Czy jest szansa na zaprzeczenie ojcostwa?

Zaprzeczenie ojcostwa jest kwestią regulowaną za pomocą przepisów Kodeksu rodzinnego oraz opiekuńczego. Termin ten odnosi się do sytuacji, w której wykazuje się, że osoba uznawana w oczach prawa za ojca dziecka (zwykle jest to mąż lub partner matki dziecka) nie jest nim. Kto może wnioskować o zaprzeczenie ojcostwa? Jak przebiega sprawa o zaprzeczenie ojcostwa w sądzie?

1. Kiedy można wytoczyć pozew o zaprzeczenie ojcostwa?

W niektórych sytuacjach prawo obowiązujące w Polsce poprzez zasadę domniemania wskazuje, kto jest prawnym rodzicem dziecka.

Nadrzędne jest przy tym dobro osoby małoletniej – ustalenie rodzicielstwa ma służyć zapewnieniu dziecku pomocy życiowej.

Co więcej, poprzez wprowadzenie stosunkowo krótkich terminów możliwość wystąpienia o zaprzeczenie ojcostwa została znacznie ograniczona.

Według przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego o zaprzeczenie ojcostwa mogą wystąpić następujące osoby:

  • dziecko – po ukończeniu 18 lat, ale nie później niż do 21 roku życia,
  • matka dziecka – może złożyć pozew o zaprzeczenie ojcostwa w okresie 6 miesięcy od narodzin dziecka,
  • mężczyzna – może wystąpić o zaprzeczenie ojcostwa w ciągu pół roku od dnia, w którym został poinformowany o narodzinach dziecka. Warto pamiętać, że te terminy nie obowiązują prokuratora – może on wystąpić z powództwem w dowolnym czasie.

2. Jak przebiega zaprzeczenie ojcostwa?

Sprawy związane z zaprzeczeniem ojcostwa są rozpatrywane przez wydziały rodzinne w sądach rejonowych. Osoba, której zależy na zaprzeczeniu ojcostwa powinna wnieść pozew do sądu.

Następnie w trakcie sprawy konieczne jest udowodnienie, że osoba uchodząca według prawa za ojca dziecka nie jest faktycznie biologicznym ojcem. W tym celu należy przedstawić wiarygodne środki dowodowe. Mogą to być zeznania świadków, własne wyjaśnienia, opinie biegłych (np.

na podstawie badań DNA) oraz dowody uzyskane na podstawie dokumentów. Wszelkie koszty przeprowadzenia dowodu ponosi strona wnioskująca o nie. Obowiązek potwierdzenia swoich racji leży na osobie, która wnosi o zaprzeczenie ojcostwa.

Może to być nie tylko mężczyzna uznawany dotąd za ojca, ale i matka dziecka lub pełnoletnie dziecko. Jeśli osoba wnosząca o zaprzeczenie ojcostwa nie przedstawi dowodów lub będą one niewystarczające, nastąpi oddalenie powództwa. W praktyce oznacza to utrzymanie stanu rzeczy sprzed sprawy.

W sprawach dotyczących zaprzeczenia ojcostwa należy przekazać odpis pozwu prokuratorowi i zawiadamiać go o planowanych terminach rozpraw. Należy uświadomić sobie przy tym, że uczestnictwo prokuratora w sprawie nie jest oznaką zaistniałego podejrzenia popełnienia przestępstwa przez jedną ze stron. Jest to wyłącznie skorzystanie z istniejących uprawnień.

Sprawy o zaprzeczenie ojcostwa nie należą do łatwych. Jest to trudne doświadczenie dla obu stron, jednak w wielu przypadkach złożenie wniosku o zaprzeczenie ojcostwa jest najlepszym wyjściem. Jeśli zastanawiasz się nad wystąpieniem do sądu z powództwem, pamiętaj o ograniczeniach czasowych. Zbyt późne złożenie wniosku może poważnie pokrzyżować twoje plany.

Będzie więcej czasu na zaprzeczenie ojcostwa

Projekt nowelizacji Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego trafił właśnie do opiniowania. Jest efektem m.in. wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 16 maja 2018 r. , w którym uznał on, że art. 70 par.

1 Kodeksu w zakresie określający termin do wytoczenia powództwa o zaprzeczenie ojcostwa męża matki niezależnie od daty powzięcia wiadomości przez pełnoletnie dziecko o tym, że nie pochodzi od męża matki, jest niezgodny z Konstytucją. 

Czytaj: Piebiak: Mediacje szansą na trwałość małżeństw>>  

Mniej czasu dla dziecka na zaprzeczenie macierzyństwa lub ojcostwa

Resort proponuje, by dziecko po dojściu do pełnoletności mogło wytoczyć powództwo o zaprzeczenie macierzyństwa także w ciągu roku – nie jak dotąd trzech lat, od dnia w którym dowie się, że nie urodziła je kobieta wpisana w akcie urodzenia jako jego matka lub ojcostwa męża matki czy mężczyzny, który uznał ojcostwo. Tak jak do tej pory, termin ten nie mógłby rozpocząć biegu przed osiągnięciem przez dziecko pełnoletności. Co oznacza, że dzieci które dowiedziałyby się o tym przed osiągnięciem pełnoletności, miałyby rok na wytoczenie powództwa po jej uzyskaniu. 

