Określenie ojcostwa

X

Określenie ojcostwa

Jak ustalić ojcostwo? Poznaj przepisy z kodeksu rodzinnego i opiekuńczego

W ujęciu prawnym określenie ojcostwo ustala pochodzenie dziecka od danego mężczyzny i związany z tym faktem stosunek prawny pokrewieństwa. W konsekwencji nabywa on zarówno prawa jak i obowiązki wobec dziecka.

Poza stosunkiem prawnym występuje jeszcze stosunek biologiczny definiujący ojcostwo jako więź biologiczną pomiędzy ojcem, a dzieckiem. Do ustalania ojcostwa dochodzi wtedy, kiedy ojcostwo prawne nie pokrywa się z biologicznym.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami, w Polsce ustalanie ojcostwa następuje na trzy sposoby:

  1. w wyniku domniemanie ojcostwa,
  2. w wyniku uznania ojcostwa,
  3. w wyniku sądowego ustalenia ojcostwa.

Warto wiedzieć, że domniemanie ojcostwa można przeprowadzić tylko i wyłącznie, gdy dziecko urodziło się w trakcie trwania małżeńskiego lub 300 dni po jego zakończeniu.

Jeśli chodzi o drugi sposób to uznanie ojcostwa dotyczy dziecka spoza związku małżeńskiego. Przeprowadzane jest z udziałem kierownika urzędu stanu cywilnego.

Mężczyzna musi złożyć oświadczenie, że jest ojcem dziecka lub wyraża zgodę na uznanie się za ojca.

Określenie ojcostwa

Sądowe ustalanie ojcostwa – sprawdź na co się przygotować

W przypadku, kiedy nie doszło do uznania ojcostwa w urzędzie stanu cywilnego oraz kiedy pary nie mogą dojść do porozumienia jedyną możliwością jest sądowe ustalenie ojcostwa. Oczywiście pierwszym krokiem jest napisanie pozwu, a także określenie żądań.

Musisz mieć świadomość, że matka może wnioskować o przyznanie alimentów, a także zwrotu kosztów związanych z utrzymaniem dziecka. Pozew o ustalenie ojcostwa może również wnieść dziecko pełnoletnie. Tutaj niezbędna okazuje się być pomoc doświadczonego prawnika z zakresu prawa rodzinnego.

Zajrzyj na stronę https://www.adwokatchojka.pl/ i skorzystaj z pomocy profesjonalistów. Pomogą Ci nie tylko prawidłowo sformułować pozew, ale także wskażą jakie żądania możesz zgłosić. Przed skierowaniem sprawy do sądu warto również wykonać test DNA na ojcostwo, co zdecydowanie przyśpieszy całe postępowanie sądowe. Prawnicy z kancelarii Chojka Kancelaria Adwokacka posiadają wieloletnie doświadczenie w przeprowadzaniu spraw związanych z ustalaniem ojcostwa. Zwróć uwagę, że nie ma wskazanego terminu w jakim musi dojść do zakończenia sprawy. Dobry adwokat na podstawie zebranych dowodów przygotuje skuteczną taktykę prowadzenia sprawy, co zwiększy Twoją szansę na szybsze zakończenie procesu z satysfakcjonującym wyrokiem.

Artykuł Partnera

Gazeta Częstochowska

Problematyka powództwa o ustalenie ojcostwa

Autorka: Katarzyna Agnieszka Ociepka – Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego

Określenie ojcostwaW związku z ciągłym rozwojem nauki, a zwłaszcza medycyny problematyka ustalenia ojcostwa jest zagadnieniem podlegającym ciągłej analizie. Jak wykazują badania statystyczne przeprowadzone przez transplantologa Marka Płońskiego, co dwunasty ojciec w Polsce nieświadomie wychowuje niespokrewnione ze sobą biologicznie dzieci. Stanowi to w przybliżeniu 8% populacji mężczyzn i odsetek ten nadal rośnie[1].

Definicja ojcostwa

Mówiąc o ojcostwie, w pierwszej kolejności należy dokonać podziału tego pojęcia na dwie grupy, a mianowicie ojcostwo biologiczne oraz ojcostwo prawne. Rozbieżność między terminami wiąże się z faktem, że nie zawsze ojciec dziecka jest jego biologicznym ojcem.

W bardzo dobitny i zrozumiały sposób ojcostwo zdefiniować można, cytując prof. W.

Stojanowską, która w przystępny sposób określa, że „ojcem biologicznym jest ten mężczyzna, z którego stosunku cielesnego z matką nastąpiło poczęcie dziecka i przyjście jego na świat”[2].

Za ojcostwo prawne należy uznać stosunek prawny, dzięki któremu możemy uznać mężczyznę za ojca dziecka; pojęciem tym możemy się posługiwać tylko, gdy rodzice dziecka są małżonkami. KRO przewiduje regulacje prawne dotyczące tzw.

 domniemania ojcostwa biologicznego co do męża matki; w tym przypadku należy dokonać analizy, czy kobieta będąca matką dziecka jest mężatką, ponieważ tylko w wypadku, gdy jest ona stanu cywilnego wolnego lub doszło do zaprzeczenia ojcostwa co do męża matki, za ojca dziecka uznajemy mężczyznę, który uznał dziecko, lub gdy doszło do sądowego ustalenia ojcostwa[3].

Charakter prawny powództwa o ustalenie ojcostwa

Wyjaśniając problematykę charakteru prawnego powództwa o ustalenie ojcostwa, należy rozpocząć od wykazania, że przyczyną powstania powództwa o ukształtowanie danego stosunku prawnego są normy prawne. Normy te przewidują możliwość żądania, by to sąd, gdy wydaje orzeczenie, doprowadzał do sytuacji, w której ukształtowane zostają określone stosunki prawne.

