Jak rozliczyć nakłady i koszty z majątku wspólnego na majątek osobisty?

Temat rozliczenia finansowego wydatków i nakładów poczynionych, w trakcie trwania związku małżeńskiego, z majątku wspólnego małżonków, jak i z majątku odrębnego każdego z nich, po zakończeniu trwania wspólności ustawowej małżeńskiej, jest skomplikowany i wymagający dużej wiedzy przy dokonywaniu oceny stanu prawnego.

W niniejszym wpisie postaram się, tylko ogólnie wskazać, jakie są podstawy faktyczne dla dokonania wskazanych wyżej rozliczeń.

We wpisach związanych z podziałem majątku, dla większej jasności, będę starał się używać skrótu „rozwód”. Będzie on skrótowo opisywał na sytuację prawną związaną z rozwiązaniem małżeństwa. Jest to, zdaje się, najczęściej używane w takiej sytuacji sformułowanie.

Co należy rozumieć pod pojęciem „wydatki”?

Wydatki, to mówiąc najogólniej, koszty związane z nabyciem określonego przedmiotu. Mogą to być zarówno ruchomości jak i nieruchomości

Co należy rozumieć pod pojęciem „nakłady”?

Nakłady, również najogólniej rzecz ujmując, to koszty finansowe poniesione na rzecz, ruchomą lub nieruchomą, mające na celu np. jej zachowanie w stanie należytym, umożliwienie korzystania z rzeczy, jej ulepszenie.

Ważne! Obrazowo mówiąc – zarówno wydatki jak i nakłady stanowią przesunięcie majątkowe z jednego majątku na rzecz innego majątku. Dotyczy to przesunięć np.

z majątku wspólnego, do majątku osobistego. Jeszcze inaczej mówiąc jest to zubożenie jednego majątku poprzez przysporzenie na rzecz drugiego majątku.

Rozróżnienie wydatków i nakładów nie ma właściwie znaczenia przy dokonywaniu rozliczeń.

Kiedy powstaje możliwość rozliczenia dokonanych wydatków i nakładów?

Co do zasady nie ma możliwości rozliczenia wydatków i nakładów w trakcie trwania związku małżeńskiego. Rozliczenie to jest możliwe wyłącznie po ustaniu wspólności ustawowej małżeńskiej. Rozliczenie w trakcie małżeństwa jest możliwe, ale tylko w wyjątkowych sytuacjach, gdy za dokonaniem takiego rozliczenia przemawia „dobro rodziny”. Ocena w tym zakresie należy do sądu.

Ważne! Po prawomocnym podziale majątku wspólnego rozliczenie wydatków i nakładów np. w odrębnym procesie, nie jest już możliwe.

Jakie nakłady i wydatki mogą być rozliczane po rozwodzie? 

Podstawowa prawna regulacja rozliczeń obejmuje dwie podstawowe sytuacje:

a) wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego małżonków na majątek osobisty małżonka.

Uwaga! Wskazane wyżej wydatki i nakłady sąd uwzględnia z urzędu, przy rozpoznaniu wniosku o podział majątku wspólnego.

Oczywiście, we wniosku o podział majątku, należy sądowi wskazać, jakie wydatki i nakłady zostały w rzeczywistości poniesione. Należy również określić ich wartość.

Podane kwoty najczęściej i tak podlegają, weryfikacji przez biegłego powołanego w sprawie przez sąd.

b) wydatki i nakłady poczynione z majątku osobistego małżonka na wspólny majątek małżonków.

Uwaga! We wskazanym wyżej przypadku sąd rozpozna sprawę w tym zakresie wyłącznie, jeżeli uprawniony, czyli małżonek, z którego majątku osobistego poniesiono nakłady na majątek wspólny, złoży w toku postępowania stosowny wniosek o rozliczenie tych nakładów.

Roztrwonienie pieniędzy i rzeczy przez jednego z małżonków. Jak rozliczyć?

Chciałbym zwrócić również uwagę na, często pomijany, stan faktyczny, który niestety w życiu zdarza się nazbyt często. Chodzi o niewłaściwe zachowanie się jednego z małżonków, który roztrwonił majątek wspólny np. wydając pieniądze na alkohol, zakłady hazardowe itp.

Dotyczy to także sytuacji, gdy jeden z małżonków np. wynosił i sprzedawał przedmioty należące do majątku wspólnego, a uzyskane środki finansowe przeznaczał, powiedzmy, „na nieusprawiedliwione potrzeby własne”.

Najczęściej takie zachowania są „odpuszczane” temu małżonkowi, z uzasadnieniem, że straconych pieniędzy nie da się już odzyskać.

Stanowisko takie jest błędne. Otóż istnieje prawna możliwość „ukarania” takiego małżonka. Każdy z małżonków może żądać rozliczenia finansowego z tytułu roztrwonienia lub zbycia składników majątku wspólnego przez drugiego małżonka.

Rozliczenia dokonuje się w ten sposób, że wylicza się powstałą, w wyniku takiego zachowania się jednego z małżonków, szkodę rozumianą jako powstałe uszczuplenie majątku wspólnego. Następnie wartość tę dodaje się do wartości majątku wspólnego.

