Włączenie mieszkania do majątku wspólnego a podział majątku

Włączenie mieszkania do majątku wspólnego a podział majątku

Włączenie mieszkania do majątku wspólnego a podział majątkuZgodnie z art. 34 kro przedmioty zwykłego urządzenia domowego służące do użytku obojga małżonków są objęte wspólnością ustawową także w wypadku, gdy zostały nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił.

Ustawodawca w art. 33 pkt 2 kro przesądził, że do majątku osobistego każdego z małżonków należą przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca postanowił inaczej. W przepisie art.

33 pkt 2 kro wyrażona jest zasada, że jeżeli darczyńca inaczej nie postanowił, to przedmioty nabyte w drodze darowizny przez jedno z małżonków, wchodzą w skład jego majątku osobistego. Włączenie przedmiotu darowizny do majątku wspólnego małżonków nastąpić może zaś wyłącznie na wyraźne postanowienie darczyńcy.

Tylko darczyńca może bowiem postanowić, że przedmiot dokonanej przez niego czynności prawnej, będzie objęty wspólnością ustawową. Przepis pozostaje w opozycji do normy art. 33 pkt 2 kro. Regułą bowiem jest przynależność przedmiotów majątkowych nabytych przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę – do majątku osobistego małżonków.

Stanowi wyjątek od tej zasady, czyli lex specialis. Względy życia rodzinnego wskazują, aby przedmioty zwykłego urządzenia domowego służyły umacnianiu ogniska domowego obojga małżonków.

Zaliczenie danej rzeczy do przedmiotów urządzenia domowego spadkodawcy i jego małżonka powinno być dokonywane z uwzględnieniem okoliczności konkretnego stanu faktycznego, w szczególności poziomu życia danej rodziny.

Do kategorii przedmiotów urządzenia domowego należy zaliczyć te rzeczy ruchome, które służyły do zaspokajania potrzeb ściśle domowych, a więc były przeznaczone do codziennego i ogólnego użytku domowników (np.

aparat telefoniczny, telewizor, książki), czy też prowadzenia gospodarstwa domowego (np. pralka, odkurzacz, kuchenka mikrofalowa).

W związku z tym w literaturze podnosi się, że ocena, czy dana rzecz urządzenia domowego wchodzi do majątku wspólnego, powinna być dokonywana na podstawie kryteriów obiektywnych.

Przedmiotami zwykłego urządzenia domowego są tylko rzeczy ruchome stanowiące standardowe wyposażenie przeciętnej rodziny, powszechnie dostępne i normalnie używane w typowym gospodarstwie domowym.

Poza granicami ustawowego określenia znajdują się takie przedmioty, jak antyki, obrazy lub inne dzieła sztuki, a także pozostałe przedmioty niestanowiące przeciętnego wyposażenia.

Przedmioty zwykłego urządzenia domowego służą do użytku obojga małżonków, jeżeli nie mają charakteru osobistego oraz jeżeli faktycznie małżonkowie wspólnie z nich korzystają lub przynajmniej mają taką możliwość. Zgodnie z powszechnie przyjętym poglądem przedmioty zwykłego urządzenia domowego służące do użytku obojga małżonków wchodzą, co do zasady, do majątku wspólnego, jeżeli zostały nabyte w czasie obowiązywania ustroju wspólności majątkowej.

W przypadku jakichkolwiek pytań bądź wątpliwości, pozostajemy do Państwa dyspozycji, prosimy przejść do zakładki kontakt.

Z wyrazami szacunku.

Wniesienie do majątku wspólnego, rozwód i sprzedaż nieruchomości w PIT

Włączenie mieszkania do majątku wspólnego a podział majątku

Podział i sprzedaż majątku wspólnego w podatku PIT © aytuncoylum – Fotolia.com

Zarówno darowizna do majątku wspólnego małżonków, jak i umowa rozszerzająca wspólność małżeńską majątkową – wywołuje takie same skutki na gruncie ustawy o PIT.

Włączenie do majątku wspólnego nieruchomości lub prawa majątkowego wchodzącej uprzednio w skład majątku osobistego małżonka nie stanowi nabycia tej nieruchomości lub prawa.

Datą nabycia nieruchomości lub prawa majątkowego przez każdego z małżonków jest data nabycia przez tego małżonka, który tę nieruchomość lub prawo włączył do majątku wspólnego – uznał Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z dnia 04.08.2020 r. nr 0115-KDIT1.4011.450.2020.1.AW.

