Ustalenie winy lub jej braku przy rozwodzie

Rozwód z winy obu stron 

Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 57 § 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego zasadą jest, że sąd orzekając rozwód orzeka także, czy i który z małżonków ponosi winę rozkładu pożycia.

Sąd może odstąpić od tego obowiązku wyłącznie na zgodne żądanie małżonków.

Zatem jeśli jeden z małżonków będzie wnosił o rozwód bez orzekania o winie, a drugi nie zgodzi się na to i będzie wnosił o rozwód z orzekaniem o winie to sąd będzie zobligowany do ustalenia winy za rozkład pożycia małżeńskiego.

W takim przypadku może zdarzyć się tak, że orzekając o winie sąd może uznać winę obojga małżonków, konsekwencją czego będzie wydanie przez sąd wyroku rozwodowego z winy obu stron i o tym przeczytasz w niniejszym artykule. Ja nazywam się Paulina Chebel, jestem adwokatem i zapraszam serdecznie do lektury artykułu. 

Jak rozumieć winę małżonka za rozkład pożycia małżeńskiego zgodnie z polskim prawem rodzinnym?

Za zawinione, na gruncie przepisów rozwodowych, uznaje się działania lub zaniechania małżonka będące wyrazem jego woli, które stanowią naruszenie obowiązków wynikających z przepisów prawa małżeńskiego lub zasad współżycia społecznego i prowadzą do zupełnego i trwałego rozkładu pożycia (tak wyrok SN z dnia 28 stycznia 2004 r., sygn. akt IV CK 406/02).

Zatem za winnego rozkładu pożycia małżeńskiego uznaje się tego małżonka, którego zachowanie – działanie lub zaniechanie stanowiło naruszenie obowiązków małżeńskich i doprowadziło do zupełnego i trwałego rozpadu małżeństwa, czyli do zaistnienia przesłanki pozytywnej rozwodu. 

Pamiętać jednocześnie należy, że w polskim prawie rodzinnym nie ma winy mniejszej czy większej za rozkład pożycia małżeńskiego, gdyż jest ona niestopniowalna.

„Przy przypisywaniu małżonkom w wyroku rozwodowym winy nie ma znaczenia okoliczność, który z małżonków ponosi winę „większą”, a który „mniejszą” (tak wyrok SN z dnia 24 maja 2005 r., sygn.

akt V CK 646/04), gdyż „Kodeksowi rodzinnemu i opiekuńczemu w kontekście rozkładu życia małżeńskiego nie jest znane pojęcie winy większej lub mniejszej, dla jej przypisania bowiem wystarczy każde zachowanie strony, które zasługuje na negatywną ocenę i które w jakimkolwiek stopniu przyczyniło się do rozkładu pożycia małżeńskiego” (tak wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 11 marca 2010 r., sygn. akt I ACa 46/10). Art. 57 § 1 k.r.o. nie wprowadza rozróżnienia stopnia winy małżonków (wyrok SN z dnia 29 czerwca 2000 r., sygn. akt V CKN 323/00).

Podstawą uznania winy małżonka jest ustalenie przez sąd, że zachowanie małżonka przyczyniło się w jakimkolwiek stopniu do powstania bądź utrwalenia rozkładu pożycia, obojętne natomiast ze stanowiska oceny winy jest to, w jakim stopniu każde z małżonków przyczyniło się do tego.

Nierówny stopień winy małżonków nie stanowi przeszkody do uznania ich współwinnymi rozkładu pożycia. Jak akcentuje się w doktrynie i orzecznictwie SN małżonek, który zawinił powstaniu jednej z kilku przyczyn rozkładu, staje się współwinny, chociażby drugi współmałżonek dopuścił się wielu i to cięższych przewinień.

Niedopuszczalna jest bowiem kompensata wzajemnych przewinień (tak wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 10 lutego 2004 r., sygn. akt I ACa 1422/03).

Dla ustalenia w myśl art. 57 § 1 k.r.o., który z małżonków ponosi winę za rozkład pożycia małżeńskiego, istotne są zachowania małżonków, które mogą być uznane za przyczynę rozkładu i ocenione jako zawinione spowodowanie rozkładu pożycia.

TYM SAMYM KIEDY SĄD ORZEKA ROZWÓD Z WINY OBU STRON?

Sąd orzeknie rozwód z winy obu stron wówczas gdy ustali, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności konkretnego stanu faktycznego historii małżeństwa, że małżonkowie swoim postępowaniem – działaniem czy zaniechaniem razem doprowadzili, tj. zarówno mąż i żona do rozkładu pożycia małżeńskiego. 

Wyrok rozwodowy orzeczony z winy obu stron jest bowiem wynikiem postępowania rozwodowego, z którego wynika, że do rozkładu pożycia małżeńskiego i naruszenia obowiązków małżeńskich doprowadzili małżonkowie razem, przyczyniając się do tego swoimi działaniami czy zaniechaniami do jego powstania w jakimkolwiek stopniu, gdyż tak jak zostało to wskazane powyżej stopień zawinienia występujący po stronie każdego z małżonków pozostaje bez znaczenia dla rozwiązania małżeństwa z winy obu stron (wyrok SN z dnia 2 czerwca 2000 r., sygn. akt II CKN 973/98).

