Uznanie dziecka i alimenty od byłego partnera

Jak obecnie wygląda sytuacja dłużników alimentacyjnych? Czy można walczyć z osobami, które uchylają się od płacenia zasądzonych alimentów?

Dane zgromadzone przez Rejestr Dłużników BIG InfoMonitor umożliwiają stworzenie swoistego portretu tzw. „alimenciarza”. Kim jest „typowy” dłużnik alimentacyjny?

Podstawą prawną do obniżenia alimentów jest art. 138 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej KRO). Przepis ten stanowi, że w razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego.

Jakie jest kryterium dochodowe do funduszu alimentacyjnego w 2022 r.? Ile wynoszą świadczenia?

Co robić kiedy osoba zobowiązania do opłacania alimentów na Ciebie lub na Twoje dziecko uchyla się od tego obowiązku? Kiedy nie płaci? Kiedy mówi, że nie chce i nie będzie płacić? Gdy masz trudności z pokrywaniem podstawowych wydatków związanych z utrzymaniem dziecka. O tym, jak się zachować, jak postępować skutecznie oraz pozostawać w zgodzie z prawem, przeczytasz w tym artykule.

Obowiązek alimentacyjny jest instytucją prawną mającą zapewnić uprawnionemu środki utrzymania, a w miarę potrzeby, w przypadku dziecka, także i wychowania.

Obowiązek ten i powiązane z nim uprawnienie do alimentów dotyczy osób pozostających w stosunku prawnorodzinnym i jest wyrazem idei solidarności rodzinnej.

W stosunku między rodzicami a dzieckiem stanowi on jeden z prawnych przejawów realizacji zasady ochrony dobra dziecka i jest środkiem przeciwdziałającym ujemnym majątkowym skutkom rozłączenia z jednym z rodziców.

Dorosłe dziecko nie będzie musiało ponosić opłat za pobyt rodzica w domu pomocy społecznej, jeśli wykaże, że rodzic ten rażąco naruszał obowiązek alimentacyjny lub inne obowiązki rodzinne – przewiduje nowelizacja ustawy o pomocy społecznej, którą podpisał 5 stycznia 2022 r. prezydent Andrzej Duda.

Zmiany, które weszły w życie 29 grudnia 2021 r. spowodują, iż informacje o długach alimentacyjnych starsze nić 6 lat nie będą już usuwane z rejestrów BIG.

Alimenty natychmiastowe to rozwiązanie skierowane do osób, którym zależy na szybkim zasądzeniu świadczeń. Na jakich zasadach będą przyznawane?

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż kwoty zwrócone do Funduszu Alimentacyjnego nie pomniejszają przychodu dłużnika.

Konto dla dziecka bez jego zgody może założyć rodzic, mający zaległości alimentacyjne. Na problem możliwego wykorzystywania rachunku do uchylania się od obowiązku alimentacyjnego zwrócono uwagę w jednej z interpelacji poselskich.

W wielu przypadkach rodziców opiekujących się dziećmi, które nie otrzymują alimentów, nie stać na sfinansowanie jakichkolwiek zajęć pozalekcyjnych.

Istnieje kilka sposobów na to, jak skutecznie domagać się od byłego partnera należnych środków. Jakich?

Zaległości alimentacyjne wynoszą już rekordowe 13 mld zł. Krajowy Rejestr Długów Biuro Informacji Gospodarczej wskazuje, iż większość alimenciarzy zalega z płatnościami nie tylko na dzieci.

Wniosek o świadczenia z funduszu alimentacyjnego na nowy okres będzie można złożyć od początku lipca lub sierpnia 2021 r. w zależności od formy.

Wiele osób pracujących na umowach zlecenia lub samozatrudnionych utraciło, jeżeli nie całkowicie to w znacznym stopniu, swoje zarobki. O ile wcześniej nie miały problemów z płaceniem alimentów, tak w chwili obecnej brakuje im środków na pokrycie swoich zobowiązań i są zmuszeni wystąpić o obniżenie alimentów – mówi adwokat Karolina Marszałek

Uznanie ojcostwa przed porodem wywołuje ważne skutki dla rodziców i dziecka. Jakie zasady obowiązują w 2021 r.?

Zasady dotyczące uznania ojcostwa w 2021 r. nie zmieniły się. Na czym polega uznanie ojcostwa i jak tego dokonać?

Prawnik do porodu czy mediator to coraz częstsze oczekiwania osób szukających pomocy prawnej. Prawnicy rodzinni zajmują się już nie tylko rozwodami czy alimentami.

Alimenty natychmiastowe to rozwiązanie zaproponowane przez Ministerstwo Sprawiedliwości. Czy po wprowadzeniu przepisów zaległości dłużników wzrosną?

Na prezenty od dłużników alimentacyjnych, choćby przy specjalnych okazjach, trudno liczyć. Tak wynika z badań przeprowadzonych pod patronatem Stowarzyszenia Dla Naszych Dzieci, wśród obserwatorów funpage’u Odzyskuj Alimenty, należącym do BIG InfoMonitor.

Alimenty na dziecko. Do kiedy rodzice mają płacić świadczenia alimentacyjne? Zmiany przygotowało Ministerstwo Sprawiedliwości.

Alimenty natychmiastowe zdaniem Ministerstwa Sprawiedliwości mają poprawić sytuację dzieci. Ile będą wynosiły takie alimenty?

Alimenty w 2021 roku czeka kilka zmian dotyczących świadczeń wypłacanych z funduszu. Co z alimentami płaconymi przez rodziców? Ile wynoszą?

Fundusz alimentacyjny z kryterium dochodowym podlegającym waloryzacji zakłada projekt ustawy przyjęty przez rząd. Co jeszcze ma się zmienić?

