnia 2009 r. A. K. wniosła o uznanie powyższej umowy za bezskuteczną wobec niej. Wyrokiem z dnia 10 listopada 2010 r., sygn. akt I C 369/09, Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Krzyków Wydział I Cywilny uznał, że umowa jest bezskuteczna w stosunku do A. K..

Na skutek apelacji pozwanego F. M., wyrokiem z dnia 20 maja 2011 r., sygn. akt II Ca 287/11, Sąd Okręgowy we Wrocławiu II Wydział Cywilny Odwoławczy, zmienił pierwotny wyrok w ten sposób, że oddalił powództwo.

W uzasadnieniu wskazał, iż uznanie przedmiotowej umowy sprzedaży udziałów za bezskuteczną było niemożliwe, ponieważ umowa była od początku nieważna w świetle art. 37 § 1 i 2 k.r.o., który wymagał zgody współmałżonka na zawarcie takiej umowy.

Przy tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy stwierdził, że powództwo zasługiwało na uwzględnienie. Okoliczność przynależności spornych udziałów spółki do majątku wspólnego powoda i byłej żony nie budziła wątpliwości, podobnie jak fakt zawarcia umowy zbycia udziałów oraz to, że na rozporządzenie udziałami małżonka powoda nie wyraziła zgody.

Kwestia pozorności umowy zbycia udziałów i wiedzy pozwanego o tej pozorności, była, w ocenie Sądu Rejonowego, bezprzedmiotowa dla rozstrzygnięcia, wobec ustalenia, że zawarta między stronami umowa była nieważna. Sąd Rejonowy powołał się na przepis art. 58 k.c., podając, że regulacją szczególną w stosunku do wspomnianego tego przepisu jest art. 37 k.r.o.

, który stanowi, że zgoda drugiego małżonka jest potrzebna do dokonania czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia i wydzierżawienia gospodarstwa rolnego lub przedsiębiorstwa. Zawarcie umowy przez jednego małżonka bez wymaganej zgody drugiego z nich powoduje bezskuteczność zawieszoną takiej umowy (art. 37 § 2 i 3 k.r.o. w zw. z art. 63 § 1 k.c.).

Odmowa potwierdzenia umowy przez współmałżonka przekształca tą sankcję wadliwej umowy w nieważność bezwzględną, co oznacza, że umowa taka jest nieważna ze skutkiem ex tunc. Sąd Rejonowy przyjął, że skoro udziały w spółce wchodziły w skład majątku wspólnego byłych małżonków, to także po ustaniu małżeństwa stanowiły przedmiot podziału między małżonkami.

Sprzedaż udziałów w spółce mieści się w zakresie pojęciowym określenia „czynności prawnej prowadzącej do zbycia przedsiębiorstwa” Okoliczność braku zgody małżonki powoda zaś pozostawała bezsporna i znajdowała potwierdzenie choćby w fakcie, że A. K. dochodziła przed sądem uznania przedmiotowej umowy za bezskuteczną względem niej.

Sąd I instancji rozpatrzył również stanowisko pozwanego, jakoby nabył prawo własności udziałów na podstawie art. 169 k.c., i stwierdził, że nieważności czynności prawnej umowy sprzedaży udziałów, art. 169 k.c. nie znalazł zastosowania w sprawie, a zatem kwestia dobrej lub złej wiary pozwanego była bezprzedmiotowa dla rozstrzygnięcia. W punkcie II orzeczenia Sąd zasądził na podstawie art.

98 § 1 k.p.c. od pozwanego, jako strony, która w całości przegrała sprawę, na rzecz powoda zwrot kosztów procesu. Złożyła się na nie kwota 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz kwota 2400 zł tytułem zastępstwa procesowego w sprawie zgodnie z § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r.

w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2002 r., Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.). Ponieważ powód został w całości zwolniony od kosztów sądowych, wobec czego nie był zobowiązany do wniesienia opłaty od pozwu, która w niniejszej sprawie wyniosłaby 1 750 zł na podstawie art. 13 ust.

