Uchylenie alimentów na pełnoletnie dziecko

Uchylenie alimentów na pełnoletnie dziecko

Alimenty to jest temat, który wydaje się być powszechnie znany i rozumiany. Duża część społeczeństwa wręcz osiągnęła biegłość w zakresie znajomości przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, regulujących obowiązek alimentacyjny wobec dziecka i byłego małżonka. Jest to bardzo obszerny temat, wokół którego narosło wiele mitów. Jednym z nich jest to, że alimenty na dziecko płaci się do czasu uzyskania przez nie pełnoletności. 

Nic bardziej mylnego.

Czym są więc alimenty na dorosłe dziecko?

Alimenty na dorosłe dziecko – kiedy trzeba je płacić?

Wbrew pozorom alimenty na dorosłe dziecko to nie jest żadna wyjątkowa sytuacja. 

Pamiętajmy, że rodzice mają obowiązek alimentacyjny wobec dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie. Jest to obowiązek wynikający wprost z ustawy i istnieje niezależnie od wyroku sądu, a więc obciąża on nawet rodziców będących małżeństwem. 

W praktyce, temat alimentów na dorosłe dziecko dotyczy sytuacji, kiedy alimenty zostały zasądzone wyrokiem sądowym lub uzgodnione w umowie alimentacyjnej. 

Warto pamiętać, że przepisy określają sytuacje, w których obowiązek alimentacyjny ustaje lub kiedy można się od niego uchylić. Jednak to od sądu będzie zależało, jak zinterpretuje okoliczności faktyczne, które opisuję poniżej. To sąd ostatecznie stwierdzi, czy te okoliczności zaszły i czy obowiązek rzeczywiście ustał. 

Kiedy ustaje obowiązek alimentacyjny wobec dziecka?

Kluczowa jest zdolność do samodzielnego utrzymania się. Przyjmuje się, że dziecko niepełnoletnie nie ma takiej zdolności. Może ono jednak dysponować majątkiem, który przynosi dochody i te dochody pozwalają na jego utrzymanie, wówczas rodzice nie mają obowiązku łożenia na dziecko.

Jeśli dziecko jednak osiągnie zdolność do samodzielnego utrzymania się przed 18-tymi urodzinami i faktycznie będzie samo się utrzymywało, obowiązek alimentacyjny rodziców ustanie.

Częściej jednak dziecko jest w stanie samo zarobić na siebie trochę później, a to oznacza, że zgodnie z polskim prawem rodzice muszą utrzymywać dorosłe dziecko.

Alimenty a nauka pełnoletniego dziecka

Uznaje się, że dziecko może się samodzielnie utrzymać, kiedy skończy naukę i będzie gotowe do pracy. Nie ma żadnej uniwersalnej reguły, która określałaby, kiedy dokładnie to nastąpi. 

A co, jeśli pełnoletnie i zdolne do pracy dziecko chce się dalej uczyć?

Jeśli jego zdolności i kompetencje pozwalają na ukończenie studiów, obowiązek alimentacyjny trwa nadal. Sądy uznają, że rodzice powinni w miarę swoich możliwości dążyć do tego, żeby dziecko – jeśli tego chce i jest do tego zdolne – ukończyło studia wyższe. 

A jeśli dziecko poszło na studia, ale się do nich nie przykłada, czy nadal rodzice muszą je utrzymywać?  

Tu sprawy się komplikują (dla dziecka). Jeśli nie zdaje ono egzaminów, nie chodzi na zajęcia, powtarza lata studiów- obowiązek alimentacyjny rodziców ustaje. 

Podobnie sprawa wygląda, jeśli dziecko zdecydowało się na podjęcie studiów dopiero po dłuższym czasie od ukończenia szkoły średniej i jest już w wieku bardziej zaawansowanym niż większość świeżo upieczonych studentów. Wtedy trudno mówić o tym, że podjęcie studiów to kontynuacja nauki. Rodzice nie maja wówczas obowiązku łożenia na utrzymanie dziecka. 

Oczywiście, prawdziwe życie nie jest czarno-białe. Są takie sytuacje, że nawet ukończenie studiów nie oznacza pełnej gotowości do pracy. Obowiązek alimentacyjny nie zawsze ustanie np. w przypadku aplikantów adwokackich czy lekarzy na stażu, jeśli nie będą w stanie samodzielnie się utrzymać. Problematyczna też bywa sytuacja doktorantów. 

W każdym przypadku to od sądu będzie zależało utrzymanie obowiązku wobec dziecka w takiej sytuacji.

Alimenty a choroba dziecka

Jeżeli niezdolność dziecka do samodzielnego utrzymania się wynika z jego niepełnoprawności lub z nieuleczalnej choroby, wtedy oczywiście obowiązek alimentacyjny trwa nadal, nawet jeśli dziecko jest już pełnoletnie. Może się więc zdarzyć, że obowiązek ten nie ustanie aż do śmierci dziecka. 

Obowiązek alimentacyjny nie ustanie również, jeśli dziecko cierpi na chorobę psychiczną, np. schizofrenię, która w danym momencie uniemożliwia mu podjęcie pracy i samodzielne utrzymanie się. 

Warto pamiętać, że również niezdolność do pracy wywołana narkomanią nie wyłącza automatycznie obowiązku alimentacyjnego. Oczywiście tutaj sąd zawsze bierze pod uwagę okoliczności danej sprawy, ale jednak znowu- kluczowy jest tu brak realnej możliwości zarobkowania.