Przeczytaj także:

Wniesienie mieszkania do majątku wspólnego nie jest nabyciem dla PIT

W 1997 r. ówczesna żona wnioskodawcy (M.T.) uzyskała prawo własności do lokalu mieszkalnego, które następnie w 19 stycznia 2018 r. umową darowizny darowała do ich majątku wspólnego małżeńskiego. W dniu 26 stycznia 2018 r. aktem notarialnym została podpisana przez Wnioskodawcę i M.T. umowa o ustanowieniu rozdzielności majątkowej. Tego samego dnia małżonkowie zawarli w formie aktu notarialnego umowę o podział majątku wspólnego w taki sposób, że wskazane wyżej mieszkanie stało się wyłączną własnością wnioskodawcy w zamian za określoną spłatę. Sąd Okręgowy w wyroku z dnia 2 lutego 2018 r. (uprawomocnienie w dniu 24 lutego 2018 r.) orzekł rozwód małżonków. Następnie 29 listopada 2019 r. wnioskodawca sprzedał mieszkanie otrzymane w wyniku podziału majątku wspólnego. Zainteresowany zadał pytanie, czy będzie z tytułu tej sprzedaży musiał zapłacić podatek dochodowy? W przedmiotowej sprawie organ podatkowy zajął następujące stanowisko:

„(…) Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1387, z późn. zm.), opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Włączenie mieszkania do majątku wspólnego a podział majątku

fot. aytuncoylum – Fotolia.com

Podział i sprzedaż majątku wspólnego w podatku PIT

Dla podatku dochodowego nie jest ważne to, kiedy małżonek wniósł do majątku wspólnego swoją nieruchomość, a kiedy ją nabył. To data tego nabycia będzie istotna dla drugiego małżonka przy określaniu, czy od sprzedaży takiego mieszkania trzeba będzie zapłacić podatek dochodowy.

Stosownie do treści art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jednym ze źródeł przychodów jest odpłatne zbycie, z zastrzeżeniem ust. 2: a. nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości, b. spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej, c. prawa wieczystego użytkowania gruntów, – jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w lit. a)-c) przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie. Zatem, w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości i praw majątkowych, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c) ww. ustawy, co do zasady decydujące znaczenie w kwestii opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych ma moment ich nabycia. Wskazać należy, że stosunki majątkowe między małżonkami zostały uregulowane w ustawie z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2019 r., poz. 2086, z późn. zm.). Zgodnie z art. 31 § 1 ww. ustawy, z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków. Ustrój wspólności ustawowej obejmujący dorobek obojga małżonków ukształtowany został przez ustawodawcę jako wspólność łączna, bezudziałowa. Wspólność ta charakteryzuje się tym, że w czasie jej trwania małżonkowie nie mają określonych udziałów w majątku wspólnym, nie mogą zatem rozporządzać udziałami, a także nie mogą żądać podziału majątku objętego wspólnością − art. 35 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Co do zasady, wspólność majątkowa trwa tak długo jak małżeństwo. Jak stanowi art. 43 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym. Wskazać należy, że małżonkowie mogą przez umowę zawartą w formie aktu notarialnego wspólność ustawową rozszerzyć lub ograniczyć albo ustanowić rozdzielność majątkową lub rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków (umowa majątkowa). Umowa taka może poprzedzać zawarcie małżeństwa (art. 47 § 1 ww. ustawy). Na podstawie powyższego przepisu stwierdzić należy, że małżonkowie poprzez zawarcie stosownej umowy (np. rozszerzającej lub ograniczającej wspólność ustawową bądź ustanawiającej rozdzielność majątkową) mogą ustanawiać ustrój majątkowy w sposób odmienny od przewidzianego w przepisach o wspólności ustawowej. Umowy takie w zakresie, w jakim ustanawiają zasadę kształtującą ustrój majątkowy, działają na przyszłość i mają charakter organizacyjny. Ponadto w doktrynie prawa rodzinnego podkreśla się, że w przypadku majątku osobistego małżonek pozostaje w stosunku do niego podmiotem wyłącznie uprawnionym, co oznacza, że jego uprawnienia do dysponowania przedmiotami wchodzącymi w skład majątku osobistego nie podlegają co do zasady żadnym ograniczeniom, w tym wynikającym z przepisów prawa rodzinnego, takim jak konieczność uzyskania zgody współmałżonka co do możliwości rozporządzania konkretnym składnikiem majątku osobistego. Możliwe jest więc swobodne dokonywanie pomiędzy małżonkami czynności rozporządzających prowadzących do przeniesienia określonego przedmiotu majątkowego z majątku osobistego do majątku wspólnego. W myśl art. 888 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019, poz. 1145 z późn. zm.) przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swojego majątku. Zgodnie z prawem cywilnym darowizna dochodzi do skutku w drodze umowy jednostronnie zobowiązującej, której treścią jest zarówno zobowiązanie darczyńcy do spełnienia świadczenia pod tytułem darmym na rzecz obdarowanego czyli do dokonania rozporządzenia i wydania przedmiotu darowizny, jak i oświadczenie obdarowanego o przyjęciu darowizny. Jeżeli przedmiotem darowizny jest nieruchomość, to umowa darowizny pod rygorem nieważności powinna mieć formę aktu notarialnego. W tym miejscu należy wskazać na jednolicie ukształtowaną linię orzeczniczą, zgodnie z którą włączenie do majątku małżonków w drodze umowy rozszerzającej ustawową wspólność majątkową nieruchomości lub praw majątkowych stanowiących majątek odrębny jednego małżonka na zasadach i w sposób określony przez ustawę Kodeks rodzinny i opiekuńczy, nie jest nabyciem tej nieruchomości lub prawa majątkowego przez drugiego małżonka w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zarówno darowizna do majątku wspólnego małżonków, jak i umowa rozszerzająca wspólność małżeńską majątkową wywołuje takie same skutki na gruncie art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Włączenie do majątku wspólnego nieruchomości lub prawa majątkowego wchodzącej uprzednio w skład majątku osobistego małżonka nie stanowi nabycia tej nieruchomości lub prawa w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Datą nabycia nieruchomości lub prawa majątkowego przez każdego z małżonków jest data nabycia przez tego małżonka, który tę nieruchomość lub prawo włączył do majątku wspólnego. Powyższe oznacza, że za datę nabycia przez Wnioskodawcę nieruchomości, która stanowiła wcześniej majątek odrębny żony, należy przyjąć dzień, w którym żona nabyła tę nieruchomość do majątku odrębnego.