  • Jakie konkretnie działania/zaniechania wskazywane w orzecznictwie mogą przesądzać o winie małżonka za rozkład pożycia małżeńskiego? 
  • Przykładowe zawinione przyczyny rozkładu pożycia małżeńskiego 
    Statystycznie najczęściej występującymi w praktyce zawinionymi przyczynami, powodami rozkładu pożycia małżeńskiego są:
  • 1) zdrada małżonka,
  • 2) nielojalne postępowanie, (porzucenie rodziny, brak udzielenia pomocy małżonkowi),
  • 3) poniżanie, awantury, przemoc fizyczna, psychiczna małżonka,
  • 3) nieuzasadniona odmowa pracy zarobkowej na miarę sił i możliwości małżonka,
  • 4) nieprzyczynianie się do zaspokajania potrzeb rodziny,
  • 5) brak współdziałania i pomocy w prowadzeniu domu i wychowaniu dzieci; 
  • 6) nieuzasadniona odmowa współżycia,

Czyli przykładowo jeżeli jeden z małżonków dopuścił się kilku z tych czynów, stanowiących zawinione przyczyny rozkładu pożycia, skutkujących możliwością przypisania mu przez sąd winy za rozpad małżeństwa, np.

nie pomagał żonie w prowadzeniu domu i wychowywaniu dzieci, odmawiał pracy zarobkowej na miarę jego sił i możliwości, a drugi małżonek dopuścił się chociażby jednej z nich, np.

żona wszczynała bezpodstawnie awantury to wówczas sąd będzie mógł również przypisać mu winę, a w konsekwencji czego orzec o rozwiązaniu małżeństwa przez rozwód z winy obu stron. 

Częstym powodem rozpadu pożycia małżeńskiego jest tzw. niezgodność charakterów małżonków, która ujawnia się w różnych sposobach spędzania czasu, różnych metodach wychowania dzieci, a nawet różnych światopoglądach.

Przykładowo określenie, czy winę rozkładu pożycia ponoszą wówczas oboje małżonkowie, czy jedno z nich, wymaga od sądu ustalenia czy i w jakim zakresie powyższe różnice charakterów były znane małżonkom w chwili zawarcia związku małżeńskiego, czy małżonkowie czynili jakieś ustalenia w tych kwestiach jak będą postępować po zawarciu związku małżeńskiego, a jeśli tak, to czy zostały one naruszone przez któregoś z nich i z jakich przyczyn. 

Jakie są skutki rozwodu z winy obu stron?

Obowiązek alimentacyjny przy rozwodzie z winy obu stron 

Poza znaczeniem moralnym dla małżonków z orzeczeniem o winie łączą się również skutki prawne związane z istnieniem obowiązku alimentacyjnego. Zgodnie bowiem z art. 60 § 1 k.r.o.

małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia i który znajduje się w niedostatku, może żądać od drugiego małżonka rozwiedzionego dostarczania środków utrzymania w zakresie odpowiadającym usprawiedliwionym potrzebom uprawnionego oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym zobowiązanego.

Pamiętać zatem należy, że przy rozwiązaniu małżeństwa przez rozwód z winy obu stron między rozwiedzionymi małżonkami istnieje wzajemny obowiązek alimentacyjny. 

Podobnie jak w przypadku rozwodu bez orzekania o winie, przesłanką jego istnienia jest stan niedostatku rozwiedzionego uprawnionego małżonka, niemniej w przeciwieństwie do rozwodu bez orzekania o winie, jest to obowiązek dożywotni, nieograniczony w czasie, trwający aż do uchylenia go przez sąd (w przypadku rozwodu bez orzekania o winie obowiązek alimentacyjny trwa co do zasady 5 lat od orzeczenia rozwodu). Tym samym warto, ażeby małżonek przeanalizował swoją sytuację materialną, w której znajdzie się po rozwodzie, bowiem może się okazać, że choć małżonek nie zdoła wykazać wyłącznej winy drugiego małżonka, to jednak nie wyrażając zgody na rozwód bez orzekania o winie, może doprowadzić po przeprowadzeniu przez sąd postępowania dowodowego do rozwodu z winy obu stron, a to z kolei będzie skutkowało możliwością żądania w sytuacji niedostatku dożywotnich alimentów od byłego małżonka. Ponadto małżonek musi pamiętać, że wówczas taki nieograniczony czasowo zakres obowiązku alimentacyjnego jest wzajemny, czyli działa w dwie strony. 

Obowiązek dostarczania środków utrzymania małżonkowi rozwiedzionemu wygasa w razie zawarcia przez tego małżonka uprawionego do alimentów nowego małżeństwa.

Orzeczenie rozwodu z winy obu stron, czy w ogóle żądanie rozwodu z orzekaniem o winie nie ma żadnego przełożenia na kwestie orzekania o władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi, czy kwestie związane np. z zasądzeniem alimentów na dzieci

Pamiętać należy, że orzeczenie rozwodu z winy obu stron, czy w ogóle żądanie rozwodu z orzekaniem o winie nie ma żadnego przełożenia na kwestie orzekania o władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi, czy kwestie związane np. z zasądzeniem alimentów na dzieci.

Podobnie jest w przypadku gdy sąd na zgodny wniosek małżonków zaniecha orzekania o winie w wyroku rozwodowym. Ogólnie bowiem ustalenie winy małżonków za rozkład pożycia małżeńskiego nie ma żadnego wpływu rozstrzygnięcia sądu w zakresie władzy rodzicielskiej czy kontaktów z dziećmi.

 Niemniej nie zmienia to faktu, że już samo konkretne zachowanie małżonka, w postaci znęcania się nad małżonkiem, przemocy fizycznej i psychicznej, które okazało się zawinioną przyczyną, prowadzącą do rozkładu pożycia małżeńskiego może mieć wpływ na konkretne rozstrzygnięcia sądu np.

właśnie w zakresie rozstrzygnięcia o władzy rodzicielskiej nad małoletnim dzieckiem takiemu małżonkowi. 