Sąd może oczywiście uzależnić wypłatę świadczeń w taki sposób, żeby wykluczyć możliwość wydania ich na używki.

Za każdym razem będzie też oceniał sytuację pod kątem zgodności z zasadami współżycia społecznego, ale generalna zasad jest taka, że nawet dorosłe dzieci uzależnione od narkotyków muszą być utrzymywane przez rodziców. 

Dziecko w niedostatku

A co stanie się w sytuacji, kiedy obowiązek alimentacyjny rodziców wobec dziecka już ustał, a ono np. straciło pracę?

Mówiąc w uproszeniu: jeśli obowiązek alimentacyjny rodziców względem dzieci raz ustał, to już się nie „odrodzi”. Czy to znaczy, że rodzice zwolnieni są z niego raz na zawsze?  

Nie. Jeśli utrata pracy doprowadziła do tego, że dziecko popadło w niedostatek, to wówczas stosujemy zasady ogólne z KRO, które dotyczą obowiązku alimentacyjnego.

Zasady te mówią, że o dorosłą osobę w niedostatku troszczą się krewni w linii prostej i rodzeństwo. Jeśli dziecko pozostaje w związku małżeńskim, to małżonek jest w pierwszej kolejności zobowiązany do pomocy.

Rodzice w takiej sytuacji są zobowiązani dopiero jeśli małżonek i dzieci nie mogą obowiązku alimentacyjnego zrealizować. 

Uchylenie się od alimentów na dorosłe dziecko

Obowiązek alimentacyjny wobec dorosłego dziecka występuje często, ale nie jest on bezwzględny.

Rodzic może się od niego uchylić, jeśli świadczenia alimentacyjne powodują nadmierny uszczerbek lub jeśli dziecko nie podejmuje żadnych działań, które miałyby je doprowadzić do usamodzielnienia się.

Można też uchylić się od obowiązku alimentacyjnego wobec pełnoletniego dziecka, jeśli utrzymywanie go jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Nadmierny uszczerbek finansowy dla rodziców

Jeśli świadczenia alimentacyjne na pełnoletnie dziecko wiążą się dla rodziców z nadmiernym uszczerbkiem finansowym, mogą oni uchylić się od obowiązku alimentacyjnego. 

Oczywiście „nadmierny uszczerbek” nie został nigdzie zdefiniowany, więc zawsze należy to oceniać przez pryzmat konkretnych okoliczności. Patrząc na orzecznictwo sądów można założyć, że mieści się on gdzieś pomiędzy znacznym obniżeniem stopy życiowej a sytuacją, w której rodzice nie mogą realizować swoich usprawiedliwionych potrzeb. 

Jeśli więc dochodzi do takiej sytuacji, to wówczas nabieramy innej perspektywy i inaczej oceniamy sytuację pełnoletniego dziecka.

I tak, na przykład: jeśli utrzymywanie studenta studiów dziennych, który przykłada się do nauki i zdaje wszystkie egzaminy powoduje nadmierny uszczerbek dla rodziców, mogą oni wymagać, aby dziecko podjęło jakąś pracę dorywczą i przynajmniej częściowo pokryło koszty swojego utrzymania.

Inaczej również będzie oceniane podjęcie nauki na studiach zaocznych (odpłatnych), w sytuacji, w której zapłata czesnego dla rodziców nie jest znacznych obciążeniem, a inaczej, kiedy spowoduje w ich majątku nadmierny uszczerbek.

Brak starań dziecka o samodzielne utrzymywanie się

Ustawodawca stoi na stanowisku, że pełnoletniemu dziecku, które nie podejmuje żadnych starań, aby się usamodzielnić, nie przysługują alimenty od rodziców. 

Dlatego, jak pisałam wyżej, jeśli dziecko nie przykłada się do nauki, opuszcza zajęcia, nie zdaje egzaminów i powtarza lata – rodzic może uchylić się od obowiązku alimentacyjnego. To samo może zrobić, jeśli dziecko, pomimo pełnej zdolności, w ogóle nie podejmuje nauki ani pracy. 

Zasady współżycia społecznego

Rodzic może również uchylić się od obowiązku alimentacyjnego wobec pełnoletniego dziecka, jeśli łożenie na jego utrzymanie jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Oczywiście, to sąd będzie oceniał tę ewentualną sprzeczność, biorąc pod uwagę całokształt okoliczności. Przykładowo można jednak wskazać, że jeśli dziecko:

  • nie utrzymuje kontaktu z rodzicem, 
  • dopuszcza się wobec rodzica przemocy, 
  • kieruje wobec niego groźby,
  • zachowuje się wobec rodzica wulgarnie lub agresywnie,

utrzymywanie obowiązku alimentacyjnego wobec takiego dziecka może być uznane za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. 

Uchylenie alimentów na pełnoletnie dzieckoAlimenty na dorosłe dziecko – kiedy trzeba je płacić? Kiedy można się od nich uchylić, infografika. Autorka: Agata Czaicka

Alimenty na dorosłe dziecko – uchylenie w praktyce

Powtórzę to, co napisałam na początku artykułu: obowiązek alimentacyjny wynika z przepisów prawa i tak naprawdę jest niezależny od wyroku sądowego. Oznacza to, że obciąża on oboje rodziców, niezależnie od tego, czy są małżeństwem czy nie. 

See also:  Mieszkanie wykupione z bonifikatą a podział majątku

Trzeba więc pamiętać, że na rodzicach zawsze ciąży obowiązek utrzymania dziecka. Co za tym idzie- nawet pełnoletnie dziecko, które np. studiuje i nie może się samo utrzymać, ma prawo żądania od swoich rodziców będących małżeństwem pomocy w utrzymaniu się. Pójdźmy dalej: to dziecko ma możliwość pozwania rodziców o alimenty, jeśli nie otrzymuje od nich wymaganego prawem wsparcia.

