Utrzymywanie wspólnej rodziny

Przyczynianie się do zaspokajania potrzeb rodziny – czyli jakie masz możliwości prawne, jeżeli Twój małżonek nie przyczynia się do zaspokajania potrzeb rodziny

Zgodnie z Kodeksem rodzinny i opiekuńczym oboje małżonkowie obowiązani są, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli.

 Małżonkowie mają równe prawa i obowiązki w małżeństwie. Są obowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny.

Jednakże życie pisze różne scenariusze i w praktyce życia małżeńskiego z wykonywaniem tego obowiązku jest różnie. 

  • Przykładowo: 
  • Jeden z małżonków nie pracuje zawodowo, ale prowadzi gospodarstwo domowe, zajmuje się dziećmi, natomiast drugi małżonek pracuje zawodowo, ale nie interesuje się sprawami rodziny, domu i nie dzieli się dochodami wcale albo też w bardzo małym stopniu je przekazuje rodzinie
  • Jakie prawa, instrumenty prawne ma wówczas taki małżonek?

Niespełnianie lub nienależyte spełnianie obowiązku przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny umożliwia małżonkowi  dochodzenia na drodze sądowej świadczeń, mających na celu zaspokojenie potrzeb rodziny.

 Kodeks rodzinny i opiekuńczy przewiduje dwie możliwości prawne, instrumenty prawne, w oparciu o które małżonek może dochodzić na drodze sądowej od drugiego małżonka świadczeń z tytułu obowiązku przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny.

Ja nazywam się Paulina Chebel, jestem adwokatem i w tym artykule omówię pierwszą możliwość, tj. na podstawie art. 27 k.r.o. – możliwości żądania od drugiego małżonka świadczeń tytułem zaspokajania potrzeb rodziny.

Obowiązek przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny na podstawie art. 27 k.r.o.

Utrzymywanie wspólnej rodziny

Art. 27 Kodeku rodzinnego i opiekuńczego stanowi:

Oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym„.

Wyrażony w art. 27 k.r.o. obowiązek przyczyniania się do zaspokojenia potrzeb rodziny wchodzi w zakres wynikających z treści art. 23 k.r.o. obowiązków wzajemnej pomocy oraz współdziałania małżonków dla dobra rodziny.

Czy małżonek może uzyskać „alimenty” w trakcie trwania małżeństwa na siebie, czy musi wystąpić z pozwem o rozwód przeciwko drugiemu małżonkowi?

Małżonek nie musi kierować pozwu o rozwód przeciwko drugiemu małżonkowi, ażby dochodzić od niego środków na zaspokajanie potrzeb rodziny. Tym samym małżonek może w trakcie trwania małżeństwa, bez konieczności wytaczania powództwa o rozwód, żądać od drugiego małżonka świadczeń na podstawie art. 27 k.r.o. tytułem zaspokajania potrzeb rodziny.

Zaspokajanie potrzeb rodziny, gdy w małżeństwo nie ma wspólnych dzieci, czyli czy jeśli rodzinę tworzą jedynie małżonkowie, tj. małżonkowie nie mają wspólnych  dzieci, to czy również sam małżonek może dochodzić roszczeń o zaspokajanie potrzeb rodziny w oparciu o art. 27 k.r.o.?

Tak, nawet jeśli w rodzinie nie ma dzieci, to i tak małżonek ma prawo do wystąpienia na drogę sądowa przeciwko drugiemu małżonkowi, celem dochodzenia świadczeń na zaspokojenie potrzeb rodziny. 

Zgodnie bowiem z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 16.12.1987 r., III CZP 91/86: „Małżonek może dochodzić zaspokajania potrzeb na zasadzie art. 27 k.r.o. zarówno wtedy, gdy rodzinę tworzą małżonkowie i dzieci będące na ich utrzymaniu, jak i wtedy, gdy w rodzinie dzieci takich nie ma”.

Tym samym małżonek może w trakcie trwania małżeństwa, bez konieczności zainicjonowania postępowania o rozwód, żądać od drugiego małżonka świadczeń na podstawie art. 27 k.r.o.tytułem zaspokajania potrzeb rodziny, tj. środków na siebie i na dzieci.

Określenie słowa „alimenty” w cudzysłowiu ma na celu zaznaczenie różnicy pomiędzy zwykły obowiązkiem alimentacyjnym a obowiązkiem przyczyniania się do zaspokojenia potrzeb rodziny, który w doktrynie prawa rodzinnego jest określany jako obowiązeko charakterze alimentacyjnym„, gdyż zgodnie z doktryną prawa rodzinnego w czasie trwania małżeństwa między małżonkami nie istnieje obowiązek alimentacyjny w ścisłym tego słowa znaczeniu, a posługiwanie się terminem „alimenty” dla małżonka w trakcie trwania małżeństwa jest częstym skrótem myślowym, uproszczeniem. Jak wskazuje się w doktrynie roszczenie z art. 27 k.r.o. ma bowiem szerszą treść od zwykłego obowiązku alimentacyjnego, gdyż celem roszczenia o zaspokajanie potrzeb rodziny jest nie tylko uzyskanie środków materialnych na zaspokojenie prawidłowego funkcjonowania rodziny jako całości, ale również zaspokojenie uzasadnionych potrzeb poszczególnych członków rodziny przy zastosowaniu zasady równej stopy życiowej wszystkich członków rodziny. 

Obowiązek przyczyniania się do zaspokojenia potrzeb dotyczy rodziny jako całości. A zatem świadczenie, o którym mowa w art. 27 k.r.o., służy zaspokojeniu potrzeb wszystkich członków rodziny, a w tym także drugiego małżonka.