  • Zobacz procedury:
  • Postępowanie w sprawie z powództwa matki o zaprzeczenie ojcostwa >
  • Postępowanie w sprawie z powództwa męża matki o zaprzeczenie ojcostwa >
  • – Skrócenie terminu do wytoczenia powództwa przez dziecko o zaprzeczenie macierzyństwa, zaprzeczenie ojcostwa oraz ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa uzasadnione jest zrównaniem sytuacji prawnej wszystkich podmiotów bezpośrednio i niemajątkowo zainteresowanych, w sprawach o zaprzeczenie pochodzenia dziecka, w związku z przyjęciem w każdym przypadku zasadniczo tożsamej przesłanki do wytoczenia powództwa – zaznaczono w projekcie. 
  • Rok nie sześć miesięcy będzie miała też kobieta – matka, która będzie chciała wystąpić o zaprzeczenie ojcostwa partnera. 
  • Zobacz wzór: Pozew męża matki o zaprzeczenie ojcostwa >

Zaproponowano też modyfikację początku biegu terminów do wytoczenia powództwa przez dziecko o zaprzeczenie macierzyństwa, zaprzeczenie ojcostwa oraz ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa.

Zgodnie z propozycją terminy te mają biec  od chwili dowiedzenia się przez dziecko o biologicznym niepochodzeniu od osoby, której macierzyństwo lub ojcostwo zostało ustalone. W projekcie proponuje się zmianę początku biegu terminów dla matki oraz męża matki na wytoczenie powództwa o zaprzeczenie ojcostwa.

Miałby on się również rozpoczynać od dnia dowiedzenia się przez te osoby o tym, że dziecko nie pochodzi od męża matki. 

Czytaj: Rozwód za porozumieniem? Bez zwrotu połowy opłaty>>

Śmierć dziecka – uznanie ojcostwo także do roku

Z sześciu miesięcy do roku wydłużono też termin dla mężczyzny, który po śmierci dziecka chce złożyć oświadczenia o uznaniu ojcostwa.

Polecamy nowość: Postępowanie cywilne – wprowadzone i projektowane zmiany 2019 >

Na zaprzeczenie ojcostwa masz sześć miesięcy – Kancelaria Adwokacka Adwokat Paweł Piotr Wójcik

Jeśli chcemy zaprzeczyć ojcostwu musimy złożyć w sądzie pozew o zaprzeczenie ojcostwa.

Może zrobić to mąż matki, ma na to sześć miesięcy od momentu w którym dowiedział się o urodzeniu dziecka przez żonę. Pozywa wtedy matkę dziecka oraz dziecko. Z kolei matka ma sześć miesięcy od urodzenia dziecka – matka występuje przeciwko ojcu dziecka i dziecku.

Również dziecko, po dojściu do pełnoletności, nie później jednak niż w ciągu trzech lat od jej osiągnięcia, może w drodze powództwa żądać zaprzeczenia ojcostwa pozywając męża matki i matkę.

Mężczyzna który uznał ojcostwo może wytoczyć powództwo o ustalenie bezskuteczności uznania – ma na to 6 miesięcy od dnia w którym dowiedział się, że dziecko od niego nie pochodzi.

 Ostatnim uprawnionym do wytoczenia takiego powództwa jest prokurator, który w każdym czasie może żądać zaprzeczenia ojcostwa, pozywając matkę dziecka, męża matki dziecka oraz dziecko.

Złożenie pozwu przez prokuratora zależy od jego osobistego uznania i prokuratorzy bardzo nie lubią tego robić, natomiast gdy miną wskazane wyżej terminy – a ma to miejsce przeważnie, gdy zaprzecza domniemany ojciec, który uznał dziecko i np.

po kilku latach targany wątpliwościami zrobił potajemnie prywatne badanie DNA, ale zwlekał ponad sześć miesięcy z pozwem- prokurator to nasz ostatnia deska ratunku.

Ponieważ prawo chroni przede wszystkim dziecko i jego interes ( powinno posiadać ojca, który będzie się opiekował i alimentował małoletniego ) w zasadzie celem ustawodawcy jest utrzymywanie pewnej fikcji z punktu wiedzenia biologii. Jeśli nie zaprzeczyłeś ojcostwu szybko to nawet 100% pewność, że faktycznie ojcem jest ktoś inny, nie wystarczy, aby formalnie przestać być ojcem.

Każdy przypadek jest inny, a każdy prokurator ma pewnie trochę odrębne kryteria oceny.

Dodatkowo uwzględnienie ( lub nieuwzględnienie ) naszej prośby może zależeć od tak nieuchwytnych czynników jak nawał pracy prokuratora w danym okresie, czy osobiste doświadczenia w podobnych sprawach.

Na to nie będziemy mieć jednak wpływu. Z tego powodu należy zmaksymalizować swoje szanse poprzez złożenia maksymalnie rzetelnego i dopracowanego wniosku.

Jeśli dysponujemy badaniem DNA, które jest wiarygodne to należy je przedstawić i zażądać potwierdzenia przez biegłego sądowego. To jednak dopiero początek. Musimy przekonać prokuratora, że dziecko nie dozna uszczerbku. Można np.

podać kto jest rzeczywistym ojcem jeśli to wiemy. Jeśli samo dziecko lub matka są majętni ( np. dziecko odziedziczyło lokale usługowe po dziadkach ) można wskazać to jako okoliczność jego samodzielności finansowej.