Natomiast w praktyce temat uchylenia się od obowiązku alimentacyjnego dotyczy głównie tych rodziców, którzy płacą alimenty na dziecko w wysokości określonej w wyroku sądu lub w umowie alimentacyjnej. 

Jak uchylić się od alimentów na dorosłe dziecko?

Co do zasady- należy skierować pozew do sądu. Nie można zaprzestać płacenia alimentów bez stosownego orzeczenia.

 Gdy mamy wyrok, ugodę sądową lub umowę alimentacyjną sporządzona przed notariuszem z obowiązkiem poddania się egzekucji- samowolne zaprzestanie płacenia alimentów może skończyć się u komornika.

  Należy więc wnieść pozew z odpowiednim żądaniem. Trzeba w nim wykazać jedną z przyczyn ustania obowiązku. 

Możemy więc wskazać na jedną z okoliczności opisanych powyżej, tj. uszczerbek majątkowy po stronie rodziców lub brak działań dziecka zmierzających do usamodzielnienia się. Mamy również możliwość powołania się na sprzeczność z zasadami współżycia społecznego. 

Co jednak zdarza się na najczęściej, to zmiana okoliczności, które leżały u podstaw zasądzenia obowiązku alimentacyjnego. W takiej sytuacji wskazujemy w pozwie, że np. dziecko skończyło szkołę i jest gotowe do podjęcia zatrudnienia.

Jeśli dziecko założyło własną rodzinę i ją utrzymuje- to również jest wystarczające do stwierdzenia, że obowiązek alimentacyjny rodzica wygasł.  Można też podnieść, że sytuacja rodzica nagle się pogorszyła i nie stać go na dalsze łożenie na rzecz pełnoletniego dziecka.

To jednak nie zawsze będzie skutkować uchyleniem obowiązku, a może skończyć się jedynie obniżeniem alimentów. 

Obranie odpowiedniej strategii procesowej i przygotowanie pozwu z odpowiednio sformułowanym żądaniem nie należy do najłatwiejszych zadań.

Sprawne poprowadzenie sprawy i udowodnienie okoliczności, na które się powołujemy, bardzo często wymaga wsparcia prawnika doświadczonego w sprawach o alimenty.

Zachęcamy do kontaktu z naszą kancelarią w Gdańsku. Chętnie odpowiemy na Państwa pytania i pomożemy we wszystkich sprawach z zakresu alimentów. 

Uchylenie alimentów na dorosłe dziecko – FAQ

Poniżej odpowiadam na kilka najważniejszych praktycznych pytań związanych z pozwem o uchylenie alimentów:

Do jakiego sądu składa się pozew o uchylenie alimentów?

Pozew składamy do wydziału rodzinnego w sądzie właściwym ze względu na miejsce zamieszkania dziecka. 

Ile kosztuje pozew o uchylenie alimentów (2021)?

Opłatę za pozew oblicza się sumując 12 rent alimentacyjnych. Jeśli kwota ta przekracza 20 000 zł, wówczas obliczamy z niej 5 % i otrzymujemy wysokość opłaty sądowej.

 W przypadku kwot niższych niż 20 000 zł, posiłkujemy się poniższymi widełkami: do 500 złotych – 30 złotych;  500 złotych do 1500 złotych –100 złotych;  1500 złotych do 4000 złotych –200 złotych;  4000 złotych do 7500 złotych –400 złotych;  7500 złotych do 10 000 złotych – 500 złotych;  10 000 złotych do 15 000 złotych –750 złotych;  

15 000 złotych do 20 000 złotych –1000 złotych.

Uchylenie obowiązku alimentacyjnego – kiedy i na jakich zasadach jest to możliwe?

Jednym z podstawowych obowiązków rodziców jest łożenie na utrzymanie i wychowanie swoich dzieci. Obowiązek ten nie jest ograniczony do zaspokajania potrzeb małoletnich dzieci. Kiedy możliwe jest uchylenie obowiązku alimentacyjnego i jak to zrobić formalnie?

Obowiązek alimentacyjny rodziców

Oboje rodzice mają obowiązek zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb swoich dzieci, niezależnie od ich wieku. Uchylenie alimentów na pełnoletnie dzieckoPodstawową przesłanką jest ustalenie, że dziecko nie jest w stanie się jeszcze samodzielnie utrzymać. Okoliczność ta w odniesieniu do małoletnich dzieci, w większości przypadków, nie jest wątpliwa. Więcej problemów mogą stanowić przesłanki do realizowania obowiązku alimentacyjnego względem pełnoletniego dziecka.

Wymiar obowiązku zaspokajania potrzeb dziecka

Po ustaleniu, że obowiązek alimentacyjny istnieje, przychodzi czas na ustalenie jego wymiaru finansowego.

Najczęściej rodzic niemieszkający z dzieckiem, zobowiązuje się, lub zostaje przez sąd zobowiązany, do wpłacania na rzecz dziecka konkretnej kwoty (ale nie zawsze, w przypadku porozumienia rodziców, możliwe jest uzyskanie orzeczenia bez zasądzania konkretnej kwoty, o tym pisałam tutaj).

W 99,9 % przypadków ustalana jest po prostu kwota alimentów. Wpływ na wysokość tej kwoty mają dwie okoliczności: usprawiedliwione potrzeby dziecka oraz możliwości zarobkowe i finansowe zobowiązanego rodzica (o alimentach i sposobie ich wyliczania pisałam tutaj).