 Na potrzeby rodziny składają się potrzeby wspólne wszystkich jej członków, tj. prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego, jak np. koszty mieszkania, opłaty związane z mediami  oraz potrzeby indywidualne, zaspokajające osobiste potrzeby poszczególnych osób wchodzących w skład rodziny, tj.

dzieci i małżonka jak, np. żywność, odzież, koszty leczenia edukacji. W kodeksie rodzinnym i opiekuńczym nie ma wskazanych kryteriów, od których zależałaby wysokość świadczenia z art. 27 k.r.o. W uchwale z 13.10.1976 r., sygn.

akt III CZP 49/76, SN uznał, że małżonkowi przysługuje „roszczenie do współmałżonka na podstawie art. 27 k.r.o. o zaspokojenie swych potrzeb w zakresie odpowiadającym zasadzie równej stopy życiowej małżonków” .

Wysokość świadczeń będzie zatem zależała od dochodów osiąganych przez małżonka, który nie spełnia obowiązku wskazanego w art. 27 k.r.o. Na podstawie art. 27 k.r.o. można żądać zaspokojenia bieżących i przyszłych potrzeb rodziny. 

Pamiętać należy, że ustawodawca w art. 27 k.r.o. wskazał na dwa sposoby zaspokajania potrzeb rodziny poza obowiązkiem zaspokojenia potrzeb materialnych.

Zgodnie z przepisem realizacja obowiązku może polegać na osobistych staraniach o wychowanie dzieci, pracy we wspólnym gospodarstwie domowym, zatem to również będę brane pod uwagę w prowadzonym na skutek wytoczenia powództwa procesie sądowym. 

Jak wszcząć postępowanie w sądzie o zaspokajanie potrzeb rodziny przez drugiego małżonka?

Pozew o zaspokajanie potrzeb rodziny 

Gdy jeden z małżonków nie łoży środków na utrzymanie rodziny wówczas drugi z małżonków ma prawo do dochodzenia roszczeń z tego tytułu na drodze sądowej. W tym celu małżonek może złożyć pozew o zobowiązanie do zaspokajanie potrzeb rodziny.

Pozew taki należy skierować do Sądu Rejonowego, a właściwość miejscową sądu można ustalić na podstawie art. 32 k.p.c.

, zgodnie z którym powództwo o roszczenie alimentacyjne wytoczyć można według  miejsca zamieszkania osoby uprawnionej, czyli miejsca zamieszkania małżonka, występującego z roszczeniem z art. 27 k.r.o. 

Takie powództwo o zaspokajanie potrzeb rodziny nie podlega opłacie sądowej na podstawie art. 96 ust. 1 pkt 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, zgodnie z którym nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona dochodząca roszczeń alimentacyjnych. 

Pamiętać należy, że sąd w każdej sprawie indywidualnie będzie badał m.in. możliwości majątkowe i zarobkowe małżonków, w tym małżonka dochodzącego roszczeń o zaspokajanie potrzeb rodziny. 

W takim pozwie można oczywiście żądać udzielenia zabezpieczenia roszczenia na czas trwania postępowania. 

Uwzględniając takie roszczenie oparte na art. 27 k.r.o. sąd zobowiązuje drugiego małżonka do łożenia określonej kwoty pieniężnej do rąk jego współmałżonka tytułem zaspokajania potrzeb rodziny.

Przykładowo treść orzeczenia: 

„Zasądza od Pozwanego Jana Kowalskiego na rzecz Powódki Anny Kowalskiej kwotę po 5.000 zł (słownie: pięć tysięcy złotych) miesięcznie płatnej z góry od dnia 2 stycznia 2020 r.

do dnia 10 – tego każdego następującego po sobie miesiąca z ustawowymi odsetkami na wypadek opóźnienia w płatności którejkolwiek z rat w terminie, tytułem przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, przyjmując iż tytułem kosztów utrzymania Powódki Anny Kowalskiej zobowiązany jest łożyć kwotę 1000 zł (słownie: jeden tysiąc złotych) miesięcznie, a tytułem utrzymania małoletnich Anny Paragraf i Nadii Sądnej zobowiązany jest łożyć kwotę po 2000 zł (słownie: dwa tysiące złotych) miesięcznie na rzecz każdej z nich”.

Orzeczenie pozytywne uzależnione jest oczywiście od  indywidualnego stanu faktycznego sprawy i materiału dowodowego.

Co jeśli po wniesieniu takiego pozwu o zaspokajanie potrzeb rodziny, następnie chcesz wytoczyć pozew o rozwód lub o separację?

Jeśli po wniesieniu takiej sprawy o zaspokajanie potrzeb rodziny, rozpocznie się sprawa o rozwód/separację to zgodnie z art. 445 § 1 k.p.c. pozew lub wniosek o zabezpieczenie w takiej sprawie sąd przekaże sądowi, w którym toczy się sprawa o rozwód lub o separację, w celu rozstrzygnięcia według przepisów o postępowaniu zabezpieczającym.

Co jeśli małżonek chce uzyskać „alimenty” na siebie dopiero na etapie kierowania pozwu o rozwód – na czas jego trwania?

Wówczas małżonek taki w pozwie o rozwód może złożyć wniosek o udzielenie zabezpieczenia roszczenia o zaspokajanie potrzeb rodziny. Wówczas właśnie art. 27 k.r.o. jest podstawą materialnoprawną żądania udzielenia zabezpieczenia takiego roszczenia na czas trwania postępowania w sądzie. 

Ponownie w cudzysłowie, gdyż to nie są stricte alimenty, tylko świadczenie o charakterze alimentacyjnym. 

Obowiązek z art. 27 k.r.o. wygasa wraz z ustaniem małżeństwa

Dopóki trwa małżeństwo, małżonkowie są zobowiązani do zaspokajania potrzeb rodziny. Tym samym obowiązek z art. 27 k.r.o. wygasa wraz z ustaniem małżeństwa, tj. uprawomocnieniem się wyroku rozwodowego. Tak też wskazał Sąd Najwyższego w uchwale z dnia 13 lipca 2011 r.