W dokonanym rozliczeniu tegoż majątku uwzględnia się tą wartość, pomniejszając jego udział w majątku wspólnym.

Ponieważ takie roszczenie ma charakter odszkodowawczy, to ustalając wartość wyrządzonej przez tego małżonka szkody uwzględnia się również utracone korzyści, które weszłyby do tego majątku.

Dla przykładu: szkodą będzie nie tylko wartość nieuzasadnionej sprzedaży maszyny produkcyjnej, wchodzącej w skład majątku wspólnego, ale także wartość korzyści, które temu majątkowi korzystanie z tej maszyny mogłoby przynieść. 

Uwaga! W toku postępowania o podział majątku wspólnego można żądać rozliczenia małżonka, który niezasadnie doprowadził do uszczuplenia – roztrwonienia majątku wspólnego.

W dalszych wpisach postaram się przedstawić rożne, życiowe, sytuacje i ich wpływ na podział i rozliczenie majątku wspólnego. Bedą to sytuacje w zakresie tego, co się dzieje z zaciągniętymi kredytami. Będę starał się równiez udzielić odpowiedzi na pytanie o możliwość rozliczenia pracy własnej jednego z małżonków, jako wkładu w zwiększenie wartości majątku wspólnego.

Moim zdaniem, ponieważ temat rozliczeń wydatków i nakładów, nie jest zagadnieniem prostym uważam, że przed wystąpieniem na drogę sądową warto jest skorzystać, co najmniej w zakresie porady prawnej, z usług adwokata.

Jak rozliczyć nakłady i koszty z majątku wspólnego na majątek osobisty?

Autor

Adwokat, specjalista prawa karnego, gospodarczego, rodzinnego i prawa pracy.

Jak rozliczyć nakłady poniesione z majątku osobistego na majątek wspólny – podział majątku wspólnego

Sąd Najwyższy, w sprawie z wniosku Stanisława K. z udziałem Alfredy K. o podział majątku wspólnego, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Warszawie postanowieniem z dnia 20 maja 1980 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 KPC:

  1. W sytuacji, gdy małżonkowie w czasie trwania wspólności ustawowej budują dom na nieruchomości wchodzącej w skład majątku odrębnego jednego z nich, jakie zasady należy stosować przy określaniu wartości nakładów z majątku wspólnego na majątek odrębny? Czy wartość tych nakładów odpowiada cenie rynkowej budynku, czy kosztów budowy (wartość pracy, w tym pracy własnej małżonków, i wartości materiałów budowlanych)?
  2. Jeżeli w sytuacji opisanej w pkt a małżonkowie budują dom częściowo z funduszów wspólnych, a częściowo z funduszów uzyskanych z darowizn zaliczonych do majątku odrębnego każdego z małżonków, czy te nakłady w świetle art. 45 § 1 KRO podlegają rozliczeniu w postępowaniu o podział majątku wspólnego po ustaniu małżeńskiej wspólności ustawowej?

podjął następującą uchwałę:

  1. W sytuacji, gdy małżonkowie w czasie trwania wspólności majątkowej, wspólnie zbudowali dom na gruncie wchodzącym w skład majątku odrębnego jednego z nich, wartość nakładów określa się w ten sposób, że najpierw ustala się ułamkowy udział nakładów małżonków w wartości domu według cen rynkowych z czasu jego budowy, a następnie oblicza się ten sam ułamkowy udział w wartości domu według cen rynkowych w chwili podziału majątku wspólnego.
  2. W postępowaniu o podział majątku wspólnego rozliczeniu podlegają również nakłady z majątku odrębnego małżonków na majątek odrębny jednego z nich.

(Opracowano na podstawie Uchwała Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 16 grudnia 1980r. III CZP 46/80)

Jak rozliczyć nakłady i koszty z majątku wspólnego na majątek osobisty?

Polecane artykuły

Ciężar dowodu dokonania nakładów z majątku osobistego małżonka

Powód A.R. wniósł o zasądzenie kwoty 83 869 zł z ustawowymi odsetkami tytułem zwrotu nakładów poczynionych na majątek osobisty pozwanej M.R. Wskazał, że w czasie trwania małżeństwa stron, oprócz dochodów z pracy dysponował także majątkiem osobistym w postaci darowizn poczynionych przez jego ojca.

Z tych też środków sfinansowany został remont domu należącego do rodziców pozwanej z zastrzeżeniem, że zwróci ona wszelkie nakłady, gdy będzie dysponować stosowanymi środkami.

Nadto do nakładów związanych z remontem nieruchomości doliczył prace wykonane we własnym zakresie oraz kwotę spłaconego kredytu zaciągniętego na remont nieruchomości. Pozwana wniosła o oddalenie powództwa, podnosząc m.in. zarzut przedawnienia.

Wyjaśniła, że między stronami toczyło się postępowanie w sprawie o podział majątku wspólnego i zniesienie współwłasności nieruchomości i w jego ramach zostały rozstrzygnięte wszystkie kwestie dotyczące rozliczeń między byłymi małżonkami.