See also:  Czy mogę wyjechać z dziećmi na miesiąc na wakacje?

Zatem, sprzedaż mieszkania przez Wnioskodawcę w 2019 roku nie stanowi – z zastrzeżeniem, że nie nastąpiło w wykonaniu działalności gospodarczej – dla Wnioskodawcy źródła przychodu w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 lit.

a) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, gdyż zbycie to nastąpi po upływie 5 lat, licząc od końca 1997 r.

, w którym nastąpiło jej nabycie, a więc uzyskany z tej sprzedaży przychód nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych i Wnioskodawca nie będzie zobowiązany do zapłaty podatku dochodowego z ww. tytułu.(…)”

Pełną treść interpretacji można przeczytać na stronie Ministerstwa Finansów

Włączenie nieruchomości stanowiącej majątek osobisty do majątku wspólnego małżonków

Włączenie do majątku wspólnego nieruchomości wchodzącej uprzednio w skład majątku osobistego jednego z małżonków nie stanowi nabycia tego prawa w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ww. ustawy. Datą nabycia nieruchomości przez każdego z małżonków jest data nabycia przez tego małżonka, który nieruchomość włączył do majątku wspólnego.

Stan faktyczny i zdarzenie przyszłe

Dnia 27 czerwca 1994 r. Wnioskodawca wraz z żoną na podstawie aktu notarialnego kupili od Gminy działkę rolną o powierzchni 7.600 m2, na zasadzie ustawowej wspólności małżeńskiej. Po śmierci rodziców żony: ojca w 2001 r. i matki w 2006 r.

, dnia 27 lutego 2007 r. został łącznie przeprowadzony podział spadku w wyniku którego żona i jej dwie siostry weszły w posiadanie działki rolnej o powierzchni 2.500 m2, przy czym udział każdej z nich wynosi 1/3 (833 m2) powierzchni działki.

Dnia 18 czerwca 2007 r. na podstawie aktu notarialnego siostry żony w formie darowizny przekazały Wnioskodawcy wraz z żoną swoje udziały w tej działce o łącznej powierzchni 1667 m2, które zostały włączone do ustawowej wspólności małżeńskiej. W wyniku niedopatrzenia udział żony w ww. działce pozostał jako jej odrębna część spadkowa i nie został włączony do ustawowej wspólności małżeńskiej.

Dnia 11 lipca 2018 r. na mocy aktu notarialnego żona przekazała Wnioskodawcy w formie darowizny swój udział w działce o powierzchni 833 m2, postanawiając jednocześnie, że darowany udział wejdzie do majątku objętego ustawową wspólnością małżeńską.

W najbliższym czasie (2019 r.) Wnioskodawca wraz żoną planują scalenie działek a następnie podział na mniejsze i ich sprzedaż.

Pytanie Wnioskodawcy

Jaką datę nabycia działki przez Wnioskodawcę w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych należy przyjąć w przypadku scalenia, a następnie podziału i ich sprzedaży?

Stanowisko Wnioskodawcy

Zdaniem Wnioskodawcy, rozszerzenie ustawowej wspólności małżeńskiej poprzez akt darowizny ma charakter czynności prawnej rozporządzającej o charakterze nieodpłatnym. Włączenie do majątku wspólnego nieruchomości stanowiącej majątek odrębny jednego ze współmałżonków nie stanowi nabycia tej nieruchomości przez drugiego współmałżonka.

Dlatego też za datę nabycia tej nieruchomości przez każdego z małżonków należy uznać datę jej nabycia przez tego z małżonków (27 lutego 2007 r.), który włączył ją do majątku wspólnego. Sprzedaż nieruchomości przed upływem 5 lat nie spowoduje powstania obowiązku podatkowego. Opodatkowując jednego ze współmałżonków automatycznie opodatkowany zostałby drugi współmałżonek.

Stanowisko i uzasadnienie KIS

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego jest prawidłowe.

Zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1509) opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a, 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Stosownie do art. 10 ust. 1 pkt 8 ww. ustawy, źródłem przychodów jest odpłatne zbycie, z zastrzeżeniem ust. 2:

– nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości,

– spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz p…

Nabycie nieruchomości do majątku osobistego w czasie trwania wspólności ustawowej małżeńskiej

Przepisy prawa rodzinnego jako zasadę ustanawiają obowiązywanie wspólności ustawowej małżeńskiej, którą w dużym uproszczeniu można opisać jako – co moje, to nasze.