Kiedy rodzic może się uchylić od łożenia na dziecko?

Co do zasady uchylenie się od realizowania obowiązku alimentacyjnego możliwe jest w odniesieniu do dziecka pełnoletniego. Trudno przyjąć istnienie przesłanek do zaprzestania płacenia alimentów w przypadku dziecka małoletniego.

Z jakich powodów rodzic może żądać uchylenia* obowiązku alimentacyjnego?

Obowiązek alimentacyjny może zostać uchylony jeśli:

  • dziecko jest w stanie się samo utrzymać
  • uprawniony posiada majątek, który przynosi dochody pozwalające mu na utrzymanie się
  • realizowanie obowiązku alimentacyjnego łączy się dla rodzica z nadmiernym uszczerbkiem – trudna sytuacja finansowa rodzica uniemożliwia mu łożenie na rzecz dziecka alimentów
  • dziecko nie dokłada starań, żeby wreszcie zacząć samodzielnie się utrzymywać
  • żądanie alimentów jest niezgodne z zasadami współżycia społecznego

O przyczynach uchylenia obowiązku alimentacyjnego pisałam tutaj.

To, że w sytuacjach opisanych powyżej, obowiązek alimentacyjny może być uchylony, wcale nie oznacza automatyzmu w tym zakresie. Każda sprawa jest zupełnie inna i wymaga indywidualnego podejścia.

Tryb postępowania o uchylenie obowiązku alimentacyjnego

Postępowanie sądowe, w zależności od podstawy prawnej, zmierza do ustalenia przesłanek do uchylenia obowiązku alimentacyjnego lub stwierdzenia, że obowiązek ten ustał oraz daty jego ustania. Sprawa toczy się w postępowaniu procesowym, a jej zainicjowanie wymaga złożenia pozwu.

Sąd właściwy

Sądem właściwym do rozpoznania sprawy jest sąd miejsca zamieszkania pozwanego. Pozew kierowany powinien być do wydziału rodzinnego sądu rejonowego.

Opłata

Wniesienie pozwu podlega opłacie, bowiem tylko osoba uprawniona do alimentów korzysta ze zwolnienia z kosztów sądowych w przypadku dochodzenia roszczeń alimentacyjnych. Opłata od pozwu jest opłatą stosunkową, w związku z czym rodzic najpierw powinien ustalić wartość przedmiotu sporu. W tym przypadku będzie to suma świadczeń alimentacyjnych za cały rok.

Inne kwestie rozstrzygane w toku postępowania

W takim postępowaniu rodzic może także wnieść o obniżenie obowiązku alimentacyjnego, na wypadek gdyby sąd nie stwierdził przesłanek do uchylenia w całości obowiązku alimentacyjnego. Z drugiej strony dziecko może złożyć pozew wzajemny o podwyższenie alimentów. Sąd rozpozna wtedy wszystkie zgłoszone żądania w jednym postępowaniu.

Czasem warto także złożyć wniosek o udzielenie zabezpieczenia na czas trwania postępowania. Np. poprzez obniżenie kwoty zasądzonych alimentów, zawieszenie postępowania egzekucyjnego zmierzającego do wyegzekwowania świadczeń itd.

Szczególnie w sprawach, gdzie istnieje spore prawdopodobieństwo uchylenia tego obowiązku.

Dlaczego? Dlatego że nawet w przypadku wydania orzeczenia o uchyleniu obowiązku alimentacyjnego z datą wsteczną, bardzo trudne będzie odzyskanie wypłaconych już za ten okres świadczeń.

* Na potrzeby artykułu roszczenie nazywane jest żądaniem uchylenia obowiązku alimentacyjnego. Jednak w przepisach możemy znaleźć podstawy zarówno do uchylenia obowiązku alimentacyjnego, jak i stwierdzenia, że obowiązek ten wygasł. Potocznie Klienci właśnie w ten sposób precyzują swoje żądanie na spotkaniach w naszej kancelarii… wszyscy wiemy o co dokładnie chodzi.

Wygaśnięcie obowiązku alimentacyjnego rodziców względem pełnoletniego dziecka

Na wstępie podkreślić należy, że obowiązek alimentacyjny rodziców względem ich dzieci nie jest ograniczony żadnym konkretnym terminem, w szczególności obowiązek ten – jak wiele osób niesłusznie przyjmuje – nie wygasa z chwilą osiągnięcia przez dziecko pełnoletniości czy też zakończenia edukacji czy nawet w przypadku podjęcia przez dziecko zatrudnienia.

Innymi słowy, wygaśnięcie obowiązku alimentacyjnego nie następuje z mocy prawa. W zasadzie takim końcowym momentem, od którego dziecko nie ma już prawa do świadczeń alimentacyjnych jest chwila, do której jest ono w stanie w pełni utrzymać się samodzielnie.

Do tej chwili natomiast obowiązek alimentacyjny ciąży na rodzicach niezależnie od tego czy dziecko znajduje się w niedostatku.

Zasada, że rodzice mogą uchylić się od świadczeń alimentacyjnych, ale wyłącznie względem dziecka pełnoletniego, czyli z reguły dziecka, które ukończyło lat 18, o ile może się ono już utrzymać samodzielnie, jest tzw. zasadą ogólną. Dodatkowo jednak przepis art.