Stanowisko SO

Sąd Okręgowy oddalił powództwo. Uznał, że powód nie wykazał, iż przed zawarciem małżeństwa ani też w jego trakcie, posiadał majątek osobisty. Wprawdzie twierdził, że otrzymał darowiznę od ojca, ale okoliczność ta nie została wykazana żadnymi dowodami.

Nie wykazał on również ani prac jakie rzekomo miał wykonać ani też ich wartości (art. 6 KC i art. 232 KPC). SO nie dał wiary jego twierdzeniom, że w okresie poprzedzającym remont wspólnie zamieszkiwanego domu powód uzyskał znaczny majątek, jak również temu, że stanowił on źródło finansowania remontu domu.

See also:  Skutki wyprowadzki przed rozwodem

Ponadto nie udowodnił wartości pracy, którą włożył w remont domu.

Wskazał, że wykazanie ekonomicznej wartości osobistej pracy przy remoncie domu pozwanej nie mogło opierać się wyłącznie na twierdzeniach i wymagało w tym zakresie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, która stanowiłaby jednoznaczną i konkretną podstawę do dochodzenia roszczenia w określonej wysokości.

Dowodu takiego powód jednak nie zgłosił. Sąd pierwszej instancji wskazał jednakże, że nawet gdyby powód rzeczywiście dysponował osobistym majątkiem, z którego dokonywał nakładów, to jednak nie da się ustalić charakteru prawnego jaki miały ewentualne nakłady.

Zdaniem SO powodowi mogłoby służyć wobec pozwanej ewentualnie roszczenie o zwrot nakładów poczynionych już po dacie nabycia przez nią nieruchomości w drodze darowizny. Powód bowiem zamieszkiwał z byłą małżonką w jej domu, w ramach uprawnienia do korzystania z mieszkania drugiego z małżonków w celu zaspokojenia potrzeb rodziny (art. 281 KRO).

Po rozwiązaniu związku małżeńskiego, podstawa świadczenia odpadła, zaś żądanie powoda zwrotu nakładów jakie poniósł na nieruchomość znajduje oparcie w przepisach o bezpodstawnym wzbogaceniu.

Niemniej jednak obowiązek wydania korzyści lub zwrotu jej wartości wygasa, jeżeli ten, kto korzyść uzyskał, zużył ją lub utracił w taki sposób, że nie jest już wzbogacony, chyba że wyzbywając się korzyści lub zużywając ją powinien był liczyć się z obowiązkiem zwrotu.

Z okoliczności sprawy wynika zaś, że pozwana za pieniądze ze sprzedaży nieruchomości zakupiła inną nieruchomość, a ponad 80.000 zł przeznaczyła na spłatę wspólnych długów małżonków i na bieżące wydatki małżonków. Zdaniem SO tym samym nie doszło zatem do jej bezpodstawnego wzbogacenia.

Stanowisko SA

Sąd Apelacyjny oddalił apelację powoda. Wskazał, że SO w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy poczynił w badanej sprawie trafne ustalenia dotyczące istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych.

W szczególności wskazać należy, że powód nie wykazał, aby dysponował majątkiem odrębnym, a w konsekwencji, aby czynił ze swojego majątku odrębnego nakłady na majątek odrębny pozwanej. Obowiązek dowodzenia bezspornie spoczywa na stronie powodowej z mocy przepisu art. 6 KC.

 Nie ulega zatem wątpliwości, że to na powodzie ciążył obowiązek udowodnienia przynależności do majątku odrębnego środków zainwestowanych w czasie trwania wspólności ustawowej w remont należącego do majątku odrębnego pozwanej domu, w tym spłatę kredytu hipotecznego. O takim rozkładzie ciężaru dowodu decydowała nie tylko treść art. 6 KC, ale również treść art.

31 § 1 KRO, wskazująca na przynależność do dorobku szeroko rozumianych „przedmiotów majątkowych” nabytych w czasie trwania wspólności przez oboje małżonków lub przez jednego z nich.

Sąd drugiej instancji podkreślił, że przepisy regulujące małżeńskie ustroje majątkowe pozwalają na wyciągnięcie wniosku, zgodnie z którym wszelkie wątpliwości dotyczące przynależności danego przedmiotu do majątku wspólnego (poprzednio do dorobku małżonków) czy też do majątku osobistego małżonka (poprzednio majątku odrębnego), powinny zostać rozstrzygane na korzyść tego pierwszego. W orzecznictwie za uzasadnione uznaje się przyjęcie domniemania faktycznego przynależności składników do majątku wspólnego małżonków, jeżeli zostały nabyte przez jednego z nich. Sąd Apelacyjny uznał więc, że nabycie określonej rzeczy z majątku osobistego małżonka musi wynikać wyraźnie, nie tylko z oświadczenia współmałżonka, ale przede wszystkim z całokształtu okoliczności.