Określenie ojcostwa

Reklama

Powództwa o ukształtowanie traktowane są jako swoiste odstępstwo od reguły, ponieważ są równorzędne co do samej formy ochrony roszczeń. Niepoprawne będzie mówienie o ich powszechności.

Przy żądaniu ukształtowania prawa lub stosunku prawnego dużą uwagę należy zwrócić na to, że powodowi nie przysługuje w tym zakresie żadne roszczenie.

W tym stanie prawnym prawa powoda nie są w żadnym stopniu naruszane przez pozwanego; chodzi o ukazanie prawnokształtującego charakteru, które daje to uprawnienie.

Wykonanie podlega nadzorowi sądu, który wydając orzeczenie, może utworzyć zupełnie odmienny stan prawny poprzez nawiązanie, zmianę prawa czy też stosunku prawnego. Reasumując, żądanie to polega na ukształtowaniu sytuacji powoda tak, aby w sposób zupełny odpowiadała ona treści prawa, które mu przysługuje[4].

W sprawach o ukształtowanie stosunku prawnego strony procesowe powinny być zgodne z podmiotami stosunków materialnoprawnych, które są przedmiotem orzekania. Sąd w następstwie wytoczenia powództwa wydaje orzeczenie co do zasady na skutek wytoczenia powództwa, nigdy nie wyda go z urzędu[5].

Legitymację czynną do wytoczenia powództwa o ukształtowanie stosunku prawnego będzie posiadał podmiot, który jest uprawniony do jego zmiany. Ma on także prawo do dochodzenia stosunku prawnego. Może być to również osoba trzecia, która nie jest zainteresowana wynikiem toczącego się procesu[6].

Powództwo o ukształtowanie należy wytoczyć przeciwko temu, kto ma prawo do prowadzenia procesu co do stosunku prawnego mającego ulec zmianie[7].

Sąd wydaje orzeczenie poprzez konkretyzację normy prawnej o cesze kształtującej; powództwo zmierza nie do przekształcenia prawa materialnego, a do zmiany procesowej podstawy orzeczenia.

Wyrok wydawany w sprawie o ukształtowanie, w którym uwzględnia się żądanie powoda, ma charakter konstytutywny. Wyrok ten to orzeczenie, które prowadzi do zmiany oraz kształtowania stosunku materialnoprawnego[8].

Konstytutywność wyroku mówi również, że nie nadaje się on do przymusowego wykonania w drodze egzekucji, poza ewentualnym rozstrzygnięciem co do kosztów postępowania[9]. Prowadzi on do zmiany procesowej sytuacji dotychczasowych stron powstałego stosunku prawnoprocesowego, swoistemu przeistoczeniu podlega tylko stosunek materialnoprawny.

Osoby legitymowane w procesie o ustalenie ojcostwa

Legitymacja czynna

Pojęcie legitymacji procesowej jest dosyć problematyczne, gdyż brak jej jednoznacznej ustawowej definicji. Za legitymację procesową należy uznać uprawnienie, które pozwala na występowanie w procesie jako strona powodowa lub jako strona pozwana.

Przepisy prawa o charakterze materialnym wykazują, czy określony podmiot będzie mógł wystąpić z tzw. żądaniem, gdy chodzi o zapewnienie ochrony prawnej. Kolejną istotną kwestią jest podział na legitymację czynną oraz legitymację bierną.

Dokonano go, by wyeliminować spory oraz wątpliwości dotyczące możliwości zastosowania tych środków co do stosunku prawnego. I tak legitymacja procesowa czynna jest przyznana tylko w przypadku strony powodowej, natomiast legitymacja bierna występuje już tylko po stronie pozwanej[10]. W.

Mieszewski wskazuje, że: „legitymacja czynna polega na udowodnieniu, że powód posiada prawo podmiotowe, które pochodzi od pozwanego”[11].

Kodeks rodzinny i opiekuńczy zawiera katalog osób, które są legitymowane w procesie o ustalenie ojcostwa. Są to dziecko, matka dziecka oraz prokurator. Uprawnienie to nie będzie przysługiwało domniemanemu ojcu dziecka. Nie jest to błąd legislacyjny. Pierwszeństwo w tym wypadku będzie miało dziecko.

W wielu przypadkach jest ono małoletnie, posiada zdolność sądową, lecz nie posiada jeszcze zdolności procesowej, dlatego też jest reprezentowane przez swojego przedstawiciela ustawowego; najczęściej przy tym rodzaju spraw jest to matka dziecka. Natomiast podążając za art.

 98 § 2 KRO, dochodzimy do ograniczeń, jakie powstają, gdy zachodzi potrzeba wystąpienia w imieniu dziecka przez rodzica przy czynnościach prawnych między dzieckiem a jednym z rodziców. Sytuacja ta ma miejsce w chwili wytoczenia pozwu, gdyż nie jest jeszcze przesądzone ojcostwo pozwanego.

Matka dziecka występująca w procesie w jego imieniu nie potrzebuje uprzedniej zgody na wytoczenie tego powództwa. Jeśli chodzi o opiekuna dziecka, sytuacja przedstawia się w sposób odmienny.

Artykuł 156 KRO stanowi, że opiekun powinien uzyskać zgodę sądu opiekuńczego we wszystkich ważniejszych sprawach, które dotyczą osoby lub majątku małoletniego, tak więc jest obowiązany do uzyskania zgody sądu opiekuńczego w zakresie wytoczenia pozwu o ustalenie ojcostwa.