133 § 3 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stanowi, że rodzice mogą uchylić się od świadczeń alimentacyjnych względem dziecka pełnoletniego, jeżeli są one połączone z nadmiernym dla nich uszczerbkiem lub jeżeli dziecko nie dokłada starań w celu uzyskania możności samodzielnego utrzymania się nawet wówczas gdy nie jest ono jeszcze w pełni samodzielne. Należy to bardzo mocno zaakcentować, bo niejednokrotnie zobowiązani do zapłaty alimentów pozostają w błędnym przekonaniu, że obowiązek alimentacyjny wygasa sam np. z momentem usamodzielnienia się dziecka. Nic bardziej mylnego, uchylenie alimentów może nastąpić tylko w wyniku tego, że zobowiązany złoży pozew o uchylenie obowiązku alimentacyjnego.

See also:  Czy mogę wyjechać za granicę z dziećmi, jeśli z ich ojcem nie mamy ślubu?

Kiedy wygasa obowiązek alimentacyjny

W tym kontekście wskazać trzeba, że przesłanki, które decydują o wygaśnięciu/uchyleniu obowiązku alimentacyjnego nie muszą leżeć po stronie uprawnionego do alimentów dorosłego dziecka, mogą to być także przyczyny leżące po stronie zobowiązanego rodzica jak np.

 zmniejszenie się możliwości zarobkowych wywołanych chorobą czy utrata uprawnień do wykonywania zawodu – utrata prawa jazdy przez kierowcę zawodowego przy jednoczesnym zaspokajaniu przez niego z trudem własnych potrzeb materialnych.

Należy jednak pamiętać, iż zgodnie z przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego celowe działania rodziców zmierzające do zmniejszenia się możliwości zarobkowych nie będą mogły stanowić skutecznej podstawy powództwa o uchylenie obowiązku alimentacyjnego.  Art.

136 kodeksu stanowi bowiem, że jeżeli w ciągu ostatnich trzech lat przed sądowym dochodzeniem świadczeń alimentacyjnych osoba, która była już do tych świadczeń zobowiązana, bez ważnego powodu zrzekła się prawa majątkowego lub w inny sposób dopuściła do jego utraty albo jeżeli zrzekła się zatrudnienia lub zmieniła je na mniej zyskowne, nie uwzględnia się wynikłej stąd zmiany przy ustalaniu zakresu świadczeń alimentacyjnych.

Przyczyną zaś leżącą po stronie dziecka, od której zależy stwierdzenie ustania obowiązku alimentacyjnego jest np. okoliczność, że dorosłe dziecko, będąc już przygotowane do pracy ale nadal uczące się, w sposób zawiniony zaniedbuje studia (tak wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 sierpnia 1980 r., III CRN 144/80).

Ponadto, rodzice względem dorosłego już dziecka mogą uchylić się od wykonania obowiązku alimentacyjnego względem uprawnionego, jeżeli żądanie alimentów jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, na co pozwala art.

1441 k.c. Tutaj okoliczności faktyczne powództwa mogą być naprawdę różnorakie, opowiadające najogólniej rzecz biorąc poczuciu sprawiedliwości, a stanowiące przejaw np. nagannego zachowania się uprawnionego do alimentów dziecka.

Do wykazania wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego – w sytuacji gdy dziecko nadal dochodzi zapłaty alimentów – pomimo zaistnienia przesłanek  ustania tegoż obowiązku – jest koniecznie wydanie przez sąd stosownego orzeczenia, w którym sąd to potwierdzi. Pozew o uchylenie obowiązku alimentacyjnego powinien być w każdym przypadku rzetelnie sporządzony, aby dać sądowi możliwość pełnego ustalenia stanu faktycznego sprawy.

W tym miejscu zasadnym jest wspomnieć, że istnieje możliwość ustalenia, że stosunek alimentacyjny wygasł z mocą wsteczną tj. np. wcześniej niż z chwilą wytoczenia powództwa.

Jeżeli rodzic chce aby sąd ustalił, że obowiązek wygasł z konkretną datą wsteczną, winien to wyraźnie wskazać w pozwie o uchylenie obowiązku alimentacyjnego, ponadto oczywiście udowodnić, że z tą właśnie datą dziecko uzyskało samodzielność.

Jeżeli rodzic nie zażąda ustalenia wygaśnięcia obowiązku wstecz – co oczywiście znajdzie wyraz w komparycji wyroku- oznacza to, że wyrok będzie działał jedynie na przyszłość.

Przyjmuje się, co do zasady, że w sprawie z powództwa o ustalenie wygaśnięcia omawianego obowiązku dopuszczalne jest orzeczenie o zmniejszeniu zakresu świadczeń, bowiem orzeczenie o zmniejszeniu zakresu świadczeń alimentacyjnych w sprawie o ustalenie wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego nie narusza zakazu wyrokowania co do przedmiotu nieobjętego żądaniem (tak np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2000 r., sygn.akt i CKN 945/00), aczkolwiek w orzecznictwie było też wyrażane zdanie odmienne. z tego też względu najlepszym rozwiązaniem zawsze będzie sporządzenie pozwu z zawartym w nim żądaniem ewentualnym.

Właściwość sądów w sprawach o wygaśnięcie obowiązku alimentacyjnego

Powództwo o ustalenie wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego, bez względu na wartość przedmiotu sporu, musi zostać wytoczone przed sądem rejonowym, zgodnie z miejscem zamieszkania pozwanego tj. w tym przypadku dziecka uprawnionego do alimentacji. Co prawda art.