1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. z 2010 r., Nr 90, poz. 594 z późn. zm.), Sąd w punkcie III wyroku nakazał na podstawie art. 113 ust. 1 pozwanemu uiścić na rzecz Skarbu Państwa kwotę 1750 zł tytułem brakujących kosztów sądowych.

See also:  Spłata kredytu przy rozdzielności majątkowej a podział majątku

Od powyższego orzeczenia apelację wniósł pozwany, zarzucając Sądowi Rejonowemu naruszenie art. 37 k.r.o. poprzez jego zastosowanie, mimo, że strony w dacie umowy nie pozostawały już w związku małżeńskim; naruszenie art. 37 § 1 ust. 3 k.r.o. w zw. z art. 55 (1) k.c.

poprzez wadliwą ich interpretację i zastosowanie a mianowicie stwierdzenie, że udział w spółce z o.o. stanowi przedsiębiorstwo lub jego część, podczas gdy prawidłowa interpretacji tych przepisów winna wyłączać prawo własności udziałów w spółce o.o. z katalogu przedmiotów objętych art. 37 § 1 ust. 3 k.r.o.

, co wyklucza uznanie nieważności z mocy prawa spornej czynności; naruszenie art. 152, 180, 182 k.s.h. poprzez wyinterpretowanie, że wspólnik który nabył udziały z majątku wspólnego musi mieć zgodę współmałżonka na ich zbycie, podczas gdy ani judykatura, ani orzecznictwo takiej zgody nie wymagają.

Wspólnikiem spółki „(…)” był jedynie powód, mimo, że nabycie udziałów nastąpiło w trakcie trwania związku małżeńskiego (wyrok SN z dnia 20 maja 1999r, I CKN 1146/97).

W rezultacie, apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu za obie instancje.

W odpowiedzi na apelację powód wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od pozwanego kosztów postępowania apelacyjnego.

W uzasadnieniu wskazał, że niezależnie od stanowiska Sądu II instancji, zawarta pomiędzy stronami umowa jest nieważna również z uwagi na jej pozorność, albowiem strony w tym samym dniu zawarły drugą umowę, nieopatrzoną datą, na mocy której pozwany przeniósł z powrotem na powoda własność udziałów w spółce.

Sąd Odwoławczy dodatkowo ustalił:

Pomiędzy stronami została sporządzona również druga umowa, bez daty, na podstawie której pozwany F. M. zbył na rzecz powoda Z. K. 70 udziałów w Przedsiębiorstwie (…) sp. z o.o. z siedzibą we W. za łączną kwotę 35 000 zł.

Dowód: umowa sprzedaży udziałów /bez daty/ – na k.70 akt SR dla Wrocławia – Krzyków we Wrocławiu I C 369/09; k. 78 akt niniejszych.

Podpis pod tą umową został własnoręcznie nakreślony przez pozwanego F. M..

Dowód: opinia biegłego z zakresu grafologii mgr J. F., k. 214 – 222.

I Ns 626/14 Szczegóły orzeczenia – System Analizy Orzeczeń Sądowych – SAOS

  • Dnia 12 czerwca 2017 r.
  • Sąd Rejonowy w Brzesku I Wydział Cywilny
  • w składzie następującym:
Przewodniczący: SSR Stanisław Kostrzewa
Protokolant: Magdalena Baran

po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2017 r. w Brzesku

na rozprawie

sprawy z wniosku B. P. (1)

z udziałem S. P. (1)

o podział majątku wspólnego


postanawia:

I.  ustalić, że w skład majątku wspólnego wnioskodawczyni B. P. (1) i uczestnika S. P. (1) wchodzą:

– zabudowana nieruchomość stanowiąca działkę nr (…) o powierzchni 0,08 ha i działkę nr (…) o powierzchni 0,07 ha położone w Z. objęte KW nr (…) prowadzoną przez Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w Brzesku,

– zabudowana działka nr (…) o powierzchni 1,76 ha położona w L. objęta KW nr (…) prowadzoną przez Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w Brzesku;