Sąd opiekuńczy przychyli się do tego, gdy powstaną przesłanki pozytywne co do ustalenia ojcostwa; chodzi tu głównie o małoletniego[12]. Małoletni po osiągnięciu pełnoletniości nabywa uprawnienia, takie jak zdolność sądowa oraz zdolność procesowa, które umożliwiają mu samodzielny udział w procesie.

Uprawnienia te nie ulegają przedawnieniu oraz nie ma możliwości przejścia ich na następców prawnych[13]. Pełnoletnie dziecko samo może wytoczyć powództwo o ustalenie ojcostwa i występować w tym procesie. Ma ono zdolność zarówno procesową, jak i sądową. Kolejnym podmiotem mającym zdolność do wytoczenia powództwa jest matka dziecka.

Dysponuje ona legitymacją czynną do wytoczenia powództwa o ustalenia ojcostwa, lecz tylko do chwili, gdy dziecko osiągnie wiek pełnoletni. Wątpliwości co do tej reguły wyraził J. Gwiazdowski.

Według Autora matka dziecka z chwilą uzyskania przez nie pełnoletniości traci uprawnienia w zakresie kontynuowania wszczętego procesu, a co za tym idzie – wytoczone powództwo ulega oddaleniu. W ocenie Autora matka dziecka powinna zwrócić się do prokuratora o wytoczenie powództwa. Udział prokuratora jest w tym przypadku zbyteczny, gdyż zgodnie z art. 84 § 1 KRO dziecko może osobiście realizować swoje uprawnienie do kontynuowania procesu[14]. W doktrynie istnieje także odmienne stanowisko co do wygaśnięcia uprawnień procesowych matki w toku toczącego się procesu o ustalenie ojcostwa. Według B. Dobrzańskiego, B. Walaszka oraz J. Ignatowicza matka powinna dalej mieć uprawnienia do uczestnictwa w postępowaniu[15].

Następnym szczególnym rodzajem spraw są regulacje zawarte w art. 4531 KPC. Stanowią one wyjątek od zasady zawartej w art. 65 § 1 KPC, która wskazuje, że osoby fizyczne mają pełną zdolność procesową[16].

See also:  Połowa domu oddana mężowi a podział majątku

W przypadku ubezwłasnowolnienia częściowego lub całkowitego zdolność do czynności prawnych jest ograniczona, matka dziecka jest legitymowana tylko do dokonywania czynności prawnych przez ustanowionego przedstawiciela ustawowego[17]. Terminem do wytoczenia powództwa jest tzw.

 termin prekluzyjny, czyli materialno-procesowy. Po jego przekroczeniu czynności stają się nieskuteczne; co ważne – takiego terminu nie można przywrócić. Matka dziecka ma prawo wytoczyć powództwo przeciwko ojcu dziecka w terminie 6 miesięcy od urodzenia dziecka.

W przypadku matki dziecka całkowicie ubezwłasnowolnionej uprawniony do wytoczenia powództwa jest jej opiekun prawny.

Kolejnym przypadkiem możliwości wytoczenia powództwa przez matkę dziecka jest uchylenie ubezwłasnowolnienia. Ma ona do tego prawo w ciągu 6 miesięcy od tegoż uchylenia.

Trybunał Konstytucyjny, który uznał za niekonstytucyjne ograniczenie ojcu legitymacji czynnej w procesie o ustalenie ojcostwa, postanowił dać mu taką możliwość. Tak więc domniemany ojciec wytacza powództwo przeciwko matce. W sytuacji gdy doszło do jej śmierci, musi wytoczyć powództwo przeciwko dziecku.

Kodeks rodzinny i opiekuńczy przewiduje jeszcze jedną osobę posiadającą legitymację czynną w wyżej opisanym procesie o ustalenie ojcostwa – jest nią prokurator.

Może on wytoczyć powództwo, gdy chodzi o dobro dziecka lub zachodzi potrzeba ochrony interesu społecznego; dochodzi do pozwania matki dziecka lub domniemanego ojca dziecka, a jeżeli strony nie żyją – ustanowionego kuratora.

Legitymacja bierna

Do uwzględnienia powództwa niezbędna jest legitymacja procesowa[18]. Powództwo o ustalenie ojcostwa można wytoczyć tylko w odniesieniu do jednego mężczyzny. Za niedopuszczalne uważa się pozwanie kilku mężczyzn, z którymi kobieta miała stosunki płciowe[19].

W doktrynie często się zastanawiano, czy nie dopuścić do sytuacji, w której pozwanych zostałoby kilku mężczyzn, z którymi obcowała kobieta. Miałoby to na celu wykazanie w toku przeprowadzonego badania dowodowego, jak najrzetelniej doprowadzić do wskazania mężczyzny, który rzeczywiście jest ojcem dziecka. Ten pogląd oczywiście jest niedopuszczalny.

Niezmiernie ważne w sprawach o ustalenie ojcostwa stają się wyniki badań DNA, ale także poprzedzające je zawsze badania z grupowego badania krwi.

Kolejnym aspektem, o którym należy wspomnieć przy legitymacji biernej, jest zaprzeczenie ojcostwa. Mężczyzna, który jest mężem matki dziecka, powinien wytoczyć powództwo przeciwko zarówno matce, jak i dziecku.

W tym wypadku mamy do czynienia z tzw. podziałem ról procesowych. Oznacza to, że dochodzi do możliwości wszczęcia procesu o prawo stanu[20].