W ocenie SA, dalece niewystarczającym jest gołosłowne stwierdzenie, że określone nakłady czynione były z majątku osobistego powoda. W sytuacji, gdy strona pozwana tej okoliczności nie przyznała, powód powinien przedstawić na tę okoliczność tj.

dysponowania majątkiem odrębnym w odpowiedniej wysokości do poczynienia nakładów, wszelkie możliwe dowody. Obowiązkowi temu niewątpliwie nie sprostał.

Sam fakt, że przedstawił faktury i rachunki na zakup materiałów i usług, na których widnieje jako nabywca, jak również fakt, że pozwana generalnie nie kwestionowała, że to powód do momentu sprzedaży nieruchomości regulował raty kredytu hipotecznego zaciągniętego na remont domu wspólnie przez oboje małżonków, nie dowodzi przecież tego, że zapłaty powód dokonywał środkami pieniężnymi stanowiącymi jego majątek odrębny. SA wskazał też, że o ile nakład osobistej pracy jednego z małżonków, w wyniku której nastąpił wzrost wartości przedmiotu należącego do majątku odrębnego drugiego z małżonków, może być uznany za nakład na majątek osobisty, to korzyść majątkowa, o którą następuje wzrost wartości majątku odrębnego dzięki usługom świadczonym osobiście przez jednego z małżonków, określona sumą zaoszczędzonych wydatków z majątku odrębnego, stanowi nakład poczyniony z majątku wspólnego na majątek odrębny. Jako taki podlega rozliczeniu najpóźniej w postępowaniu o podział majątku wspólnego.

Sąd Apelacyjny w wydanym rozstrzygnięciu zważył, że podstawową i wystarczającą przyczyną uzasadniającą oddalenie powództwa powoda jest nieudowodnienie poczynienia nakładów na majątek odrębny pozwanej z własnego majątku osobistego. Powód zatem nie sprostał ciężarowi dowodu z art. 6 KC. Jednocześnie za adekwatne dowody nie mogą być uznane same oświadczenia powoda.

Co więcej, Sąd Apelacyjny wyraźnie opowiedział się za konkretną linią orzeczniczą (przy istniejących rozbieżnościach poglądów) odnośnie dwóch zagadnień prawnych. Po pierwsze za tą, która przyjmuje domniemanie, że przedmioty nabyte w trakcie trwania wspólności małżeńskiej przez jednego z małżonków, zostały nabyte na rzecz małżeńskiej wspólności majątkowej.

 Po drugie, zgodził się z tymi judykatami Sądu Najwyższego, w których korzyść majątkowa, o którą następuje wzrost wartości majątku odrębnego dzięki usługom świadczonym osobiście przez jednego z małżonków, określona sumą zaoszczędzonych wydatków z majątku odrębnego, stanowi nakład poczyniony z majątku wspólnego na majątek osobisty.

 Ten ostatni w ocenie SA usprawiedliwiają podstawowe zasady prawa rodzinnego.

Co wypada wiedzieć o rozliczeniach między małżonkami przy podziale majątku wspólnego – Prawnik Wrocław

Dzieląc majątek, jaki małżonkowie zgromadzili w okresie, gdy istniała między nimi wspólność majątkowa, zdecydować trzeba nie tylko o tym, komu, tj.

któremu z małżonków przypadną poszczególne dobra wchodzące w skład tego majątku, ale także można (a czasami wręcz trzeba) rozliczyć ewentualne wydatki i nakłady, jakie poczynione zostały z majątku osobistego każdego z małżonków na ich majątek wspólny oraz z majątku wspólnego na majątki osobiste. Stanowi o tym art. 45 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (KRO).

W okresie, gdy między małżonkami istnieje wspólność majątkowa funkcjonują obok siebie przynajmniej teoretycznie trzy majątki: majątek wspólny małżonków oraz dwa majątki osobiste, tj. majątek osobisty żony oraz majątek osobisty męża. Może zdarzyć się więc tak, że z jednego majątku na drugi poczynione zostaną określone wydatki bądź nakłady.

Wydatki to koszty związane z nabyciem danego przedmiotu, natomiast nakładami są środki wydatkowane na zachowanie, eksploatację lub ulepszenie rzeczy. Jeśli więc wspólne mieszkanie małżonków wyremontowane zostanie za pieniądze, które jedno z nich otrzymało w darowiźnie od rodziców to mamy do czynienia z nakładem z majątku osobistego tego małżonka na majątek wspólny.

Natomiast jeśli ze wspólnych pieniędzy małżonków pokryty został wkład jednego z nich w spółce cywilnej wówczas będzie to wydatek z majątku wspólnego na majątek osobisty tego małżonka. Dopóki istnieje między małżonkami wspólność majątkowa taki stan rzeczy jest jak najbardziej do zaakceptowania.

Jeśli jednak wspólność ustaje, a małżonkowie decydują się na podział wspólnego majątku, powinni owe wydatki i nakłady rozliczyć.

Rozliczeniu na podstawie art.

45 KRO podlega także należność uiszczona przez jednego z małżonków w okresie pomiędzy ustaniem wspólności majątkowej a podziałem majątku wspólnego na pokrycie długu zaciągniętego przez tego małżonka jeszcze w czasie trwania wspólności i zużytego na majątek wspólny. Należność ta traktowana jest jako wydatek bądź nakład z majątku osobistego małżonka na majątek wspólny.