 Niekiedy jednak w czasie trwania wspólności ustawowej małżeńskiej jeden z małżonków z różnych przyczyn będzie chciał nabyć jakiś wartościowy składnik majątku np. nieruchomość do majątku osobistego.

Czy jest to możliwe? Jakie są ewentualne ryzyka?

Wspólność ustawowa małżeńska obejmuje przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub nawet przez jednego z nich.

Jednak zgodnie z zasadą surogacji, jeśli rzecz jest nabywana w zamian za jeden ze składników majątku osobistego to nadal, mimo trwania wspólności, będzie ona stanowiła składnik majątku osobistego. W takiej sytuacji mamy do czynienia niejako z zamianą składników.

Tutaj warto jednak pamiętać, że większość składników, jak przykładowo wynagrodzenie za pracę otrzymywane w czasie trwania małżeństwa, stanowi majątek wspólny małżonków.

Przykładem składników wchodzących w skład majątku osobistego są przedmioty nabyte przed jej powstaniem lub przedmioty nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę (chyba że co innego wynika z woli darczyńcy lub spadkodawcy).

Czy można jednak bezpiecznie nabyć wartościowy przedmiot do majątku osobistego? Jest to możliwe, jednak należy pamiętać o kilku aspektach, a także mieć świadomość, że w przyszłości ta czynność może być skutecznie podważona, przez co nie przyniesie oczekiwanego efektu.

W praktyce w momencie nabywania przykładowo mieszkania za składniki pochodzące z majątku osobistego do majątku osobistego jednego z małżonków należy złożyć stosowne oświadczenie, które będzie obejmowało ten fakt. Warto przy tym pamiętać, że dobrym rozwiązaniem byłoby potwierdzenie tego przez drugiego małżonka.

W wypadku braku takiego potwierdzenia należy pamiętać, aby zadbać o potwierdzenie pochodzenia środków (np. poprzez sporządzenie umowy darowizny w formie pisemnej).

Brak potwierdzenia tej okoliczności może spowodować, że taka transakcja może być później podważona przez współmałżonka np.  w czasie trwania sprawy o podział majątku, bo wtedy najczęściej kwestionuje się ważność nabycia przedmiotów do majątku osobistego.

Niestety Sądy wielokrotnie przychylają się do takich wniosków, Sąd Najwyższy stoi na stanowisku, że o tym czy określony przedmiot wchodzi do majątku osobistego czy wspólnego nie rozstrzyga wola małżonków, ponieważ zasadą jest, że przedmioty nabyte w czasie trwania wspólności majątkowej wchodzą w skład majątku wspólnego (przykładowo postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 stycznia 2008 r., sygn. akt V CSK 355/07).

Kolejnym ważnym aspektem przy takiej transakcji jest kwestia czy całość środków przeznaczonych na zakup pochodzi z majątku osobistego. Jest to bardzo istotna kwestia, ponieważ jeśli środki pochodziłyby w części z majątku osobistego, a w części z majątku wspólnego (np.

z wynagrodzenia za pracę) to przedmiot ten należałby w części do majątku osobistego jednego z małżonków, a w części do majątku wspólnego. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 19 października 2018 r. (sygn.

akt III CZP 45/18) stwierdził, że rzecz nabyta w trakcie trwania małżeństwa, w którym obowiązuje ustawowa wspólność majątkowa, w części ze środków pochodzących z majątku osobistego jednego z małżonków, a w części z ich majątku wspólnego, wchodzi do majątku osobistego małżonka i do majątku wspólnego małżonków w udziałach odpowiadających stosunkowi środków przeznaczonych z tych majątków na jej nabycie, chyba że świadczenie z majątku osobistego lub majątku wspólnego przekazane na nabycie rzeczy miało charakter nakładu, odpowiednio, na majątek wspólny lub osobisty.

See also:  Praca przez wiele lat w firmie męża, ale bez składek ZUS

Aby mieć pewność i wyeliminować ewentualne ryzyka podważenia takiej transakcji warto rozważyć  ustanowienie rozdzielności majątkowej w trakcie trwania małżeństwa. W przypadku indywidualnych wątpliwości zapraszamy bezpośredniego kontaktu z Kancelarią.

Wspólność majątkowa nie zawsze najlepsza przy małżeńskich inwestycjach

Zasadą jest, że jeśli małżonkowie razem gromadzą majątek, to zostaje on objęty wspólnością majątkową. Nabyte przez małżonków dobra (nieruchomości, samochody, czy inne ruchomości) stanowią zatem ich wspólny majątek.

Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje bowiem między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa). Obejmuje ona przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny).

Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków. Powyższe wynika z art. 33 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

– Typowym ustrojem majątkowym w małżeństwach w Polsce jest ustrój wspólności majątkowej małżeńskiej. Gdy małżonkowie kupują składniki majątku to regułą jest, iż składniki te wchodzą do majątku wspólnego.