Prawo to posiadają wszyscy, którzy są zainteresowani w procesie o ustalenie ojcostwa.

  • Pełnomocnik
  • Pełnomocnikiem w sprawach o ustalenie ojcostwa może być zarówno adwokat, radca prawny, jak i ojciec, matka, małżonek, brat, siostra lub zstępni strony, osoby pozostające ze sobą w stosunku przysposobienia, ale również przedstawiciel z zakresu pomocy społecznej mający na celu pomoc rodzinie.
  • Konsekwencje wyroku ustalającego ojcostwo
  • Wydawanie wyroku w sprawach o ustalenie ojcostwa
  • W doktrynie dokonano podziału wyroków zważając na skutki prawne, które wywołuje ich treść należy wyróżnić: wyroki deklaratywne (inaczej deklaratoryjne), stwierdzające wyroki konstytutywne (zwane również prawotwórczymi).

W polskim prawodawstwie niedozwolone jest wydawanie wyroków wstępnych w sprawach o ustalenie ojcostwa. Charakter prawny spraw rodzinnych wymaga jednolitego rozstrzygnięcia wszystkich kwestii objętych pozwem.

Odmiennie przedstawia się kwestia wydawania wyroku związana ze śmiercią pozwanego w sprawie o ustalenie ojcostwa, co do zasady wydawany jest przez sąd wyrok częściowy, postępowanie w części dotyczącej roszczeń majątkowych ulega zawieszeniu do czasu prawomocnego zakończenia roszczenia dotyczącego ojcostwa.

Po uprawomocnieniu się wyroku częściowego zostaje podjęte postępowanie w zakresie roszczeń majątkowych.

Charakterystyczny dla tego rodzaju spraw jest wyrok końcowy, który ma na celu rozstrzygnięcie o zasadności lub o niezasadności zgłoszonych roszczeń. Z całą pewnością nie można bezwzględnie wykluczyć wydania wyroku uzupełniającego w sprawie o ustalenie ojcostwa. Wyrok sądu ustalający ojcostwo wywołuje określone skutki w zakresie stanu cywilnego dziecka, ustala się także jego nazwisko.

Podsumowanie

Problematyka powództwa o ustalenie ojcostwa jest tematem bardzo rozległym, ale w mojej ocenie bardzo aktualnym, zarówno jeśli chodzi o same stosunki o charakterze prawnym, jak i na gruncie funkcjonowania rodziny. W sprawach tych na pierwszy plan wysuwa się dobro dziecka.

Charakter prawny powództwa o ustalenie ojcostwa jest dość zawiły, w doktrynie również toczą się spory dotyczące tego zagadnienia.

Moim zdaniem brak jest przesłanek negatywnych odnoszących się do tego postępowania, bowiem ustalając ojcostwo, możemy oszczędzić w przyszłości domniemanemu ojcu strat finansowych, a dziecku procesów adaptacyjnych związanych z nową sytuacją.

Streszczenie

W artykule poruszana jest bardzo trudna kwestia ustalenia ojcostwa. W sposób wyczerpujący zostały wyjaśnione pojęcia odnoszące się do podziału ojcostwa na ojcostwo o charakterze prawnym oraz ojcostwo o charakterze biologicznym. Następnie został wyjaśniony charakter prawny powództwa o ustalenie ojcostwa.

Podkreślenia wymaga fakt, że powództwa o ukształtowanie traktowane są jako wyjątek, ponieważ są one równorzędne co do formy ochrony roszczeń.

Kolejnym rozdziałem w mojej publikacji jest określenie, jakie podmioty są uprawnione do występowania z legitymacją czynną bądź legitymacją bierną w procesie o ustalenie ojcostwa.

Problematic aspects of the legal action to determine paternity

Summary

In my article, the very broad question of establishing paternity is discussed, concepts relating to the division of fatherhood into paternity of a legal character and paternity of a biological nature are discussed in a comprehensive way.

Next the legal nature of the claim for establishing paternity has been clarified, it should be emphasized that the claim for shaping is treated as an exception because they are equivalent to the form of protection of claims.

The next chapter in my publication is to specify which entities are entitled to act with an active ID or pass ID in the process of establishing paternity.

Keywords: paternity, establishing paternity, child’s welfare, biological fatherhood, legal fatherhood

Słowa kluczowe: ojcostwo, ustalenie ojcostwa, dobro

Testy na ojcostwo Zielona Góra. Profesjonalne badania DNA | IGS Bydgoszcz Gentest

W życiu każdego z nas zdarzają się sytuacje, które zaburzają nasz spokój. Gdy dotyczą one wątpliwości na temat ojcostwa, mogą prowadzić do narastających konfliktów i stresu. Nie warto zwlekać i żyć w niepewności — idealnym rozwiązaniem jest wykonanie testu na ojcostwo, który pozwoli pozbyć się wszelkich podejrzeń.

Jak wygląda badanie ojcostwa?

Test ten polega na porównaniu profili genetycznych mężczyzny, który jest domniemanym ojcem i dziecka. W ten sposób możliwe jest ustalenie podobieństwa materiałów i określenie pokrewieństwa.

Badanie DNA na ojcostwo to w chwili obecnej jedna z najlepszych i najskuteczniejszych metod, aby określić biologiczne i prawne ojcostwo.

Wynik testu jest jednoznaczny — pozwala potwierdzić pokrewieństwo na 99,9% lub wykluczyć je na 100%.