Czytaj: nawet brak alimentów od obecnego ojca nie wpłynie na zaspokajanie potrzeb przez dziecko. W zasadzie trudno określić co w danej sprawie mogłoby przekonać prokuratora do zainicjowania sprawy cywilnej o zaprzeczenie ojcostwa.

See also:  Jak uzyskać rozwód gdy mąż jest za granicą?

Dlatego trzeba zacząć od gruntownego przeanalizowania sytuacji i bardzo dobrego, merytorycznego uzasadnienia wniosku skierowanego do prokuratora.

Obecnie odchodzi się prawie zupełnie od świadków na rzecz DNA

Badanie DNA bardzo ułatwia obecnie wykazanie kto jest ( albo nie jest ) ojcem, i jak przyjmują sądy to powód musi udowodnić, że dziecko pochodzi od innego ojca, a współcześnie uznaje się, że jeśli wchodzi w grę dowód z badania DNA to nieracjonalne jest w sprawie o zaprzeczenie ojcostwa przeprowadzanie dowodów osobowych, z natury swej niepewnych, jak również innych dowodów przyrodniczych, których stopień pewności jest daleko mniejszy.

Co można zrobić matka nie zgadza się na badanie DNA?

 Gdy jeden rodzić blokuje pobranie próbek do badania DNA sąd może zarządzić pobranie krwi od dziecka wbrew woli tego z rodziców, które odmawia zgody.

Jakie są skutki zaprzeczenia ojcostwa?

Skutkiem zaprzeczenia ojcostwa jest ustanie władzy rodzicielskiej. Ustaje też obowiązek alimentacyjny względem dziecka.

Jeżeli jednak taki obowiązek został stwierdzony wcześniej prawomocnym orzeczeniem Sądu przyjmuje się że dodatkowo należy złożyć pozew o uchylenie obowiązku alimentacyjnego.

Były mąż matki nie może natomiast skutecznie żądać zwrotu kwot wyłożonych przed zaprzeczeniem ojcostwa na utrzymanie i wychowanie dziecka( wyrok SN z 22 lutego 1980r. sygn. akt III CZP 6/80 ). Ustaje też wzajemne dziedziczenie ustawowe pomiędzy stronami.

Zaprzeczenie ojcostwa – kto może to zrobić i co warto wiedzieć?

Autor

Matka dziecka może pozostawać w związku małżeńskim i urodzić dziecko innego mężczyzny. Jak doprowadzić do tego, żeby ojciec biologiczny został wpisany do akt stanu cywilnego jako ojciec dziecka? Służy temu pozew do sądu o zaprzeczenie ojcostwa.

Zaprzeczenie ojcostwa – kiedy konieczne?

Zdarza się, ze dziecko urodziło się w czasie trwania małżeństwa, ale mąż matki nie jest jego biologicznym ojcem. Nie można w takiej sytuacji od razu złożyć przed kierownikiem stanu cywilnego oświadczenia o uznaniu dziecka przez biologicznego ojca ani żądać sądowego ustalenia ojcostwa.

Na przeszkodzie temu stoi domniemanie, że ojcem dziecka urodzonego w małżeństwie jest mąż matki. To domniemanie można obalić tylko w jeden sposób: sprawą w sądzie o zaprzeczenie ojcostwa. Dopóki taka sprawa się nie skończy, to w świetle prawa ojcem dziecka jest mąż matki.

Nawet wtedy, gdy jest oczywistym, że nie jest on biologicznym ojcem dziecka.

Domniemanie, że ojcem dziecka jest mąż matki

Domniemanie, że ojcem dziecka jest mąż matki, wynika z art. 62 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. 

Domniemuje się, że mąż matki jest ojcem dziecka, jeśli:

  • dziecko urodziło się w czasie trwania małżeństwa, albo
  • dziecko urodziło się przed upływem trzystu dni od ustania lub unieważnienia małżeństwa.

Co, jeśli została orzeczona separacja małżonków? Chodzi tu nie o separację faktyczną, tylko separację orzeczoną przez sąd, w wyniku złożenia pozwu o separację. Separacja nie rozwiązuje małżeństwa, w świetle prawa małżeństwo trwa nadal. Ale jeżeli dziecko urodziło się po upływie trzystu dni od orzeczenia separacji, to nie stosuje się domniemania, że ojcem dziecka jest mąż matki.

Drugi, szczególny przypadek dotyczy sytuacji, gdy matka po zakończeniu jednego małżeństwa wyszła ponownie za mąż i urodziła dziecko. Wcześniej była mowa o tym, że jeśli dziecko urodziło się w  terminie 300 dni od zakończenia małżeństwa, to i tak przyjmuje się, że ojcem dziecka jest (były już) mąż matki.

Ale jeśli matka przed upływem tych 300 dni urodziła dziecko i była już wtedy żoną innego mężczyzny – to domniemywa się, że dziecko pochodzi od drugiego męża.  Wyjątkiem jest sytuacja, gdy było to dziecko z in vitro, na którą to procedurę zgodził się pierwszy mąż matki. Wówczas to on jest prawnym ojcem dziecka.

Domniemanie ojcostwa męża matki – co to znaczy?

Co w praktyce oznacza domniemanie, że ojcem dziecka jest mąż matki? Dopóki domniemanie nie zostanie obalone (o tym, jak to zrobić, piszemy poniżej), to w świetle prawa ojcem dziecka jest mąż matki. Musi on np. łożyć na utrzymanie dziecka, ma nad nim władzę rodzicielską. 