Należy zwrócić jednak uwagę, że w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym wyszczególniono sytuacje, które wpływają na zmianę tego ustroju. Zgodnie z art. 53 § 1 k.r.o. rozdzielność majątkowa powstaje z mocy prawa, w razie ubezwłasnowolnienia lub ogłoszenia upadłości jednego z małżonków.

Również sądowne orzeczenie separacji powoduje powstanie między małżonkami rozdzielności majątkowej. Sąd może także w orzeczeniu ustalić rozdzielność majątkową, a w przypadku zaistnienia  ważnych powodów nawet z mocą wsteczną.

W praktyce rozdzielność powstaje jednak najczęściej na podstawie umowy zawieranej przez małżonków w formie aktu notarialnego  – wskazuje emerytowany notariusz Czesław Salagierski, wizytator notarialny w Izbie Notarialnej w Krakowie.

Majątek „przedślubny”

Jak mówi adwokat Tomasz Gołembiewski, specjalista prawa procesowego z Kancelarii Prawnej Heromiński i Wspólnicy, majątek nabyty przez każdego z małżonków przed ślubem pozostaje w dalszym ciągu w majątku osobistym tej osoby i może ona samodzielnie decydować o tych przedmiotach i prawach.

Drugiemu małżonkowi nie przysługują żadne prawa do decydowania o majątku osobistym współmałżonka, o jego wykorzystaniu, przeznaczeniu lub zbyciu.

Rzecz lub prawo nabyte ze środków pochodzących z majątku osobistego przechodzą do majątku osobistego, nawet jeżeli trwa małżeńska wspólność majątkowa  – tłumaczy mec. Gołembiewski.

Zaznacza on, iż do dokonywania czynności zarządu naszym majątkiem osobistym, nie potrzebujemy dodatkowej zgody współmałżonka. 

Gdy małżonkowie, chcąc nabyć nieruchomość, udadzą się do notariusza, powinni być przygotowani na pytania o łączący ich ustrój majątkowy.

– W toku zawierania  przed notariuszem umowy zbycia nieruchomości czy innych praw ustalana jest m.in. kwestia ustroju małżeńskiego stron. Notariusz zwraca się np.

o przedłożenie orzeczenia sądu w przedmiocie rozdzielności majątkowej małżeńskiej – podkreśla notariusz Czesław Salagierski.

Czytaj:  SN: Sprawiedliwe rozliczenie nabytej rzeczy w trakcie małżeństwa>>  

Pomieszany majątek wspólny i osobisty

Mecenas Gołembiewski natomiast wyjaśnia, że jeżeli małżonkowie chcieliby rozszerzyć wspólność ustawową na majątek osobisty, bądź też wyłączyć daną rzecz lub prawo z majątku wspólnego do majątku osobistego, to dla takiej czynności ustawa wymaga, pod rygorem nieważności, umowy majątkowej sporządzonej w formie aktu notarialnego.

Czasami pojawia się jednak również problem, w jaki sposób małżonkowie powinni decydować o wspólnych zakupach, jeśli np. pieniądze pochodzą w części z prezentów od krewnych jednego z nich, a częściowo zgromadzili je wspólnie.

– Gdy część środków pochodzi z majątku osobistego, a część z majątku wspólnego, to małżonkowie mogą dojść do wniosku, aby cała nieruchomość weszła do majątku wspólnego, bądź majątku osobistego. W akcie notarialnym powinny być zawarte ich zgody co do tego, że np.

kupowana nieruchomość wchodzi w skład majątku wspólnego, bądź osobistego, choć środki w części nie pochodziły z takich majątków. Gdyby później powstał spór między małżonkami, to sąd w sprawie o podział majątku małżeńskiego może badać te kwestie.

W takim postępowaniu będzie można ustalać, jakie środki pochodziły z majątku osobistego małżonków.

Sąd w sprawie o podział majątku nie jest związany informacjami, jakie strony przedstawiły w chwili kupowania składnika majątku, w tym zwłaszcza w zakresie dotyczącym oświadczeń wiedzy  – wyjaśnia notariusz Salagierski.

– Aby jednak wykluczyć wątpliwości na wypadek sporu ze współmałżonkiem, zalecałbym zawarcie w umowie oświadczenia, że dokonujemy nabycia danej rzeczy lub prawa za pomocą środków pochodzących z majątku osobistego. Ze względów praktycznych zalecałbym także rozgraniczenie środków pieniężnych na odrębnym rachunku bankowym. Uprości to znacznie kwestie dowodowe w przypadku sporu sądowego – sugeruje adwokat Gołembiewski.

– Nawet, jeżeli nie odnotowaliśmy w umowie źródeł pochodzenia środków, za które zakupiliśmy daną nieruchomość, to nie pozostajemy na straconej pozycji – dodaje adwokat Gołembiewski.

Wyjaśnia, że w przypadku postępowania o podział majątku wspólnego możemy żądać rozliczenia nakładów poniesionych na nieruchomość wchodzącą do majątku wspólnego, czyli żądać zwrotu naszych pieniędzy wydanych na składnik majątku wspólnego.