Badanie ojcostwa Zielona Góra

W przypadku spraw rozwodowych lub alimentacyjnych zalecane jest przeprowadzenie testu na ojcostwo w Zielonej Górze. W takim badaniu, które posiada moc prawną i jest uznawane w postępowaniu, bierze udział dziecko, domniemany ojciec oraz matka. Na podstawie pobranego materiału, biegły sądowy przygotowuje ekspertyzę, w której określone jest, od kogo pochodzą dane próbki.

W sytuacji, w której nie została jeszcze założona sprawa w sądzie, możesz wykonać test na ojcostwo na własną rękę. To świetna alternatywa dla mężczyzn, którzy chcą pozbyć się wątpliwości i dyskretnie sprawdzić, czy wychowywane dziecko jest rzeczywiście ich potomkiem oraz wykluczyć ryzyko niepotrzebnego płacenia alimentów.

Określenie ojcostwa

Osobiste testy DNA — Zielona Góra

Testy na ojcostwo Zielona Góra możesz wykonać w każdej chwili, co jest ich niewątpliwą zaletą.

Przydają się one zwłaszcza w sytuacjach, w których pojawiają się wątpliwości, czy ojciec jest biologicznym ojcem dziecka.

Mówimy wówczas o domniemanym ojcostwie, czyli takim, które nie zostało potwierdzone oficjalnym dokumentem czy testem. Jeśli chcesz uzyskać pewność — już teraz zleć anonimowe badanie DNA, które znajdziesz w naszej ofercie.

See also:  Skierowanie syna na przymusowe leczenie

Wykonanie testu na ojcostwo w Zielonej Górze przy pomocy naszych specjalistów to niezwykle szybkie i dyskretne rozwiązanie.

Badanie DNA możesz swobodnie wykonać również w innych miastach w Polsce lub zamówić zestaw do samodzielnego pobrania materiału genetycznego na terenie całej Europy.

Pobrany przy pomocy przesłanego zestawu materiał, wystarczy odesłać do analizy, by otrzymać wynik badania i pozbyć się wszelkich wątpliwości. Test jest całkowicie bezbolesny i nieinwazyjny, dzięki czemu możesz wykonać go nawet na noworodkach.

Testy na ojcostwo Zielona Góra — szybkie i anonimowe

Wątpliwości dotyczące ojcostwa spędzają Ci sen z powiek? Nie zwlekaj, gdyż sytuacja nie rozwiąże się sama! Już teraz wykonaj anonimowy test na ojcostwo, dzięki któremu zapomnisz o wszelkich podejrzeniach.

Do jego wykonania potrzebna jest jedynie szczoteczka do zębów. Dzięki przeprowadzonej analizie uzyskasz statystyczne prawdopodobieństwo ojcostwa lub całkowicie je wykluczysz, jednocześnie zachowując pełną dyskrecję.

Badania DNA Zielona Góra to najlepszy wybór, by odzyskać spokój i z całą pewnością móc oddać się wychowaniu swojego potomstwa.

Już teraz skontaktuj się z naszymi specjalistami w jednej z wybranych placówek w Polsce lub zamów do domu zestaw do pobrania materiału genetycznego samodzielnie.

Odzyskaj komfort i spokój ducha, wybierając poufny, szybki i wygodny sposób na wykonanie testu na ojcostwo, jaki daje Ci Gentest.

  • Zapraszamy do kontaktu!
  • Telefon: 662-622-886
  • email: [email protected]

Ustalenia ojcostwa dziecka

  • Publikacja: 2021-02-01
  • Aktualizacja: 2022-01-25
  • r.pr. Eliza Polachowska

Oczekując przyjścia na świat dziecka, nikt zapewne nie myśli o tym, że tak szczęśliwy dzień w życiu każdego małżeństwa czy pary żyjącej w nieformalnym związku może w przyszłości nastręczyć wielu życiowych kłopotów.

Bowiem wraz z narodzinami dziecka powstają więzi rodzinne, które na gruncie prawnym niosą ze sobą określone prawa i obowiązki oraz wiążą rodziców i dziecko na długie lata, a nawet mają swe konsekwencje po śmierci.

Chodzi tu między innymi o sprawowanie władzy rodzicielskiej, alimentację, a także dziedziczenie. Zatem bardzo ważne w zakresie skutków prawnych jest ustalenie ojcostwa, czy dany mężczyzna (mąż albo partner) jest rzeczywiście ojcem dziecka. Dzisiejszy artykuł szeroko omawia zagadnienia związane z ustaleniem ojcostwa.

Określenie ojcostwa

Kodeks rodzinny i opiekuńczy (K.r.o.) w rozdziale dotyczącym pochodzenia dziecka zasadniczo rozróżnia trzy sposoby ustalenia ojcostwa:

  1. Domniemanie pochodzenia dziecka od męża matki – dotyczy dziecka małżeńskiego;
  2. Uznanie dziecka przez ojca;
  3. Sądowe ustalenie ojcostwa.

Punkt 2 i 3 dotyczy dziecka pochodzącego z nieformalnego związku.

Ustalenie ojcostwa dziecka małżeńskiego

Art. 62 K.r.o. wprowadza domniemanie prawne wzruszalne, iż ojcem dziecka jest mąż jego matki pod warunkiem, że dziecko urodziło się w czasie trwania małżeństwa albo przed upływem trzystu dni od ustania lub unieważnienia małżeństwa.

Widzimy zatem, iż ustalenie ojcostwa w tym przypadku następuje zarówno w razie urodzenia się dziecka w czasie trwania małżeństwa, jak również po ustaniu lub unieważnieniu związku małżeńskiego, jeżeli od tego momentu nie upłynęło więcej niż trzysta dni.