Wynika to m.in. z postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 05.12.1978 r. wydanego w sprawie o sygn. akt: III CRN 194/78.

Zgodnie z art. 45 § 3 KRO odpowiedniemu rozliczeniu podlegają także długi jednego z małżonków zaspokojone z majątku wspólnego.

See also:  Czy dziecko powinno spać w jednym łóżku razem z matką i jej partnerem?

Od zasady, że wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na majątek osobisty jednego z małżonków oraz w drugą stronę podlegają rozliczeniu ustawodawca wprowadził w art. 45 § 1 KRO dwa wyjątki.

W pierwszej kolejności mowa jest o tym, że nie podlegają zwrotowi wydatki i nakłady konieczne poczynione z majątku wspólnego na przedmioty majątkowe należące co prawda do majątku osobistego jednego z małżonków, ale przynoszące dochód. Jest to niewątpliwie związane z tym, iż dochody z majątku osobistego każdego z małżonków wchodzą do majątku wspólnego.

Drugi wyjątek dotyczy wydatków i nakładów z majątku osobistego jednego z małżonków na majątek wspólny, a konkretnie wydatków i nakładów zużytych w celu zaspokojenia potrzeb rodziny. Ich zwrotu żądać nie można, chyba że zwiększyły wartość majątku w chwili ustania wspólności.

Nie można też rozliczać przy podziale wspólnego majątku długów zaciągniętych przez oboje małżonków, gdyż mimo takiego podziału dług nadal utrzymuje się.

Przerzucenie długu na jednego tylko z małżonków godziłoby w prawa wierzycieli. Stanowisko takie przyjął Sąd Najwyższe m.in. w cytowanym już wyżej postanowieniu z dnia 05.12.1978 r. wydanym w sprawie o sygn. akt: III CRN 194/78.

W praktyce dopuszcza się jednak czasem za zgodą byłych małżonków obciążenie spłatą długu jednego z nich (choć w stosunku do wierzyciela zastrzeżenie to nie jest skuteczne) przy uwzględnieniu tego we wzajemnych rozliczeniach.

Zakresem rozliczeń związanych z podziałem majątku wspólnego małżonków nie są też objęte wydatki i nakłady dokonane pomiędzy majątkami osobistymi małżonków.

Zasadą jest, że rozliczenie wydatków i nakładów poczynionych z majątku wspólnego na majątek osobisty jednego z małżonków, jak również w drugą stronę, tj. z majątku osobistego na majątek wspólny dokonuje się przy podziale majątku wspólnego. W sytuacjach wyjątkowych, jeżeli wymaga tego dobro rodziny, istnieje możliwość wcześniejszego rozliczenia.

Natomiast rozliczenia wydatków i nakładów nie można żądać po dokonaniu podziału majątku wspólnego małżonków.

Na względzie trzeba mieć jeszcze jedną okoliczność, a mianowicie to, że o ile wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na majątek osobisty jednego z małżonków sąd winien rozliczyć z urzędu, tj.

bez względu na inicjatywę stron w tym zakresie, o tyle o rozliczenie nakładów poczynionych z majątku osobistego jednego z małżonków na majątek wspólny małżonek, który nakłady poczynił powinien postarać się sam.

Chcąc zatem uzyskać zwrot tego, co w czasie trwania wspólności majątkowej wydatkowane zostało ze środków należących do majątku osobistego na majątek wspólny, małżonek, który wydatki te bądź nakłady poczynił musi zgłosić odpowiedni wniosek w tym zakresie.

Pamiętać przy tym trzeba, iż wniosek ten winien być zgłoszony w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji.

Jak zatem widać podział majątku wspólnego małżonków nie jest procesem prostym ograniczającym się do ustalenia, co z majątku wspólnego bierze dla siebie każdy z małżonków. W grę wchodzą tu bowiem także opisane wyżej rozliczenia oraz szereg innych kwestii, jak choćby omówione w osobnym artykule ustalenie nierównych udziałów małżonków w majątku wspólnym.

W sytuacji, gdy stoimy przed koniecznością podziału małżeńskiego dorobku warto zatem skorzystać z pomocy prawnika, by na podziale tym nie wyjść przypadkiem jak Zabłocki na mydle.

Nie zawsze bowiem podział pół na pół i to w dodatku bez uwzględnienia wcześniejszych przesunięć majątkowych między majątkiem wspólnym i majątkami osobistymi jest tym najbardziej sprawiedliwym.

Zapraszam do kontaktu.

Powyższy artykuł ma na celu jedynie przybliżenie czytelnikom omawianego zagadnienia. Nie należy traktować go jako porady prawnej w konkretnej sprawie. W celu uzyskania pomocy prawnej zapraszam do kontaktu. 