Jest tylko jeden sposób na obalenie domniemania, że ojcem dziecka jest mąż matki. Trzeba złożyć w sądzie sprawę o zaprzeczenie ojcostwa.

Zaprzeczenie ojcostwa – kto może tego żądać?

Doprowadzenie do sytuacji, w której mąż matki nie jest traktowany jako prawny ojciec dziecka, wymaga sądowej sprawy o zaprzeczenie ojcostwa. 

Zaprzeczenia ojcostwa może żądać:

  • mąż matki,
  • matka dziecka,
  • dziecko po dojściu do pełnoletności,
  • prokurator.

Zaprzeczenie ojcostwa – terminy

Mąż matki nie ma zbyt wiele czasu na zaprzeczenie ojcostwa. Pozew do sądu powinien złożyć w ciągu w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o urodzeniu dziecka przez żonę, nie później jednak niż do osiągnięcia przez dziecko pełnoletności.

Przykład 1.

Mąż matki dziecka urodzonego 2 maja 2019 r. dowiedział się o urodzeniu dziecka już w dniu porodu. Zatem pozew o zaprzeczenie ojcostwa powinien złożyć najpóźniej 2 listopada 2019 r. 

Przykład 2.

Mąż i żona pozostają od pięciu lat w faktycznej separacji, nie utrzymują ze sobą kontaktu. Nie mają jednak orzeczonej przez sąd separacji. O tym, że żona w maju 2017 r.

urodziła dziecko, mąż matki dowiedział się po dwóch latach,  3 czerwca 2019 r. Może on złożyć pozew o zaprzeczenie ojcostwa najpóźniej 3 grudnia 2019 r.

– bo termin liczy się nie od dnia narodzin dziecka, lecz od dnia, w których mąż matki o tych narodzinach się dowiedział.

Jeśli pozew składa matka dziecka, to ma na to sześć miesięcy od urodzenia dziecka.

Jeśli pozew składa dziecko po uzyskaniu pełnoletności, to ma na to trzy lata. Termin ten liczy się od dnia powzięcia wiadomości, że nie pochodzi od męża matki. Taki sposób liczenia terminu to wynik wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 16 maja 2018 r. (sygn. akt SK 18/17).

Jeśli pozew składa prokurator, to nie jest on ograniczony terminem.

Kogo pozwać w sprawie o zaprzeczenie ojcostwa?

Mąż matki powinien wytoczyć pozew o zaprzeczenie ojcostwa przeciwko dziecku i matce. Jeżeli matka nie żyje, pozew powinien złożyć przeciwko dziecku. Wynika to z art. 66 K.r.i o.

Jeżeli pozew o zaprzeczenie ojcostwa złożyła matka dziecka, to powinna ona pozwać męża i dziecko. Jeśli mąż nie żyje, pozywa tylko dziecko.

Jeśli pozew o zaprzeczenie ojcostwa składa pełnoletnie dziecko, to pozywa męża matki i matkę. Jeżeli matka nie żyje, składa pozew przeciwko jej mężowi. Jeżeli mąż matki nie żyje, powództwo powinno być wytoczone przeciwko kuratorowi ustanowionemu przez sąd opiekuńczy.

Wśród osób uprawnionych do złożenia pozwu o zaprzeczenie ojcostwa nie ma biologicznego ojca dziecka. Jeśli więc ani matka, ani mąż matki nie chcą zaprzeczyć ojcostwu, biologiczny ojciec sam nic nie zrobi. Jedyną drogą jest zwrócenie się do prokuratury. Prokurator, kierując się dobrem dziecka, może złożyć pozew o zaprzeczenie ojcostwa i nie jest związany żadnym terminem. (art. 86 K.r.o.).

Co trzeba wykazać w sprawie o zaprzeczenie ojcostwa?

Zaprzeczenie ojcostwa następuje przez wykazanie, że mąż matki nie jest ojcem dziecka. Można to zrobić na różne sposoby. Najpewniejszym dowodem jest tu oczywiście dowód z badania DNA.

Ale można domniemanie obalić też w inny sposób, np.

wykazując, że mąż matki był za granicą, gdy ta zaszła w ciążę, że nie mógł być ojcem ze względów zdrowotnych, że ojcostwo innego mężczyzny jest bardziej prawdopodobne.

Odmowa poddania się badaniu DNA

Problem zaczyna się wtedy, gdy poddaniu się badaniu odmawia mąż matki lub na pobranie materiału do badań DNA od dziecka sprzeciwia się matka dziecka.

Sytuację, gdy poddaniu badania DNA odmówił mąż matki dziecka, rozstrzygał Sąd Najwyższy w wyroku z 13 października 2005 r. (sygn. akt IV CK 169/05).

Uznał on, że “w sprawie o zaprzeczenie ojcostwa, jeżeli mąż matki odmawia, bez uzasadnionych powodów poddania się badaniu DNA i dowód ten w odniesieniu do stron procesu nie może być z tej przyczyny przeprowadzony, dopuszczalne jest obalenie domniemania ojcostwa męża matki wszystkimi innymi dowodami wykazującymi niepodobieństwo jego ojcostwa, w tym także dowodami wskazującymi, że ojcostwo innego mężczyzny jest dostatecznie pewne.”. Sąd Najwyższy doprecyzował, że  “w  szczególności w takiej sytuacji możliwe jest dopuszczenie dowodu z grupowego badania DNA matki, dziecka i domniemanego ojca dziecka, jeżeli wyrazi on na to zgodę. Wynik takiego badania, wskazujący z prawdopodobieństwem będącym praktycznie pewnością, że mężczyzna ten jest ojcem dziecka, pozwala uznać, iż wykazane zostało niepodobieństwo ojcostwa męża matki (art. 67 k.r.o.).”