W kolejnym artykule już o tym kiedy warto żądać rozwodu z wyłącznej winy drugiego małżonka.

See also:  Obniżenie alimentów do momentu znalezienia pracy

Adwokat Paulina Chebel 

Ustalenie winy lub jej braku przy rozwodzie

Rozwód z orzeczeniem o winie. Ustalenie winy i jej konsekwencje

Instytucja rozwodu uregulowana jest w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (KRO). Rozwód ma na celu rozwiązanie związków faktycznie martwych, w których brak jest wspólnego pożycia, wierności, wzajemnej pomocy oraz współdziałania dla dobra rodziny.

Kiedy sąd może orzec rozwód?

Zgodnie z treścią art. 56 § 1 KRO „Jeżeli między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia, każdy z małżonków może żądać, ażeby sąd rozwiązał małżeństwo przez rozwód”.

Zatem do orzeczenia rozwodu może dojść tylko, jeśli między małżonkami nastąpił trwały i zupełny rozkład pożycia. O zupełnym rozkładzie pożycia możemy mówić, gdy wygasły między małżonkami trzy podstawowe więzi tj.

: uczuciowa (miłość), fizyczna (intymna, seksualna) i majątkowa (prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego, co na ogół przejawia się we wspólnym zamieszkaniu, posiadaniu wspólnego majątku).

Nawet jeżeli przy zupełnym braku więzi duchowej i fizycznej pozostały pewne elementy więzi gospodarczej, wywołane szczególnymi okolicznościami (np. wspólnym zamieszkiwaniem z uwagi na zaciągnięty kredyt), rozkład pożycia można mimo to uznać za zupełny.

Kiedy należy uznać, że rozkład pożycia jest trwały?

O trwałości rozkładu pożycia małżeńskiego można mówić wówczas, kiedy na podstawie okoliczności sprawy zasadny jest wniosek, że pomiędzy małżonkami nie jest możliwy powrót do wspólnoty małżeńskiej we wszystkich jej płaszczyznach, tj. duchowej, fizycznej i materialnej.

Inaczej rzecz ujmując, gdy brak jest perspektyw powrotu małżonków do wspólnego pożycia. Dla przykładu z taką sytuacją mamy do czynienia, gdy małżonkowie od dłuższego czasu nie zamieszkują razem i z przesłuchania w trakcie rozprawy sądowej wnika, że nie widzą możliwości zejścia się.

Trwałość rozpadu dodatkowo pogłębia fakt związania się jednego z małżonków z nowym partnerem lub partnerką.

Jakie są przyczyny rozpadu pożycia małżeńskiego?

Doświadczenie wskazuje, że rozkład pożycia małżeńskiego jest zjawiskiem narastającym w czasie, zdeterminowanym szeregiem przyczyn mniej lub bardziej istotnych. Przyczyny te można podzielić na dwie zasadnicze grupy, a mianowicie na zawinione (np.

zdrada, porzucenie małżonka) i niezawinione (np. choroba).

Ich cechą wspólną jest to, że stanowią one wyraz naruszenia określonych obowiązków małżeńskich, takich jak: obowiązek wspólnego pożycia, wzajemnej pomocy, dochowania wierności oraz współdziałania dla dobra rodziny.

Wina w rozpadzie pożycia

Orzeczenie o winie rozkładu pożycia sąd zamieszcza w sentencji wyroku rozwodowego. W świetle utrwalonego orzecznictwa może mieć ono wyłącznie jedną z trzech postaci:

  • oboje małżonkowie ponoszą winę rozkładu pożycia, albo
  • jeden z małżonków ponosi winę (tzw. wyłącznie winny), albo
  • żaden z małżonków nie ponosi winy.

Dla orzeczenia winy sąd musi stwierdzić łącznie wystąpienie:

  • po pierwsze, zupełnego i trwałego rozkładu pożycia małżeńskiego;
  • po drugie, zawinionego zachowania małżonka;
  • po trzecie, związku przyczynowego między tym zachowaniem a rozkładem pożycia.

A zatem nie każde naruszenie obowiązków małżeńskich stanowić będzie o winie danego małżonka lecz tylko to, które miało wpływ na spowodowanie (bądź utrwalenie) rozkładu pożycia małżeńskiego. Przykładowo można wskazać na orzeczenie Sądu Najwyższego z 28.09.

2000 r., zgodnie z którym „Związek jednego z małżonków z innym partnerem w czasie trwania małżeństwa, lecz po dacie wystąpienia zupełnego i trwałego rozkładu pożycia między małżonkami, nie daje podstawy do przypisania temu małżonkowi winy za ten rozkład”.

Przyczyny rozkładu pożycia

Można bez cienia przesady stwierdzić, że ile jest spraw rozwodowych, tyle jest przyczyn rozkładu pożycia. Pomocne jest tutaj spostrzeżenie, że na podstawie przebogatego orzecznictwa Sądu Najwyższego można ująć je w pewne typowe, powtarzające się grupy:

  • zdrada małżeńska – może być podstawą udzielenia rozwodu bez względu na czas, kiedy ją popełniono, jeśli była ona przyczyną lub choćby jedną z przyczyn rozkładu pożycia stron;
  • agresja i przemoc – wobec współmałżonka i rodziny, która może przejawiać się w formie fizycznej jak i werbalnej;
  • opuszczenie współmałżonka – zawinione i nieusprawiedliwione porzucenie współmałżonka. Za szczególnie naganne uznawane jest opuszczenie osoby chorej lub znajdującej się w potrzebie;
  • odmowa współżycia fizycznego – w katalogu zawinionych przyczyn rozkładu pożycia małżeńskiego mieści się także odmowa jednego z małżonków utrzymywania współżycia fizycznego;
  • nieróbstwo – sytuacja, w której jeden z małżonków w sposób niczym nieuzasadniony oraz wbrew opinii drugiego małżonka, prowadzi bezczynny tryb życia;
  • bezpłodność – bezpłodność małżonka, o ile wywołała rozkład pożycia, należy uważać za ważny i niezawiniony powód rozkładu pożycia małżeńskiego.