, sygn. akt III CZP 39/11 „Z chwilą uprawomocnienia się wyroku orzekającego rozwód obowiązek małżonków przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny w rozumieniu art. 27 k.r.o. wygasa„. Obowiązek z art. 27 k.r.o. wygasa również w przypadku orzeczenia separacji prawnej małżonków.

See also:  Czy mąż może nie dać mi rozwodu?

Oprócz wskazanej powyżej możliwości dochodzenia obowiązku przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny w oparciu o art. 27 k.r.o.

, kodeks rodzinny i opiekuńczy przewiduje jeszcze drugą możliwość dochodzenia tego obowiązku w postaci wystąpienia przez małżonka do sądu o nakazanie wypłacania do jego rąk wynagrodzenia drugiego małżonka w oparciu o art. 28 k.r.o., a tym już w następnym artykule. 

Adwokat Paulina Chebel 

Utrzymywanie wspólnej rodziny

Utrzymywanie wspólnej rodziny

Proszę o poradę obowiązku utrzymywania wspólnej rodziny przez męża. Od 7 lat jestem mężatką, mąż nigdy nie dawał mi pieniędzy na utrzymanie rodziny. Jestem nauczycielką, obecnie przebywam na urlopie macierzyńskim z powodu urodzenia drugiego dziecka.

Moje zarobki (obecnie 2300 zł plus 1000 z programu 500+) nie wystarczają na życie, gdyż do mnie należy nasze miesięczne wyżywienie, plus środki czystości i inne rzeczy gospodarstwa domowego, muszę za to też ubrać dzieci i kupić im wszystko, czego potrzebują. Mąż prowadzi własną działalność i jego zarobki są w granicach 20 tys.

zł miesięcznie, obecnie mieszkamy z jego rodzicami i mąż płaci im 500 zł, oprócz tego opłaca nasze media. Budujemy dom od zeszłego roku i mąż ciągle powtarza, że przecież on buduje dom i czego ja jeszcze żądam. Ciągle ma jakieś wymówki, by nie dawać mi pieniędzy, teraz mówi, że dom buduje, wcześniej, że inwestuje w rozwój firmy i ciągle coś.

Czy w takiej sytuacji mąż powinien dawać mi miesięcznie jakieś pieniądze na utrzymywanie wspólnej rodziny czy nie? Czy ma obowiązek utrzymywania naszej wspólnej rodziny? Jak to wygląda z punktu widzenia prawa?

Gdyby tego rodzaju sytuacja, z którą Pani przyszło się mierzyć, była rzeczywiście nietypowa (a zwłaszcza bardzo nietypowa), to nie byłoby przepisów prawnych dotyczących takich wyzwań w życiu rodzinnym. Takie przepisy zawarto w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, który uchwalono w połowie lat 1960.

Opis sytuacji wskazuje na to, że przyda się Pani zestawienie sytuacji (rodzinnej i majątkowej) z przepisami prawnymi; szczególnie zawartymi w K.r.io. oraz w Kodeksie cywilnym – zwłaszcza dotyczącymi współwłasności.

Życie rodzinne jest bardzo ważne i zarazem delikatne, więc zbytnim uproszczeniem byłoby ogólnikowe stwierdzenie, że chodzi o alimentację w jej szerokim ujęciu – ujęcie wąskie poważnie utrudniłoby Pani opracowanie strategii działania (a realistyczną strategię należy opracować).

Prawu właściwe są (między innymi): precyzja, podstawy prawne, treść dokumentów – w tym dotyczących tytułu prawnego do rzeczy (np. do nieruchomości).

Analiza dokumentów (między innymi, ksiąg wieczystych), zestawienie sytuacji z przepisami prawnymi wymaga zaangażowania, więc zapewne podjęcie decyzji w bardzo ważnej sprawie może wymagać czasu.

Przepisy prawne są teraz szeroko dostępne (np. przy pomocy niżej wskazanej sejmowej bazy danych).  

Wspólny obowiązek małżonków do utrzymywania rodziny

Państwo pozostają we wspólnym pożyciu, więc szczególnie ważne w tej trudnej sytuacji jest zaakcentowanie obowiązku (każdego z małżonków) przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny (art. 27 K.r.io.) – chodzi o jeden z obowiązków małżeńskich.

Opis sytuacji wskazuje na to, że zaspokajanie bieżących potrzeb rodziny spoczywa głównie na Pani, choć miesięczne dochody Pani są niższe od mężowskich. Dokonywane przez Pani męża opłaty są istotne, ale dysproporcje między Państwa dochodami przemawiają za większym zaangażowaniem Pani męża w zaspokajanie potrzeb rodziny.

Poważnym wyzwaniem pozostaje to, w jaki sposób doprowadzić do takowej zmiany.

Domaganie się większego zaangażowania męża w utrzymywanie rodziny

Ustawodawca przewidział (w art. 28 K.r.io.) możność dochodzenia na drodze prawnej przez jednego z małżonków, by drugi małżonek (bardziej) angażował się w zaspokajanie potrzeb rodziny (art. 27 K.c.). Prawnie dopuszczalne jest wytoczenie powództwa z żądaniem zasądzenia określonych kwot z tego tytułu.

Do takich roszczeń odpowiednie (to jest przez analogię) zastosowanie mają przepisy o obowiązku alimentacyjnym (od art. 128 K.r.io. do art. 1441 K.r.io.). Inny wariant mógłby polegać na wytoczeniu trzech powództw (nawet zawartych w jednym piśmie procesowym o nazwie „pozew”): jednego powództwa z zakresu ww.

obowiązku przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, dwóch powództw (wytoczonych w imieniu Państwa dzieci) o alimenty (art. 128 i następne K.r.io.) na rzecz dzieci; Pani reprezentowałaby dzieci jako ich przedstawiciel ustawowy (art. 98 K.r.io.), co jest przejawem sprawowania władzy rodzicielskiej (art. 92 i następne K.r.io.).