Co jeśli badaniu DNA nie chce się poddać matka dziecka i odmawia ona również zgody na pobranie materiału DNA dziecka? Sama odmowa poddaniu się badaniu DNA przez matkę nie wystarcza do uznania, że mąż matki nie jest ojcem dziecka.

Matka może więc w ten sposób znacznie utrudnić obalenie domniemania, że to jej mąż jest ojcem dziecka. Jak uznał Sąd Najwyższy w wyroku z 9 listopada 2004 r. (sygn.

See also:  Mąż chce się rozwieść za porozumieniem stron - co robić?

akt V CK 276/04), w sprawie o zaprzeczenie ojcostwa “obawa matki dziecka o wynik badań DNA, stanowiąca motyw odmowy poddania się pobraniu krwi swojej i dziecka, nie wystarcza do przyjęcia niepodobieństwa, aby mąż mógł być ojcem dziecka”.

Sposobem na ominięcie zgody matki dziecka na pobranie materiału do badań DNA od dziecka jest uzyskanie zgody sądu opiekuńczego. Tyle, że sądy kierują się przede wszystkim dobrem dziecka i zdarza się, że odmawiają takiej zgody.

Zaprzeczenie – ustalenie ojcostwa – Kacprzak Kowalak – adwokat, radca prawny Poznań

Zespół adwokatów i radców prawnych Kancelarii Kacprzak Kowalak i Partnerzy Adwokaci i Radcowie Prawni, spośród szerokiego zakresu spraw prawa rodzinnego i opiekuńczego, zajmuje się również prowadzeniem spraw dotyczących zaprzeczenia oraz ustalenia ojcostwa.

Wieloletnie doświadczenie naszych prawników zdobywane podczas prowadzenia spraw o różnym stopniu trudności pozwala na udzielenie pomocy prawnej na najwyższym poziomie.

Mamy świadomość, że sprawy dotyczące dzieci są sprawami trudnymi, nierzadko wiążącymi się z bolesnymi przeżyciami, stąd też do każdej sprawy staramy się podchodzić indywidualnie, z pełnym zaangażowaniem, wykazując się przy tym skrupulatnością, fachowością oraz rzetelnym przygotowaniem do prowadzenia każdej sprawy, co łącznie pozwala na skuteczne podejmowanie działań prawnych..

Powierzając nam swoją sprawę, nasi prawnicy oferują pomoc, która w szczególności obejmuje:

  • udzielenie porady prawnej (w siedzibie Kancelarii, telefonicznie lub online);
  • dokonanie indywidualnej analizy sytuacji osobistej,
  • w zależności od tego, którą stronę mielibyśmy reprezentować – przygotowanie pozwu o zaprzeczenie lub ustalenie ojcostwa, odpowiedzi na pozew, a także pozostałych pism procesowych,
  • reprezentowanie przed sądami wszystkich instancji.

Ze swojej strony gwarantujemy, że powierzając nam swoją sprawę każdy Klient otrzymuje profesjonalną oraz rzetelną pomoc, nie zapominając jednak przy tym o empatii oraz ludzkim spojrzeniu na jej charakter.

W aktualnie obowiązujących uregulowaniach w polskim systemie prawnym stosuje się zasadę domniemania ojcostwa męża matki.

W przypadku kiedy zachodzą jednak jakiekolwiek wątpliwości oraz podejrzenia, że ojcem dziecka nie jest mąż matki dziecka, tylko może być nim ktoś inny, mężczyzna, który został uznany za ojca takiego dziecka wyłącznie z uwagi na domniemanie, może skorzystać z przysługujących mu środków prawnych, czyli wystąpić do sądu z powództwem o zaprzeczenie ojcostwa.

Celem procesu będzie obalenie domniemania ustawowego, co wiązać się będzie z wykluczeniem ojcostwa. Warto przy tym jednak pamiętać, że proces o zaprzeczenie ojcostwa może być prowadzony nie tylko z inicjatywy domniemanego ojca, ale także matki dziecka, czy samego dziecka, które ukończyło 18 lat.

Jak zostało wskazane powyżej, zasadą jest, domniemanie ojcostwa męża matki. Zasada ta wynika z art. 62§ 1. kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Jego treść stanowi następująco: Jeżeli dziecko urodziło się w czasie trwania małżeństwa albo przed upływem trzystu dni od jego ustania lub unieważnienia, domniemywa się, że pochodzi ono od męża matki.

Domniemania tego nie stosuje się, jeżeli dziecko urodziło się po upływie trzystu dni od orzeczenia separacji.

Celem procesu, którego przedmiotem jest zaprzeczenie ojcostwa jest więc obalenie ustawowego domniemania, że dane dziecko pochodzi od męża matki.