II.  ustalić, że udziały wnioskodawczyni B. P. (1) i uczestnika S. P. (1) w majątku wspólnym są równe i wynoszą po 1/2;

III.  oddalić wniosek wnioskodawczyni B. P. (1) o ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym;

IV.  dokonać podziału majątku wspólnego wnioskodawczyni B. P. (1) i uczestnika S. P. (1) w ten sposób, że;

– na wyłączną własność wnioskodawczyni B. P. (1) c. M. i

W. przyznać zabudowaną nieruchomość stanowiącą działkę nr

(…) o powierzchni 0,08 ha i działkę nr (…) o powierzchni 0,07 ha

położone w Z. objęte KW nr (…) prowadzoną przez

Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w Brzesku,

– na wyłączną własność uczestnika S. P. (1) s. J. i G.

przyznać zabudowaną działkę nr (…) o powierzchni 1,76 ha położoną w

L. objętą KW nr (…) prowadzoną przez Wydział

Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w Brzesku,

V.  zasądzić od wnioskodawczyni B. P. (1) na rzecz uczestnika S. P.

(1) kwotę 45 438,50 zł ( czterdzieści pięć tysięcy czterysta trzydzieści osiem złotych pięćdziesiąt groszy ) tytułem spłaty jego udziału w majątku wspólnym płatną w 4 ( czterech ) ratach w kwocie 11 359 zł ( jedenaście tysięcy trzysta pięćdziesiąt dziewięć złotych ) pierwsza rata płatna w terminie 2 miesięcy od uprawomocnienia się niniejszego postanowienia, druga rata w kwocie 11 359 zł ( jedenaście tysięcy trzysta pięćdziesiąt dziewięć złotych ) płatna w terminie 12 miesięcy od terminu płatności pierwszej raty, trzecia rata w kwocie 11 359 zł ( jedenaście tysięcy trzysta pięćdziesiąt dziewięć złotych ) płatna w terminie 24 miesięcy od terminu płatności pierwszej raty, czwarta rata w kwocie 11 361,50 zł ( jedenaście tysięcy trzysta sześćdziesiąt jeden złotych pięćdziesiąt groszy ) płatna w terminie 36 miesięcy od terminu płatności pierwszej raty z ustawowymi odsetkami za opóźnienie na wypadek opóźnienia w płatności którejkolwiek z rat;

VI.  nakazać pobrać od wnioskodawczyni B. P. (1) kwotę 214,50 zł ( dwieście czternaście złotych pięćdziesiąt groszy ) na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Brzesku tytułem brakującej części wynagrodzenia biegłego sądowego z zakresu szacowania nieruchomości w niniejszej sprawie, a od uczestnika S. P.

(1) nakazać pobrać kwotę 485,80 zł ( czterysta osiemdziesiąt pięć złotych osiemdziesiąt groszy ) na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Brzesku tytułem brakującej części wynagrodzenia biegłego sądowego z zakresu szacowania nieruchomości w niniejszej sprawie oraz wydatków na koszty zwrotu podróży świadka w niniejszej sprawie;

VII.  wartość przedmiotu postępowania ustalić na kwotę 318 731 zł ( trzysta osiemnaście tysięcy siedemset trzydzieści jeden złotych );

VIII.  orzec, że wnioskodawczyni i uczestnik ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie i oddalić wniosek wnioskodawczyni i wniosek uczestnika o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

  1. Sędzia
  2. SR Stanisław Kostrzewa

  3. Sygn. akt I Ns 626/14


postanowienia z dnia 12 czerwca 2017 r.

Wnioskodawczyni B. P. (1) złożyła wniosek o podział majątku wspólnego wnioskodawczyni i uczestnika S. P. (1). Nadto wniosła o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni podała, że małżeństwo stron zostało rozwiązane przez rozwód wyrokiem Sądu Okręgowego w Tarnowie z dnia 15 grudnia 1999 r. sygn.

akt I C 2/99 zmienionym wyrokiem Sadu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 17.03.2000 r. sygn. akt I ACa 184/00. W trakcie małżeństwa strony pozostawały w ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej.