Nie trudno zauważyć, że ten okres wynika z długości ciąży.

WAŻNE!

Domniemania ojcostwa męża matki nie stosuje się, jeżeli dziecko urodziło się po upływie trzystu dni od orzeczenia separacji i jeżeli dziecko wprawdzie urodziło się przed upływem trzystu dni od ustania lub unieważnienia małżeństwa, lecz po zawarciu przez matkę drugiego małżeństwa – wtedy domniemywa się, iż dziecko pochodzi od drugiego męża.

Ciekawostką w tym przypadku jest fakt, iż domniemania ojcostwa męża matki nie obala nawet wpisanie w akcie urodzenia dziecka jako ojca innego mężczyzny. To domniemanie można obalić jedynie w drodze powództwa o zaprzeczenie ojcostwa.

Zaprzeczenie ojcostwa

Zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego zaprzeczenie ojcostwa następuje przez wykazanie, że mąż matki nie jest ojcem dziecka. Z powództwem do sądu o zaprzeczenie ojcostwa może wystąpić: mąż matki, matka dziecka, dziecko oraz prokurator.

Przy czym matka może wnieść takie powództwo tylko do czasu osiągnięcia przez dziecko pełnoletności. Po tym czasie o zaprzeczenie ojcostwa może wystąpić samo dziecko, jednak w określonym czasie.

Ma na to rok od dnia, w którym dowiedziało się, że mąż matki nie jest jego ojcem. Trzeba dodać, że po śmierci dziecka zaprzeczenie ojcostwa jest niedopuszczalne, ale jeżeli jego śmierć nastąpiła już w trakcie toczącej się sprawy, mogą ją kontynuować jego dzieci.

W takiej sytuacji zmarłego w postępowaniu reprezentuje kurator ustanowiony przez sąd.

Osoba uprawniona do wystąpienia z powództwem o zaprzeczenie ojcostwa może dążyć wszelkimi środkami dowodowymi do wykazania, iż mąż matki nie jest ojcem dziecka. Bowiem to na niej spoczywa – zgodnie z ogólnymi zasadami dowodzenia – ciężar udowodnienia tego faktu.

Wydaje się, że najpewniejszym dowodem na potwierdzenie lub wykluczenie ojcostwa jest przeprowadzenie badania DNA dziecka i danego mężczyzny.

Jednakże na takie badanie musi wyrazić zgodę osoba, od której krew ma być pobierana, a gdy chodzi o dziecko, któro nie ukończyło trzynastu lat, takiej zgody musi udzielić jego przedstawiciel ustawowy.

Brak zgody na badanie nie oznacza jednak, że mąż matki nie może zaprzeczać swojego ojcostwa innymi środkami dowodowymi, albo że sąd z tego powodu uzna, iż matka faktycznie ma coś do ukrycia, skoro zgody odmawia.

Jednakże sąd, w ramach swobodnej oceny dowodów, może ocenić brak zgody na niekorzyść strony, która uniemożliwia przeprowadzenie takiego dowodu. Zdarzają się sytuacje, gdy nie ma potrzeby przeprowadzania dowodu z badań DNA. Na przykład może się okazać, że mąż matki jest bezpłodny albo w tzw. okresie koncepcyjnym nie mógł współżyć ze swoją żoną, bo był w tym czasie na delegacji służbowej.

Jak widać, do tego rodzaju sprawach rodzinnych nie da się wypracować jednego schematu postępowania, dlatego do każdej z nich trzeba podejść indywidualnie. Dobrze jest zasięgnąć w tym zakresie porady prawnika, który doradzi adekwatnie do konkretnej sprawy.

WAŻNE!

Zaprzeczyć ojcostwo można nie tylko poprzez badanie DNA, ale także wszelkimi innymi dowodami.

Ustalenie ojcostwa dziecka pozamałżeńskiego

Zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, jeżeli nie zachodzi domniemanie pochodzenia dziecka od męża matki albo zostało ono obalone, wtedy ustalić ojcostwo można na dwa sposoby: poprzez uznanie ojcostwa albo sądowe ustalenie ojcostwa. Uznanie ojcostwa jest aktem dobrowolnym i mniej sformalizowanym w odróżnieniu od drogi sądowej, która jest już bardziej skomplikowana i stanowi efekt konfliktu między stronami, który musi rozstrzygnąć sąd.

Uznanie ojcostwa

Do skutecznego uznania ojcostwa konieczne jest złożenie dwóch zgodnych oświadczeń w obecności odpowiedniego organu przez osoby legitymujące się odpowiednim wiekiem. Generalnie uznać ojcostwo może osoba, która ukończyła szesnaście lat i nie została ubezwłasnowolniona całkowicie, może to jednakże uczynić tylko przed sądem opiekuńczym.

Natomiast więcej możliwości ma osoba, która jest pełnoletnia i nieubezwłasnowolniona, może bowiem to uczynić zarówno przed sądem opiekuńczym, jak i przed stosownym organem, czyli przed kierownikiem Urzędu Stanu Cywilnego, za granicą – przed konsulem, a w sytuacji zagrożenia życia matki lub mężczyzny uznającego ojcostwo – przed notariuszem albo wójtem, burmistrzem, prezydentem miasta.

Uznanie ojcostwa w rozumieniu K.r.o.

polega na złożeniu przez uznającego mężczyznę oświadczenia wobec kierownika USC, iż jest ojcem dziecka, a matka musi złożyć oświadczenie potwierdzające ten fakt równocześnie z oświadczeniem mężczyzny lub w ciągu trzech miesięcy od złożenia przez niego oświadczenia.