Krąg osób, które mogą zainicjować postępowanie o zaprzeczenie ojcostwa jest zamknięty. I tak, wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa mogą następujące osoby:

  1. domniemany ojciec – mąż matki dziecka,
  2. matka dziecka,
  3. dziecko po osiągnięciu pełnoletności,
  4. prokurator, jeżeli wymaga tego dobro dziecka lub ochrona interesu społecznego.

W przypadku, gdy osoba uprawniona do wytoczenia powództwa o zaprzeczenie ojcostwa stwierdzi, że występują okoliczności, które uniemożliwiają jednoznacznie określić, czy domniemany ojciec jest faktycznie ojcem dziecka, osobom tym przysługuje możliwość wystąpienia na drogę sądową w celu ustalenia tej kwestii.

  1. Domniemany ojciec – art. 63 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego: ż matki może wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa w ciągu roku od dnia, w którym dowiedział się, że dziecko od niego nie pochodzi, nie później jednak niż do dnia osiągnięcia przez dziecko pełnoletności.
  2. Matka dziecka – art. 69 § 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego: Matka może wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa swego męża w ciągu roku od dnia, w którym dowiedziała się, że dziecko od niego nie pochodzi, nie później jednak niż do dnia osiągnięcia przez dziecko pełnoletności.
  3. Dziecko – art. 70 § 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:Dziecko po osiągnięciu pełnoletności może wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa w ciągu roku od dnia, w którym dowiedziało się, że nie pochodzi od męża swojej matki. Jeżeli dziecko dowiedziało się o tej okoliczności przed dniem osiągnięcia pełnoletności, termin do wytoczenia powództwa biegnie od dnia osiągnięcia pełnoletności.

W przypadku wydania wyroku uwzględniającego powództwo o zaprzeczenie ojcostwa, a dokładnie – od chwili jego uprawomocnienia się go, zniesiony zostaje stosunek pokrewieństwa istniejący pomiędzy dzieckiem, a domniemanym ojcem – mężem matki.

Od tego momentu, przysługująca wcześniej domniemanemu ojcu władza rodzicielska ustaje. Oznacza to, że mąż matki nie jest uprawniony do podejmowania skutecznych działań zarówno wobec osoby jak i majątku dziecka, które to wcześniej wchodziły w zakres władzy rodzicielskiej.

W skrócie – powoduje to wygaśnięcie wszelkich praw i obowiązków pomiędzy dzieckiem, a domniemanym ojcem.

Tak jak wskazywaliśmy powyżej, zgodnie z obowiązującymi przepisami, w polskim prawie istnieje tzw. domniemanie pochodzenia dziecka od męża matki.

Jest to zasada. Jednak życie kształtuje różne historie, stąd też nie zawsze jest to tak oczywiste.

Co należy zatem zrobić, jeżeli występują jakiekolwiek przesłanki uniemożliwiające na jednoznaczne określenie ojcostwa?

Ustawodawca przewidując taką możliwość wprowadził art. 72 zgodnie z którym: § 1. Jeżeli nie zachodzi domniemanie, że ojcem dziecka jest mąż jego matki, albo gdy domniemanie takie zostało obalone, ustalenie ojcostwa może nastąpić albo przez uznanie ojcostwa albo na mocy orzeczenia sądu.

W celu przybliżenia tematyki związanej z ustaleniem ojcostwa postanowiliśmy odpowiedzieć na najczęściej pojawiające się pytania związane z tą tematyką.

W przypadku, gdy ojciec dziecka nie ma wątpliwości co do tego, że dziecko faktycznie pochodzi od niego, uznanie ojcostwa następuje, gdy oświadczy on przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego, że jest ojcem dziecka.

Oczywistym jest, że samo złożenie oświadczenia przez ojca dziecka nie jest wystarczające. Dla skuteczności oświadczenia konieczne jest potwierdzenie tego faktu przez matkę dziecka, że mężczyzna ten jest faktycznie ojcem dziecka.

Oświadczenie to powinno zostać złożone przez matkę jednocześnie albo w ciągu trzech miesięcy od dnia jego złożenia oświadczenia przez mężczyznę. Jest to standardowe rozwiązanie. Uznanie ojcostwa może również nastąpić przed sądem opiekuńczym.

Natomiast w przypadku, przebywania za granicą Polski, możliwym jest złożenie oświadczenia o uznaniu ojcostwa przed polskim konsulem lub osobą wyznaczoną do wykonywania funkcji konsula.

Należy jednak pamiętać, że uznanie ojcostwa nie może nastąpić, w przypadku, gdy toczy się sprawa o ustalenie ojcostwa. Ustawodawca przewidział również wyjątkową procedurę składania oświadczenia o uznaniu ojcostwa, która została uregulowana w art. 74 § 1 k.r.o.

W chwili uznania ojcostwa, mężczyzna, który staje się domniemanym ojcem dziecka uzyskuje władzę rodzicielską nad dzieckiem. Oznacza to, że od tej chwili ojciec dziecka staje się zobowiązany do wychowania oraz sprawowania opieki nad danym dzieckiem do czasu, aż uzyska ono pełnoletniość. Obowiązek ten łączy się również z czynieniem zadość obowiązkowi alimentacyjnemu.

Pomimo tego, że dziecko nie zostało poczęte w małżeństwie, tylko zostało uznane przez ojca, ma takie same prawa jak dziecko poczęte w sformalizowanym związku.