Krajowy Rejestr Zadłużonych ma ruszyć jeszcze w 2021 roku. Jak będzie działał? Czy obejmie dłużników alimentacyjnych? Oto najważniejsze informacje.

Zobowiązania alimentacyjne rosną. Zaległości sięgają blisko 13 mld zł. Wzrosła również średnia wartość długu.

Obowiązek alimentacyjny pomiędzy (byłymi) małżonkami powstaje w związku z zawarciem związku małżeńskiego, a nie na skutek orzeczonego rozwodu. Obowiązek ten jest kontynuacją obowiązku małżonków do wzajemnej pomocy, w tym także w wymiarze finansowym. Kiedy i na jakich zasadach były małżonek może domagać się alimentów?

W czasie pandemii COVID-19 wiele osób (w tym zobowiązanych do świadczeń alimentacyjnych) straciło zdolność finansową.

Pojawia się zatem pytanie co zrobić, jeśli jeden z małżonków był już zobowiązany w ramach zabezpieczenia do przekazywania alimentów na rzecz małoletniego, postępowanie rozwodowe trwa, a doszło do zmiany możliwości majątkowo-zarobkowych zobowiązanego wywołanej utratą zatrudnienia lub ograniczeniem dochodów z powodu pandemii.

Zmiana wysokości alimentów w czasie pandemii może być utrudniona.

Na problemy zarówno w sytuacji nieotrzymywania przez dziecko należnych alimentów, jak i zmniejszonych zarobków rodzica zwraca uwagę Rzecznik Praw Obywatelskich.

Jakie rozwiązania proponuje RPO? W jakich sytuacjach można wnosić o obniżenie lub podwyższenie wysokości płaconych alimentów? Czy można obniżyć alimenty z powodu koronawirusa?

Z chwilą ogłoszenia upadłości obowiązek alimentacyjny ciążący na upadłym nie wygasa, a nadal obciąża osobę upadłego. W jaki sposób oraz w jakim zakresie zaspokajane są alimenty po ogłoszeniu upadłości? Czy zobowiązania alimentacyjne płaci syndyk?

Ile powinny wynosić płacone na dziecko alimenty? Od czego zależy ich wysokość?

Zgodnie z art. 306 Kodeksu postępowania cywilnego konieczna jest zgoda na dokonanie badania krwi. Jednak nie zawsze ona musi być wyrażona przez osobę badaną. Celem regulacji kodeksowej jest zapewnienie badanemu prawa do decydowania o sobie, w tym także prawa do nie naruszania integralności cielesnej.

Zmniejszyła się liczba wypłacanych w tym roku zasiłków rodzinnych i świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wszystko wskazuje na to, że pomimo zmian prawa ta tendencja spadkowa będzie się utrzymywać.

Czy dziecku należą się alimenty od wujka czy ciotki? Co o obowiązku alimentacyjnym mówią przepisy prawa?

Trwa proces składania wniosków o świadczenia rodzinne oraz z funduszu alimentacyjnego w formie papierowej na nowe okresy ich wypłaty. Zgodnie z zaleceniami Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej gminy powiny same występować do urzędów skarbowych o dane o zarobkach osób, które nie skończyły 26 lat.

Alimenty zasądza się na przyszłość, począwszy od dnia wskazanego w pozwie. Przepisy przewidują jednak możliwość dochodzenia alimentów za okres wsteczny po spełnieniu określonych warunków.

Jak obecnie wyglądają rozprawy w sądach? W jakim stopniu sytuacja związana z koronawirusem wpływa na wysokość płaconych alimentów? Czy ograniczenia w działalności przedszkoli lub szkół mogłyby stanowić powód do zmiany ustalonych kontaktów? O praktycznych aspektach dotyczących spraw rodzinnych opowiada adwokat Agnieszka Jakubowska-Gregier.

Od 1 lipca można składać elektroniczne wnioski o świadczenia z funduszu alimentacyjnego na nowy okres świadczeniowy 202/2021. W tym roku warto pamiętać o kilku ważnych zmianach m.in. wyższym kryterium dochodowym uprawniającym do otrzymania wsparcia.

Obecnie zdarza się, iż pracownikom zostaje obniżone wynagrodzenie, gdy pracodawca korzysta ze wsparcia przewidzianego w ramach tzw. Tarczy Antykryzysowej. Czy utrata pracy z powodu epidemii koronawirusa lub obniżka pensji uzasadniają obniżenie wysokości płaconych alimentów?

Gminy, przyznając świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego na nowy okres ich wypłaty, po raz pierwszy będą to robić zgodnie z zasadą „złotówka za złotówkę”. Czy skomplikuje to przyznawanie wsparcia?

Przepisy ustawy zwanej Tarczą Antykryzysową 3.0 przewidują podwyższenie kryterium dochodowego uprawniającego do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wprowadzają również zasadę „złotówka za złotówkę”.

W okresie świadczeniowym 2020/2021 ma obowiązywać nowe wyższe kryterium dochodowe dla świadczeń z funduszu alimentacyjnego (FA). Kryterium dochodu będzie podlegało waloryzacji. Jaka kwota zgodnie z projektem nowej ustawy będzie obowiązywała w 2020 i 2021 r.?

Kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń alimentacyjnych ma zostać podwyższone od października 2020 r. Osoby wnioskujące o świadczenia nie będą musiały przedstawiać papierowych zaświadczeń o dochodach. Planowane zmiany mają ułatwić uzyskiwanie świadczeń.

Ministerstwo Sprawiedliwości chce wrócić do tematu alimentów natychmiastowych. Projekt przewidujący wprowadzenie natychmiastowych alimentów wpłynął do Sejmu poprzedniej kadencji. Ustawę popiera Rzecznik Praw Dziecka.