Pierwszy wariant wymagałby wykazania (między innymi) całokształtu uzasadnionych potrzeb rodziny, zaś w drugim wariancie należałoby wykazać odrębnie uzasadnione potrzeby rodziny (za wyjątkiem dzieci) oraz uzasadnione potrzeby każdego z Państwa dzieci (jako odrębnego wierzyciela alimentacyjnego).

Dopóki Państwo pozostają we wspólnym pożyciu, nie przysługuje Pani możność dochodzenia przewidzianego w art. 60 K.r.io. roszczenia o wsparcie ze strony małżonka (w przypadku orzekania separacji) albo ze strony małżonka (w przypadku rozwodu); z przewidzianym w art. 60 K.r.io.

roszczeniem (do którego również odpowiednie zastosowanie mają przepisy o obowiązku alimentacyjnym) można by wystąpić w procesie cywilnym o rozwód albo o orzeczenie separacji – przewidziano to w Kodeksie postępowania cywilnego.

Możliwości zarobkowe męża

Wcześniej wskazane uzasadnione potrzeby (uprawnionego) to jedno z podstawowych kryteriów wysokości alimentów, jak również wysokości świadczeń wyżej wymienionych (w tym dotyczącego przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny); drugim z podstawowych kryteriów są zarobkowe i majątkowe możliwości zobowiązanego (na ogół pamięta się o możliwościach zarobkowych, zaś rzadziej o możliwościach majątkowych). Prawdopodobnie możliwości zarobkowe Pani męża udałoby się udowodnić przy pomocy dokumentów (np. podatkowych, bankowych i z zakresu rachunkowości prowadzonej przez Pani męża działalności zarobkowej) – o przeprowadzenia dowodu z takowych materiałów można by zawnioskować w postępowaniu dowodowym (art. 127 i następne K.p.c.). Dowody z dokumentu – art. 244 i następne K.p.c., art. 74 K.c. – są z reguły łatwe w użyciu (o ile dokumenty są dostępne).

Jeżeli Pani zdecyduje się na skorzystanie z drogi sądowej – zwłaszcza w wariancie rzeczywiście spornym – to przyda się odpowiednia aktywność. Ważne byłoby również wywiązanie się z prawnego obowiązku wykazania faktów (okoliczności), z których wywodzi się skutki prawne.

Gdyby Pani zdecydowała się skierować do sądu (rejonowego) zawezwanie do próby ugodowej, to w takim wezwaniu należałoby przedstawić propozycję ugodową; za takim wezwaniem przemawia niższa (od standardowej w określonych rodzajach spraw) opłata sądowa.

Proszę pamiętać o tym, że ustawowe określenie ugody zakłada wzajemne ustępstwa.

Koszty utrzymania rodziny

W wypracowaniu przez Panią właściwego stanowiska przyda się uwzględnienie różnych aspektów szczegółowych – poza samymi kosztami życia rodzinnego. Przydać może się dokonanie „remanentu majątkowego” – przez zestawienie sytuacji majątkowej i dochodowej z przepisami o sytuacji majątkowej w Państwa małżeństwie (art. 31 i następne K.r.io.).

Z reguły bardzo duże znaczenie mają artykuły: 31 K.r.io. (o ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej), art. 33 K.r.io. (od „pochodzeniu” majątku osobistego), art. 43 K.r.io. (reguła równości udziałów małżonków we wspólności majątkowej małżeńskiej), art. 45 K.r.io.

(możność rozliczenia przesunięć majątkowych między wspólnością majątkową małżeńską a majątkami osobistymi małżonków).

Wprawdzie na ogół dochody małżonków zalicza się do ustawowego ustroju majątkowego (zwanego często skrótowo: „wspólnością ustawową”), ale warto dochody ujmować racjonalnie. Dotyczy to szczególnie dochodów z majątku osobistego (np. z zaliczanej do majątku osobistego małżonka działalności zarobkowej).

Racjonalne ujęcie dochodów skłania do odróżniania dochodów od przychodów; skrótowe ujęcie takiego podejścia można by wyrazić skrótowo: „przychód minus koszty równa się dochód” / dochód uzyskuje się, pomniejszając przychód o koszty (nakłady).

Gdyby zrównywać dochody z przychodami, to można by doprowadzić do wykończenia każdej działalności zarobkowej (np. działalności gospodarczej lub działalności rolniczej); działalność zarobkowa wymaga nakładów. Nakłady niezbędne są również w przygotowywaniu domu.

Istotne znaczenie może mieć ustalenie, kto jest właścicielem nieruchomości gruntowej (art. 46 K.c.), której częścią składową (art. 47 K.c., art. 48 K.c.

) jest powstający dom rodzinny; chodzi o sprawdzenie, jakiego majątku składnikiem jest owa nieruchomość gruntowa – majątku osobistego Pani męża, czy też chodzi o składnik współwłasności między Państwem. Warto zauważyć, że wspólność majątkowa małżeńska jest przejawem wspólności majątkowej – ogólnie wskazanego w art. 196 K.c. wariantu współwłasności (art. 195 i następne K.c.).

Zobacz również: Mąż nie daje mi pieniędzy

Konsultacja psychologiczna dla małżonków

Czasem w relacjach rodzinnych (w tym małżeńskich) przydaje się skorzystanie z dobrej pomocy psychologicznej lub podobnej (np. z zakresu terapii małżeńskiej). Być może pomocne okazałyby się: konsultacje psychologicznej odpowiednio wysokiej jakości lub z dobrych materiałów (pisanych, nagrań) z zakresu relacji międzyludzkich (w tym relacji małżeńskich).