32 kodeksu postępowania cywilnego stanowi, że powództwo o roszczenie alimentacyjne można wytoczyć według miejsca zamieszkania osoby uprawnionej, aczkolwiek osobą uprawnioną w rozumieniu tego przepisów jest jedynie osoba dochodząca alimentów lub ewentualnie ich podwyższenia, a nie osoba zobowiązana do płacenia alimentów.

Pozew o uchylenia obowiązku alimentacyjnego nie jest zatem powództwem, o którym mowa w powołanym przepisie.

Zabezpieczenie roszczenia w procesie o uchylenie obowiązku alimentacyjnego

Niejednokrotnie zdarza się sytuacja, w której alimenty są egzekwowane podczas gdy istnieją przesłanki ustalenia, że obowiązek alimentacyjny już wygasł. Warto zatem pamiętać, że już w pozwie można zawrzeć wniosek o zabezpieczenie powództwa. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w treści uchwały z dnia 27.11.1980 r., wydanej w sprawie III CZP 60/80 „zabezpieczenie powództwa przewidzianego w art.

138 k.r.o. o uchylenie lub obniżenie obowiązku alimentacyjnego przez zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie jest wyłączone. Ze względu jednak na potrzebę szczególnej ochrony interesu osoby uprawnionej do alimentacji zawieszenie postępowania egzekucyjnego może mieć miejsce tylko wówczas, gdy powództwo jest uwiarygodnione w wysokim stopniu”.

Trzeba tym samym mieć na uwadze, że domagając się zabezpieczenia powództwa o uchylenie obowiązku alimentacyjnego ważne jest dokładne zobrazowanie stanu faktycznego sprawy oraz przedstawienie sądowi w miarę możliwości skompletowanych dowodów poświadczających, że dziecko jest w stanie samodzielnie się utrzymać. Nie wystarczą same tylko twierdzenia powoda zawarte w treści pozwu.

Sam pozew o uchylenie alimentów nie rodzi obowiązku zabezpieczenia.

OPŁATA OD POZWU O UCHYLENIE ALIMENTÓW

Pozew o uchylenie obowiązku alimentacyjnego należy opłacić. Rodzic zobowiązany do zapłaty alimentów nie korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie o uchylenie alimentów. Art.

96 ust 1 pkt 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych stanowi bowiem, że tylko osoba dochodząca roszczeń alimentacyjnych oraz strona pozwana w sprawie o obniżenie alimentów jest zwolniona z obowiązku ich ponoszenia. Oznacza to, że w przypadku domagania się stwierdzenia wygaśnięcia obowiązku rodzic będzie musiał je uiścić wnosząc pozew.

Opłata od takiego powództwa wynosi 5 % wartości przedmiotu sporu. Wartością przedmiotu sporu w tego typu sprawach jest równowartość rocznych alimentów (art. 22 k.p.c.)

Kiedy można uchylić się od płacenia alimentów na pełnoletnie dziecko

Wielu osobom wydaje się, że obowiązek alimentacyjny automatycznie wygasa wraz z uzyskaniem przez dziecko pełnoletności. Nic bardziej mylnego. Skończenie przez potomstwo 18. roku życia może natomiast umożliwić uchylenie się od świadczenia alimentacyjnego.

Konieczna będzie jednak zmiana stosunków, jak również wniesienie odpowiedniego pozwu.

Zasadą jest, iż rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania.

Ustawodawca przewidział jednak sytuacje, w których możliwe będzie uchylenie od świadczeń alimentacyjnych na dorosłe dziecko. Są one związane ze zmianą sytuacji majątkowej obowiązanego, jak również brakiem podjęcia stosownej inicjatywy zmierzającej do usamodzielnienia się przez uprawnionego.

O tym czy trzeba płacić alimenty na dziecko, które ukończyło 18. rok życia pisaliśmy tutaj >>>

Nadmierny uszczerbek dla rodziców

Zgodnie z treścią art. 133 par. 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego rodzice mogą uchylić się od świadczeń alimentacyjnych względem dziecka pełnoletniego, jeżeli są one połączone z nadmiernym dla nich uszczerbkiem lub jeżeli dziecko nie dokłada starań w celu uzyskania możności samodzielnego utrzymania się.

– Choć obowiązek dostarczania środków finansowych dziecku, które nie jest w stanie samodzielnie się utrzymać jest niezwykle ważny, to pamiętajmy o tym, że życie pisze różne scenariusze. Rodzic bowiem może z przyczyn niezależnych od siebie popaść w niedostatek. – wskazuje Adam Walas, prezes Fundacji Smart Law.

Dodaje, że uchylenie się od obowiązku takiego świadczenia możliwe jest np. wtedy, gdy zobowiązany rodzic wykaże, że po opłacaniu zasądzonych alimentów, nie zostanie mu pieniędzy na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych takich jak jedzenie czy leki – kwituje Adam Walas.

Stare długi alimenciarzy pozostaną w rejestrze

Czy każda zmiana sytuacji majątkowej rodzica będzie uzasadniała uchylenie się od świadczenia alimentacyjnego? Otóż nie. Warto w tym miejscu przytoczyć treść uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z dnia 24 marca 2000 r.

(I CKN 1538/99), w którym wskazał, że „trudna sytuacja materialna rodziców nie zwalnia ich od obowiązku świadczenia na potrzeby dzieci. Zmuszeni są oni dzielić się z dziećmi nawet bardzo szczupłymi dochodami, chyba że takiej możliwości są pozbawieni w ogóle.

W sytuacjach skrajnych, zwłaszcza o charakterze przejściowym, sprostanie obowiązkowi alimentacyjnemu wymagać nawet będzie poświęcenia części składników majątkowych.”.