Kierownik USC przyjmuje złożone oświadczenia jako prawdziwe i nie wymaga udowodnienia faktu ojcostwa na piśmie, chyba że poweźmie wątpliwość co do pochodzenia dziecka na podstawie zewnętrznych zachowań składających oświadczenie.

Na przykład gdy składające je osoby będą niepewne swoich oświadczeń bądź będzie między nimi zbyt duża różnica wieku. Kierownik USC odmawia przyjęcia oświadczeń, jeżeli uznanie jest niedopuszczalne – przykładowo po śmierci dziecka albo po osiągnięciu przez nie pełnoletności.

See also:  Alimenty na ojca który nie utrzymywał kontaktu z dzieckiem

Jeżeli uznający mężczyzna dowiedział się, że jednak dziecko nie jest jego, może wystąpić do sądu o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa w ciągu roku od dnia, w którym powziął wiadomość, iż jednak dziecko od niego nie pochodzi.

WAŻNE!

Uznanie ojcostwa jest oświadczeniem wiedzy, że mężczyzna, który dziecko uznaje, jest jego ojcem. Mogą je złożyć przed uprawnionym organem osoby, które mają pełną zdolność do czynności prawnych. Oświadczenie to nie jest weryfikowalne za pomocą pisemnych dowodów. Warto podkreślić, że można uznać ojcostwo dziecka poczętego, lecz jeszcze nie urodzonego.

Sądowe ustalenie ojcostwa

Sądowe ustalenie ojcostwa opiera się na domniemaniu prawnym wzruszalnym, iż ojcem dziecka jest mężczyzna, który obcował z matką w okresie koncepcyjnym pomiędzy 181 a 300 dniem przed jego urodzeniem.

Wykazanie tego faktu przed sądem opiera się na konstrukcji domniemania faktycznego, które polega na tym, że sąd uznaje za ustalone fakty, jeżeli taki wniosek można wyprowadzić z innych niebudzących wątpliwości faktów.

Trudno jest przecież wykazać zeznaniami świadków intymną relację między stronami, ale można wyprowadzić taki wniosek z faktu ich wspólnego zamieszkiwania czy wspólnego wyjazdu.

Mówiąc potocznie, sąd uznaje za udowodniony fakt współżycia stron w okresie koncepcyjnym, jeżeli ustali, przykładowo zeznaniami świadków, iż strony w tym czasie zamieszkiwały ze sobą bądź wyjeżdżały razem. Domniemany ojciec może bronić się, podnosząc zarzut, że nie obcował w tym czasie z matką dziecka albo że ojcostwo innego mężczyzny jest bardziej prawdopodobne. W procesie tym jako dowód może służyć także badanie DNA.

WAŻNE!

Sądowe ustalenie ojcostwa dopuszczalne jest dopiero po zaprzeczeniu ojcostwa innego mężczyzny w myśl zasady, że nie można mieć równocześnie dwóch ojców.

Roszczenia majątkowe związane z ustaleniem ojcostwa

Wraz z ustaleniem ojcostwa matka może dochodzić równocześnie przed sądem związanych z tym roszczeń majątkowych, takich jak alimenty czy zwrot wydatków związanych z ciążą i porodem oraz koszty jej 3-miesięcznego utrzymania w okresie porodu. Przepis art. 143 K.r.o., który o tym stanowi, został tak skonstruowany, że tych roszczeń matka może dochodzić tylko łącznie z ustaleniem ojcostwa. To oznacza, że muszą się one znaleźć w jednym pozwie.

Odmiennej sytuacji dotyczy natomiast przepis art. 142 K.r.o., który może być realizowany w okresie ciąży bez potrzeby ustalania ojcostwa.

Na jego podstawie matka może żądać jeszcze przed urodzeniem się dziecka, aby mężczyzna, którego ojcostwo zostało tylko uwiarygodnione, wyłożył sumę pieniężną na koszty 3-miesięcznego utrzymania matki w okresie porodu i koszty 3-miesięcznego utrzymania dziecka przez trzy miesiące po urodzeniu. Może to być kwota jednorazowa albo płacona w ratach miesięcznych.

WAŻNE!

Kobieta może dochodzić pewnych roszczeń majątkowych będąc w ciąży bez potrzeby ustalania ojcostwa, a pewnych dopiero po urodzeniu dziecka, łącznie z ustaleniem ojcostwa.

Widzimy zatem, że niekiedy prawnie ustalenie więzi rodzinnych, wynikających z faktu urodzenia się dziecka, może okazać się nie lada wyzwaniem. Wydaje się, że najprostszym i najszybszym sposobem jest uznanie dziecka, ale w razie wątpliwości najlepiej zasięgnąć fachowej pomocy prawnika.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej  ▼▼▼

Postępowanie sądowe o ustalenie ojcostwa. Ile trwa sprawa sądowa?

Z roku na rok wzrasta liczba mężczyzn chcących ustalić ojcostwo. Czy wymaga to długotrwałego postępowania sądowego, czy kwestie ojcostwa można ustalić na drodze pozasądowej? Przeczytaj ten wpis, a dowiesz się jak krok po kroku przystąpić do kwestii ustalenia ojcostwa.

Polskie prawo prawo przewiduje możliwości ustalenia ojcostwa, Kodeks rodzinny i opiekuńczy określa 3 sposoby: przez domniemanie, że ojcem dziecka jest mąż matki, przez uznanie dziecka przez ojca i przez sądowe ustalenie ojcostwa. Jak widzimy, jeśli dziecko przychodzi na świat w związku małżeńskim, stosuje się domniemanie, a mąż matki w określonym terminie może rozpocząć procedurę o zaprzeczenie ojcostwa. 