Chodzi o Państwa życie, o Państwa sprawy rodzinne, o los własny (w tym o los Państwa dzieci). Obcy człowiek powinien zachowywać stosowny dystans – unikając ingerowania w Państwa własne sprawy, zwłaszcza tak bardzo delikatne. Właściwe ugodzie ustępstwa (zwłaszcza wzajemne ustępstwa) proponuję odróżniać od kapitulacji (szczególnie od bezwarunkowej kapitulacji).

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej  ▼▼▼

Co zrobić, gdy małżonek nie wywiązuje się z obowiązku utrzymywania rodziny? – Bętkowska Rajczyk | Blog

Opublikowano: 07-10-2021

See also:  Zawieszenie władzy rodzicielskiej

Ten wpis kieruję do osób, których sytuacja majątkowa drastycznie się zmieniła wobec konfliktu z małżonkiem na tle finansowym i które najczęściej wraz z dziećmi pozostawione zostały bez wsparcia finansowego drugiego małżonka.

Może to dotyczyć rozpadających się rodzin, często na skutek wyprowadzki małżonka, który do tej pory był głównym żywicielem rodziny, i zaprzestania przekazywania przez niego pieniędzy na utrzymanie rodziny.

Podobna sytuacja może mieć miejsce w przypadku stosowania przemocy ekonomicznej, która niestety staje się coraz częstszą formą przemocy stosowanej w rodzinie.

Co możesz zrobić, jeśli małżonek nie dokłada się do kosztów utrzymania rodziny?

Możesz złożyć w sądzie rodzinnym pozew o przyczynianie się do zaspokajania potrzeb rodziny. Zaspokajanie potrzeb rodziny to nie tylko zaspokajanie potrzeb dzieci ale również drugiego małżonka.

Taki pozew nie podlega opłacie sądowej, składasz go do sądu rejonowego wydziału rodzinnego i nieletnich według miejsca zamieszkania powoda (czyli według Twojego miejsca zamieszkania).

W pozwie o zaspokajanie potrzeb rodziny musisz napisać zasądzenia jakiej konkretnie kwoty domagasz się miesięcznie od pozwanego i do kiedy miałaby być ona płatna, np.

wnoszę o zasądzenie od pozwanego kwoty 1500 zł tytułem przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, płatnej do 10 dnia każdego miesiąca, wraz z ustawowymi odsetkami w przypadku zwłoki w płatności którejkolwiek z rat.

Co powinien zawierać pozew o przyczynianie się do zaspokajania potrzeb rodziny?

Warto w pozwie o zaspokajanie potrzeb rodziny złożyć również wniosek o udzielenie zabezpieczenia, tak aby pozwany zobowiązany był przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny już od dnia wniesienia pozwu.

Pozew o zaspokajanie potrzeb rodziny powinien zawierać również uzasadnienie.

Warto więc opisać jakie są miesięczne koszty utrzymania rodziny, załączyć na tę okoliczność przykładowe rachunki, potwierdzenia ponoszonych wydatków, wskazać w jakiej wysokości pozwany wcześniej partycypował w kosztach utrzymania rodziny, od kiedy i dlaczego przestał przekazywać drugiemu małżonkowi pieniądze lub wpłacać je na wspólne konto, od kiedy przestał opłacać rachunki, robić zakupy itp.

Sprawy o zaspokajanie potrzeb rodziny powinny być rozpoznawane przez Sądy stosunkowo szybko, jednakże trudno określić czas oczekiwania na wyznaczenie pierwszej rozprawy.

Z mojej praktyki wynika, że od momentu złożenia pozwu o zaspokajanie potrzeb rodziny w sądzie rejonowym w Poznaniu do czasu pierwszej rozprawy mijają zazwyczaj 3 miesiące.

Jedno jednak jest pewne, im dłużej będziesz zwlekał ze złożeniem pozwu o zaspokajanie potrzeb rodziny, tym później wydane zostanie orzeczenie sądu.

Wróć do Bloga

Zabezpieczenie kosztów utrzymania rodziny – jak zadbać o rodzinę podczas rozwodu

Rozwody w dzisiejszych czasach zdarzają się coraz częściej. Sam proces rozwodowy w przypadku konfliktu pomiędzy stronami może trwać stosunkowo długo. Wprawdzie po wydaniu wyroku otrzymamy alimenty, jednak co z okresem w którym toczy się spór sądowy?

Koszty utrzymania rodziny, które niegdyś ponosili wspólnie małżonkowie podczas przedłużającego się procesu zwykle dostarczane są tylko przez jednego z nich.

  Nawet gdy druga strona dobrowolnie (oczywiście istnieje obowiązek o czym dalej w tekście, jednak świadczenie nie jest ustalone co do wysokości) decyduje się na współponoszenie kosztów utrzymania rodziny w przypadku braku orzeczenie sądowego lub ugody może czynić to w sposób niewystarczający, a z uwagi na dobrowolny charakter świadczenia w każdej chwili może zrezygnować z udzielania pomocy.
Czy w takim przypadku jesteśmy zdani wyłącznie na siebie? Nie, o ile złożymy wniosek o zabezpieczenie przedmiotowych kosztów.

Aby dobrze zrozumieć konstrukcję ponoszenia kosztów przez małżonków w trakcie trwania małżeństwa należy wskazać na artykuł 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Zgodnie z ww. przepisem jednym z obowiązków osób pozostających w małżeństwie jest konieczność przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny.

Nie jest to więc prawo, możliwość – lecz obowiązek, którego niewypełnianie skutkować będzie koniecznością zabezpieczenia roszczenia. Należy również zwrócić uwagę na sformułowania „według swoich sił oraz możliwości zarobkowych”, co jasno wskazuje, że przyczynianie się musi mieć charakter racjonalny.