Konieczne jest zatem porównanie wysokości alimentów z wysokością dochodów osiąganych przez rodziców oraz ustalenie, czy spełnienie obowiązku zakłóci zaspokojenie podstawowych potrzeb rodziców.

See also:  Dom na kredyt przed zawarciem małżeństwa

Sąd powinien ustalić kwotę, jaka pozostaje rodzicom po pokryciu stałych kosztów utrzymania i uiszczeniu raty alimentacyjnej.

Nie można na rodziców nakładać obowiązku alimentacyjnego względem pełnoletnich dzieci kosztem zdrowia czy też popadnięcia w ubóstwo.

Brak starań w celu uzyskania możności samodzielnego utrzymania się

Drugą przesłanką uzasadniającą uchylenie się od świadczenia alimentacyjnego jest niedokładanie przez dziecko starań w celu możności samodzielnego utrzymania się.

– Dziecko może zachłysnąć się dorosłością, przez co jego zaniedbania staną się tak duże, że alimenty w tej sytuacji byłyby najzwyczajniej w świecie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Ustawodawca widząc ten problem, pozwolił w szczególnych przypadkach na uchylenie się od obowiązku alimentacyjnego – argumentuje Adam Walas.

– Dla przykładu, jeśli dziecko, które z powodu wagarów nie uzyskuje promocji do następnej klasy, to rodzic może uchylić się od alimentów wskazując, że dziecko nie dokłada starań w celu uzyskania możności samodzielnego utrzymania się – kwituje Adam Walas.

Kiedy dochodzi do usamodzielnienia się dziecka? Ciężko jednoznacznie odpowiedzieć na to pytanie, gdyż będzie to zależało od indywidualnych okoliczności danej sprawy. Pomocne będą jednak wskazówki interpretacyjne wypracowane w orzecznictwie. Przyjrzymy się zatem jak do tej kwestii podchodziły sądy.

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24 marca 2000 r. (I CKN 1538/99) stwierdził, że „dziecko, które osiągnęło nie tylko pełnoletność, ale zdobyło także wykształcenie umożliwiające podjęcie pracy zawodowej, pozwalającej na samodzielne utrzymanie, nie traci uprawnień do alimentów, jeżeli np. chce kontynuować naukę i zamiar ten znajduje uzasadnienie w dotychczas osiąganych wynikach.”.

Z kolei w wyroku z dnia 30 czerwca 1999 r.

(III CKN 199/99) Sąd Najwyższy wskazał, że „w sytuacji, gdy pełnoletnie dziecko, mając wyuczony zawód, zamierza kontynuować naukę na wyższej uczelni prywatnej, z którą to nauką – obok kosztów utrzymania – łączy się czesne, trzeba uwzględniać okoliczność, czy pozwala na to stopa życiowa rodziców.”.

Z powyższego wynika zatem, że chęć i predyspozycje do dalszego kontynuowania nauki, nawet na prywatnej uczelni (pod warunkiem, że rodziców będzie na to stać), będzie uzasadniała dalsze trwanie obowiązku świadczeń alimentacyjnych wobec dziecka.

Przy tej ocenie należy jednak brać pod uwagę podejście i wyniki w nauce samego uprawnionego. Jak trafnie zauważył, bowiem Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 sierpnia 1980 r.

(III CRN 144/80) „rodzice nie są obowiązani dostarczać środków utrzymania dziecku, które, będąc już przygotowane należycie do wykonywania przez nie odpowiedniego dla niego zawodu, podejmuje dla podniesienia swych kwalifikacji dalsze kształcenie się, ale w studiach się zaniedbuje, nie robi należytych postępów, nie otrzymuje obowiązujących zaliczeń, nie zdaje w terminie przepisanych egzaminów, a zwłaszcza jeżeli z własnej winy powtarza lata studiów i wskutek tego nie kończy studiów w przewidzianym programem okresie.”.

Uchylenie alimentów a pełnoletnie dziecko

W ostatnim czasie wiele porad, których udzieliłam, dotyczyło uchylenia alimentów na rzecz dziecka po osiągnięciu przez nie pełnoletności. Rodzice, którzy na podstawie wyroków zostali zobowiązani do płacenia alimentów na rzecz dzieci, nie chcą już ich płacić na rzecz pełnoletnich już dzieci.

Aby uchylić alimenty, należy rozważyć, czy złożenie takiego pozwu jest zasadne pod względem przesłanek materialnoprawnych.

Zakres obowiązku alimentacyjnego na dorosłe dziecko.

Pełnoletnie dziecko ma prawo w dalszym ciągu otrzymywać alimenty, o ile kontynuuje naukę. Podstawowym bowiem jego obowiązkiem jest uzyskanie takiego wykształcenia, które zapewni mu samodzielność.

Rodzaj studiów podjętych przez dziecko ma istotne znaczenie. Przy studiach stacjonarnych, z reguły nie ma możliwości podjęcia pracy.

Inna sytuacja jest w przypadku studiów zaocznych, gdzie nauka odbywa się najczęściej w weekendy, co umożliwia podjęcie pracy.

Uchylenie alimentów z uwagi na niedostatek zobowiązanego do alimentacji.

Jak w każdej sprawie o alimenty, istotne znaczenie mają również możliwości zarobkowe strony zobowiązanej. Uchylić alimenty na rzecz pełnoletniego dziecka można również w sytuacji, gdy dalsze jego alimentowanie mogłoby doprowadzić do niedostatku po stronie zobowiązanego rodzica.