Czy otrzymywanie świadczenia wychowawczego (500 plus) na dziecko może stanowić powód do obniżenia wysokości alimentów? Odpowiedź na to pytanie wynika wprost z przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Od czego zależy wysokość alimentów orzekanych przez sąd na byłą żonę lub męża? Czy kwotę zasądzonych alimentów można obniżyć lub podwyższyć?

Fundacja KiDs przekonuje, iż prace nad projektami przewidującymi wprowadzenie alimentów natychmiastowych oraz podwyższenie kryterium dochodowego dla świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego mogą pójść na marne. Do końca kadencji Sejmu pozostały już tylko dwa posiedzenia.

Rodzice mogą uchylić się od świadczeń alimentacyjnych względem dziecka pełnoletniego, jeżeli są one połączone z nadmiernym dla nich uszczerbkiem lub jeżeli dziecko nie dokłada starań w celu uzyskania możności samodzielnego utrzymania się. Czy każda zmiana sytuacji majątkowej rodzica będzie uzasadniała uchylenie się od świadczenia alimentacyjnego? Kiedy dochodzi do usamodzielnienia się dziecka?

Pierwsze obwieszczenie, dotyczące kwot alimentów natychmiastowych Minister Sprawiedliwości powinien ogłosić do 30 listopada 2020 r. Jakie stawki będą obowiązywały do tego momentu?

See also:  Jakie mam prawa do nieruchomości męża?

Konkubinat: uznanie ojcostwa, prawa dziecka, alimenty, nazwisko, adopcja

Dziecko, które urodzi się zamężnej kobiecie jest od początku uznawane za dziecko jej męża, nawet jeśli jego biologicznym tatą jest zupełnie ktoś inny. Domniemanie ojcostwa męża matki można obalić tylko przed sądem wnosząc powództwo o zaprzeczenie ojcostwa.

Ojcostwo partnera (konkubenta) matki w świetle prawa nie jest oczywiste i dziecko zrodzone w wolnym związku ma status dziecka pozamałżeńskiego, choćby rodzice mieszkali razem, a nawet wzięli ślub po narodzinach potomka. Taki stan trwa dopóty, dopóki partner nie uzna dziecka za swoje, a mama nie potwierdzi jego udziału w akcie poczęcia.

Uznasz dziecko przed porodem

Jeśli rodzice chcą, by w akcie urodzenia widniało imię i nazwisko biologicznego ojca,  muszą pofatygować się do dowolnego urzędu stanu cywilnego i złożyć przed jego kierownikiem dwa oświadczenia.

Pierwsze to oświadczenie ojca, że uznaje dziecko za własne, drugie to potwierdzenie  matki, że ojcem dziecka jest ten mężczyzna. Oświadczenia mogą być złożone jednocześnie, ale jeśli to niemożliwe, mama powinna złożyć swoje najpóźniej w ciągu trzech miesięcy od dnia oświadczenia mężczyzny.

Jeśli nie dotrzyma tego terminu oświadczenie partnera będzie bezskuteczne, a USC skieruje rodziców do sądu opiekuńczego.

Co zabrać do urzędu? Wystarczy dowód osobisty, ale jeśli po ręką jest skrócony odpis własnego aktu urodzenia, to też warto go ze sobą wziąć.

Kierownik USC ma prawo odmówić przyjęcia oświadczeń, jeśli uznanie jest niedopuszczalne albo gdy powziął wątpliwość co do pochodzenia dziecka. Takie sytuacje mogą mieć miejsce wtedy, gdy oświadczenie chce złożyć  osoba niepełnoletnia lub ubezwłasnowolniona albo gdy ojcostwo innego mężczyzny zostało już ustalone, ewentualnie sprawa o ustalenie ojcostwa właśnie toczy się przed sądem.

Z odmową przyjęcia oświadczenia trzeba się liczyć także wtedy, gdy zachodzi domniemanie ojcostwa byłego męża matki.

Przykład 1

Pani Agnieszka wyprowadziła się od męża pół roku przed rozwodem. Tuż przed uzyskaniem wyroku rozwodowego zaszła w ciążę z nowym partnerem, z którym nie wzięła ślubu.

Gdy po narodzinach dziecka partnerzy zgłosili się do USC w celu uznania dziecka, kierownik urzędu odmówił, gdyż dziecko urodziło się przed upływem trzystu dni od ustania małżeństwa i zachodzi domniemanie, że ojcem biologicznym jest były mąż.

Przykład 2

Autopromocja

Instytut monitorowania mediów, Raport NOM

Najbardziej opiniotwórcze medium w maju 2022 r. cytowane 1 875 razy

CZYTAJ WIĘCEJ

Dziecko pani Basi urodziło się po upływie trzystu dni od orzeczenia separacji między nią a jej mężem. Partner pani Basi mógł je uznać za swoje, gdyż w takiej sytuacji nie zachodzi domniemanie ojcostwa męża.

Przykład 3

Mąż pani Beaty zmarł 1 lutego 2012 r., a 20 listopada tego roku przyszło na świat dziecko pani Beaty z innym mężczyzną. Oboje twierdzili, że dziecko nosi jego geny, ale kierownik USC odmówił przyjęcia oświadczeń, gdyż wyliczył, że od śmierci męża pani Beaty do dnia narodzin minęło zaledwie 293 dni, a wtedy domniemywa się, że to mąż je spłodził.

W takich sytuacjach kierownik USC skieruje rodziców do sądu opiekuńczego, w którym będą oni mogli obalić domniemanie ojcostwa za pomocą dowodów.

Do sądu z pozwem o ustalenie ojcostwa powinna się także zgłosić kobieta, której partner nie chce dobrowolnie uznać się za ojca ich wspólnego dziecka. Sąd prawdopodobnie zarządzi wykonanie badań DNA i na podstawie wyniku wyda wyrok.