Nie można zobowiązać kogoś do przekazywania na rzecz drugiej osoby całości lub znacznej części wynagrodzenia, trzeba zapewnić środki na utrzymania się osoby obowiązanej do współponoszenia kosztów utrzymania rodziny.
Ustawodawca uzależnił więc kwotę partycypacji od zarobków.

Należy jednak pamiętać, że w przypadku gdy osoba ma wykształcenie czy doświadczenie, a pomimo tego celowo nie wykorzystuje potencjału w celu zaniżenia alimentów czy kosztów utrzymania rodziny, sąd może zobowiązać do uiszczania kwoty przekraczającej wynagrodzenie obowiązanego.

Ponadto należy również zwrócić uwagę na osobiste starania jakie ponosi jedna ze stron w przypadku posiadania wspólnych dzieci lub pracy we wspólnym gospodarstwie domowym. Dzieci zwykle spędzają czas z jedną ze stron postępowania i to ona zajmuje się ich wychowaniem, ale również opiekuje się na co dzień małoletnimi.

Ustawodawca miał świadomość takiego stanu rzeczy, dlatego też zawarł zapis uwzględniający przyczynianie się do zaspokajania potrzeb rodziny poprzez świadczenie osobistych starań, którą powinniśmy poczytywać właśnie jako świadczenie opieki na rzecz dzieci.

Wniosek o zabezpieczenie kosztów utrzymania rodziny można złożyć zarówno w odrębnym piśmie procesowym, jak i w treści samego pozwu.

Powyższy wniosek jeżeli został złożony przez osobę uprawnioną do uzyskania zabezpieczenia nie podlega opłacie.

W piśmie należy wprost wskazać wysokość żądanej przez nas kwoty oraz uzasadnić jej wysokość, a także uprawdopodobnić ponoszenie kosztów przez rodzinę.

Należy też wspomnieć o środkach dowodowych niezbędnych do wykazania uzasadnionych potrzeb utrzymania rodziny. Powinno się utrzymanie kosztów rodziny rozbić na poszczególne kategorie wskazujące jakie są średnio miesięczne koszty wyżywienia, odzieży, środków higieny czy chemii gospodarczej przypadające na osobę.

Należy rozróżnić również poszczególne składniki z uwagi na predyspozycje osobowe, oczywiście większe są koszty wyżywienia osoby dorosłej niż małoletniego lub koszty leków w przypadku osoby przewlekle chorej (może to być przykładowo alergia, chodzi o to by choroba była długotrwała lub powracająca).

Dodatkowo wszyscy członkowie rodziny powinni partycypować w kosztach utrzymania wspólnego mieszkania (czynsz, gaz, prąd itd.).

W jaki sposób należy wykazać koszty? Osobiście zalecam gromadzenie wszelkiego rodzaju dowodów takich jak faktury, rachunki oraz paragony – to wprost uzmysłowi Sądowi jakie są realne koszty ponoszone przez rodzinę.

Niezbędne będzie również przedłożenie dokumentów wskazujących na wynagrodzenie jakie otrzymuje partner lub partnerka w przypadku ich posiadania. Jeżeli nie mamy możliwości załączenia dokumentów wykazujących ww. kwoty należy wnieść o zobowiązanie przez Sąd do wykazania wysokości wynagrodzenia przez drugą stronę.

Tak przygotowane załączniki należy dołączyć do pisma – będą one potwierdzać zawarte w nim tezy.

Ostatecznie to Sąd będzie decydować o wysokości kosztów jakie przyzna na utrzymanie rodziny. Sąd w tym zakresie wydaje postanowienie, które będzie regulować jaką kwotę będzie łożyć druga strona, ww.

orzeczenie jest zaskarżalne – w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia można złożyć zażalenie.
Zabezpieczenie ma charakter czasowyzabezpiecza on koszty tylko i wyłącznie na czas trwania procesu.

Po jego zakończeniu w miejsce pierwotnie ustalonego zabezpieczenia przyznane zostaną alimenty, o ile wnieśliśmy o ich zasądzenie.

Głównym celem przyznania przedmiotowego zabezpieczenia jest więc zapewnienie równej stopy życiowej dla wszystkich członków rodziny na czas trwania postępowania oraz zagwarantowanie, że w przypadku rozstania i konfliktu nie dojdzie do rażącej dysproporcji pomiędzy życiem przed wytoczeniem powództwa, a sytuacją w trakcie procesu rozwodowego.

Pracownik trwoni zarobki i nie chce łożyć na rodzinę? Jego pensja może trafiać na konto współmałżonka

Wynagrodzenie albo inne należności powtarzające się współmałżonka mogą być przekazywane postanowieniem sądu drugiemu małżonkowi, jeśli pozostający we wspólnym pożyciu mąż lub żona nie przyczynia się odpowiednio do zaspokajania potrzeb rodziny.

Podstawowe prawa i obowiązki małżonków reguluje ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Artykuł 23 tego Kodeksu stanowi, że:

Małżonkowie mają równe prawa i obowiązki w małżeństwie. Są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli.

Co jednak w sytuacji, gdy mąż lub żona nie spełnia (w całości lub w stopniu niewystarczającym) obowiązku przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny (np. nie przekazuje wynagrodzeń w części lub całości, nie robi zakupów, nie opłaca rachunków)?

W takich sytuacjach przez drugiego współmałżonka zastosowany może być artykuł 28 paragraf 1 Kodeksu, który stanowi:

Jeżeli jeden z małżonków pozostających we wspólnym pożyciu nie spełnia ciążącego na nim obowiązku przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, sąd może nakazać, ażeby wynagrodzenie za pracę albo inne należności przypadające temu małżonkowi były w całości lub w części wypłacane do rąk drugiego małżonka.