W grupie innych przyczyn rozkładu pożycia niewątpliwie pierwsze miejsce zajmuje nałogowe pijaństwo i narkomania. Inne to: niemoc płciowa, zmiana wiary, naganny stosunek do rodziny małżonka, nielojalność wobec małżonka, hazard, nieprzyczynianie się do pomnażania materialnego bytu rodziny, trwonienie majątku, choroba psychiczna.

Kodeks rodzinny i opiekuńczy nie wprowadza rozróżnienia stopnia winy małżonków.

Podstawą przyjęcia winy małżonka jest ustalenie, że jego zachowanie przyczyniło się do powstania lub pogłębienia rozkładu, obojętne natomiast ze stanowiska oceny winy jest to, w jakim stopniu każde z małżonków przyczyniło się do tego.

Nierówny stopień winy małżonków nie stanowi przeszkody do uznania ich współwinnymi rozkładu pożycia. Pokazując to bardziej obrazowo – ustalenie 99% winy jednego małżonka oraz 1% winy drugiego skutkować będzie orzeczeniem rozwodu z winy obojga małżonków.

Orzeczenie o winie jednego z małżonków a roszczenia alimentacyjne

Orzeczenie o winie ma kluczowe znaczenie przede wszystkim z punktu widzenia roszczeń alimentacyjnych między byłymi małżonkami, które reguluje art. 60 KRO.

Rozwiedzionych małżonków obciąża obowiązek dostarczania środków utrzymania. Obowiązek ten ma charakter alimentacyjny. Artykuł 60 § 1 KRO reguluje tzw. zwykłą, a art. 60 § 2 KRO tzw. rozszerzoną (wzmocnioną, uprzywilejowaną), postać tego obowiązku.

Istnienie oraz zakres obowiązku alimentacyjnego między rozwiedzionymi małżonkami są uzależnione nie tylko od ich potrzeb oraz możliwości zarobkowych i majątkowych, lecz także od rozstrzygnięcia co do winy rozkładu pożycia w wyroku orzekającym rozwód.

Po rozwiązaniu małżeństwa alimentów może żądać małżonek, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia. Małżonek uznany za wyłącznie winnego jest obciążony względem małżonka niewinnego rozszerzonym obowiązkiem alimentacyjnym (art. 60 § 2 KRO).

Obowiązek rozszerzony nie może powstać, jeżeli w procesie o rozwód małżonkowie zgodnie wnieśli o zaniechanie orzekania o winie. Następują wówczas skutki takie, jak gdyby żaden z małżonków nie ponosił winy.

Przesłanką tzw. zwykłego obowiązku alimentacyjnego po rozwiązaniu małżeństwa jest niedostatek uprawnionego, którym nie może być małżonek uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia (art. 60 § 1 KRO).

Rozwiedziony małżonek znajduje się w niedostatku wtedy, gdy własnymi siłami nie jest w stanie zaspokoić swoich usprawiedliwionych potrzeb w całości lub w części.

Usprawiedliwione potrzeby to takie, których zaspokojenie zapewni uprawnionemu normalne warunki bytowania, odpowiednie do jego stanu zdrowia i wieku. Zwykły obowiązek alimentacyjny wygasa z upływem 5 lat od orzeczenia rozwodu (art. 60 § 3 zd. 2 KRO).

Sąd może jednak na żądanie uprawnionego obowiązek ten przedłużyć, jeżeli zachodzą “wyjątkowe okoliczności”. Mogą one występować zarówno po stronie małżonka uprawnionego (np. poważna choroba), jak i zobowiązanego (np. bardzo dobra sytuacja majątkowa i zarobkowa).

Szczególny charakter ma rozszerzony obowiązek alimentacyjny między rozwiedzionymi małżonkami.

Artykuł 60 § 2 KRO przewiduje, że jeżeli rozwód pociąga za sobą istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego rozkładu pożycia, sąd na jego żądanie może orzec, że małżonek wyłącznie winny obowiązany jest przyczyniać się w odpowiednim zakresie do zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb małżonka niewinnego, chociażby ten nie znajdował się w niedostatku.

Podstawową przesłanką rozszerzonego obowiązku alimentacyjnego jest istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego na skutek orzeczenia rozwodu.

Sąd oceniając, czy przesłanka ta została spełniona, powinien przeprowadzić porównanie każdorazowej sytuacji materialnej małżonka niewinnego z tym położeniem, jakie istniałoby, gdyby rozwód nie został w ogóle orzeczony i gdyby małżonkowie kontynuowali pożycie.

Roszczenie alimentacyjne może być dochodzone zarówno w pozwie o rozwód, jak też po zakończeniu sprawy rozwodowej, w osobnym postępowaniu.

Ponieważ ustawa nie przewiduje ograniczeń czasowych obowiązku alimentacyjnego ciążącego na małżonku, który został uznany za winnego rozkładu pożycia, obowiązek ten może obciążać go nawet dożywotnio. Z tego powodu, uznanie jednego z małżonków za wyłącznie winnego, ma dla niego dalekosiężne konsekwencje, przede wszystkim finansowe.