Pozew o ustalenie ojcostwa jest wolny od opłat. Składa się go do wydziału rodzinnego sądu rejonowego, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania ojca dziecka.

Do USC zanim dziecko dorośnie

Kiedy tata powinien złożyć oświadczenie o uznaniu ojcostwa? Najlepiej jeszcze przed narodzinami. To ułatwi życie i jemu i przyszłej mamie.

Oficjalny tata będzie mógł wyręczyć mamę noworodka przy załatwianiu urzędowych formalności jak choćby rejestracja dziecka w USC czy złożenie wniosku o becikowe.

Niebagatelne znaczenie może mieć fakt, że tylko mężczyzna uznany za ojca ma prawo do informacji o stanie zdrowia dziecka oraz do decydowania o koniecznych zabiegach medycznych. Ojca biologicznego, który nie uznał dziecka za swoje, lekarze nie mogą o niczym informować.

Oświadczenie o uznaniu dziecka ojciec może złożyć także po narodzinach, przy  sporządzaniu  przez USC aktu urodzenia, co powinno nastąpić w ciągu 14 dni od narodzin dziecka. Jeśli ojciec uzna dziecko po sporządzeniu aktu urodzenia, do aktu tego wpisana zostanie wzmianka o uznaniu i zmianie nazwiska dziecka.

Uwaga!

Nie można uznać ojcostwa, gdy dziecko stanie się pełnoletnie. Jeżeli zaś umrze nie doczekawszy 18. urodzin, ojciec może je uznać za swoje w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o śmierci, nie później jednak niż do dnia, w którym dziecko osiągnęłoby pełnoletność.

Za granicą do konsula

Zdarza się coraz częściej, że dzieci pozamałżeńskie przychodzą na świat poza granicami Polski.

Jak wtedy dopełnić formalności uznania dziecka? Jeśli przynajmniej jedno z rodziców jest obywatelem RP, uznanie ojcostwa może nastąpić przed polskim konsulem lub osobą wyznaczoną do wykonywania funkcji konsula.

Lista konsulów znajduje się na stronach ministerstwa spraw zagranicznych: http://www.msz.gov.pl/pl/informacje_konsularne/polskie_placowki

Szczególna jest sytuacja, gdy życiu matki dziecka lub mężczyzny, od którego dziecko pochodzi, grozi niebezpieczeństwo, np. wskutek wypadku, choroby.

  W takich okolicznościach oświadczenie konieczne do uznania ojcostwa może zostać zaprotokołowane przez notariusza albo złożone do protokołu wobec wójta (burmistrza, prezydenta miasta), starosty, marszałka województwa, sekretarza powiatu albo gminy.

Nazwisko taty czy mamy

Zanim rodzice podpiszą swoje oświadczenia związane z uznaniem ojcostwa, kierownik USC ma obowiązek uświadomić im, jakie są konsekwencje uznania ojcostwa w kwestii praw i obowiązków rodzicielskich, nazwiska oraz wyjaśnić różnicę pomiędzy uznaniem ojcostwa a przysposobieniem dziecka. Często bowiem zdarza się, że partner matki występuje o uznanie ojcostwa  dziecka, które pochodzi od innego mężczyzny, ale to on je faktycznie wychowuje. Uznanie ojcostwa jest wtedy niemożliwe.

Uznany przez tatę malec może nosić jego nazwisko, ale nie musi. Rodzice wspólnie decydują, czy potomek będzie miał nazwisko tylko taty,  tylko mamy czy  może obojga – dwuczłonowe.

Oświadczenia w tej sprawie rodzice składają jednocześnie z oświadczeniami koniecznymi do uznania ojcostwa.

Jeżeli rodzice nie podejmą decyzji  w sprawie nazwiska, dziecko będzie nosiło nazwisko składające się z nazwiska matki i dołączonego do niego nazwiska ojca.

Czasami o zdanie w sprawie zmiany nazwiska pytane będzie także samo dziecko. Stanie się tak wtedy, gdy  do zmiany nazwiska  wskutek uznania ojcostwa następuje po ukończeniu przez dziecko trzynastu lat.

Władza i pieniądze

Prawo do nazwiska ojca nie jest jednak najważniejszą konsekwencją uznania ojcostwa. Dużo większe znaczenie ma fakt, że wraz z uznaniem za ojca partner matki zaczyna dzielić z nią władzę rodzicielską i obowiązek alimentacyjny.

Władza rodzicielska to obowiązek i prawo rodzica do sprawowania opieki nad dzieckiem. Trwa od urodzenia się dziecka do osiągnięcia przez nie pełnoletniości, a obejmuje  m.in. wykonywanie pieczy nad osobą i majątkiem oraz wychowanie dziecka. Wiąże się też z przedstawicielstwem ustawowym, czyli reprezentowaniem dziecka przy czynnościach prawnych oraz odpowiedzialnością za jego czyny.

Władza rodzicielska powinna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczny.

Rodzice mają wychowywać dziecko i kierować nim,  troszczyć się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka oraz przygotować je należycie do pracy dla dobra społeczeństwa odpowiednio do jego uzdolnień.

Dziecko zaś winne jest rodzicom posłuszeństwo, ale – uwaga –  nie wolno stosować wobec niego kar cielesnych  (art. 96

1

k.r.o.).

O istotnych sprawach dziecka, takich jak zgoda na leczenie, wybór szkoły, wychowanie, wyjazd za granicę, rodzice mają obowiązek decydować wspólnie. Nie ma przy tym znaczenia, czy nadal mieszkają razem, czy może już się rozstali i tylko jedno z nich na co dzień zajmuje się dzieckiem.

W tym drugim przypadku powinni być w kontakcie i informować się nawzajem o wszystkich ważnych sprawach dziecka. Jeśli nie mogą dojść do porozumienia, spory rozstrzyga sąd opiekuńczy. Sąd może także,  ze względu na dobro dziecka, określić sposób wykonywania władzy rodzicielskiej jeżeli rodzice nie żyją razem.