Musi istnieć wspólne pożycie

Uzyskanie nakazu sądowego w tej materii wymaga spełnienia równocześnie dwóch przesłanek.

Po pierwsze należy we wniosku do sądu wykazać, że współmałżonek nie przyczynia się – w całości lub w stopniu niewystarczającym – do zaspokajania potrzeb rodziny (m.in. zakupy art.

spożywczych / odzieży, utrzymanie domu / mieszkania, wychowanie i kształcenie dzieci, współfinansowanie kosztów leczenia członków rodziny, itp.).

Drugim warunkiem zastosowania tej ścieżki jest istnienie między małżonkami wspólnego pożycia.

Wspólne pożycie oznacza jednoczesne istnienie więzi duchowej (emocjonalnej), fizycznej oraz gospodarczej (wspólne gospodarstwo domowe).

See also:  Czy rozwód z orzeczeniem o winie?

Brak wspólnego pożycia, długotrwałe oddzielne zamieszkiwanie, separacja faktyczna (bez orzeczenia sądu), separacja orzeczona oraz rozwód powodują, że nie będzie możliwe uzyskanie tego typu postanowienia sądu rodzinnego.

Postanowienie sądu o nakazanie wypłacenia małżonkowi wynagrodzenia za pracę drugiego małżonka nie wymaga już działania komornika.

Pracodawca po otrzymaniu z sądu odpisu postanowienia jest zobowiązany do realizacji jego treści w zakresie wypłacania części lub całości pensji (oraz odpowiednio także innych wskazanych w postanowieniu należności) na konto (do rąk) uprawnionego współmałżonka.

Pracodawca, który nie wykonuje postanowienia sądu, działa na szkodę małżonka uprawnionego i naraża się na odpowiedzialność odszkodowawczą.

Postanowienie sądu zachowuje swoją moc nawet w sytuacji, gdy po jego wydaniu, wspólne pożycie ustało. W razie istotnej zmiany okoliczności sąd może na wniosek każdego z małżonków nakaz zmienić a nawet w całości uchylić.

Pożyczka w rodzinie. Jak to zrobić zgodnie z prawem?

Wniosek do sądu rodzinnego

Wniosek o nakazanie wypłacenia małżonkowi wynagrodzenia za pracę drugiego małżonka składa się do miejscowo właściwego sądu rejonowego, do wydziału rodzinnego. Wniosek rozpatrywany jest w trybie uproszczonym, nieprocesowym (bez udziału pracodawcy współmałżonka, którego ma dotyczyć uszczuplenie kwoty pensji). W uzasadnieniu wniosku należy wskazać m.in.

źródła dochodów obojga małżonków (potwierdzone dowodami, np. zaświadczeniami z pracy) oraz wskazać dowody potwierdzające, że współmałżonek nie spełnia ciążącego na nim obowiązku przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny.

Do wniosku załącza się: odpis skrócony aktu małżeństwa, odpisy skrócone aktów urodzenia dzieci, zaświadczenia z miejsc pracy o wysokości zarobków oraz odpis wniosku i załączników.

ZOBACZ WZÓR – Wniosek o nakazanie wypłacenia małżonkowi wynagrodzenia za pracę drugiego małżonka >>

Jeśli potrzebujemy spotkania z prawnikiem i jego porady a nie stać nas na poniesienie kosztów płatnej pomocy prawnej – możemy skorzystać z konsultacji w miejscowym punkcie darmowej pomocy prawnej (wystarczy umówić się i na miejscu złożyć pisemne oświadczenie, że nie stać nas na płatną pomoc prawną). Zobacz, jak i gdzie skorzystać z darmowej pomocy prawnika >>

Każde z małżonków musi łożyć na utrzymanie rodziny

Każdy z małżonków ma obowiązek utrzymania rodziny. Musi go realizować zgodnie z własnymi siłami oraz możliwościami zarobkowymi i majątkowymi.

Zaspokajanie potrzeb rodziny wiąże się z wydatkami zgodnymi z interesem tej rodziny, tj. z wychowaniem i utrzymaniem dzieci, utrzymaniem wspólnego domu, jak również związanymi z indywidualnymi potrzebami małżonków. Nie są to wydatki wymagające poważnych nakładów finansowych.

Jeżeli jedna z osób ma lepszą pracę i więcej zarabia od drugiej, to pomimo tego, od zawarcia związku małżeńskiego, każda z nich ma prawo do życia na równej stopie życiowej. Określa się ją na podstawie możliwości zarobkowych i majątkowych obojga małżonków.

Zasada ta obowiązuje również w sytuacji, gdy tylko jeden z partnerów wykonuje pracę zarobkową, a drugi zajmuje się prowadzeniem domu.

Zadośćuczynienie obowiązkowi zaspokajania potrzeb rodziny może bowiem polegać także na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym.

Oceniając czy dany małżonek w sposób należyty wywiązuje się ze swojego obowiązku zaspokajania potrzeb rodziny, bierze się pod uwagę nie tylko faktycznie osiągane przez niego zarobki, ale także jego możliwości w tym zakresie. Chodzi o sytuację, kiedy np. współmałżonek nie chce pracować lub bez żadnego usprawiedliwienia podejmuje prace w niepełnym wymiarze czasu lub dorywcze.

Z obowiązkiem utrzymania rodziny wiąże się również obowiązek zapewnienia jej mieszkania. Jeżeli prawo do mieszkania przysługuje jednemu z partnerów, to drugi z nich jest uprawniony do korzystania z tego mieszkania – nawet gdy lokal jest jego własnością i został zakupiony przed zawarciem związku małżeńskiego. Takie same zasady dotyczą przedmiotów urządzenia domowego.

Jeżeli jeden z małżonków nie łoży na utrzymanie rodziny i nie chce zaspokajać jej potrzeb, to jego partner może dochodzić spełnienia tego obowiązku na drodze sądowej.