Gdzie złożyć pozew o uchylenie alimentów?

Pozew o uchylenie alimentów należy złożyć do sądu właściwego dla miejsca zamieszkania dziecka.

Ile kosztuje pozew o uchylenie alimentów?

Pozew podlega opłacie, uzależnionej od wartości przedmiotu sporu, którą dla spraw o świadczenia alimentacyjne ustala się mnożąc wysokość alimentów przez 12 miesięcy. Wysokość opłaty w zależności od wartości przedmiotu sporu określa art. 13 Ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, pod linkiem:

http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20051671398/U/D20051398Lj.pdf

Koszt pomocy w napisaniu pozwu, reprezentacji przed sądem przez adwokata zależy od szacowanego nakładu pracy adwokata i jest ustalany indywidualnie.

Każdy z Państwa może skorzystać z jednorazowej porady prawnej, w toku której adwokat przeanalizuje Państwa sytuację faktyczną i prawną oraz zaproponuje najlepsze rozwiązanie Państwa sprawy.

Jak napisać pozew o uchylenie alimentów?

  • Pozew piszemy jak każde pismo urzędowe, należy wskazać:
  • – adres sądu
  • – dane powoda, w tym adres i nr PESEL, można podać email;
  • – dane pozwanego (dziecka) w tym adres i w miarę możliwości PESEL,
  • – zatytułować pismo – Pozew o uchylenie alimentów.
  • – sformułować żądanie uchylenia alimentów i wpisać od kiedy

– w uzasadnieniu napisać dlaczego żądania uchylenia alimentów jest zasadne, w jaki sposób zmieniła się sytuacja uprawnionego do alimentów dziecka (np.

brak kontynuowania nauki lub kontynuowanie nauki w trybie zaocznym, podjęcie pracy), a  także jak zmieniła się sytuacja zobowiązanego do płacenia alimentów (np. zmiana lub utrata pracy, niższe zarobki, inne zobowiązania rodzinne).

  1. – w razie potrzeby powołać dowody na poparcie swoich twierdzeń, w tym dokumenty wskazujące na pokrewieństwo rodzica i dziecka (odpis skrócony lub zupełny aktu urodzenia dziecka), nadto dołączyć lub wskazać ostatni wyrok (lub ugodę), gdzie został orzeczony obowiązek alimentacyjny
  2. – koniecznie się podpisać,
  3. – dołączyć dowód uiszczenia opłaty od pozwu
  4. -wysłać do sądu dwa egzemplarze pisma a dodatkową kopię sobie zostawić.

Dobrowolne zrzeczenie się alimentów przez pełnoletnie dziecko

Zgodnie z obowiązującymi przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego – nie można zrzec się prawa do alimentów. Co do zasady, nawet pełnoletnie dziecko nie może zrzec się alimentów – gdyż obowiązek alimentacyjny wynika z przepisów prawa.

Zgodnie z przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego – rodzice są zobowiązani do uiszczania świadczeń alimentacyjnych względem swych dzieci, które nie są w stanie się samodzielnie utrzymać. Chyba, że dochody pochodzące z majątku dziecka są wystarczające na pokrycie kosztów utrzymania oraz wychowania.

  • Jednakże, zgodnie z art. 133§3 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego to rodzic może uchylić się od obowiązku świadczenia alimentacyjnego na rzecz dziecka pełnoletniego, w sytuacji, gdy spełnienie tego obowiązku wiązałoby się z nadmiernym uszczerbkiem lub gdy dziecko nie dokłada starań do samodzielnego utrzymania się
  • Jeżeli istnieją do tego podstawy, rodzic zobowiązany do płacenia alimentów może starać się o zniesienie obowiązku alimentacyjnego.
  • Mając na uwadze powyższe, rodzic (płacący alimenty) może złożyć do sądu właściwego miejscowo dla siedziby pozwanego (dziecka uprawnionego do alimentów) pozew o uchylenie obowiązku alimentacyjnego.

Ponadto, jako drugą ewentualność można wskazać, art. 138 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego: ”W razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego.”

Analizując art.

138 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, należy wskazać, że skoro określenie zasad obowiązku alimentacyjnego możliwe jest do ustalenia zarówno w orzeczeniu sądowym jak i w umowie, to i należy domniemywać, że i ewentualne zakończenie obowiązku alimentacyjnego może odbyć się takimi samymi sposobami. Jednakże wiązałoby się to również z koniecznością powództwa oraz ewentualnego zawarcia ugody sądowej lub pozasądowej ale zatwierdzonej później przez sąd.

  1. Należy wspomnieć, iż prawo dochodzenia niezapłaconej kwoty z tytułu alimentów zasądzonych wyrokiem sądowym przedawnia się dopiero po upływie dziesięciu lat.
  2. Uprawniony (czyli dziecko) ma jednak prawo nigdy nie dochodzić zasądzonych dla niego alimentów.
  3. Ponadto, dziecko pełnoletnie jako wierzyciel może złożyć wniosek do komornika o umorzenie egzekucji (o ile egzekucja jest prowadzona) albo wycofanie żądania „potrącania alimentów” przez organ emerytalny.
  4. Reasumując, obowiązku płacenia alimentów nie można uchylić w drodze umowy zawartej między dzieckiem a rodzicem zobowiązanym do płacenia alimentów.
  5. Taka umowa  jest nieważna, podobnie jak oświadczenie dziecka (uprawnionego do alimentów) o zrzeczeniu się prawa do alimentów.

Leave a Reply

Your email address will not be published.