Przykład

Mąż pani Beaty wyjechał na stałe do Wielkiej Brytanii, gdzie znalazł stałą pracę. Po roku postanowił sprowadzić  panią Beatę i jej pięcioletnie dziecko z poprzedniego związku.

Chłopca traktuje jak syna i łoży na jego utrzymanie, bo biologiczny ojciec uznał wprawdzie swoje ojcostwo, ale nie interesuje się dzieckiem.

Pani Beata wystąpiła z wnioskiem o wydanie paszportów dla siebie i syna, ale urzędnicy poinformowali ją, że nie rozpatrzą wniosku o paszport dla dziecka dopóki ojciec chłopca nie stawi się w urzędzie, by wyrazić  zgodę  na wydanie paszportu albo sąd opiekuńczy nie wyda orzeczenia zastępujące taką zgodę.

See also:  Przelewanie alimentów z opóźnieniem

Rodziców, niezależnie od tego czy są małżeństwem czy nie, w równym stopniu obciąża obowiązek dostarczania dziecku środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny). Trwa to do czasu aż dziecko będzie w stanie utrzymać się samodzielnie.

Kobieta w wolnym związku  sama nie ma prawa do alimentów od partnera, ale może domagać się ich w imieniu dziecka, które on sam uznał za swoje lub jego ojcostwo stwierdził sąd. Zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od  usprawiedliwionych potrzeb dziecka oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego rodzica (art. 135 § 1 k.r.o.).

Ojciec niebędący mężem matki ma obowiązek przynajmniej częściowo (w rozmiarze odpowiadającym okolicznościom) pokryć wydatki i straty związane z ciążą i porodem, a także koszty trzymiesięcznego utrzymania matki w okresie porodu. Ten czas może być wydłużony z ważnych powodów.

Roszczenia matki z tego tytułu przedawniają się z upływem trzech lat od dnia porodu. Co ciekawe podobnie jest w przypadku, gdy ojcostwo mężczyzny nie zostało stwierdzone np. przez dobrowolne uznanie, a tylko uwiarygodnione.

Wtedy konieczne jest orzeczenie sądu, który określi termin i sposób zapłaty (art. 141 i 142 k.r.o.)

Roszczenie o alimenty ma także rodzic do pozamałżeńskiego dziecka. Może z niego skorzystać wtedy, gdy z jakichś powodów znalazł się w niedostatku.

Ale konkubent, który nie jest rodzicem dziecka, nie może domagać się alimentów od dziecka partnera lub partnerki, nawet jeśli  przez wiele lat to on je wychowywał i utrzymywał.

Obowiązek alimentacyjny jest bowiem ograniczony tylko do krewnych w linii prostej i rodzeństwa.

Spadek dla każdego dziecka

Dziecko uznane przez partnera matki korzysta z takich samych praw spadkowych jakby było narodzone w małżeństwie.

  Nawet, jeśli nie nosi nazwiska ojca, po jego śmierci dziedziczy na równi z innymi jego dziećmi, czyli swoim rodzeństwem.

Jeśli nie zostanie powołane do spadku w testamencie zostawionym przez ojca, może domagać się od spadkobierców zachowku w ciągu pięciu lat od ogłoszenia testamentu.

Jeśli ojciec umrze przed osiągnięciem przez dziecko samodzielności, może ono liczyć na rentę rodzinną wypłacaną aż do ukończenia 25. roku życia, pod warunkiem że dziecko będzie kontynuować naukę.

Podatkowo konkubinat się opłaca

Rodzic żyjący w wolnym związku jest traktowany przez prawo podatkowe jako osoba samotnie wychowująca dziecko. Może z tego tytułu liczyć na preferencje podatkowe w postaci wspólnego rozliczenia podatku z dzieckiem.

Wtedy płaci podatek od połowy dochodów swoich i dziecka.  Najwięcej skorzysta rodzic, którego dziecko nie miało dochodów.  Ale fiskus może skontrolować, czy samotne rodzicielstwo nie jest fikcją.

  Jeśli sprawdzi,  że rodzice tak naprawdę żyją razem, może zażądać korekty rozliczenia.

Można adoptować dziecko partnera, ale po ślubie

Kodeks rodzinny i opiekuńczy stanowi, że przysposobić (adoptować) można jedynie osobę małoletnią i tylko dla jej dobra. Wspólnie przysposobić dziecko mogą tylko małżonkowie, ale nie ma  przepisów wykluczających przysposobienie przez osobę niebędącą w związku małżeńskim.

Oznacza to, że istnieje prawna możliwość, aby partner adoptował dziecko drugiego partnera pochodzące z innego związku. Potwierdza to postanowienie Sądu Najwyższego z 5 października 1983 r. (sygn. akt III CRN 234/83).

Mało jednak prawdopodobne, że sąd zgodziłby się na taką adopcję, jeśli uznałby, że nie służyłoby to dobru dziecka.

W orzeczeniu SN zastrzegł bowiem, że zgoda matki na przysposobienie dziecka przez jej konkubenta wymaga z jej strony świadomości, że wskutek przysposobienia utraci ona władzę rodzicielską nad dzieckiem. Dlaczego? Chodzi o art. 121 k.r.o.

, zgodnie z którym w wyniku przysposobienia powstaje między przysposabiającym a przysposobionym taki stosunek, jak między rodzicem a dzieckiem, natomiast prawa i obowiązki przysposobionego wynikające z pokrewieństwa względem jego krewnych, jak również prawa i obowiązki tych krewnych względem niego – ustają.