Kupno nieruchomości za pieniądze własne i wspólne

– Wyobraźmy sobie sytuację, w której małżeństwo żyło dotychczas w lokalu wchodzącym do majątku osobistego jednego z małżonków. Aby nabyć większe mieszkanie, małżonkowie postanowili sprzedać ten lokal, przeznaczając te środki na zakup większej nieruchomości.

Przy zakupie nowego lokalu małżonkowie dopłacili jednak z majątku małżeńskiego dodatkową kwotę. Jak już wyżej wskazałem, źródła pochodzenia środków, które sfinansowały zakup lokalu powinny być odpowiednio odnotowane w umowie notarialnej – podkreśla mec.

Tomasz Gołembiewski.

– Zakładając, że dawny lokal sprzedano za 500 tys. zł, dopłacając za nowy lokal dalsze 500 tys.

zł z majątku wspólnego, to jeden z małżonków powinien dysponować 1/2 osobistego udziału w prawie własności nieruchomości, zaś dalsza połowa weszłaby do majątku wspólnego małżonków.

W przypadku rozdzielności majątkowej jednemu z małżonkowi przypadłoby więc prawo do 3/4 nieruchomości, drugiemu zaś 1/4 udziału – tłumaczy adwokat.

Zakup do majątku osobistego

– Gdy małżonkowie chcą kupić określony składnik do majątku osobistego, a łączy ich wspólność majątkowa małżeństwa, to sprawa jest bardziej skomplikowana. Wówczas możliwe są różne warianty.

Najprościej jest zdecydować się na zmianę ustroju majątkowego i wprowadzić ustrój rozdzielności majątkowej i dopiero wówczas dokonywać zakupów. To najprostsze rozwiązanie, bo każdy z małżonków dokonuje zakupu np.

udziału w nieruchomości do majątku osobistego – wskazuje Czesław Salagierski.  Wyjaśnia jednak, że za zgodą drugiego małżonka można również dokonać zakupu rzeczy wchodzącej do majątku osobistego małżonka, nawet jeśli środki pochodziły z majątku wspólnego.

Takie stanowisko prezentowane jest w orzecznictwie, a w doktrynie szerokie jego uzasadnienie przedstawił. prof. M. Nazar i pogląd ten uzyskał akceptację w środowisku notariuszy.

– W takim wypadku konieczna jest zawsze jednoznacznie wyrażona zgoda drugiego małżonka – zaznacza notariusz Salagierski.

– Zdarzają się też takie sytuacje, że w toku zawierania aktu notarialnego małżonek będący nabywcą oświadcza, że dany składnik majątku ma wejść do majątku osobistego i drugi małżonek nie występuje przy tej czynności.  Taka sytuacja nie jest jednak w pełni prawidłowa.

Notariusze w tych przypadkach proszą nabywcę, by wskazał źródło pochodzenia środków, w celu  ustalenia czy pieniądze pochodzą z majątku osobistego, np. ze spadków czy darowizn, wyjaśniając również przepisy k.r.o., w szczególności jego art. 33. Tego rodzaju oświadczenie małżonka to oświadczenie wiedzy.

Nie wpływa ono jednoznacznie na stan prawny, ponieważ jeśli pieniądze rzeczywiście pochodzą z majątku wspólnego, to takie oświadczenie może nie mieć znaczenia prawnego. Weryfikację taką może przeprowadzić sąd w sprawie o podział majątku wspólnego.

Mieszkanie kupione w trakcie małżeństwa – Rozwód, podział majątku, prawo rodzinne

Generalnie i co do zasady to co kupiłeś (kupiłaś) po ślubie należy do majątku wspólnego. Ale co do zasady nie oznacza, że tak jest zawsze. Czy więc mieszkanie kupione w trakcie małżeństwa może być majątkiem osobistym tylko jednego z małżonków?

Mowa tu o sytuacji nabycia mieszkania przez jednego z małżonków po ślubie.

Oczywiście może być tak, że mąż czy żona mieszkanie otrzymał na podstawie umowie darowizny od rodziców czy odziedziczył po babci. W takiej sytuacji mieszkanie to co do zasady stanowi własność tego własnie małżonka.

I tu mała uwaga:

może tak być, iż mąż czy żona otrzyma mieszkanie w darowiźnie czy w spadku, ale mieszkanie to będzie nadawać się do generalnego remontu. A remont będzie dokonywany ze środków pochodzących z majątku wspólnego (np. oszczędności pochodzących z wynagrodzenia za pracę) czy też z majątku osobistego drugiego małżonka (np. jego oszczędności zgromadzonych przed ślubem)

  • Może być tak, iż małżonek odziedziczy nie samo mieszkanie, a pieniądze za które kupi mieszkanie.
  • I jeśli kupi za odziedziczone pieniądze – będzie to jego własność
  • (co do zasady, zawsze trzeba czytać umowy darowizny i akty notarialne)
  • Chyba już czujesz, iż potem, w razie ewentualnego rozwodu i podziału majątku będzie spory problem?
  • Jeśli jesteś w takiej sytuacji, to powinieneś wiedzieć, że jest sposób aby to mieszkanie – nabyte czy odziedziczone tylko przez jednego małżonka “włączyć” do wspólnego majątku.
  • Ale to temat na osobny wpis, który niedługo pojawi się na blogu.