W praktyce do zasądzania alimentów na rozwiedzionego małżonka dochodzi najczęściej w sytuacjach, gdy małżonek ten nie pracował (np.

niepracująca żona zajmująca się domem i dziećmi), bądź pracował, jednakże uzyskiwał znacznie niższe dochody od drugiego małżonka.

See also:  Przysposobienie dziecka partnerki

Natomiast w sytuacjach, gdy obydwoje małżonkowie pracują i osiągają zbliżone dochody, sądy z reguły oddalają roszczenia alimentacyjne lub orzekają alimenty w niewielkiej wysokości.

Co istotne, obowiązek alimentacyjny po rozwodzie wygasa na skutek zawarcia przez uprawnionego do alimentów nowego małżeństwa (art. 60 § 3 zd. 1 KRO).

Na koniec wspomnę, że wbrew powszechnej opinii, orzeczenie o winie nie przekłada się na rozstrzygnięcie sądu w zakresie powierzenia władzy rodzicielskiej i ustalenia kontaktów z małoletnimi dziećmi.

Lilianna Skiba

Ustalenie winy lub jej braku przy rozwodzieAdwokat Lilianna Skiba (adwokat-skiba.pl) prowadzi kancelarię w Warszawie oraz w Łomiankach. Specjalizuje się w sprawach z zakresu prawa pracy i prawa rodzinnego. Jest członkiem Sekcji prawa pracy oraz Sekcji prawa rodzinnego przy Okręgowej Radzie Adwokackiej w Warszawie. Jest również certyfikowanym mediatorem Centrum Mediacyjnego przy Naczelnej Radzie Adwokackiej. Prowadzi blogi z tematyki prawa rodzinnego oraz prawa pracy.

Wejdź na FORUM! ❯

Czy warto zdecydować się na rozwód z orzeczeniem o winie?

Zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zasadą jest rozwód z orzeczeniem o winie, a więc sąd w trakcie procesu rozwodowego musi orzec o winie małżonków za rozpad małżeństwa. Sąd może ustalić, że winę za rozkład pożycia ponosi jeden z małżonków, oboje małżonkowie albo że żaden z małżonków nie ponosi winy.

Alternatywą jest rozwód bez orzekania o winie, który może zapaść tylko na zgodne żądanie małżonków. W takim przypadku wyrok rozwodowy ma takie skutki, jak gdyby żaden z małżonków nie ponosił winy. Jeśli chcesz się dowiedzieć na czym polega rozwód bez orzekania o winie i kiedy do niego dochodzi, to przeczytaj artykuł „Rozwód bez orzekania o winie”.

Dowiedz się także, „Kiedy rozwód nie jest możliwy?”

Rozwód z orzeczeniem o winie, czyli kiedy małżonek ponosi winę za rozpad małżeństwa?

Jeśli choćby jeden z małżonków chce uzyskać rozwód z orzeczeniem o winie, sąd musi ustalić, który z małżonków ponosi winę.

Przez winę za rozkład pożycia rozumie się takie zachowanie małżonka (działanie albo zaniechanie), które narusza obowiązki określone przepisami prawa lub zasadami współżycia społecznego i prowadzi do trwałego i zupełnego rozkładu pożycia małżeńskiego.

Co ważne, aby stwierdzić winę, zachowanie małżonka musi być zawinione, a więc uzależnione od jego woli.

Jeśli zatem jeden z małżonków na przykład poważnie zachorował (fizycznie lub psychicznie) i doprowadziło to do rozpadu małżeństwa, to nie mamy do czynienia z zawinionym zachowaniem tego małżonka.

Do przypisania winy nie jest konieczne, aby małżonek miał zamiar doprowadzenia do rozpadu małżeństwa. Wystarczy tylko, że ma on możliwość przewidzenia skutków swojego postępowania (patrz np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 stycznia 2004r. sygn. akt IV CK 406/02).

Tyle, jeśli chodzi o teorię. W praktyce o winie małżonka za rozpad małżeństwa można mówić w przypadku między innymi zdrady, alkoholizmu, nielojalnego postępowania, poniżania, przemocy fizycznej lub psychicznej, odmowy współżycia, braku przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, marnotrawieniu pieniędzy, hazardu.

Napisz: [email protected]! Zadzwoń: 695 598 906!

Z kolei winy małżonka nie można stwierdzić w takich sytuacjach, jak na przykład brak możliwości współżycia z powodu choroby jednego z małżonków, agresywne zachowanie małżonka spowodowane chorobą psychiczną, chyba że małżonek świadomie nie podejmuje leczenia. W takich przypadkach w rozwodzie z orzeczeniem o winie znajdzie się z reguły ustalenie, że żaden z małżonków nie ponosi winy za rozpad małżeństwa.

Co daje rozwód z orzeczeniem o winie?

Wyrok rozwodowy, w którym stwierdzona jest wina małżonka za rozpad małżeństwa, poza samą satysfakcją małżonka niewinnego, niesie za sobą doniosłe konsekwencje prawne.

Otóż, jeśli chodzi o obowiązek alimentacyjny między rozwiedzionymi małżonkami, to kluczowe znaczenie ma treść wyroku rozwodowego właśnie w zakresie ustalonej przez sąd winy za rozkład pożycia.

Małżonek, który został uznany za wyłącznie winnego rozpadu małżeństwa, nie może żądać od swojego byłego niewinnego małżonka alimentów, nawet jeśli małżonek wyłącznie winny znalazł się w niedostatku, a więc nie ma żadnych środków na pokrycie swoich niezbędnych potrzeb.

Z kolei małżonek niewinny może żądać zasądzenia przez sąd alimentów od małżonka wyłącznie winnego, nawet jeśli nie znajduje się w niedostatku. Przesłanką żądania alimentów jest pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego na skutek orzeczenia rozwodu.