Przede wszystkim może on żądać, aby wynagrodzenie za pracę albo inne należności przypadające partnerowi były w całości lub w części wypłacane do jego rąk. Nakaz ten zachowuje swoją moc mimo ustania małżeństwa, pod warunkiem jednak, że został on nałożony przez ustaniem wspólnego pożycia.

Sąd może jednak nakaz ten uchylić lub zmienić. Decyzja w tym zakresie zapada jednak na wniosek każdego z małżonków.

Obowiązek przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny ustaje w wypadku separacji faktycznej małżonków bezdzietnych bądź małżonków, których dzieci wskutek usamodzielnienia się nie pozostają z nimi we wspólnym gospodarstwie rodzinnym. Wygasa on również wskutek rozwiązania małżeństwa, np. poprzez orzeczenie rozwodu.

Separacja faktyczna a utrzymanie domu

Podstawę prawną niniejszej opinii stanowią przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (K.r.o.).

Poniższa odpowiedź została oparta na Pani pytaniu i jego ocenie prawnej. Z treści Pani pytania wynika, iż formalnie jest Pani w związku małżeńskim, natomiast rzeczywiście pozostają Państwo w separacji faktycznej.

Z małżeństwa pochodzą dzieci, które jednak są już samodzielne i nie mieszkają z Państwem. Istotne jest, iż wszystkie koszty Państwa utrzymania ponosi Pani.

Małżonek w żaden sposób nie łoży na utrzymanie wspólnego domu.

Jak stanowi art. 27 K.r.o.:

„Art. 27. Oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym”.

Mając na uwadze fakt, iż pozostaje Pani z małżonkiem w separacji faktycznej, będzie Pani mogła wystąpić z takim roszczeniem. Pogląd taki został wyrażony przez Sąd Najwyższy w uchwale pełnego składu Sądu Najwyższego – Izba Cywilna i Administracyjna z dnia 16 grudnia 1987 r. (sygn. akt III CZP 91/86).

Zgodnie z poglądem wyrażonym w uzasadnieniu o potrzebach rodziny – w rozumieniu art. 27 K.r.o. – można mówić w zasadzie wówczas, gdy rodzina jest związana węzłem wspólnego pożycia. Tylko bowiem w takiej sytuacji powstają potrzeby dotyczące zespołu osób tworzących rodzinę.

Nie ma przy tym znaczenia to, że małżeństwo jest bezdzietne lub wprawdzie ma dzieci, ale te utrzymują się samodzielnie (pracują i zarobkują). Także bezdzietni małżonkowie tworzą rodzinę, której materialne potrzeby muszą być zaspokojone.

Dotyczy to zarówno rodziny, której członkowie tworzą wspólnotę gospodarczą, jak i takiego przypadku separacji faktycznej, gdy tylko jeden z małżonków pozostaje z dziećmi we wspólnym gospodarstwie rodzinnym.

Separacja faktyczna bowiem nie powinna wywierać ujemnego wpływu na zakres zaspokajania potrzeb dzieci z małżeństwa, a potrzeb tych w praktyce nie da się oddzielić od potrzeb tego z rodziców, przy którym dzieci pozostały. Dlatego nawet zupełne zerwanie pożycia małżeńskiego nie uchyla obowiązku przewidzianego w art. 27 K.r.o., ale może wpłynąć na jego ukształtowanie i zakres.

Dla praktyki w pełni miarodajne jest stanowisko wyrażone w pkt II uchwały pełnego składu Izby Cywilnej i Administracyjnej SN z dnia 16 grudnia 1987 r.

, zgodnie z którym rozstrzygnięcie o zaspokajaniu potrzeb rodziny następuje przez nakazanie wypłacania wynagrodzenia za pracę, które obejmuje zarówno płacę zasadniczą, jak i wszelkie dodatki, dopłaty i ekwiwalenty pieniężne, oraz rent, emerytur, a także wszelkich stałych i powtarzających się świadczeń albo innych należności.

Reasumując, należy wskazać, iż przysługuje Pani prawo złożenia pozwu o przyczynianie się do zaspokajania potrzeb rodziny. Pozew ten jest zwolniony od opłaty sądowej.

Może Pani także dochodzić określonej kwoty, której wysokość będzie odpowiadała możliwościom zarobkowym pozwanego, a która to kwota będzie zaspokajała potrzeby rodziny.

W tym przypadku istotne będzie ustalenie Pani usprawiedliwionych potrzeb oraz możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego, tj. małżonka.

Uzyskanie korzystnego dla Pani wyroku stanowi podstawę do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Egzekucja może być prowadzona z majątku osobistego małżonka, z wynagrodzenia za pracę lub z dochodów uzyskanych przez niego z innej działalności zarobkowej, jak również z korzyści uzyskanych z jego praw.

W mojej ocenie w Pani sytuacji nie ma zastosowania art. 28 K.r.o.

– zgodnie z którym jeżeli jeden z małżonków pozostających we wspólnym pożyciu nie spełnia ciążącego na nim obowiązku przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, sąd może nakazać, ażeby wynagrodzenie za pracę lub inne należności przypadające temu małżonkowi były w całości lub w części wypłacane do rąk drugiego małżonka – bowiem jak wynika z treści Pani pytania, w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z separacją faktyczną. Występuje zatem rozkład we wszystkich trzech sferach pożycia: gospodarczej, fizycznej oraz duchowej. W chwili obecnej nie ma więc podstaw prawnych do wystąpienia z żądaniem opartym na art. 28 K.r.o.

Nie widzę jednak przeszkód, aby roszczenie oparte było na podstawie art. 27 K.r.o., bowiem jak wynika z orzecznictwa, żądanie takie jest dopuszczalne.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej  ▼▼▼

Leave a Reply

Your email address will not be published.