Majątek osobisty

Wracając do tematu: mieszkanie nabyte w drodze dziedziczenia przez jednego z małżonków będzie jego majątkiem osobistym. Będzie więc ten małżonek mógł odziedziczone mieszkanie sprzedać. Czy warto to inna kwestia, bo pojawi się tu problem z zakresu prawa podatkowego, ale dziś nie o tym.

Tak więc jedna osoba będąca właścicielem mieszkania sprzedaje to mieszkanie, a pieniądze z jego sprzedaży… będą majątkiem  osobistym tego małżonka.

Na jakiej podstawie – możesz zapytać?

Otóż jest tak w oparciu o przepis art. 33 p. 10 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

  1. czyli:
  2. Do majątku osobistego każdego z małżonków należą:
  3. przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
  4. No dobrze, a co będzie jak za te pieniądze ów małżonek kupi inne mieszkanie?
  5. Jak kupi “za swoje” czyli pochodzące z majątku osobistego, to będzie … jego.

Ale nie zawsze wszystko jest takie proste

Jeśli małżonek  sprzeda jedno mieszkanie np. za kwotę 400.000 zł i za taką (czy bardzo podobną) kwotę kupi inne mieszkanie, to sytuacja nie będzie jeszcze aż tak skomplikowana.

Ale – jak pokazuje życie – takie sytuacje proste i oczywiste w przyrodzie zdarzają się dość rzadko.

Bo przecież może być np. tak:

Małżonek ze sprzedaży swojego mieszkania otrzymuje 400.000 zł. Następnie  oboje małżonkowie podejmują decyzję o zakupie domu za 700.000 zł. Brakujące 300.000 pochodzi z majątku wspólnego… Albo z majątku osobistego drugiego małżonka. Albo małżonkowie wspólnie zaciągają kredyt na potrzebną kwotę, albo pieniądze te “pożyczają” rodzice jednej ze stron…

  • Widzisz, ile może być wariantów i ile potem (przy podziale majątku) może być problemów?
  • Więcej niż myślisz, naprawdę wiem co mówię.
  • Te właśnie wspomniane powyżej sytuacje będę dokładnie opisywać w kolejnych artykułach.
  • Akt notarialny może być sformułowany w różny sposób – warto o tym pomyśleć przed jego podpisaniem.
  • Mieszkanie, które kupiłeś w trakcie małżeństwa nie zawsze więc będzie stanowić własność obojga małżonków.
  • Istotne znaczenie ma to, z jakich środków został ów lokal nabyty.
  • I tak – każda sprawa jest inna.

Jeśli właśnie jesteś w takiej sytuacji – tzn. kupujesz z małżonkiem mieszkanie, ale jego zakup będzie finansowany w części z twoich środków, w części ze środków męża czy żona i może jeszcze w części z kredytu, to… zastanów się.

  1. Bardzo istotne jest to, jakie zapisy będą w akcie notarialnym.
  2. Musisz wiedzieć, że różne są możliwości.
  3. Jeśli masz wątpliwość, skonsultuj to z prawnikiem.
  4. Odwrócenie zapisów aktu aktu notarialnego może okazać się bardzo trudne, jeśli nie wręcz niemożliwe.

Wiem, że młodzi małżonkowie kupujący swoje pierwsze gniazdko często zupełnie nie myślą o takich sprawach. Ale naprawdę – warto pomyśleć.

Dlatego właśnie piszę te artykuły.

Artykułów o nabywaniu mieszkań przez małżonków będzie więcej, dlatego zachęcam do uważnego śledzenia bloga.

Zniesienie małżeńskiej wspólności majątkowej

Zdawać by się mogło, że rozwód kończy wszelkie wspólne relacje prawne między małżonkami. Niestety rzeczywistość jest zgoła inna. Po rozwodzie zazwyczaj na byłych małżonków czeka jeszcze jedno postępowanie – o zniesienie małżeńskiej wspólności majątkowej. Dopiero to rozstrzyga co stanie się ze wspólnym mieszkaniem, działką czy kredytem. Jak przez nie przebrnąć?

Zasadą jest, że z chwilą zawarcia związku małżeńskiego między małżonkami dochodzi również do zawiązania wspólności majątkowej. Dotyczy ona przedmiotów majątkowych nabytych podczas trwania małżeństwa przez oboje ze współmałżonków bądź jednego z nich.

Przedmioty te w tym kontekście zbiorczo nazwane są majątkiem wspólnym.

Czy majątek małżonków zawsze jest wspólny?

Oczywiście, wspólność majątkowa nie jest jedynym prawnie dopuszczalnym reżimem ukształtowania relacji majątkowych pomiędzy małżonkami. Ustawodawca dopuszcza zawarcie umowy, w formie aktu notarialnego, rozszerzającej bądź ograniczającej wspólność majątkową.

Wybór konkrentego reżimu niesie za sobą ogromne skutki w przypadku rozwodu – po jego orzeczeniu niezbędne jest również zniesienie istniejącej wciąż między byłymi małżonkami wspólności majątkowej.