W praktyce oznacza to, że ten małżonek, który zgodnie z wyrokiem z orzeczeniem o winie jest „niewinny”, może otrzymać znacznie wyższe alimenty niż w przypadku, gdyby sąd nie orzekał w wyroku rozwodowym o winie stron, orzekł, że żaden z małżonków nie ponosi winy albo że oboje ponoszą winę za rozpad małżeństwa.

O wysokości alimentów dla małżonka niewinnego decydują jego usprawiedliwione potrzeby.

Zatem do zasądzenia alimentów od małżonka wyłącznie winnego nie jest konieczne, aby małżonek niewinny nie miał środków na pokrycie swoich najniezbędniejszych potrzeb.

Małżonek niewinny może otrzymać alimenty nawet jeśli sam zarabia na swoje utrzymanie – wystarczy tylko, aby rozwód z orzeczeniem o winie pociągnął za sobą pogorszenie sytuacji materialnej tego małżonka i wysokość żądanych alimentów była uzasadniona jego usprawiedliwionymi potrzebami.

Jak długo trwa sprawa sądowa dotycząca rozwodu z orzekaniem o winie?

Postępowanie sądowe dotyczące sprawy rozwodowej, w której sąd orzec ma o winie stron, trwa znaczniej dłużej niż proces, w którym takiej winy się nie ustala. Spowodowane jest to znacznie dłuższym postępowaniem dowodowym.

Sąd musi bowiem często przesłuchiwać wielu świadków na okoliczność przyczyn rozpadu związku małżeńskiego i sposobu zachowywania się małżonków.

Przesłuchanie jednego świadka nierzadko trwa godzinę, więc jeśli w sprawie do przesłuchania jest kilku czy nawet kilkunastu świadków, to nietrudno przewidzieć, że proces będzie trwał długo.

Ponadto, jeśli w grę wchodzi rozwód z orzekaniem o winie, z wyroku rozwodowego z reguły co najmniej jedno z małżonków jest niezadowolone i składa apelację, co dodatkowo wydłuża moment prawomocnego zakończenia sprawy.

Rozwód z orzekaniem o winie – za i przeciw

Podsumowując, choć rozwód z orzekaniem o winie wiąże się ze znacznie dłuższym procesem sądowym, warto się właśnie na takie rozwiązanie zdecydować, zwłaszcza gdy chcemy zabezpieczyć swoją sytuację materialną na przyszłość.

Radca prawny Nina Wolska
Kancelaria Prawna Proximo Opole

Poprowadzimy Twój rozwód z orzeczeniem o winie. Napisz!

Rozwód z orzeczeniem o winie: ustalenie winy, konsekwencje, dowody

W postępowaniu rozwodowym sąd nie tylko orzeka o rozwodzie pomiędzy dotychczasowymi małżonkami. Ma także obowiązek ustalenia, czy któryś małżonek ponosi winę za rozkład pożycia małżeńskiego.

A jak to może wyglądać w praktyce? Sąd może orzec, że winę ponosi jeden z małżonków, oboje małżonkowie bądź żadne z nich.

Kodeks rodzinny i opiekuńczy wiąże szereg konsekwencji z kwestią winy, dlatego też rozwodzący się małżonkowie często angażują się w proces, starając się udowodnić winę drugiej strony.

Rozwód może zostać orzeczony z wielu rozmaitych przyczyn. Najczęściej spotykanymi są:

  • Alkoholizm – najczęstsza przyczyna rozwodów
  • Porzucenie małżonka – występuje w sytuacjach, gdy jeden z małżonków trwale opuszcza drugiego, oraz bez uzasadnionej przyczyny. Uzasadnioną przyczyną może być np. przemoc w domu, albo wyjazd za granicę do pracy, jeśli drugi małżonek wyraził na to zgodę
  • Groźba – aby była przyczyną rozwodu, musi wzbudzać uczucie zagrożenia u małżonka chcącego się rozwieść z tej przyczyny. Jest też uzasadnioną przyczyną wyprowadzki z domu
  • Zdrada małżeńska – rozumiana jest przez nią nie tylko zdrada fizyczna, ale też wszelkie inne zachowania, które mogą stwarzać pozory cudzołóstwa lub w inny sposób wykraczać poza granice obyczajowości i przyzwoitości
  • Brak wzajemnej pomocy – wszelkie sytuacje, gdy jeden małżonek odmawia drugiemu pomocy mimo ciążącego na nim obowiązku, np. wyjeżdża do pracy za granicę i nie przesyła środków na utrzymanie żony opiekującej się małymi dziećmi
  • Agresja – zarówno agresja fizyczna, jak i psychiczna
  • Odmowa współżycia – jeśli nie posiada uzasadnienia w postaci np. choroby, również może stanowić o winie

Najważniejszą i zarazem kluczową konsekwencją rozwodu z orzeczeniem o winie są alimenty, których mogą żądać wobec siebie małżonkowie. Jeśli sąd orzeka wyłączną winę jednego z małżonków, to obowiązki alimentacyjne kształtują się następująco:

  • małżonek niewinny może żądać od małżonka winnego alimentów i to niezależnie od tego czy niewinny znajduje się w niedostatku
  • strona uznana za winną, nie może od niewinnej żądać żadnych alimentów

Kolejną konsekwencją jest okres, w którym można pobierać alimenty od drugiego małżonka.

Co do zasady, obowiązek alimentacyjny wygasa dopiero w razie zawarcia nowego małżeństwa przez małżonka pobierającego alimenty. Dla małżonka winnego jest to jedyna opcja uwolnienia się od alimentów.