Wnioskodawczyni podała, że w okresie małżeństwa strony nabyły następujące nieruchomości:

– nieruchomość położoną w Z. przy ul. (…), składającą się z działek gruntowych nr (…) o łącznej powierzchni 0,15 ha zabudowanych budynkiem mieszkalnym objęta KW nr (…) prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Brzesku,

– nieruchomość położoną w L. nr 30 obejmującą gospodarstwo rolne o powierzchni 1,76 ha (działka nr (…)) wraz z domem mieszkalnym objęta KW nr (…) prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Brzesku.

W związku w powyższym wnioskodawczyni wniosła o ustalenie, że w skład majątku wspólnego stron wchodzą opisane nieruchomości. Nadto wnioskodawczyni wniosła o przyznanie nieruchomości położonej w Z.

na wyłączną własność wnioskodawczyni, a nieruchomość położoną w L. na wyłączną własność uczestnika. Na rozprawie w dniu 29.03.2017r.

wnioskodawczyni sprecyzowała żądanie w tym zakresie i wniosła w razie zasądzenia spłat na rzecz uczestnika o rozłożenie ich na raty na okres co najmniej 5 lat.

Wnioskodawczyni podała, że w latach 1986-1995 strony wraz z małoletnimi dziećmi zamieszkiwały w L. pod nr 30. Oprócz gruntów rolnych na działce siedliskowej znajdował się również budynek mieszkalny, zabudowania gospodarcze tj. murowana obora i stodoła oraz dwie szklarnie z infrastrukturą i niewielki staw rybny. W 1990 r.

strony nabyły nieruchomość w Z. składającą się z działek nr (…) o łącznej powierzchni 0,15 ha na których wzniesiony został do 1995 r. budynek mieszkalny, murowany o powierzchni użytkowej 100 m
2. Wnioskodawczyni podała, że w 1986 r. otrzymała od swojej matki W. W.

See also:  Dalsza opieka nad dziećmi wobec choroby rodzica

(2) kwotę 5000 USD tytułem darowizny i kwota ta została przeznaczona na zakup materiałów budowlanych na budowę nowego domu w Z.. Wnioskodawczyni podkreśliła, że była to darowizna wyłącznie na jej rzecz a więc stanowiła majątek odrębny.

W związku z powyższym wnioskodawczyni domagała się uwzględnienia wartości nakładu na nieruchomość wspólną z jej majątku odrębnego i uwzględnienia tego przy ustaleniu wartości nieruchomości. Dalej wnioskodawczyni podniosła, że nieruchomość w L. do daty rozwodu była utrzymywana w należytym stanie i użytkowana rolniczo.

Po rozwodzie strony dokonały faktycznego, nieformalnego podziału majątku, wnioskodawczyni wraz z dziećmi pozostała w Z., a uczestnik wyprowadził się do L.. Podała, że od tamtego czasu nie korzystała z nieruchomości w L., która obecnie jest bardzo zaniedbana, nie widać szklarni i zabudowań gospodarczych.

Pogorszenie stanu nieruchomości po ustaniu wspólności majątkowej nastąpiło z przyczyn leżących wyłącznie po stronie uczestnika. Z kolei na nieruchomości w Z. po dacie ustania wspólności majątkowej wnioskodawczyni oraz jej córka E. L. wraz z mężem ponieśli znaczące nakłady podnoszące jej wartość rynkową.

Wnioskodawczyni podała, że uczestnik pomimo prowadzenia działalności gospodarczej uzyskiwał stosunkowo niskie dochody, których ponadto, zwłaszcza w ostatnich latach trwania związku nie obracał na zaspokajanie potrzeb rodziny.

Uczestnik w związku z prowadzoną działalnością obciążył majątek wspólny- nieruchomość w L. hipoteką umowną, kaucyjną na rzecz kontrahenta, która nie została wykreślona.