Kiedy można wystąpić z pozwem o ustalenie ojcostwa?

Z pozwem o ustalenie ojcostwa można wystąpić w przypadku narodzin dziecka pozamałżeńskiego lub w przypadku narodzin dziecka w terminie do 300 dni od dnia sądowego zakończenia małżeństwa (rozwód lub orzeczona sądownie separacja).

Kto może wytoczyć takie powództwo?

Powództwo o ustalenie ojcostwa mogą wytoczyć strony zainteresowane sprawą: dziecko (we własnym imieniu po uzyskaniu pełnoletności), matka dziecka, domniemany ojciec (jeśli nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych jego przedstawiciel ustawowy), prokurator (o ustalenie ojcostwa po śmierci dziecka pełnoletniego).

Ustalenie ojcostwa – postępowanie sądowe

W przypadku dziecka urodzonego poza małżeństwem uznanie dziecka może nastąpić w drodze jego dobrowolnego uznania ojcostwa ( w formie oświadczenia przed urzędnikiem urzędu stanu cywilnego, za potwierdzeniem matki dziecka)lub w drodze postępowania sądowego. Można również uznać dziecko poczęte.

Pozew o ustalenie ojcostwa wnosi się do sądu rejonowego (wydział rodzinny i nieletnich), może być to sąd rejonowy właściwy dla miejsca zamieszkania powoda jak i sąd rejonowy właściwy ze względu na miejsce zamieszkania pozwanego. Taki pozew zwolniony jest z opłat.

W trakcie przewodu sądowego świadkowie składają zeznania, weryfikowane następnie przez sąd.

 Matka składająca pozew do sądu o ustalenie ojcostwa, najpierw będzie musiała udowodnić, że mężczyzna, którego pozywa, może być ojcem dziecka, czyli że utrzymywali relacje, współżyli ze sobą.

Jeśli mężczyzna nie chce uznać dziecka, musi udowodnić, że nie jest prawdopodobne, żeby to on był ojcem dziecka. W takiej sytuacji sąd otrzymuje sprzeczne ze sobą zeznania.

Kiedy sąd przeprowadza dowód z badania DNA?

Badania DNA są przeprowadzane w Polsce od lat 90, jednak polski Kodeks rodzinny i opiekuńczy pochodzi z 1964 roku, nie zawiera żadnych zapisów o badaniach genetycznych. Badania DNA są na tyle wiarygodnym dowodem, że w rzeczywistości często stanowią podstawę wyroku.

Badanie DNA można przeprowadzić z własnej inicjatywy, nie czekając na zlecenie sądu, jeśli jednak wynik badania przeprowadzonego z własnej inicjatywy ma być uwzględniony przed sądem, to zlecenie prywatne musi być z protokolarnym pobraniem materiału biologicznego.

Takie badanie nie może być anonimowe. W sytuacji, w której sąd wysłuchuje sprzecznych ze sobą zeznań, na podstawie dostarczonych dowodów nie jest w stanie ustalić ojcostwa, zleca wykonanie badania DNA.

Przy pobieraniu materiału sporządzony jest protokół, zawierający dane z dowodów osobistych, podpisy świadków pobrania materiału.

Czy można jednocześnie dochodzić innych roszczeń?

Dodatkowym roszczeniem, o którym należy pamiętać, jest władza rodzicielska. Wraz z uznaniem ojcostwa przez sąd z mocy prawa powstaje stosunek władzy rodzicielskiej. W sytuacji, gdy sąd uzna, że przyznanie pełnej władzy rodzicielskiej będzie sprzeczne z dobrem dziecka, może władzę rodzicielską ograniczyć.

Z ustaleniem ojcostwa powiązane są również kwestie majątkowe. Żądanie alimentów od domniemanego ojca dziecka może być połączone z pozwem o ustalenie ojcostwa. Jeśli sąd uzna ojcostwo, uzna też zasadność roszczeń alimentacyjnych. Nie można żądać alimentów od domniemanego ojca dziecka, bez sądowego uznania jego ojcostwa.

Co ciekawe można wnioskować o wypłatę zaległych alimentów, ale tylko w przypadku, jeśli pozostały niezaspokojone potrzeby lub zobowiązania zaciągnięte przez uprawnionego względem osoby trzeciej na pokrycie kosztów wychowania i utrzymania dziecka.

Dopuszczalne jest także domaganie się przez matkę dziecka zwrotu części kosztów, przez nią poniesionych, związanych z okresem ciąży i porodu.

Pomoc adwokata / prawnika przy ustalaniu ojcostwa

Adwokat ustalenie ojcostwa – oferta

Kwestie związane z ustaleniem ojcostwa bywają zawiłe. Pomimo tego, że większość czynności związanych ze złożeniem pozwu o ustalenie ojcostwa klient jest stanie samodzielnie wykonać, to jednak warto w tak ważnej sprawie oddać się w ręce specjalisty.

Prowadzenie sprawy przez adwokata daje pewność, że żądania powoda zostaną precyzyjnie sformułowane, że powód otrzyma fachową pomoc, poradę i wsparcie. Pamiętajmy, że większość procedur przed sądem wymaga skrupulatnego pilnowania terminów.

Jeśli potrzebujesz pomocy prawnej w sprawie o ustalenie ojcostwa, skontaktuj się z naszą kancelarią.

Leave a Reply

Your email address will not be published.