See also:  Podział działalności gospodarczej między małżonków

Nie chroni go upływ określonego czasu (taka opcja istnieje tylko dla małżonków niewinnych rozkładu pożycia).

Aby sąd mógł orzec o winie jednego z małżonków, drugi małżonek musi przedstawić niezbite dowody na istnienie winy. Mogą wśród nich być zarówno zeznania świadków, dokumenty, SMS-y czy e-maile, ale także np. nagrania.

Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny, czy dany dokument czy zeznania mogą coś wnieść.

Przykładowo, znacznie bardziej przydatne są zeznania bezpośrednich świadków, niż świadków ze słyszenia, którzy wiedzę o jakiś wydarzeniach posiadają wyłącznie z relacji innych osób.

Z winą rozpadu małżeństwa jest związany również zakres dopuszczalności rozwodu. Rozwód nie jest dopuszczalny, jeżeli żąda go małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia, chyba że drugi małżonek (niewinny) wyrazi na niego zgodę albo że odmowa jego zgody jest w danych okolicznościach sprzeczna z tzw. zasadami współżycia społecznego.

Czym są zasady współżycia społecznego? Są to pewne zasady moralne w relacjach z innymi ludźmi. Przykładowo – sąd może uznać rozwód za niedopuszczalny gdy jeden z małżonków jest nieuleczalnie chory, wymaga pomocy materialnej współmałżonka i rozwód stanowiłby dla niego rażącą krzywdę.

Wtedy chorego małżonka chronią zasady współżycia społecznego.

Jeśli myślisz o rozwodzie, zastanów się jeszcze przed wniesieniem pozwu, czy twój partner zawinił rozkładowi małżeństwa, czy posiadasz dowody na jego winę oraz czy on może w jakiś sposób wykazać twoją winę za rozpad związku.

Cezary Młotek, radca prawny z Kancelarii Radcy Prawnego Cezary Młotek, www.cezarymlotek.pl

  • To także może cię zainteresować:
  • Alimenty od dziadków: kiedy dziadkowie płacą alimenty
  • Rozwód rodziców? Psychoterapeuta: “Może zaważyć na całym życiu” [WYWIAD]

Zdrada, niezgodność charakterów, brudna bielizna i choroba. Dlaczego się rozwodzimy?

Wina rozpadu pożycia przy rozwodzie

Orzekając rozwód sąd orzeka także, czy i który z małżonków ponosi winę rozkładu pożycia. Jednakże na zgodne żądanie małżonków sąd zaniecha orzekania o winie.

W tym wypadku następują skutki takie, jak gdyby żaden z małżonków nie ponosił winy.

Orzeczenie w wyroku rozwodowym, że żadna ze stron nie ponosi winy za rozkład pożycia małżeńskiego oznacza, że sąd uznał, iż nie można jej przypisać stronom albo w wymiarze obiektywnym, albo w subiektywnym.

Skuteczne zgłoszenie w sprawie o rozwód żądania zaniechania orzekania o winie obojga małżonków wyłącza dopuszczalność dowodzenia winy pozostałego przy życiu małżonka w procesie W sprawie rozwodowej strona pozwana może cofnąć swe żądanie zaniechania orzekania o winie także w postępowaniu odwoławczym.

Pojęcie winy przy rozwodzie obejmuje element obiektywny i subiektywny. Element obiektywny zachodzi wtedy, gdy zachowanie małżonka narusza jego obowiązki ustawowe lub wypływające z zasad współżycia społecznego. W ocenie zachowań mówimy tu o bezprawności zachowań małżonka. Element subiektywny polega na naganności zachowań, inaczej mówiąc, na zarzucalności czynów czy zaniechań.

Używa się okresleń: zachowanie naganne, niegodziwe, niemoralne, złe. Specyfika orzekania o winie przy rozwodzie polega na tym, że wnikliwą analizą trzeba objąć jej element subiektywny. Chodzi tu w istocie o analizę psychologiczną, choć jej przedmiotem są w zasadzie zewnętrzne jedynie objawy (zachowania) wewnętrznych przeżyć.

Ostateczna ocena naganności (zarzucalności) opiera się na kryteriach głównie moralnych, a nie – prawnych. Pociąga to za sobą w szczególności komplikacje wynikające z faktu, że ocena moralna wymaga uwzględnienia w szerokim zakresie uwarunkowań i okoliczności, w jakich człowiek realizuje konkretne zachowania.

Orzecznictwo w sprawach rozwodowych dostarcza wielu przykładów analiz konkretnych sytuacji małżeńsko-rodzinnych, z których wyprowadzić można inspiracje co do tego, jakie w szczególności okoliczności mogą być brane pod uwagę. Analizy te dotyczą z reguły przesłanek rozwodu, a nie – orzeczenia o winie, nie da się jednak zaprzeczyć istnieniu najściślejszego związku między tymi sprawami.

Przykładowo można wskazać kwestię tak oczywistą, jak uwzględnianie faktu, że atmosfera brutalnych awantur domowych jest demoralizująca dla dzieci i negatywnie wpływa na proces ich wychowywania.

Za zawinione należy uznać takie zachowanie się małżonka, które narusza obowiązki wynikające z przepisów prawa lub zasad współżycia społecznego i w rezultacie prowadzi do trwałego i zupełnego rozkładu pożycia.

Nie musi wystąpić po stronie małżonka zamiar doprowadzenia do takiego rozkładu. Taki bowiem zamiar oznaczałby wystąpienie winy umyślnej, a brak jest podstaw, aby ograniczyć winę rozkładu pożycia jedynie do tej postaci.

Wystarczy, aby małżonek mógł lub powinien był przewidzieć skutki swojego zachowania.