Rozliczenie wydatków i nakładów z majątku wspólnego małżonków na majątek osobisty jednego z nich

W przypadku rozwiązania małżeństwa przez rozwód pomiędzy małżonkami powstaje ustrój rozdzielności majątkowej. Ten stan rzeczy pozwala między innymi na dokonanie podziału majątku wspólnego małżonków, a przy tym rozliczenie wydatków i nakładów poczynionych z majątku wspólnego na majątek osobisty jednego z nich.

Adwokat od rozwodów z Warszawy wskazuje, że każdy z małżonków powinien zwrócić wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na jego majątek osobisty, z wyjątkiem wydatków i nakładów koniecznych na przedmioty majątkowe przynoszące dochód. Może również żądać zwrotu wydatków i nakładów, które poczynił ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny.

Zwrotu wydatków i nakładów dokonuje się przy podziale majątku wspólnego małżonków, jednakże, jeżeli wymaga tego dobro rodziny, sąd może nakazać wcześniejszy zwrot. Adwokat Siedlce od prawa rodzinnego wskazuje, że sytuacje, gdy do rozliczenia dochodzi jeszcze przed wszczęciem postepowania o podział majątku wspólnego zdarzają się niezwykle rzadko.

Prawnik rodzinny z kancelarii adwokackiej w Warszawie i Siedlcach wskazuje, że do kategorii nakładów zalicza się koszty związane z zachowaniem lub ulepszeniem rzeczy fizycznie będącej już w majątku wspólnym, natomiast jako wydatki określa się koszty spożytkowane na nabycie konkretnego przedmiotu.

Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 21 lutego 2008 roku wskazał, że w sprawie o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej między małżonkami sąd ustala wartość nakładów poczynionych z majątku wspólnego na majątek osobisty jednego z małżonków bez względu na inicjatywę dowodową uczestników postępowania.

Adwokat od prawa rodzinnego w Warszawie zwraca uwagę, że zgodnie z powyższym, sąd powinien z urzędu rozstrzygnąć kwestię rozliczenia wydatków i nakładów z majątku wspólnego na majątek osobisty małżonków. Jednakże z ostrożności prawnik zaleca złożenie stosownego żądania i wykazania go stosownymi wnioskami dowodowymi.

Wartości wydatków i nakładów oblicza się w podobny sposób, jak w przypadku określania wartości składników wchodzących w skład majątku wspólnego. Tak więc ich wartość powinna zostać określona z uwzględnieniem cen obowiązujących w chwili orzekania o podziale majątku wspólnego małżonków, natomiast według stanu z chwili dokonania w/w wydatków i nakładów.

  • Jako obrazowy przykład prawnik Siedlce z kancelarii adwokackiej prawa rodzinnego wskazuje uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 1980 roku, w myśl której, w sytuacji, gdy małżonkowie w czasie trwania wspólności majątkowej, wspólnie zbudowali dom na gruncie wchodzącym w skład majątku odrębnego jednego z nich, wartość nakładów określa się w ten sposób, że najpierw ustala się ułamkowy udział nakładów małżonków w wartości domu według cen rynkowych z czasu jego budowy, a następnie oblicza się ten sam ułamkowy udział w wartości domu według cen rynkowych w chwili podziału majątku wspólnego.
  • Dodatkowo w judykaturze podnosi się, że nakłady (wydatki) z majątku odrębnego (osobistego) na majątek wspólny należy rozliczyć w ten sposób, iż trzeba ustalić stosunek ułamkowy (procentowy) ich wartości do wartości nabywanego składnika majątkowego w chwili nabycia i tą relację “przenieść” na chwilę dokonywania podziału dorobku (postanowieni Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2009 roku).
  • Ponadto adwokat od spraw rodzinnych warszawa wskazuje, że od ogólnej zasady zwrotu wydatków i nakładów przewidziane zostały pewne wyjątki, zgodnie z którymi:
  • – nie można żądać zwrotu z majątku wspólnego na majątek osobisty wydatków i nakładów koniecznych na przedmioty majątkowe przynoszące dochód,
  • – nie można żądać zwrotu wydatków i nakładów zużytych w celu zaspokojenia potrzeb rodziny, chyba że zwiększyły wartość majątku w chwili ustania wspólności.
  • Ponadto powyższe rozważania dotyczące zwrotu wydatków i nakładów z majątku wspólnego na majątek osobisty mają zastosowanie także w przypadku, gdy dług jednego z małżonków został zaspokojony z majątku wspólnego.
  • W razie jakichkolwiek dodatkowych wątpliwości dotyczących przedstawionej materii bądź innej dotyczącej spraw z zakresu prawa rodzinnego, zapraszamy do kontaktu z adwokatami od spraw rodzinnych – prawnik od rozwodów jest do Państwa dyspozycji na terenie Warszawy oraz Siedlec.

Podział majątku po rozwodzie to nie wszystko – trzeba jeszcze rozliczyć poniesione wydatki i nakłady

W trakcie trwania małżeństwa mąż i żona nie tylko nabywają majątek. Ponoszą także różnego rodzaju nakłady pozwalające utrzymać ten majątek w należytym stanie.