Uczestnik przestał łożyć na utrzymanie domu i dzieci przez co wnioskodawczyni dochodziła alimentów na ich rzecz jeszcze przed rozwodem.

W związku z powyższym wnioskodawczyni wniosła o ustalenie nierównych udziałów małżonków w majątku wspólnym poprzez przyjęcie, że udział wnioskodawczyni wynosi 65%, a udział uczestnika wynosi 35%.

Wnioskodawczyni dodała, że zwróciła się do uczestnika o dokonanie podziału majątku wspólnego w drodze umowy, jednak bez rezultatu.

Uczestnik S. P. (1) w odpowiedzi na wniosek wniósł o ustalenie, że w skład majątku wspólnego stron wchodzi jedynie nieruchomość położona w Z. przy ul. (…), składająca się z działek gruntowych nr (…

) o łącznej powierzchni 0,15 ha zabudowanych budynkiem mieszkalnym objętych KW nr (…) prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Brzesku. Dalej uczestnik wniósł o przyznanie opisanej nieruchomości położonej w Z.

na wyłączną własność wnioskodawczyni i zasądzenie spłaty odpowiadającej połowie wartości nieruchomości na rzecz uczestnika.

Uczestnik S. P. (1) wniósł nadto o oddalenie wniosku o ustalenie nierównych udziałów. W dalszej kolejności uczestnik wniósł o ustalenie, iż umowa sprzedaży nieruchomości położonej w L. zawarta przez uczestnika z M. K. jest umową pozorną, a więc umową nieważną.

W uzasadnieniu odpowiedzi na wniosek uczestnik podniósł, że nieruchomość położona w L. objęta KW nr (…) wbrew twierdzeniom wnioskodawczyni została przekazana uczestnikowi umową darowizny od matki uczestnika w zamian za dożywotnią opiekę.

Uczestnik, chcąc spełnić prośbę wnioskodawczyni, która w latach 80 – tych chciała zrealizować książeczkę mieszkaniową i zakupić mieszkanie zawarł pozorną umowę sprzedaży nieruchomości w L., ze swoim bratankiem M. K..

Faktycznie strony nie miały zamiaru przenosić własności nieruchomości, cały czas też zamieszkiwały w L.. Gdy okazało się że wnioskodawczyni nie zakupiła mieszkania uczestnik zawarł kolejną umowę sprzedaży z dnia 12 lutego 1991 r. rep. A 923/91, której stroną była jednak również wnioskodawczyni.

Mając na uwadze fakt pozorności pierwotnej umowy przeniesienia własności nieruchomości, również i późniejsza umowa sprzedaży nie mogła odnieść prawnego skutku.

W odniesieniu do żądania wnioskodawczyni ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym uczestnik podkreślił, że ustalenie nierównych udziałów może mieć zastosowanie tylko w przypadkach gdy małżonek przeciwko któremu skierowane jest takie żądanie w sposób rażący lub uporczywy nie przyczynia się do powstania majątku wspólnego stosownie do posiadanych sił i możliwości zarobkowych. Podał, że majątek podlegający podziałowi powstał praktycznie wyłącznie osobistym jego staraniem. Wnioskodawczyni nie przyczyniła się natomiast w stopniu wyższym do powstania majątku wspólnego.

W odniesieniu do wniosku wnioskodawczyni o rozłożenie na raty ewentualnych spłat na rzecz uczestnika uczestnik na rozprawie w dniu 29.03.2017 r. ( k. 310 akt sprawy ) podał, że spłata powinna być jak nie jednorazowa to rozłożona na co najwyżej dwie raty.