W takich okolicznościach – zauważył Sąd Najwyższy – trudno uznać, że adopcja przez konkubenta byłaby orzeczona dla dobra dziecka. I to pomimo, iż dowody wskazują na  trwałość konkubinatu a prawdopodobieństwo zawarcia przez konkubentów związku małżeńskiego wysokie.

– Sąd nie powinien orzekać o przysposobieniu dziecka przez konkubenta, lecz mając na uwadze dobro dziecka, odroczyć rozprawę lub zawiesić postępowanie (chociażby na zgodny wniosek uczestników postępowania) i orzeczenie merytoryczne wydać dopiero po zawarciu związku małżeńskiego – czytamy w uzasadnieniu postanowienia.

Przykład

Pan Krzysztof chciał  przysposobić 6-letniego synka swojej partnerki – rozwódki, z którą żyje w wolnym związku od 4 lat. Argumentował, że między nim a chłopcem jest silna więź emocjonalna, co potwierdziła opinia z ośrodka adopcyjnego.

Matka chłopca wyraziła zgodę na przysposobienie, natomiast biologiczny ojciec  już dawno został pozbawiony praw rodzicielskich z powodu rażącego zaniedbywania obowiązków względem dziecka. Mimo tych argumentów sąd nie zgodził się na przysposobienie.

Stwierdził bowiem, że pozbawiłoby ono matkę chłopca praw rodzicielskich, a to naruszałoby dobro dziecko. Sąd zasugerował konkubentom zawarcie związku małżeńskiego.

Sytuacja będzie inna, gdy biologiczni rodzice nie żyją albo zostali pozbawieni praw rodzicielskich. Wtedy sąd może uznać, że dobro dziecka wymaga, by partner biologicznego rodzica adoptował jego dziecko lub został dla niego rodziną zastępczą.

Warunki: kandydat na rodzica musi mieć pełną zdolność do czynności prawnych, a jego kwalifikacje osobiste muszą uzasadniać przekonanie, że będzie należycie wywiązywał się z obowiązków przysposabiającego.

Musi też posiadać opinię kwalifikacyjną z ośrodka adopcyjnego oraz świadectwo ukończenia specjalnego szkolenia dla rodziców adopcyjnych.

W przypadku, gdy ojciec lub matka dziecka  zostali pozbawieni praw rodzicielskich, sytuacja jest trochę bardziej skomplikowana.  Sąd Najwyższy orzekł bowiem (wyrok z 18 sierpnia 1999 r., sygn.

I CKN 541/99), że w sprawie o adopcję sąd powinien w miarę możliwości wysłuchać nie tylko przedstawiciela ustawowego dziecka, ale także osoby bliskie dziecku. Do kręgu tych osób zaliczył krewnych, również rodzica, który został pozbawiony praw rodzicielskich.

Ma on prawo z własnej inicjatywy przystąpić do sprawy o adopcję aż do prawomocnego jej zakończenia. Może też wnieść apelację, czyli zakwestionować werdykt sądu.

Jakie są skutki adopcji? Dziecko podlega władzy rodzicielskiej adopcyjnego rodzica, może nosić jego nazwisko i dziedziczy po nim, a czasami – w zależności od rodzaju przysposobienia – także po jego krewnych. Rodzic adopcyjny przejmie też od rodzica biologicznego obowiązek alimentacyjny.

Konsekwencje uznania dziecka, czyli obowiązek alimentacyjny – opinia prawna

Za kilka miesięcy urodzę dziecko. Ojciec dziecka nie jest moim mężem. Był moim narzeczonym, jednak rozstaliśmy się, właściwie nie utrzymujemy ze sobą żadnych kontaktów.

Mój były partner oficjalnie jest bezrobotny, pracuje, jak to się mówi “na czarno” i pomimo kilku szans zmiany pracy na legalną i nieźle płatną, nie skorzystał z okazji, twierdząc, że praca “na czarno” przynosi mu większe dochody. Ojciec dziecka nie wyrzeka się go, chce je po urodzeniu uznać.

Chciałabym dowiedzieć się, czy możliwe jest ustalenie alimentów z pominięciem sądu.

Zależy mi na czasie i zabezpieczeniu dzidziusia nie tylko ze swojej strony (nie należę do osób majętnych, jestem nauczycielem w szkole podstawowej), a poza tym, boję się, że przez pracę “na czarno” mogłabym uzyskać bardzo niskie alimenty albo żadne, skoro były narzeczony nie może przedstawić żadnych papierów z miejsca pracy, bo jego pracodawca zatrudnia go nielegalnie. Wiem, że można po prostu “dogadać się”, ale (nauczona wcześniejszymi doświadczeniami) nie ufam byłemu partnerowi. Czy jest możliwe sporządzenie pisma (i podpisanie go przeze mnie i ojca dziecka w obecności prawnika albo świadków…?), które miałoby wartość prawną, a na podstawie którego ojciec dziecka byłby prawnie zobowiązany do płacenia alimentów, których wysokość razem byśmy uzgodnili? A gdyby ojciec dziecka nie wywiązywał się, pomimo podpisania takiego pisma, z obowiązku świadczenia alimentów, to czy takie pismo mogłoby być ważne jako dowód w sądzie? Jeżeli sporządzenie takiego pisma czy umowy nie jest możliwe, to jak szybko powinnam złożyć papiery do sądu rodzinnego i jakie to miałyby być papiery? Jak powinno wtedy wyglądać moje postępowanie? Co zrobić, jeśli ojciec dziecka będzie uchylał się od stawienia w sądzie, od płacenia alimentów? Zastanawiam się, co będzie lepsze dla mojego dziecka: nazwisko moje czy ojca? Jakie korzyści da dziecku nazwisko ojca? Wolałabym dać swoje, ale postąpię tak, aby było korzystniej dla dziecka, dlatego chciałabym dowiedzieć się, co byłoby lepsze dla niego.