Jeśli natomiast takie działania wiążą się z transferem pieniędzy czy przedmiotów między majątkiem wspólnym i osobistym, to sam podział majątku nie wystarczy.

Konieczne jest jeszcze rozliczenie nakładów i wydatków.

See also:  Alimenty na dorosłe przewlekle chore dziecko

Przyjmuje się, że udziały małżonków w majątku wspólnym są równe, co oznacza, że strony zwykle będą dzielić się nim po połowie. Przepisy wprawdzie dopuszczają nierówny podział majątku po rozwodzie na wniosek jednego z małżonków. W praktyce jednak uzyskanie takiego rozstrzygnięcia może się okazać trudne. Konieczne jest bowiem zaistnienie ściśle określonych okoliczności.

Rozliczenie nakładów i wydatków po rozwodzie jest natomiast osobnym zagadnieniem, choć dokonuje się go zwykle właśnie przy podziale majątku wspólnego. W trakcie trwania małżeństwa strony mogły bowiem czynić nakłady i wydatki z majątku osobistego na wspólny lub na odwrót. Przy rozwodzie podlegają one wówczas zwrotowi.

Mimo równych udziałów we wspólności majątkowej może się więc zdarzyć, że po przeprowadzeniu podziału mąż i żona finalnie nie będą dysponować majątkiem o tej samej wartości.

Na przykład, gdy sąd uzna, że małżonkom przysługują równe udziały w domu o wartości 800 tysięcy złotych, ale mąż będzie domagał się zwrotu nakładów wysokości 100 tysięcy.

Masy majątkowe a rozliczenie nakładów i wydatków

Po ślubie (o ile małżonkowie nie zawarli małżeńskiej umowy majątkowej) istnieją w sumie trzy masy majątkowe – majątek osobisty męża, majątek osobisty żony i majątek wspólny.

Do majątku osobistego należą na przykład przedmioty nabyte jeszcze przed powstaniem wspólności ustawowej czy w drodze dziedziczenia lub darowizny.

Majątkiem wspólnym są natomiast składniki nabyte w trakcie trwania małżeństwa  – wspólnie kupione mieszkanie czy wynagrodzenie uzyskane po ślubie.

Oczywiście to podział ustalony przez przepisy, który w praktyce nie jest widoczny. W trakcie trwania małżeństwa strony traktują raczej wszystkie składniki jako ich wspólne dobra.

Często dokonują więc transferów pomiędzy majątkiem osobistym a wspólnym, nawet nie zdając sobie z tego sprawy.

Przykładowo małżonek, który otrzymał spadek (czyli składnik majątku osobistego) uzyskane pieniądze może zainwestować na przykład w remont domu czy kupno wspólnego samochodu.

Tak samo zdarzają się sytuacje odwrotne – transfer następuje z majątku wspólnego na majątek osobisty.  Dzieje się tak na przykład, gdy małżonkowie wspólnie spłacają dług żony zaciągnięty jeszcze przed zawarciem małżeństwa.

I choć w praktyce strony zwykle nie zdają sobie sprawy, że w takich sytuacjach dokonują transferu między majątkami, to w momencie rozwodu ma to już duże znaczenie. Takie nakłady i wydatki podlegają bowiem wówczas zwrotowi.

Rozliczenie nakładów i wydatków po rozwodzie nie zawsze jest możliwe

Mimo ogólnej zasady, że w przypadku transferu z majątku osobistego na wspólny małżonkowi należy się zwrot nakładów i wydatków, wiele zależy od tego, na co przeznaczył pieniądze. Zgodnie bowiem z ostatnim zdaniem art. 45 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:

Nie można żądać zwrotu wydatków i nakładów zużytych w celu zaspokojenia potrzeb rodziny, chyba że zwiększyły wartość majątku w chwili ustania wspólności.

Przykładowo, zwrotu nakładów może domagać się małżonek, który otrzymaną darowiznę przeznaczył na umeblowanie wspólnego domu.

 Inaczej natomiast sytuacja będzie wyglądać, gdy pieniądze należące do majątku osobistego zużyje na inne potrzeby rodziny – na przykład opłaci z nich wspólne rodzinne wyjazdy.

W takim wypadku wydane pieniądze nie zwiększają wartości majątku w chwili, gdy ustanie wspólność majątkowa, a więc nie można domagać się ich zwrotu.

Finalnie może się więc zdarzyć na przykład, że mąż odziedziczony spadek zainwestował w remont domu i zakup nowych mebli, a żona otrzymaną darowiznę przeznaczyła na rodzinne wycieczki czy zorganizowanie dużej imprezy z okazji rocznicy ślubu i wówczas to tylko mąż może domagać się zwrotu nakładów. Co więcej, jeśli taki remont przeprowadził osobiście, za nakład może być uznana także wniesiona przez niego praca.

Podobnie rozliczenie nakładów i wydatków nie zawsze dopuszcza się w odwrotnej sytuacji – kiedy transfer nastąpił z majątku wspólnego na osobisty. Chodzi tu o przypadek, gdy wprawdzie małżonkowie czynili wydatki na rzecz przedmiotów wchodzących do majątku osobistego jednego z nich, ale przedmioty te przynosiły dochód.