2. WINA

Przypisanie małżonkowi winy w powstaniu rozkładu pożycia wymaga ustalenia, że małżonek naruszył obowiązki wynikające z KRO wskutek umyślnego, czy choćby nieumyślnego postępowania.

Stwierdzenie w wyroku rozwodowym winy małżonka w powstaniu rozkładu pożycia nie jest wynikiem oceny wiarygodności i mocy dowodów, lecz stanowi ujemną ocenę moralną postępowania małżonka, którą sąd przyjmuje w oparciu o poczynione ustalenia.

3. ZASADY WSPÓŁŻYCIA SPOŁECZNEGO

Zasady współżycia społecznego stawiają zachowaniu małżonków wobec siebie nawzajem i wobec rodziny drugiego małżonka większe wymagania, niż postępowaniu ludzi względem siebie obcych.

Dopóki małżeństwo trwa, obowiązuje małżonków wzajemny szacunek i wzajemna pomoc.

Zachowanie, które w stosunkach między obcymi ludźmi nie byłoby uznawane za naganne, może być między małżonkami uznane za szkodliwe z punktu widzenia trwałości małżeństwa.

4. WYŁĄCZNA WINA

Wyłączność winy jednego z małżonków oznacza, że tylko po jego stronie występują zawinione przyczyny rozkładu, a po stronie drugiego małżonka przyczyn takich brak.

5. NIEUPRAWNIONE NARUSZENIE

Naruszenie obowiązków małżeńskich przez jednego z małżonków nie uprawnia drugiego z małżonków do naruszania takich obowiązków. Nieodpowiednie i sprzeczne z obowiązkami małżeństwa zachowanie się jednego z małżonków, nie daje drugiemu z małżonków podstawy do naruszenia obowiązków małżeńskich prowadzącego do rozkładu pożycia małżeńskiego, bez poczytania mu tego naruszenia za winę.

W przyjętej definicji wina pozostaje w związku z takimi naruszeniami obowiązków małżeńskich, które stanowiły przyczynę (współprzyczynę) rozkładu pożycia. W relacji między przyczyną – tu naruszeniem obowiązków przez małżonków – a skutkiem, to jest zupełnym i trwałym rozkładem pożycia, przyczyna z oczywistych względów poprzedzać musi skutek.

Jeżeli zaś ten już nastąpił, to żadne uchybienie obowiązkom małżeńskim nie może być kwalifikowane jako przyczyna rozkładu pożycia.

Ze względu na powyższe związanie się jednego z małżonków z innym partnerem w czasie trwania małżeństwa, lecz po dacie, w której nastąpił już zupełny i trwały rozkład pożycia między małżonkami, nie daje podstawy do przypisania temu małżonkowi winy za ten rozkład.

Reakcja jednego z małżonków w formie ciężkich zniewag na nieodpowiednie zachowanie się drugiego małżonka jest niedopuszczalna. Nawet w wypadku cudzołóstwa jednego z małżonków drugi z nich staje się winnym spowodowania rozkładu pożycia małżeńskiego, jeżeli przez ciągłe zniewagi zatruwał życie popełniającemu cudzołóstwo małżonkowi.

Przy ocenie, czy małżonek sprowokowany niewłaściwym postępowaniem drugiego z małżonków, przyczynił się do pogłębienia rozkładu pożycia, nie można pomijać stopnia winy małżonka, który ten rozkład zapoczątkował. Jeżeli mianowicie postępowanie tego ostatniego jest szczególnie rażące i godne napiętnowania, to nawet poważniejsze uchybienia małżonka sprowokowanego mogą być uznane za usprawiedliwioną reakcję.

6. OBUSTRONNE ZAWINIENIE

W razie obustronnych zawinień, za zawinione przyczynienie się do rozkładu pożycia może być uznane tylko takie zachowanie się współmałżonka, które pozostaje w związku przyczynowym z rozkładem pożycia. Nie można więc uznać za współwinę cudzołóstwa, jeżeli drugie z małżonków natychmiast się o tym dowiedziało, a mimo to kontynuowało pożycie przez kilkanaście lat.

7. ZACHOWANIE SIĘ MAŁŻONKA

Dopuszczalna reakcja na niewłaściwe postępowanie współmałżonka nie może wykraczać poza określone obiektywnie granice i nie może być w swym natężeniu niewspółmierna w stosunku do wagi przewinień drugiej strony.

Reakcja jednego z małżonków na niezgodne z obowiązkami małżeńskimi postępowanie drugiego z małżonków nie może przekraczać pewnych dopuszczalnych granic.

Jakie są w konkretnych okolicznościach granice przyzwoitości, których przekroczenie może być uznane za przyczynienie się do rozkładu pożycie małżeńskiego, należy określać na podstawie zasad współżycia społecznego, a więc w odwołaniu się do ustalonych norm o charakterze moralnym, obyczajowym do tego, co jest słuszne, przyzwoite i zgodne z poczuciem sprawiedliwości.

8. LOJALNOŚĆ

O winie świadczy nie tylko naruszenie któregokolwiek z obowiązków małżeńskich, ale również zachowanie będące wyrazem rażącego braku lojalności wobec drugiego małżonka.

Brak lojalności jednego z małżonków wobec drugiego i niedozwolona reakcja jednego z nich na naganne zachowanie się drugiego mogą stanowić podstawę przypisania winy za rozkład pożycia małżeńskiego.

Jeżeli poszukują Państwo pomocy prawnej w sprawach rodzinnych prosimy zapoznać się z naszych usług radców prawnych z Bydgoszczy zaprezentowaną tutaj.

Leave a Reply

Your email address will not be published.