Opinia prawna

Uznanie

Dziecko można uznać już w momencie poczęcia. Zatem, jeżeli ojciec dziecka jest skłonny go uznać można to zrobić już teraz. Wynika to z art. 75 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego z dnia 25 lutego 1964 r.

(Dz. U. 1964r. Nr 9, poz.59 z późniejszymi zmianami), który stanowi, że można uznać dziecko nawet nie urodzone, jeżeli zostało już poczęte. Uznanie dziecka może nastąpić przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego albo przed sądem opiekuńczym (art. 79 § 1 k.r.o.).

W przypadku składania oświadczenia o uznaniu dziecka, można je złożyć w każdym urzędzie stanu cywilnego (art. 14 ustawy o aktach stanu cywilnego). Na uznanie dziecka poczętego potrzebna jest także zgoda matki (art. 77 § 2 k.r.o.).

Zgoda ta może być wyrażona bądź przed uznaniem, bądź jednocześnie z nim, bądź w ciągu trzech miesięcy od daty uznania (art. 78 § 2 k.r.o.).

Istnieją trzy formy wyrażenia zgody matki na uznanie jej dziecka, z których dwie polegają na złożeniu odpowiedniego ustnego oświadczenia przed kierownikiem Urzędu Stanu Cywilnego lub przed sądem opiekuńczym, a trzecia pisemna polega na złożeniu podpisu urzędowo poświadczonego na dokumencie obejmującym treść oświadczenia o wyrażeniu wspomnianej zgody (art. 78 § 1 k.r.o.). Najbardziej korzystnym i najmniej czasochłonnym byłoby dla Pani udanie się wraz z ojcem dziecka do Urzędu Stanu Cywilnego i jednoczesne złożenie odpowiednich oświadczeń przed kierownikiem Urzędu.

Alimenty

Ustawowy obowiązek alimentacyjny ojca nie będącego mężem matki można rozdzielić na dwie części. Po pierwsze jest to obowiązek alimentacyjny wobec dziecka. Art. 133 k. r. o.

stanowi, że rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania.

Obowiązek ten powstaje z chwilą urodzenia się dziecka, a ustaje zasadniczo, gdy dziecko może samodzielnie się utrzymać. Ważne jest, że uzyskanie przez dziecko pełnoletności nie ma wpływu na obowiązek alimentacyjny rodziców, istotna jest zdolność dziecka do samodzielnego utrzymania się.

Nie jest określone, że rodzice zobowiązani do alimentacji muszą być małżeństwem. Obowiązek alimentacyjny ciąży wobec dziecka na każdym z nich, niezależnie z którym z rodziców dziecko pozostaje, czy też który z rodziców zajmuje się jego wychowaniem.

Obowiązek alimentacyjny nie jest uzależniony od faktycznych dochodów rodzica. Dla obowiązku tego decydujące są same możliwości zarobkowe danej osoby (np. wykształcenie, posiadane umiejętności, przyuczenie do zawodu itp.), a nie konkretna kwota uzyskiwanych przez zobowiązanego do alimentacji dochodów.

Po drugie istnieje także roszczenie matki wobec ojca dziecka (jednak to roszczenie występuje w ograniczonym stopniu).

Kodeks rodzinny i opiekuńczy mówi, że ojciec nie będący mężem matki obowiązany jest przyczynić się w rozmiarze odpowiadającym okolicznościom do pokrycia jej wydatków związanych z ciążą i porodem oraz kosztów trzymiesięcznego utrzymania matki w okresie porodu.

Z ważnych powodów matka może żądać udziału ojca w kosztach swego utrzymania przez czas dłuższy niż trzy miesiące (art. 141 k.r.o.). Według Sądu Najwyższego takim ważnym powodem może być np.

zaprzestania pracy zarobkowej i w związku z tym brakiem środków do zapewnienia sobie niezbędnego utrzymania, lub korzystanie przez matkę z bezpłatnego urlopu w celu sprawowania opieki nad dzieckiem. W każdej sytuacji należy do decyzji sądu czy w określonych okolicznościach należy się matce żądanie utrzymania dłuższego niż trzy miesiące.

Roszczenie to przedawnia się z upływem trzech lat od dnia porodu. Oprócz tego matce przysługuje jeszcze żądanie, by ojciec dziecka pokrył odpowiednią część koniecznych wydatków albo szczególnych strat majątkowych poniesionych w czasie ciąży lub porodu. Roszczenia powyższe przysługują matce także w wypadku, gdy dziecko urodziło się nieżywe i przedawniają się podobnie jak poprzednie z upływem lat trzech od dnia porodu (art. 141 § 1, 2 k.r.o.). Te powyższe roszczenia przysługują Pani z mocy prawa i może się Pani domagać ich w sądzie nawet w razie niezawarcia porozumienia.

Porozumienie

Po urodzeniu dziecka może Pani zawrzeć porozumienie z ojcem dziecka dotyczące alimentów, czyli faktycznie możliwe jest ominiecie drogi sądowej. Porozumienie będzie oczywiście miało moc prawną i będzie mogło stanowić dowód w sądzie, gdyby doszło do ewentualnego pozwu.

Co do wysokości alimentów, to trudno jest spekulować nie znając faktycznych dochodów Pani i ojca dziecka. Mogą Państwo ustalić kompromisowe alimenty, jakie będą odpowiadały każdej za stron (tzn. Pani, w imieniu dziecka oraz ojcu dziecka).

Nie ma bowiem ścisłego określenia wysokości alimentów w przepisach.

A ze swobody zawierania umów wynika, że strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Przykładowo porozumienie takie może wyglądać tak:

                                                                                                                                                Kraków, dn. ……………..