W trakcie trwania wspólności majątkowej dochody osiągane przez małżonków są bowiem elementem majątku wspólnego, a nie osobistego. Z tego powodu jeśli małżonkowie otrzymują z pewnych przedmiotów majątku osobistego wspólny zysk, to logicznie rzecz biorąc wspólnie powinni też dokonywać na nie nakładów.

Rozliczenie nakładów przy podziale majątku – Kancelaria Prawna Lidia Makarska Bydgoszcz

Czym są nakłady i wydatki na majątek?

Są to ogólnie rzecz ujmując środki (koszty) poniesione bądź na zakup nowych składników majątku (wówczas mówimy o wydatkach) albo poniesione w celu modernizacji lub utrzymaniu w stanie dotychczasowym istniejących już składników majątkowych.

W tej tematyce pojawia się również pojęcie nakładów koniecznych. Ukształtowało się powszechnie przyjmowane rozumienie nakładów (wydatków) koniecznych jako tych, których dokonanie jest niezbędne dla utrzymania rzeczy w stanie niepogorszonym.

Nakłady te mogą być również rozliczane w trakcie trwania małżeństwa, ale zazwyczaj kwestia nabiera znaczenia dopiero w sprawie o podziału majątku.

Podstawą prawną roszczeń z tytułu zwrotu nakładów lub wydatków poczynionych z majątku wspólnego na majątek osobisty jednego z małżonków lub odwrotnie stanowi art. 45 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, natomiast z tytułu zwrotu nakładów lub wydatków poczynionych z majątku osobistego jednego z małżonków na majątek osobisty drugiego z małżonków przepisy Kodeksu cywilnego.

Każdy z małżonków powinien zwrócić wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na jego majątek osobisty, z wyjątkiem wydatków i nakładów koniecznych na przedmioty majątkowe przynoszące dochód.

Przykład:
Po ślubie małżonkowie Tomasz i Anna zamieszkali w domu stanowiącym wyłączną własność Anny. Małżonkowie wyremontowali stary budynek, wymienili okna, zmienili system ogrzewania, wybrukowali podjazd.

Tomasz ma roszczenie względem Anny z tytułu nakładów poczynionych w czasie trwania ich małżeństwa na nieruchomość. Była żona Anna powinna zwrócić Tomaszowi kwotę odpowiadającą wartości jego udziału w majątku wspólnym z tytułu nakładów dokonanych z majątku wspólnego na jej majątek osobisty.

Sąd określił wartość tych nakładów na kwotę 20 000 zł, wobec czego zasądził od Anny na rzecz Tomasza kwotę 10 000 zł.

Małżonek może żądać także zwrotu wydatków i nakładów, które poczynił ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny. Nie można jednak żądać zwrotu wydatków i nakładów zużytych w celu zaspokojenia potrzeb rodziny, chyba że zwiększyły wartość majątku w chwili ustania wspólności.

Przykład:

Po ślubie małżonkowie Jan i Maria kupili nieruchomość zabudowaną domem mieszkalnym. Jan sprzedał swoje mieszkanie by uzyskać środki na remont domu. Przy podziale majątku Jan domagał się rozliczenia przez sąd nakładów, które poczynił ze swojego majątku osobistego.

Sąd ustalił wartość nakładów uczynionych przez Jana na kwotę 200 000 zł, a wartość nieruchomości wspólnej na kwotę 500 000 zł.

Sąd przyznał nieruchomość na wyłączną własność Janowi oraz zasądził kwotę 150 000 zł tytułem spłaty na rzecz Marii ( 500 000 zł wartości nieruchomości na dzień orzekania – 200 000 zł nakładów Jana na nieruchomość) : 2 = 150 000 zł.

Należy pamiętać, że przy podziale majątku wspólnego małżonków sąd nie rozstrzyga o zwrocie nakładów lub wydatków dokonanych z majątku osobistego małżonka na majątek osobisty drugiego małżonka, a roszczeń z tego tytułu można dochodzić w drodze odrębnego procesu cywilnego.

Jeżeli chcemy dokonać rozliczenia nakładów niezbędny będzie materiał dowodowy. Nie chodzi tu o poszczególne faktury tylko o dowody na okoliczność, że inwestycje czy remonty były faktycznie poczynione. Można to wykazać za pomocą zdjęć lub zeznań świadków. Konieczne będzie również wykazanie, że określone pieniądze wchodziły w skład majątku osobistego.

Wycena nakładów odbywa się zwykle za pomocą oceny biegłego specjalisty ds. szacowania wartości nieruchomości bądź ruchomości. Sąd dokonuje zwykle rozliczenia na podstawie dowodu z opinii takiego biegłego, który określa wartość nakładów.

Ustalenie wartości wniesionych nakładów to bardzo skomplikowana kwestia, dlatego jeżeli mamy wątpliwości co wchodzi dokładnie w majątek wspólny, a co w osobisty warto skorzystać z pomocy profesjonalisty.

Patrycja Zambrzycka

Leave a Reply

Your email address will not be published.