Postępowanie w tym zakresie rozpoczyna się wniesieniem do sądu wniosku o podział majątku objętego małżeńską wspólnością majątkową.

Dodatkowo istnieje również możliwość rezygnacji ze wspólności majątkowej na rzecz:

Mieszkanie w prezencie od rodziców, kredyt hipoteczny, spadek po cioci –  czyli co wchodzi w skład majątku wspólnego?

W skład majątku wspólnego małżonków wchodzą wszelkie dobra materialne, które zostały nabyte w czasie trwania wspólności majątkowej.

Oznacza to, że podczas określania majątku wspólnego niezbędnym jest określenie czasu w jakim doszło do nabycia poszczególnych dóbr takich jak dom czy samochód. Ustawodawca określił również dobra, które należą do tzw.

majątku osobistego małżonka, a więc takie, które nie podlegają podziałowi w przypadku postępowania o podział majątku wspólnego. Jest to katalog zamknięty, w którego skład wchodzą m.in:

  • dobra majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności majątkowej
  • dobra nabyte w drodze dziedziczenia, zapisu bądź darowizny
  • dobra majątkowe służące do zaspokojenia wyłącznie osobistych potrzeb jednego z małżonków
  • prawa niezbywalne
  • wynagrodzenia z tytułu działalności zarobkowej

Kwestią sporną natomiast pozostaje, do jakiego majątku wchodzą dobra materialne nabyte częściowo ze środków pochodzących z majątku wspólnego, częściowo z majątku osobistego jednego z małżonków.

Orzecznictwo dotyczące tego zagadnienia nie jest jednolite, gdyż na przestrzeni lat pojawiły się trzy koncepcje rozwiązania podobnego stanu faktycznego.

Zostały one przedstawione w linii orzeczniczej opracowanej przez Aleksandrę i Tomasza Partyk dostępnej w programie LEX (Zobacz: Przynależność do majątku wspólnego małżonków przedmiotu nabytego częściowo za składniki pochodzące z majątku wspólnego, a częściowo z majątku osobistego)

Jak wygląda postępowanie o podział majątku wspólnego?

Jak już wcześniej była mowa, postępowanie w przedmiocie podziału majątku wspólnego wszczyna się na wniosek strony zainteresowanej. Jest to postępowanie nieprocesowe.

Wniosek, o którym mowa musi czynić za dość warunkom formalnym pozwu, z tą jednak różnicą, że wymienia się w nim wnioskodawcę i uczestnika, a nie tak jak w przypadku pozwu – powoda i pozwanego.

W samej treści wniosku powinno znaleźć się wyszczególnienie dóbr materialnych wchodzących w skład majątku wspólnego a także propozycja jego podziału.

Dodatkowo, przewodniczący może zobowiązać uczestnika do wniesienia odpowiedzi na wniosek – (Zobacz: Odpowiedź na wniosek o podział majątku objętego małżeńską wspólnością majątkową). Jest to więc szansa na ustosunkowanie się drugiej strony postępowania co do twierdzeń wnioskodawcy szybciej, aniżeli dopiero podczas posiedzenia sądu.

Po zakończeniu tzw. postępowania przygotowawczego, również w przypadku postępowania o podział majątku wspólnego, sąd może skierować strony do mediacji (Zobacz: Postanowienie o skierowaniu uczestników postępowania do mediacji).

Jest to rozwiązanie pożądane z punktu widzenia postępowania cywilnego i jego szybkości, ale także zdaje się być korzystne dla stron postępowania, bowiem daje większe pole do dyskusji na temat potencjalnych rozwiązań sprawy.

W przypadku braku zakończenia postępowania w drodze mediacji dochodzi do rozpatrzenia sprawy przed sądem i rozpoczęcia postępowania dowodowego w sprawie.

W tym miejscu wskazać należy istotną rolę biegłego w przypadku spraw o podział majątku wspólnego, bowiem profesjonalna wiedza na temat podziału nieruchomości czy ich wyceny jest niezbędna do prawidłowego zakończenia postępowania.

Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego sąd wydaje postanowienie i ustala skład i wartość majątku wspólnego. Na to postanowienie przysługuje apelacja.

Ostatnim krokiem jest oczywiście podział majątku wspólnego, dokonywany według określonych zasad.

Wszystkie czynności wspomniane wyżej, łącznie z ich dokładnym omówieniem zostały przedstawione w procedurze Postępowanie w sprawie z wniosku o podział majątku wspólnego dostępnej w LEX.

Jak formalnie przygotować się do podziału majątku?

Postępowanie o podział majątku wspólnego bywa dość skomplikowane. Ilość dóbr materialnych do podziału ale także ilość pism procesowych wymienionych podczas jego trwania bywa niekiedy przytłaczająca.

Kluczem do sukcesu jest więc dobra organizacja, ale przede wszystkim odpowiednie dopasowanie pism procesowych i żądań do stanu faktycznego. Oszczędzi to zarówno czas jak i uporządkuje całe postępowanie.

W programie LEX dostępny jest zbiór nowych autorskich wzorów pism, które łatwo przeprowadzą uczestnika postępowania przez jego wszystkie etapy.

Leave a Reply

Your email address will not be published.