                                                                              Porozumienie  

Zawarte pomiędzy Anną Kowalską, legitymującą się dowodem osobistym …………………, zamieszkałą przy ul. Ślicznej 12, 12 -123 Kraków, zwaną dalej Matkąa……………….. ……………………, legitymującym się dowodem osobistym ……………………….., zamieszkałym …………………………………………………………………………………….

zwanym dalej Ojcem

w sprawie ustalenia alimentów na rzecz Dziecka stron ……………… ………………………, akt urodzenia nr ………………………

§1Dziecko zostało uznane przez Ojca przed kierownikiem Urzędu Stanu Cywilnego.

§2Ojciec zgadza się na uiszczanie na rzecz Dziecka do rąk Matki tytułem alimentów kwotę ……… zł (………………………..zł) miesięcznie, płatnych do dnia 10 każdego miesiąca z góry, począwszy od dnia urodzenia dziecka.

§3Zastrzega się odsetki ustawowe za każdy dzień zwłoki w uiszczaniu kwoty alimentacyjnej przez Ojca.

§4Ojciec zobowiązuje się także do pokrycia części wydatków Matki związanych z ciążą i porodem w wysokości ……. zł (……………………………………zł) oraz kosztów trzymiesięcznego utrzymania Matki w okresie porodu w kwocie ……..zł (………………………………..

zł)§5W razie nieprzestrzegania warunków niniejszego porozumienia strony zwrócą się do Sądu Rejonowego w Krakowie – Wydział do spraw rodzinnych. §6Do spraw nieuregulowanych niniejszym porozumieniem stosuje się przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz przepisy kodeksu cywilnego.

§7

Porozumienie sporządzono w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach po jednym dla każdej ze stron.

                                                                                    ………………………….. ……………………….                                                                                                 (podpis Matki) (podpis Ojca)

Załączniki:

  1. Akt urodzenia ……………. ……………………….

 

Nazwisko

Z opisu stanu faktycznego wynika, że ojciec chce uznać dziecko. Jeżeli ojcostwo zostało ustalone przez uznanie dziecka, dziecko będzie zasadniczo nosiło nazwisko ojca. Ojciec może jednak za zgodą osób, których zgoda jest potrzebna do ważności uznania, złożyć przy uznaniu dziecka oświadczenie, że nosić ono będzie nazwisko matki (art. 89 k.

r.o.). Czyli w przypadku, gdy będzie Pani decydowała się na uznanie dziecka poczętego, jeszcze nie narodzonego, do nadania dziecku nazwiska matki będzie konieczna Pani zgoda. Jest zatem możliwe zarówno nadanie dziecku nazwiska ojca, jak i nazwiska matki.

Z nadaniem nazwiska nie wiążą się szczególne uprawnienia dziecka. Niezależnie od tego czyje nazwisko nosi jest dzieckiem obojga rodziców i do obojga przysługuje mu roszczenie alimentacyjne. Nadawanie nazwiska jest obowiązkiem administracyjnym i nie ma wpływu na cywilne prawa dziecka.

Nie niweczy także więzów pokrewieństwa łączących ojca z dzieckiem.

Pozew

Należy rozpatrzyć dwa przypadki składania przez Panią pozwu:

  1. gdyby nie doszło do zawarcia porozumienia

  2. gdyby postanowienia zawartego porozumienia nie były dotrzymywane

Ad. 1 W razie, gdyby nie doszło do zawarcia porozumienia, przysługuje Pani prawo do wystąpienia z powództwem o alimenty do sądu. Nie jest możliwe poddanie się pod rozstrzygnięcie sądu polubownego, gdyż spory o alimenty są wyłączone z kompetencji tych sądów.

Powództwo o roszczenie alimentacyjne powinna Pani zatem wytoczyć według swego miejsca, czyli w Sądzie Rejonowym w Krakowie – wydział rodzinny i nieletnich (sąd rodzinny) – do spraw z zakresu prawa rodzinnego i opiekuńczego. Termin przedawnienia roszczeń o alimenty wynosi trzy lata (art. 137 k. r. o.). Na podstawie art. 111 k.p.c.

nie ma Pani obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, jako strona dochodząca roszczeń alimentacyjnych. Powinna Pani złożyć przed sądem: powództwo o alimenty wraz z załącznikami – aktem urodzenia dziecka, zaświadczeniem z zakładu pracy o zarobkach Pani i ojca dziecka. Alimenty należące się dziecku nie mają nieograniczonej wysokości.

O ich wysokości decydują jednak nie faktyczne zarobki, ale same możliwości zarobkowe zobowiązanych do alimentacji takie jak np. zawód, czy też zdolność do pracy. W Pani przypadku jest jednak pewien problem w postaci nieposiadania przez Pani byłego narzeczonego stałego zatrudnienia. Co prawda na podstawie uchwały Sądu Najwyższego z dn.16 grudnia 1987r.

(OSNC 1988/4/42) sąd powinien wykazywać „szczególną aktywność w gromadzeniu i przeprowadzaniu dowodów w celu prawidłowego ustalenia rzeczywistych potrzeb uprawnionego oraz możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego”, czyli powinien nie tylko badać zarobki zobowiązanego do świadczeń alimentacyjnych, ale także badać dalsze źródła dochodów, uzyskiwanych zarówno z tytułu zatrudnienia, jak i prac dodatkowych. Jednakże w Pani przypadku źródła dochodu zobowiązanego (ojca) są nieudokumentowane, co stanowi pewną trudność dowodową.

Ad. 2

Gdyby zostało zawarte porozumienie i jego postanowienia nie były spełniane, róweniż przysługuje Pani prawo wystąpienia do sądu z roszczeniem o zaległe alimenty wynikające z porozumienia. Sąd będzie brał wówczas pod uwagę w pierwszej kolejności zawartą przez Państwa umowę.

Leave a Reply

Your email address will not be published.