Odnosząc się do wniosku uczestnika wnioskodawczyni w piśmie procesowym z dnia 07.04.2015 r. ( k. 75 akt sprawy ) sprzeciwiła się wyłączeniu z objętego wnioskiem majątku dorobkowego nieruchomości w L.

podając, że uczestnik nie przedstawił dowodów na pozorność zbycia i nabycia przedmiotowej nieruchomości, a nawet teoretyczna pozorność sprzedaży i ponownego zakupu nieruchomości nie rzutowałaby na okoliczność, że wchodzi ona do majątku dorobkowego. Już w dacie sprzedaży na rzecz M. K.

nieruchomość wchodziła w skład majątku wspólnego czego dowód stanowi fakt zawarcia umowy sprzedaży w 1989 r. przez oboje ówczesnych małżonków P..


Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

B. P. (1) i S. P. (1) zawarli związek małżeński dnia 22.08. 1981 r. Z tego związku strony mają dwójkę dzieci, córkę E. L. ur. (…) i syna M. P. (1) ur. (…)

W trakcie małżeństwa strony pozostawały w ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej.


Dowód:


– odpis wyroku Sądu Okręgowego w Tarnowie z dnia 15.12.1999 r. sygn. I C 2/99 k. 8;


– zeznania wnioskodawczyni B. P. k. 139-142, 306;


– zeznania uczestnika S. P. k. 143-145, 309 – 310.

Po zawarciu małżeństwa strony zamieszkiwały wspólnie w domu rodzinnym wnioskodawczyni w J. pod nr 17 własności matki wnioskodawczyni – W. W. (2), która w tym okresie przebywała w Stanach Zjednoczonych. Po powrocie W. W. (2) do kraju w roku 1986 strony przeprowadziły się do domu rodzinnego uczestnika w L. pod nr 30 położonego na działce nr (…).


Dowód:


– zeznania wnioskodawczyni B. P. k. 139-142, 306;


– zeznania uczestnika S. P. k. 143-145, 309 – 310;


– zeznania świadka A. K. k. 129-130;


– zeznania świadka D. C. (1) k. 138-139.

Matka uczestnika – G. P. była na podstawie Aktu Własności Ziemi (…) z dnia 20.06.1979 r. właścicielką gospodarstwa rolnego składającego się z działek ewidencyjnych nr (…) w L..

Własność tego gospodarstwa rolnego, a w tym działki ewidencyjnej nr (…) położonej w L. uczestnik S. P. (1) nabył nieodpłatnie od swojej matki G. P. w dniu 18 maja 1984 r. (…) na podstawie umowy przekazania gospodarstwa rolnego. W powyższej umowie przekazania gospodarstwa rolnego (…

) ustanowił nieodpłatnie na nabytej nieruchomości na rzecz swojej matki G. P. dożywotnią służebność osobistą polegającą na prawie korzystania z jednego pokoju we wschodniej części budynku położonego na działce nr (…) oraz bezpłatne dożywotnie prawo użytkowania 3000 m
2 południowej części działki nr (…).

Umowa przekazania gospodarstwa rolnego została zawarta w trybie ustawy z dnia 14.12.1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Dom w L. położony na działce nr (…

) (wybudowany w latach 50-tych XX wieku) w chwili wprowadzenia się tam stron stanowił drewniany budynek mieszkalny jednorodzinny, wolnostojący, jednokondygnacyjny, niepodpiwniczony, składający się z dwóch pokoi i kuchni, z pomieszczeniami przejściowymi o pow. użytkowej 60 m
2.

Dom ten wymagał remontu i strony wykonały malowanie desek z zewnątrz budynku, malowanie okien, malowanie ścian wewnętrznych, w kuchni położono boazerię. Nadto strony zakupiły meble do kuchni i do pokoju.

Dodatkowo części składowe działki nr (…) stanowiły w tamtym czasie stajnia i stodoła murowane, kryte dachówką.


Dowód:


– zeznania wnioskodawczyni B. P. k. 139-142, 306;


– zalegające w aktach i dokumentach KW nr (…) prowadzonej przez Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w Brzesku Akt Własności Ziemi z dnia 20.06.1979r. nr (…),


– wypis aktu notarialnego przekazania gospodarstwa rolnego (…) z dnia 18.05.1984 r. k. 90-91;

Leave a Reply

Your email address will not be published.