See also:  Zapis o nieobecności na sprawie rozwodowej i wydanie wyroku zaocznego

Sądowego ustalenia ojcostwa można dochodzić w sytuacji kiedy dziecko pochodzi ze związku pozamałżeńskiego oraz w przypadku, gdy mężczyzna od którego pochodzi dziecko nie złożył przed odpowiednim organem oświadczenia o uznaniu ojcostwa.

W wyżej opisanym przypadku, ustalenie ojcostwa następuje zgodnie z domniemaniem prawnym wynikającym z art.

85 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a dokładnie z § 1 stanowiącym następująco: domniemywa się, że ojcem dziecka jest ten, kto obcował z matką dziecka nie dawniej niż w trzechsetnym, a nie później niż w sto osiemdziesiątym pierwszym dniu przed urodzeniem się dziecka, albo ten, kto był dawcą komórki rozrodczej w przypadku dziecka urodzonego w wyniku dawstwa partnerskiego w procedurze medycznie wspomaganej prokreacji.

Podobnie jak to jest w przypadku zaprzeczenia ojcostwa, również i w przypadku sądowego ustalenia ojcostwa katalog osób mogących wystąpić z powództwem jest zamknięty. I tak, zgodnie z art. 84 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, sądowego ustalenia ojcostwa mogą żądać następujące osoby:

  • dziecko – po osiągnięciu 18 roku życia,
  • matka dziecka – do momentu ukończenia przez to dziecko 18 roku życia
  • domniemany ojciec dziecka – do momentu ukończenia przez to dziecko 18 roku życia

Ponadto, również i w tym przypadku uprawnionym do wytoczenia powództwa o ustalenie ojcostwa jest prokurator, w przypadku, gdy wymaga tego dobro dziecka lub też ochrona interesu społecznego.

Kancelaria Kacprzak Kowalak i Partnerzy Adwokaci i Radcowie Prawni oferuje udzielanie pomocy prawnej, a także reprezentowanie przed sądami wszystkich instancji na terenie Poznania, a także poza okręgiem należącym do apelacji poznańskich sądów.

Od kilku lat nasza Kancelaria prowadzi także filię w Jarocinie. Tym samym naszym Klientom oferujemy również prowadzenie spraw dotyczących zaprzeczenia ojcostwa oraz ustalenia ojcostwa przed sądami leżącymi w okręgu Sądu Okręgowego w Kaliszu. Oznacza to, że świadczymy pomoc prawną również dla mieszkańców między innymi Jarocina, Ostrowa, Pleszewa, Gostynia czy Kalisza.

  • Nasi prawnicy – specjaliści od prawa rodzinnego mają świadomość, że wybór odpowiedniego adwokata – radcy prawnego jako pełnomocnika może znacząco zwiększyć szanse na rozstrzygnięcie sprawy, co więcej – wedle oczekiwań Klienta, a także skrócić jej czas rozpoznania.
  • Powierzając nam swoją sprawę o zaprzeczenie ojcostwa czy ustalenie ojcostwa zapewniamy, że sprawa zostanie poprowadzona kompleksowo, a nasi Klienci w niełatwym dla nich czasie, nie będą musieli pilnować terminów sądowych, a także dopełniać formalności – wszystkimi sprawami zajmie się nasz zespół.
  • Pragniemy zaznaczyć, że powierzając prowadzenie swojej sprawy o zaprzeczenie czy ustalenie ojcostwa naszej Kancelarii, Klienci uzyskają wsparcie nie tylko jednego adwokata czy radcy prawnego, ale całego zespołu Kancelarii adwokacko – radcowskiej w Poznaniu. Dajemy więc gwarancję, że sprawy naszych Klientów znajdą się w rękach całej grupy profesjonalistów, którzy podejdą do niej jako prawnicy, jednak nie zapominając przy tym również o empatii oraz ludzkim spojrzeniu na charakter każdej sprawy
  • Powierzając naszej Kancelarii adwokacko radcowskiej prowadzenie sprawy o alimenty oferujemy Tobie:
    • Indywidualną strategię prowadzenia sprawy o zaprzeczenie czy ustalenie ojcostwa,,
    • Opiekę prawną adwokata, radcy prawnego na każdym etapie sprawy – zarówno na etapie przedsądowym jak i sądowym,
    • Nieograniczony kontakt mailowy z naszymi specjalistami,
    • na życzenie Klienta – kontakt osobisty po wcześniejszym ustaleniu dogodnego terminu spotkania lub telefoniczny,
    • sporządzanie wszystkich niezbędnych pism procesowych,
    • Osobisty udział w negocjacjach,
    • Osobisty udział w posiedzeniach sadowych na rozprawie,
    • Kulturę i empatię.

Kancelaria Kacprzak Kowalak i Partnerzy Adwokaci i Radcowie Prawni zastrzega, że opublikowana treść jest wyłącznie wstępem do złożonej tematyki dotyczącej instytucji zaprzeczenia oraz uznania ojcostwa. Dlatego też w celu uzyskania kompleksowej porady oraz pomocy prawnej zachęcamy do kontaktu osobistego, telefonicznego lub mailowego.

  1. Z wyrazami Szacunku
  2. adwokat Maciej Kacprzak radca prawny Bartosz Kowalak radca prawny Joanna Jędrzejewska
  3. Kancelaria Kacprzak Kowalak i Partnerzy Adwokaci i radcowie Prawni w Poznaniu

ALIMENTY UISZCZANE NA NIE SWOJE DZIECKO. ZWROT ALIMENTÓW

Zgodnie z Ustawą Kodeks rodziny i opiekuńczy w Polsce istnieje obowiązek alimentacyjny, który do dostarczania środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb osobie niezdolnej zaspokoić ich samodzielnie obliguje krewnych w linii prostej.

Czy zatem ktoś, kto dowiaduje się, że nie jest biologicznym rodzicem swojego dziecka, może domagać się zwrotu uiszczanych na niego alimentów?

Alimenty na nie swoje dziecko – kogo dotyczy ten problem?

Omawiana sytuacja dotyczy osób, które odkrywają, że nie są rodzicami biologicznym po latach pozostawania nimi w formalno-prawnym znaczeniu tego słowa. Ze zrozumiałych względów zazwyczaj są to mężczyźni.

W przypadku gdy ojciec zajmował się wychowaniem syna lub córki i istnieje między nimi więź emocjonalna, fakt, że płacił alimenty na nie swoje dziecko, zwykle nie stanowi dla niego problemu.

Zrozumiałe jest jednak wzburzenie mężczyzn, którzy z jakichś przyczyn nie mogli mieć z dzieckiem kontaktu, a mimo to zmuszeni byli łożyć na jego utrzymanie w ramach zasądzonej renty alimentacyjnej. Czują się oni oszukani, wykorzystani i często zwracają się do prawników z pytaniem, jak uzyskać zwrot alimentów.

Czy możliwe jest zaprzeczenie ojcostwa po latach?

Podjęcie jakichkolwiek działań zmierzających do wygaszenia obowiązku alimentacyjnego możliwe jest tylko wówczas, gdy dojdzie do zaprzeczenia ojcostwa.

Dopóki to nie nastąpi, mężczyzna pozostaje formalnie ojcem dziecka, a zatem – zgodnie z Ustawą Kodeks rodziny i opiekuńczy – zobowiązany jest łożyć na jego potrzeby.

Zgodnie z przepisami, wytoczenie powództwa o zaprzeczenie ojcostwa jest możliwe w ciągu roku od jego uznania.

Jeśli ojcem jest mąż matki dziecka, o unieważnienie domyślnie uznanego ojcostwa może ubiegać się w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o narodzinach syna lub córki. W pozostałych sytuacjach mężczyzna nie może wystąpić z takim powództwem. O zaprzeczenie ojcostwa po latach może jednak w takiej sytuacji ubiegać się prokurator.

Pozew o uchylenie obowiązku alimentacyjnego z datą wsteczną

Mężczyzna, który wygra sprawę o zaprzeczenie ojcostwa lub unieważnienie uznania dziecka, zostaje zwolniony z płacenia na jego rzecz alimentów, ponieważ formalnie staje się dla tego dziecka osobą obcą.

Co więcej, w związku z wygaśnięciem obowiązku alimentacyjnego nie musi także wnosić świadczeń niespełnionych w dniu jego ustania.

Nie jest to jednak jednoznaczne z zasadnością wniesienia pozwu o uchylenie obowiązku alimentacyjnego ze wsteczną datą.

Z punktu widzenia prawa, alimentów, które zasądzone zostały prawomocnym orzeczeniem, nie można traktować jako nienależnych.

Przede wszystkim jednak w takich przypadkach sąd bierze pod uwagę przesłanki wynikające z zasad współżycia społecznego, zgodnie z którymi rodzic nie może mieć żadnych roszczeń z tytułu swojego wkładu w wychowanie dziecka w okresie obowiązywania ojcostwa czy macierzyństwa.

Za priorytet uznaje się potrzeby życiowe niezdolnego do samodzielnego utrzymania się dziecka, które nie ma wpływu na swoje pochodzenie czy relacje między rodzicami.

Kiedy zwrot alimentów zapłaconych na nie swoje dziecko jest możliwy?

Podstawą prawną, do jakiej może odwołać się osoba oczekująca zwrotu alimentów wypłaconych na rzecz nieswojego dziecka, są przepisy dotyczące bezpodstawnego wzbogacenia się (art. 405 i 410 § 2 kodeksu cywilnego).

Zgodnie z nimi osoba (dziecko), która bez podstawy prawnej uzyskała korzyść majątkową kosztem innej osoby (domniemanego ojca), zobowiązana jest do oddania tej korzyści lub jej równowartości.

W przypadku formalnego zaprzeczenia ojcostwa mężczyzna może więc pozwać dziecko (nie jego matkę!), żądając zwrotu wypłaconych świadczeń.

Wchodząc na drogę sądową na podstawie art. 405 i 410 § 2 kodeksu cywilnego, należy mieć na względzie także art.

409, zgodnie z którym obowiązek zwrotu korzyści wygasa, jeśli osoba, która ją uzyskała, zużyła ją lub utraciła i nie można już uznać jej za wzbogaconą (chyba, że wyzbywając się korzyści powinna była liczyć się z obowiązkiem jej zwrotu, co nie zachodzi w przypadku dzieci otrzymujących świadczenia alimentacyjne).

Środki pozyskiwane z tytułu alimentów z reguły wydatkowane są na bieżące potrzeby życiowe. Dotychczasowy ojciec ma zatem szansę na zwrot alimentów tylko w wówczas, gdy np. były one gromadzone na koncie bankowym i stanowią aktualny majątek dziecka.

Leave a Reply

Your email address will not be published.